وسى ورايدا, ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ «تاۋەلسىزدىك تاعىلىمى» اتتى ماقالاسىن بارشامىز شىن ىقىلاسپەن وقىپ, ءوزىمىز ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 30 جىلدىق مەرەيتوي قارساڭىندا الەمدىك وركەنيەتتىڭ الدىڭعى شەبى, دۇنيەدەگى دامىعان ەلدەردىڭ قاتارىنا قوسىلعانىن ماقتانىشپەن سەزىنىپ وتىرمىز. تاۋەلسىز قازاقستان ءۇشىن ول – ۇلكەن بەلەس, اسقارالى اسۋ. اۆتور مۇندايعا تەك رۋحى كۇشتى, بىرلىگى بەكەم جۇرت قانا قول جەتكىزە الاتىنىن اتاپ ءوتتى.
نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى بۇرىن كوپ ايتىلا بەرمەيتىن كەيبىر دەرەكتى حالىقتىڭ نازارىنا ۇسىندى.
كەڭەس وداعى توقىراۋ كەزىندە جوعارى بيلىك بەكىتكەن جوسپار مەن قوسىپ جازۋعا نەگىزدەلگەن كەڭەستىك ەكونوميكا, جالاڭ وي, جاداعاي پىكىرلى كوممۋنيستىك يدەولوگيا قوعام دامۋىن تىعىرىققا تىرەدى. ەلباسى ەل ەكونوميكاسىندا ورىن العان مۇشكىل ءحالدى قاراعاندى وبلىستىق پارتيا كوميتەتىندە باسشىلىق قىزمەت اتقارعان 70-جىلداردىڭ سوڭىندا ايقىن اڭعارا باستاعانىن, قازاق كسر ۇكىمەتىنىڭ باسشىلىعىنا تاعايىندالعان 80-جىلدارى جاعداي ءتىپتى اسقىنىپ تۇرعانىن ەسكە الدى. م.س.گورباچەۆتىڭ «قايتا قۇرۋى» توقىراۋعا بەلشەسىنەن باتقاننان كەيىن وداق قۇرامىنداعى 15 رەسپۋبليكا تۇگەلدەي ءوز ەگەمەندىگىن جاريالادى. وسىلايشا, 1991 جىلدىڭ 1 جەلتوقسانىندا ەل تاريحىنداعى تۇڭعىش پرەزيدەنتتىك سايلاۋ وتكىزىلىپ, وندا حالىقتىڭ 98%-دان استامى ن.نازارباەۆقا قولداۋ ءبىلدىردى.
كوپتەن كۇتكەن كۇن تۋىپ, جوعارعى كەڭەستىڭ 1991 جىلعى 14 جەلتوقسانىندا وتكەن 12-شاقىرىلعان 7-سەسسياسىنىڭ تالقىلاۋىنا «قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىك تاۋەلسىزدىگى تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭ جوباسى شىعارىلىپ, 16 جەلتوقساندا كوپشىلىك داۋىسپەن قابىلداندى. بۇل كەزدە ن.ءا.نازارباەۆتىڭ تاريحي ءرولى زور ەكەنىن ايتا كەتۋىمىز قاجەت. بۇل ءبارىمىز كوپتەن كۇتكەن ايشىقتى مەزەت, تاريحي وقيعا ەدى. ءبىز تاۋەلسىزدىككە بەيبىت جولمەن قول جەتكىزسەك تە, وعان بارار جولدا بابالار قانى از توگىلگەن جوق. تاۋەلسىزدىك سول كيەلى قاننىڭ وتەۋى ەدى. ەلباسى مۇنىڭ ءبارىن ءبىز سەنگەن, تاربيەلەگەن بۇگىنگى جاس ۇرپاق ءبىلسىن, ساناسىنا ءسىڭىرسىن دەپ جازىپ وتىر.
«تاۋەلسىزدىكتى جاريالاۋ وڭاي ەمەس, ونى بۇكىل الەمگە مويىنداتۋ ودان دا قيىن ەدى», دەپ جازعان نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى قازاقستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ وسىنداي بيىك دەڭگەيدە مويىندالۋىن دا الدىن الا ويلاستىرىپ قويعانىنا ارنايى توقتالدى.
«ىنتىماعى جاراسقان ەلدىڭ تابىسى تاسىپ, ابىرويى اسادى. بەرەكەسى قاشقان ەلدىڭ قۋاتى كەمىپ, قۇتى قاشادى. وتىز جىل ىشىندە ءبىز عاسىرلارعا بەرگىسىز دامۋ جولىنان وتتىك. اۋىز تولتىرىپ ايتار تابىستارىمىز دا از ەمەس», دەدى ەلباسى.
تاۋەلسىزدىك جاريالاعان سوڭ جۇيەلى ساياسي رەفورمالار قولعا الىندى. وسىدان جيىرما بەس جىل بۇرىن بۇگىنگى بارلىق جەتىستىكتەرىمىزگە بەرىك زاڭنامالىق ىرگەتاس بولىپ قالانعان اتا زاڭىمىز – جاڭا كونستيتۋتسيامىز قابىلداندى. بۇكىل حالىق بولىپ تالقىلاعان بۇل قۇجات ەل دانالىعى مەن ىنتىماعىنىڭ, بەرەكە-بىرلىكتىڭ ىرگەتاسىنا اينالدى.
تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ باستى بايلىعى – ادام. مەملەكەتىمىزدىڭ تىرەگى دە, التىن دىڭگەگى دە – قازاقستان حالقى. ەلباسى بويىنداعى قۋات, قىزمەتىندەگى تاجىريبە, ويىنداعى ءنار – ءبارى-ءبارىن حالقىنا قىزمەت ەتۋگە جۇمساپ كەلەدى.
تاۋەلسىزدىك تە باقىت سياقتى, باعالاعان ادامنىڭ, ايالاعان قوعامنىڭ قولىنا تۇراقتايدى. حالقى تاتۋ, ەكونوميكاسى قۋاتتى, ساياسي جۇيەسى تۇراقتى, مارتەبەسى بيىك, ابىرويى اسقاق قازاقستاننىڭ بولاشاعى كەشەگىدەن كەمەل, بۇگىنگىدەن نۇرلى ەكەندىگىنە كامىل سەنەتىنىن اتاپ ءوتتى.
ەلباسىمىزدىڭ «تاۋەلسىزدىكتىڭ ءمان-ماعىناسى تۋرالى ءتۇرلى عىلىم وكىلدەرى وزىنشە تۇجىرىم جاسايتىنى انىق. بىراق ءبىر نارسە اقيقات, ول – اتا-بابالارىمىزدىڭ ازاتتىق جولىنداعى جان الىسىپ, جان بەرىسكەن سان عاسىرلىق كۇرەسىنىڭ زاڭدى جالعاسى, حالىقارالىق قۇجاتتارمەن بەكىتىلىپ, ماڭگىلىككە بەرىلگەن سىيى» دەگەن قاناتتى ءسوزى بار. ءبىز قانىن دا, جانىن دا قيىپ, جەرىن قورعاعان بابالارىمىزدىڭ الدىندا ماڭگىلىك قارىزدارمىز!
ەندى بۇگىندە ازات ەل بولعان تۇسىمىزدا ەسەلى ەڭبەگىمىزبەن, وتانسۇيگىش قاسيەتىمىزبەن تاۋەلسىز قازاقستانىمىزعا قىزمەت ەتۋىمىز كەرەك!
اسقاربەك ۇيسىمباەۆ,
ءماجىلىس دەپۋتاتى
