تاۋەلسىزدىكتىڭ وردالى وتىز جىلى بىزگە ۇلت مادەنيەتىن ۇلىقتاۋعا, تاريحىمىزدى تولىقتىرىپ, ءارحيۆىمىزدى تۇگەندەۋگە, ەل ماقتانىشىنا اينالعان ەرەن سپورتشىلاردى دايىنداۋعا, وتاندىق ءتۋريزمدى وزىق ەلدەردىڭ دەڭگەيىنە شىعارۋعا مول مۇمكىندىك بەرىپ كەلەدى. بۇل باعىتتا ءبىز الدىمىزعا قويىپ وتىرعان جارقىن ماقسات, تاريحي بايلام مەن ءبىرتۇتاس جاڭعىرۋلار وسى سالالاردى ودان ءارى ىلگەرىلەتۋگە ىقپال ەتە بەرمەك. ەل-جۇرتتىڭ ەسىندە بولسا, سوناۋ 1991 جىلى قازاقستاننىڭ الدىندا ءاربىرى نە شىرقاۋعا, نەمەسە شىڭىراۋعا; نە تابىسقا, نەمەسە حاوسقا سۇيرەلەيتىن سوقپاقسىز جۇزدەگەن سونى سۇرلەۋ جاتقان-دى.
قايىرلى ءدىن جولى ما, زايىرلى ءدىل مە؟ جالقى ۇلتتى جالاۋلاتۋ ما, الدە جالپىعا ورتاق كونسەنسۋس پا؟ سۇراپىل اتوم با, بولماسا بەيبىت سۇڭعىلا وي-ارمان با؟..
بۇل بۇگىننىڭ بيىگىنەن ايتۋعا عانا وڭاي, «وركەنيەت تاڭداۋى» ەدى!
ەگەر «تاريح نار تاۋەكەلدەن تۇرادى» دەگەن تەزيسپەن كەلىسەر بولساق, وندا تاريح تولقىنىندا, اسىرەسە جاس مەملەكەتتىڭ اياققا تىك تۇرۋى جاعدايىندا كوشباسشىنىڭ تۇلعالىق قاسيەتىنىڭ تىكەلەي قاتىسى مەن اسەرىن دە ءسوزسىز مويىنداۋعا تۋرا كەلەدى.
بۇل جونىنەن شىن مانىندە جولىمىز بولدى: وسىدان 30 جىل بۇرىن ەل تىزگىنىن قازاقستاندى رەفورمالاۋ جونىندەگى كەلەشەكپەن استاسىپ جاتقان ستراتەگياسى مەن ونى جۇزەگە اسىرۋ مەحانيزمدەرى حاقىنداعى اسا جاۋاپتى دا كورەگەن كوزقاراسى ۋاقىت تەزىنە توتەپ بەرگەن – نۇرسۇلتان نازارباەۆ قولىنا الدى.
ءبىز جاڭا تۇرپاتقا يە بولدىق – ىنتىماعى جاراسقان جورالى جۇرتىمىز دا, ءار جالعىزدان قۇرالعان ۇلىقتى ۇلتىمىز دا. قىرانداي تۇلەدىك, قۇرىشتاي شىنىقتىق, ەرتەڭىمىزگە سەنىممەن كوز تىكتىك. ەڭ باستىسى: ءوزىمىزدى سان قىرىمىزدان سىناۋعا مول مۇمكىندىك الدىق, حالقىمىزدىڭ عاسىرلار بويى قالىپتاسقان سالت-ءداستۇرىن جاڭعىرتىپ, تاڭعى شىقتاي ءمولدىر تۇما باستاۋلارىنان سۋسىندادىق, ءتۇپ-تامىرىمىزعا قايتادان قان جۇگىردى.
ەلباسى مەملەكەت پەن قوعامنىڭ تابىستى جاڭارۋى ءۇشىن نەگىزگى العىشارتتاردىڭ ءبىرى رەتىندە مادەنيەت پەن وزىندىك ۇلتتىق كودىن ساقتاۋ قاجەت ەكەندىگىن ءاردايىم باسا كورسەتىپ كەلەدى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءدال وسى ۇلتتىق مادەنيەتتى Nur Otan پارتياسىنىڭ تاياۋداعى كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا حالىقتىڭ رۋحاني تىرەگى رەتىندە «ەلدىكتىڭ جەتى تۇعىرى» اتتى جاس ۇرپاققا ۇندەۋىندە ايرىقشا اتاپ كورسەتتى. «قازىرگى تاڭدا جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتى بولۋ ءۇشىن بىرەگەي ۇلتتىق مىنەز, اسقاق رۋح كەرەك. مۇنداي قاسيەتتەر تاريحتى ءبىلۋ, مادەني قۇندىلىقتاردى تانۋ ارقىلى كەلەدى. وركەنيەتتى وتىز ەلدىڭ قاتارىنا قوسىلۋدا ماتەريالدىق قۇندىلىقتارمەن قاتار, رۋحاني بايلىقتىڭ ماڭىزى زور. سول ءۇشىن مادەنيەتىمىزدى زەردەلەپ, وزگە جۇرتقا ناسيحاتتاي بىلگەن ابزال.
