تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز تاۋەلسىزدىكتىڭ وتىز جىلى ىشىندەگى ەلىمىزدىڭ ىشكى-سىرتقى ساياساتىن تەرەڭ تالداي وتىرىپ, عالامدىق وزگەرىستەر حالقىمىزدىڭ ءومىر ءسۇرۋ سالتىنا, تۇرمىس-تىرشىلىگىنە قالاي اسەر ەتكەنىن تارازىلايدى. ءيا, وسى كەزەڭ ىشىندە ەل-جۇرتىمىز كوپتەگەن قيىندىقتى ەڭسەرىپ قانا قويماي, بولاشاق باعدارى ايقىن, ىنتىماق-بىرلىگى كۇشتى مەملەكەتكە اينالدى. بيىلعى كۇزدە ەلىمىزدە وتكەن حالىق ساناعىنىڭ قورىتىندىسى دا ەلباسىنىڭ پىكىرىن رەسمي مالىمەتپەن قۋاتتاي تۇسكەندەي. شۇكىر, بۇگىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى تۇرعىندارىنىڭ سانى 19 ملن ادامنان اسسا, ونىڭ 30 %-دان استامى تەپسە تەمىر ۇزەتىندەي جاس بۋىن ەكەن. وسى دەرەكتەرگە سۇيەنە وتىرىپ, مەملەكەتتىڭ ىرگەتاسىن قالاپ بەرگەن اعا بۋىننىڭ ءىسىن اقىلدى دا ءبىلىمدى, ەڭبەكقور دا ءتارتىپتى جاستارىمىز جالعاستىراتىنىنا ءوز باسىم ەرەكشە قۋانىشتىمىن.
اتا-بابامىزدىڭ ءجۇرىپ وتكەن جولدارىنىڭ تاجىريبەسى ءار زاماننىڭ ءوز قيىندىعى مەن قۋانىشى قاتار جۇرەتىنىن كورسەتىپ بەردى. ەلباسى ماقالاسىندا «الدا الار اسۋلارىمىز بەن باعىندىرار بيىكتەرىمىز دە, ىقتيمال سىن-قاتەرلەر دە از ەمەس», دەپ ەسكەرتە كەتەدى دە, بولاشاقتىڭ ستراتەگياسىن بىلاي تۇجىرىمدايدى: «مىنە, ەكى جىلدان بەرى دۇنيەجۇزى الاڭ كۇي كەشۋدە. كوروناۆيرۋس دەرتىنەن تۋىنداعان پاندەميا الەمدىك ەكونوميكانى عانا ەمەس, ءوندىرىس پەن ەڭبەكتى ۇيىمداستىرۋدى, عىلىم مەن تەحنولوگيا دامۋىن, جالپى ادامنىڭ ويلاۋ جۇيەسىن ايتارلىقتاي وزگەرتتى. ەڭ الدىمەن, ادامزاتقا ورتاق ىندەت دامۋ دەڭگەيىنە قاراماستان, ەل مەن ەلدىڭ ەكونوميكاسى مەن تەحنولوگياسىن جاقىنداستىرىپ, ءبىر-بىرىمەن ىنتىماقتاستىرا باستادى. سونىڭ نەگىزىندە جاڭا جاھاندىق ەكونوميكالىق پاراديگما قالىپتاستى. جاقىندا نوبەل سىيلىعىنىڭ ءتۇرلى عىلىم سالاسىنداعى لاۋرەاتتارىنىڭ ۇلكەن ءبىر شوعىرى ء«بىزدىڭ عالامشار, ءبىزدىڭ بولاشاعىمىز» ءسامميتىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا الەم مەملەكەتتەرىنە ۇندەۋ جاساپ, پاندەميا ادامزات دامۋىنا ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستان كەيىنگى ەڭ ۇلكەن اپات بولىپ ەنگەندىگىن اتاپ كورسەتىپ, ونىمەن بۇكىل دۇنيەجۇزى بىرلەسە كۇرەسۋى كەرەكتىگىن العا تارتتى. ولار: «ەگەر وسى بەسجىلدىقتا ترانسفورماتسيالىق شارالار قابىلدانباسا, ادامزاتتىڭ بولاشاعىنا اۋىر قاتەر تونەتىن بولادى... قوعامنىڭ ەڭ كەدەي جانە مارگينالدانعان توپتارى مەيلىنشە ءالسىز جىكتەر كۇيىندە قالا بەرەدى», دەدى. بۇل مەنىڭ وسىدان تۋرا 30 جىلداي بۇرىن, 1992 جىلدىڭ 5 قازانىندا, بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ مىنبەسىنەن ايتقان ۇسىنىستارىممەن استاسىپ جاتىر. ءبىز سول كەزەڭنىڭ وزىندە الەمنىڭ ەڭ باي مەملەكەتتەرىنىڭ اسكەري-سوعىس ماقساتىنا قاراستىراتىن شىعىندارىنىڭ 1%-ىن ءبولۋ ارقىلى ادامزاتقا ايتىپ كەلمەيتىن, توتەنشە اپاتتارعا قارسى كۇرەسۋدىڭ حالىقارالىق قورىن جاساۋدى ۇسىنعان ەدىك. اڭگىمە ول كەزدە بۇۇ-نىڭ بىتىمگەرشىلىك كۇشتەرى تۋرالى بولعان ەدى, بىراق, بىرىنشىدەن, ماڭىزدىسى يدەيا جانە ۇجىمدىق ارەكەتتەستىكتىڭ تەتىگى بولاتىن, ەكىنشىدەن, ءتۇرلى ەلدە تاۋلىك سايىن جۇزدەگەن, مىڭداعان ادامدى باۋداي ءتۇسىرىپ جاتقان پاندەميانىڭ سوعىستان نەسى كەم؟ ەگەر ءدال سول كەزدە مەن ۇسىنعانداي قور جاسالعان بولسا, قازىرگى پاندەميا جاعدايىندا كەدەي مەملەكەتتەرگە كوروناۆيرۋسپەن كۇرەسۋگە جانە ونىڭ زياندى زارداپتارىن جويۋعا باعىتتالعان شارالاردى ۇيىمداستىرۋعا مول مۇمكىندىك تۋعان بولار ەدى».
