ءۇش بولىمنەن تۇراتىن جيناققا 1986 جىلعى جەلتوقسان كوتەرىلىسىنە قاتىسۋشى جاستاردى باسۋ ماقساتىندا پارتيا, مەملەكەت جانە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى تاراپىنان جۇزەگە اسقان ءىس-قيمىلدارعا قاتىستى رەسمي قۇجاتتار ەنىپ وتىر. جيناقتى قۇراستىرعان – پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى, تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى بەرىك ابدىعالي ۇلى. بۇل جيناقتىڭ «ارىس» باسپاسىنان جارىققا شىعۋىنا قولداۋ كورسەتكەن – «Altyn Qyran Foundation» قوعامدىق قورى. عىلىمي قاۋىمداستىق, سونداي-اق ستۋدەنتتەر مەن تاريحقا قىزىعۋشىلىق بىلدىرەتىن وقىرمان قاۋىمعا ارنالعان جيناق ماتەريالدارى حرونولوگيالىق نەگىزدە بەرىلگەن.
جيىندى اشىپ, ءسوز سويلەگەن ۇلتتىق كىتاپحانانىڭ عىلىمي حاتشىسى, حالىقارالىق «الاش» ادەبي سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى بولات جۇنىسبەكوۆ جەلتوقسان كوتەرىلىسىنە قاتىستى دەرەكتەرمەن ءبولىستى. بۇگىندە جەلتوقساندىقتاردىڭ مۇددەسىن قورعاۋعا اتسالىساتىن 17 ۇيىم جۇمىس ىستەيدى. ال ۇلتتىق كىتاپحانا قورىندا 3500-دەن استام دەرەك بار. 1994 جىلدان 2010 جىلعا دەيىن جەلتوقسانشىلارمەن تىعىز بايلانىستا جۇمىس ىستەگەن بولات جۇنىسبەك ۇلى سول كەزدە سوتتالعاندار سانىنىڭ 99 ادام ەكەنىن اتاپ ءوتتى. وسى ازاماتتاردىڭ اتى-جوندەرى تولىقتاي قۇجاتتىق حرونيكالار جيناعىندا كورسەتىلىپ وتىر.
«بۇل جيناق جەلتوقسانعا وبەكتيۆتى باعا بەرۋدە, سول كەزەڭنىڭ تاريحي شىندىعىن تانۋعا ىقپال ەتەتىن باسىلىم», دەدى تاريحشى حانگەلدى ءابجانوۆ.
تاريحشىنىڭ ايتۋىنشا, كەڭەستىك جىلدارى زيالى قاۋىمنىڭ ەكى توبى قالىپتاستى. ءبىرى ساياسي باسقارۋشى ينتەلليگەنتسيا بولسا, ەكىنشىسى قۇقىق قورعاۋ ينتەلليگەنتسياسى. مۇندا مىڭداعان دەرەك بار. وندا كىمنىڭ ۇستالعانى, قانداي جاراقات العانى ءبارى جازىلعان. بۇل كىتاپ اقيقاتتى قالپىنا كەلتىرۋگە كومەكتەسەدى.
جيىندا تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, جازۋشى بەيبىت قويشىباەۆ, كومپوزيتور, جازۋشى حاسەن قوجاحمەتوۆ, قالالىق قوعامدىق كەڭەس مۇشەسى قۇسمان شالاباەۆ, سونىمەن بىرگە جەلتوقسان ۇيىمدارىنىڭ جەتەكشىلەرى, تاعى باسقالار ءسوز سويلەپ, مۇنداي باسىلىمنىڭ جارىق كورۋى الداعى ۋاقىتتا تاريحي دۇرىس تۇجىرىم جاساۋ مەن وسكەلەڭ ۇرپاققا تاۋەلسىزدىكتىڭ قادىرىن ۇعىندىرۋدا تاپتىرماس قۇرال ەكەندىگىن اتاپ ءوتتى.
جەلتوقسان كوتەرىلىسىنىڭ بارىسىن كەزەڭ-كەزەڭىمەن باياندايتىن مازمۇندى جيناق 1 مىڭ تيراجبەن جارىققا شىقتى.
