مۇنداعى «قارقىن» اگروفيرماسى اۋىل تۇرعىندارىنىڭ 80 پايىزىن تۇراقتى جۇمىسپەن قامتىپ, ەڭبەككە جۇمىلدىرىپ, ءار ءۇيدىڭ ىرىس-نەسىبەسىنىڭ ەسەلەنە تۇسۋىنە ۇيىتقى بولىپ وتىر. سەرىكتەستىك وسىرەتىن جوعارى ساپالى بيداي بۇگىندە قازاقستاننان تىس جيىرما شاقتى ەلگە ەليتالى تۇقىم رەتىندە ەكسپورتتالادى. شارۋاشىلىق جازدىڭ اپتاپ قۇرعاقشىلىعىنا قاراماستان, كۇزگى جيىن-تەرىن جۇمىستارىن بيىل دا تابىستى اياقتادى. بيداي شىعىمى جىلداعىداي ەمەس, ەسەسىنە مايلى داقىلداردىڭ ءتۇسىمى جوعارى. مەملەكەتتىك باعدارلامالاردىڭ قولداۋىن ءتيىمدى پايدالانىپ, القابىن ءارتاراپتاندىرىپ العان الپاۋىت شارۋاشىلىق بيىل جاقسى ءونىم بەرگەن راپس, كۇنباعىس, زىعىر سياقتى مايلى داقىلداردىڭ ناتيجەسىندە قۇرعاقشىلىققا قىڭق ەتە قويعان جوق. بۇرشاق, قاراقۇمىق, جاسىمىق پەن مالعا ازىق ارپا, س ۇلىنى قوسقاندا سەرىكتەستىك 12 ءتۇرلى داقىل سەبەدى.
مەرەكەلىك شاراعا ارنايى كەلگەن اۋدان اكىمى عابيت بەكباەۆ اۋىل تۇرعىندارىن تاۋەلسىزدىكتىڭ 30 جىلدىق مەرەكەسىمەن قۇتتىقتاپ, قامبالى اۋىلدىڭ اۋدان قازىناسىنا قوسىپ وتىرعان ۇلەسى قوماقتى ەكەنىن ايتتى. اگروفيرما باسشىسى ەركىن بۇقانوۆ ەڭبەك جىلىن قورىتىندىلاپ, وزات ماماندار مەن ەڭبەك ارداگەرلەرىنە قارجىلاي سىيلىقتار مەن ديپلومدار تابىس ەتتى. ەركىن سايران ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, قارقىندىقتار بيىل 40 مىڭ گەكتار القاپقا ءدان ءسىڭىرىپ, ءار گەكتاردان 8 تسەنتنەردەن بيداي الىپ وتىر. ارپا بۇدان كوبىرەك ءتۇسىم بەردى. ال مايلى-بۇرشاقتى داقىلدىڭ 1 گەكتارىنان 8,5 تسەنتەردەن ءونىم جينالدى. استىقتىڭ شىعىمى جىلداعىدان تومەن بولعانىمەن, شارۋاشىلىق ءارتاراپتاندىرۋدى دۇرىس جۇرگىزۋدىڭ ناتيجەسىندە باسقا داقىلداردان كوپ پايدا كورىپ وتىر. بيدايدان الا الماعان پايدانىڭ ورنىن مايلى جانە بۇرشاقتى داقىلدار تولتىردى. بۇگىندە القاپتىڭ 50 پايىزىن ءداندى, 20-25 پايىزىن مايلى, 15-20 پايىزىن بۇرشاقتى داقىل الىپ جاتىر. قالعان جەردە مال ازىعى وسەدى.
اۋىل تۇرعىندارىنىڭ قۋانىشىن بولىسۋگە وبلىس ورتالىعىنان ارنايى كەلگەن «ميراس» مادەنيەت ءۇيىنىڭ ۇجىمى ەڭبەك وزاتتارىنىڭ قۇرمەتىنە ءان-كۇيدەن شاشۋ شاشىپ, مەرەكە شىرايىن اشا ءتۇستى. ءسان-سالتاناتقا تولى جيىن بارىسىندا ەكى بىردەي جۇمىسشىعا اۆتوكولىك كىلتتەرى تاپسىرىلدى. سۋ جاڭا اۆتوكولىكتەردىڭ ءبىرىن كومباينشى يۋري بەلياەۆ, ەكىنشىسىن امبەباپ مەحانيزاتور مارات كەنجەعاليەۆ ءمىندى.