مۇنايدىڭ باررەلى 100 دوللار بولىپ تۇرعان كەزدەن باستاپ, 2000 جىلداردىڭ باس كەزىنەن ن.نازارباەۆتىڭ باستاماسىمەن ۇلتتىق قوردىڭ جاساقتالۋى ەلدىڭ بولاشاعىنا سالىنعان ينۆەستيتسيا بولعانىن پاندەميا دالەلدەدى. قورى بار ەل وزادى ەكەن. پاندەميا سوڭعى جىلدارى عالامدىق ەكونوميكا باعىتىن عانا ەمەس, ۇلتتىق ەكونوميكا قۇرىلىمدارىن دا كۇردەلى وزگەرىسكە ءتۇسىردى. ەلباسى الەمدىك ەكونوميكانىڭ وسى قۇبىلىسىن «جاڭا گەوساياسي ترانسفورماتسيا», دەپ باعالاي وتىرىپ, الداعى ۋاقىتتا ەلىمىز جاعدايىندا نەگە دايىن بولۋىمىز كەرەك ەكەندىگىنە ايرىقشا نازار اۋدارادى.
اقتوبە وبلىسىنىڭ جاڭا قۇرامداعى دەپۋتاتتارى دا ءوز جۇمىستارىن پاندەميا كەزىندە باستادى. پاندەميا ەكونوميكالىق بايلانىستاردى شەكتەپ, اقشا مەن تاۋار اينالىمىن تەجەپ, شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىككە كوپتەگەن قيىندىق اكەلدى. مۇنداي كەزەڭدە قارجى رەسۋرستارىن ءتيىمدى سالالارعا جۇمساۋدى باستى نازارعا ۇستاعان ءماسليحات دەپۋتاتتارى ءتۇبىرلى شەشىمدەر قابىلدادى. مەديتسينا مەكەمەلەرىن پاندەمياعا ساي ەتىپ جابدىقتاۋ, قىسقا مەرزىمدە قورعانىش قۇرالدارىن ازىرلەۋگە قارجى ءبولۋ جانە مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنە ۇستەمەاقى تولەۋ, كوكتەمگى ەگىس ءۇشىن شارۋالارعا قارجىلىق قولداۋ كورسەتۋ ماسەلەلەرىن جەدەل شەشتىك. دەپۋتاتتار جۇمىسىنىڭ نەگىزگى سالماعى پاندەميامەن كۇرەسكە باعىتتالدى دەسەك, ارتىق ايتقاندىق ەمەس. وسىلايشا, دەپۋتاتتار كورپۋسى ءوڭىر ەكونوميكاسى مەن الەۋمەتتىك سالانى اقساتىپ الماۋدا جەدەل ارەكەت ەتتى. وسىنداي كەزدە ەلدىڭ بىرلىگى مەن اۋىزبىرشىلىگى, جاعدايدى تولىق تالداي وتىرىپ تەز ارەكەت ەتە ءبىلۋ دە كوپتەگەن شيەلەنىستى ماسەلەنىڭ الدىن الدى. پاندەميانىڭ سالدارى دا, ساباقتارى دا وسى.
وتانداستارىمىزدى ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 30 جىلدىعىمەن قۇتتىقتاي وتىرىپ, مەملەكەتىمىزدىڭ بەرىك نىعايۋى جولىندا كۇش-جىگەرىمىزدى ايامايمىز دەپ بەرىك سەنىممەن ايتا الامىن.
امانگەلدى نۇعىمانوۆ,
اقتوبە وبلىستىق ءماسليحاتىنىڭ حاتشىسى