تەحنيكا پاركىن جاڭارتىپ العان سەرىكتەستىك سوڭعى ءبىر-ەكى جىلدىڭ وزىندە 700 ملن تەڭگەگە جاڭا تەحنيكا ساتىپ الىپ وتىر. باستى ماقسات – ەڭبەك ءونىمىن ارتتىرۋ. بۇرىن كوكتەمگى ەگىس ناۋقانىندا قىرىق اگرەگات جابىلىپ ءجۇرىپ ارەڭ ەڭسەرەتىن القاپ جۇمىسىن قازىر 6-اق اگرەگات اپتىقپاي تىندىرادى. كوپ شارۋانى ەنى 18 مەترلىك قۋاتتى ءدان سەپكىش كەشەن جالعىز اتقارادى. «بورگو» دەپ اتالاتىن بۇل امبەباپ تراكتورعا ناۋقان قىزعان شاقتا ەكى مەحانيزاتور اۋىسىپ مىنەدى. سەرىكتەستىكتە بۇرىن ءجۇز شاقتى كومباين بار ەدى, قازىر ونىڭ سانى 19-عا دەيىن قىسقارعان. بۇعان بيىل تاعى ءبىر سۋ جاڭا «اقىلدى» كومباين كەلىپ قوسىلدى. تەحنيكا سانى كەمىگەنمەن, ءونىم كولەمى كەمىگەن جوق. 20 جاڭا كومباين 100 ەسكىدەن ەكى ەسە قۋاتتى.
– بۇل كومبايندار وتە عاجاپ. بيدايدىڭ, ءداننىڭ ىلعالدىلىعىن كورسەتىپ تۇرادى. جانارماي شىعىنىنا دەيىن كورسەتىپ تۇرادى. ورىندىعى جۇمساق, كابيناسى جىلى. تسيفرلى تەحنولوگيا ارقىلى ونى ورتالىق كەڭسەدەن باقىلاپ وتىرۋعا بولادى. قاي كومباين قاي جەردە جۇمىس ىستەپ جاتىر, قايسىسى قاي جەردە تۇرىپ قالدى, ءبارى باقىلاۋدا, – دەيدى مارات كەنجەعاليەۆ.
ءبىر بايقاعانىمىز, بۇل اۋىلدا جاستار كوپ تە, قارتتار از. تۇرعىنداردىڭ سوزىنشە, اۋىل ۇيلەرى كومىرمەن جىلىتىلادى. سوندىقتان قالادان ءبىر-ءبىر پاتەر ساتىپ الىپ, قاريالارىن قىستا سول جاققا جىبەرەدى. ايتپەسە اۋىلدا قينالىپ قالادى. جالپى, بۇل اۋىلعا سىرتتان كوشىپ كەلگىسى كەلەتىندەر كوپ, ويتكەنى تۇراقتى جۇمىس, جوعارى جالاقى بار. قولداعى مالدىڭ جەم-ءشوبى تەگىن.
اۋىل مەرەيىن وسىرگەن مەرەكەدەن ارداگەرلەر دە تىس قالعان جوق. ەڭبەك قاھارمانى سايران بۇقانوۆپەن تىزە قوسىپ, كەزىندە وسى شارۋاشىلىقتىڭ ىرگەسىن قالاپ, ەڭسەسىن تىكتەۋگە ۇلەس قوسقان, بۇگىندە قۇرمەتتى زەينەت دەمالىسىنا شىققان اۋىلدىڭ قادىرلى اقساقالدارىنا دا سىي-قۇرمەت كورسەتىلىپ, توردەن ورىن بەرىلدى.
– «قارقىندا» 24 جىل بويى شارۋاشىلىق ءبولىمىن باسقاردىم. قازىر زەينەتتەمىن, قوستانايدا تۇرامىن. اۋىلدىڭ تويىنا ارنايى كەلدىم. سايران بالكەن ۇلىمەن بىرگە جۇمىس ىستەدىك. تالاي اۋىرتپالىقتى بىرگە كوردىك. تولايىم تابىستارعا دا بىرگە جەتتىك. مەن بۇگىن ەركىنگە وتە ريزامىن. اكەسى امانات ەتىپ قالدىرعان قارقىندى كوتەرىپ ءارى قاراي دامىتىپ جاتىر. بۇگىنگى تاڭدا ول قول جەتكىزىپ وتىرعان كورسەتكىش بىزدىكىنەن دە ارتىق. سول سەبەپتەن بالالارعا راحمەت. شارۋاشىلىق باسىندا جۇرگەن جاستاردىڭ بارلىعى قارىمدى, بىلىكتى مامان. ءبارى كوز الدىمىزدا وسكەن وسى اۋىلدىڭ بالالارى. بۇرىن كەڭەس ۋاقىتىندا مۇندا 115 ادام باسشى بولۋشى ەدى. قازىر, مىنە, تەپسە تەمىر ۇزەتىن 20 شاقتى جىگىت بىرلىك پەن بىلىكتىڭ, ەڭبەكقورلىقتىڭ ارقاسىندا شارۋاشىلىقتى ىلگەرىلەتىپ وتىر. جۇمىستى ۇيىمداستىرۋ, جۇمىسشىنى ىنتالاندىرۋ جاعى وتە مىقتى. كوبى وسى مەكتەپتى بىتىرگەن. ەركىن سايران ۇلى دا وسى مەكتەپتى ءبىتىردى. ەكونوميست تە, باسقارما دا وسى اۋىلدىڭ بالالارى. اۋىلدىڭ بۇگىنگى بەرەكەلى تۇرمىس-تىرشىلىگى كوڭىل قۋانتادى, – دەيدى ەڭبەك ارداگەرى قىدىركەش جولماعامبەتوۆ.
سەرىكتەستىك ۇساق مالدى قوسپاعاندا, 2,5 مىڭداي اسىل تۇقىمدى ءىرى قارا ۇستايدى. مۇنىڭ سىرتىندا, جەكە قاز فەرماسى, ينكۋباتور جۇمىس ىستەيدى. قازىر شامامەن 8-10 مىڭ قاز بار.
بيىلعى قۋاڭشىلىق قارقىندى دا قۋىرىپ ءوتتى. بىراق بۇل جاقتا ءشوپ مول, مال ازىعى جەتكىلىكتى. سەرىكتەستىك بيىل قۇرعاقشىلىققا ۇرىنىپ, شابىندىعى تاقىرعا اينالعان جىتىقارا اۋدانىنا 150 توننا ءشوپ جەتكىزىپ بەردى.
– سەرىكتەستىك جۇمىسكەرلەرىنىڭ جاعدايىن جاقسارتۋدى ءبىرىنشى كەزەككە قويعان. قارقىندا جۇمىس ىستەيتىن ەڭبەككەر جىل ون ەكى اي لايىقتى جالاقىسىن الىپ وتىرادى. ءار جۇمىسشىعا كۇزدە 4 توننا كومىر, 4 توننا جەم, 4 توننا ءشوپ تەگىن بەرىلەدى. مۇنىڭ سىرتىندا, ەڭبەك ماۋسىمى اياقتالعان سوڭ, جىل سايىن 10 شاقتى جۇمىسكەر دەنساۋلىعىن تۇزەۋ ءۇشىن تەگىن جولدامامەن ساناتوريگە اتتانادى, – دەيدى شارۋاشىلىق باسشىسىنىڭ ورىنباسارى تەمىرحان اعىتاەۆ.
اۋىلداعى الەۋمەتتىك نىساندار دا تولىقتاي «قارقىن» اگروفيرماسىنىڭ موينىندا. ماسەلەن, مۇنداعى قازاق-ورىس سىنىبى ارالاس ورتا مەكتەپتە 180-گە جۋىق شاكىرت ءبىلىم الادى. سەرىكتەستىك وقۋشىلاردىڭ مەكتەپتە ىشەتىن ىستىق تاماعىنا دەيىن قاراجات ءبولىپ وتىر. مەكتەپ ديرەكتورى جاندوس كەڭەسباەۆتىڭ ايتۋىنشا, مەكتەپتىڭ IT كابينەتى دە جەرگىلىكتى اگروفيرمانىڭ اقشاسىنا اشىلعان. بۇل سىنىپتا 11 كومپيۋتەر, 1 نوۋتبۋك, پرينتەر بار. كابينەت تولىقتاي ۆەب-كامەرامەن, جۇردەك ينتەرنەتپەن قامتىلعان. سەرىكتەستىك مەكتەپتى جىل سايىن جوندەۋدەن وتكىزىپ وتىرادى. تاياۋدا ءبىلىم وشاعىندا «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا ۇلتتىق ءداستۇرلى مۋزىكانى ناسيحاتتايتىن «جەتىگەن» سىنىبى اشىلىپتى. بۇل دا «قارقىن» سەرىكتەستىگىنىڭ قولداۋىمەن جۇزەگە اسىپ وتىرعان جوبا.
اۋىلدىڭ بالاباقشاسى مەن مادەنيەت ءۇيى دە سەرىكتەستىكتىڭ مەنشىگىندە. توقسانىنشى جىلدارى اۋكتسيونعا تۇسكەن بۇل عيماراتتاردى ءبازبىر پىسىقايلار بۇزىپ, قالاعا قۇرىلىس ماتەريالى رەتىندە تاسىپ الا ما دەپ قاۋىپتەنگەن «قارقىننىڭ» سول كەزدەگى باسشىسى سايران بۇقانوۆ ءوز مەنشىگىنە ساتىپ الىپ, امان الىپ قالعان. كەيىن كۇردەلى جوندەۋدەن وتكەن ەكى عيمارات تا بۇگىندە اۋىل تۇرعىندارىنىڭ يگىلىگىنە قىزمەت ەتۋدە. بۇگىندە بالاباقشادا ەكى توپ بار. ءبىرىنشىسى قازاق تىلىندە, ەكىنشىسى ورىس تىلىندە تاربيە بەرەدى. سابيلەردىڭ بارلىعى تەگىن تاماقتانادى. بالاباقشاعا كەرەكتى توسەكتىك ورىن, توسەنىش, ىدىس-اياق, وقۋ-تاربيە, ويىن قۇرالدارىنىڭ ءبارى تەگىن. وسىنىڭ ءبارى سەرىكتەستىك قاراجات ارقىلى جاسالىپ جاتقان دۇنيە.
قوستاناي وبلىسى