باسقا حالىقتاردى تەك ونەر قۇدىرەتىمەن, عىلىمي ىزدەنىسپەن عانا مويىنداتا الامىز», دەدى ەلباسى ءوزىنىڭ تاريحي ۇندەۋىندە.
ايتا كەتۋ كەرەك, بۇل باعىتتا وراسان جۇمىستار اتقارىلىپ كەلەدى. بۇگىنگى تاڭدا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ەلباسى ۇسىنعان ساياسي باستامالارداعى ساباقتاستىقتى قامتاماسىز ەتۋمەن قاتار رۋحاني-مادەني قۇندىلىقتارىمىزدى جاڭعىرتۋداعى ىرگەلى باستامالارى وسىعان دالەل.
تاۋەلسىزدىك جىلدارى ەلباسىمىزدىڭ باستاماسىمەن قازاقستاننىڭ تاريحي-مادەني مۇرالارىن ساقتاۋ مەن قالپىنا كەلتىرۋگە باعىتتالعان الەمدە تەڭدەسى جوق تىڭ جوبالار دۇنيەگە كەلدى.
سونىڭ ءبىرى – وتاندىق عىلىمدى ءبىزدىڭ اتا-بابالارىمىزدىڭ كونە تاريحىنان سىر شەرتەتىن سان مىڭداعان ارتەفاكتىلەرمەن بايىتقان «مادەني مۇرا» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى. شىعىس قازاقستان وبلىسىنداعى شىلىكتى مەن بەرەل قورعاندارىنان تابىلعان ساقتاردىڭ «اڭ ستيلىنە» جاتاتىن قازبا جۇمىس ناتيجەلەرى سەكىلدى ءبىرازىنىڭ كۇللى الەمگە تاڭداي قاقتىرعانى كۇنى بۇگىنگىدەي كوز الدىمىزدا.
بۇدان باسقا تاريح پەن مادەنيەتتىڭ جۇزدەگەن ەسكىلىكتى ەسكەرتكىشتەرى رەستاۆراتسيادان ءوتتى. ال الىس جانە جاقىن شەتەلدەرگە ۇيىمداستىرىلعان عىلىمي-زەرتتەۋ ەكسپەديتسيالارىنىڭ ارقاسىندا وتاندىق عالىمدارعا بۇرىن-سوڭدى بەيمالىم بولىپ كەلگەن قازاقستاننىڭ تاريحى, ەتنوگرافياسى مەن ونەرىنە قاتىستى 5 مىڭنان استام ارحيۆتىك جادىگەر قالىڭ جۇرتشىلىقتىڭ قولىنا ءتيدى. اعىل-تەگىل اسىل ولجا «قازاقستان تاريحى شەتەل دەرەككوزدەرىندە», «قازاقستان تاريحى انتيكالىق دەرەككوزدەردە», «الەمدىك تاريحي وي-سانا» جانە باسقا دا سەريالار بويىنشا كوپتومدىقتار دەستەسىن جاريالاۋعا جول اشتى.
«رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى ءوزىنىڭ ماڭىزدىلىعى مەن ماسشتابى جاعىنان بۇدان ءبىر مىسقال كەم تۇسكەن جوق, قايتا قازاقستان وڭىرلەرىندەگى تاريحي-مادەني نىساندار ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋعا ەرەكشە سەرپىن بەردى. كيەلى نىسانداردىڭ تولىق سيپاتتاماسى جانە فوتوگالەرەيالارىمەن بىرگە گەوگرافيالىق كوورديناتى, ولارعا تىكەلەي باراتىن توتە جولدار كورسەتىلگەن «جەرگىلىكتى ماڭىزى بار قازاقستاننىڭ كيەلى جەرلەرىنىڭ گەوگرافياسى» ينتەراكتيۆتى كارتاسى ءتۇزىلدى.
قازىر «قازاقستاننىڭ كيەلى جەرلەرىنىڭ گەوگرافياسى» جوباسى اياسىندا ەلىمىزدىڭ قاسيەتتى جەرلەرىنىڭ بىرىڭعاي بەلدەۋىن قۇرۋ جۇمىسىن جۇرگىزىپ جاتىرمىز. «قاسيەتتى قازاقستان» ءتورت تومدىعى مەن «قاسيەتتى قازاقستان» ەنتسيكلوپەدياسىنىڭ ءبىرىنشى تومى وقىرمانىمەن قاۋىشىپ, 500-دەن استام نىسان تۋرالى قۇندى مالىمەت تسيفرلى فورماتقا كوشىرىلدى.
تۇڭعىش رەت قوجا احمەت ياساۋي جانە قاراحان كەسەنەلەرىنىڭ 3D ۇلگىسى جاسالدى. «وتىرار», «تاڭبالى» جانە « ۇلىتاۋ» مۇراجاي-قورىقتارىندا ۆيزيت-ورتالىقتار بوي كوتەردى…
ءبىزدىڭ باعا جەتپەس اقپاراتتىق رەسۋرس-قورىمىز, مادەني مۇرامىزدىڭ اجىراماس بولىگى, ارينە, جازباشا دەرەككوزدەرى بولىپ تابىلادى. مەملەكەت ولاردىڭ ساقتالۋى مەن تۇتاستىعىن قامتاماسىز ەتۋ ارقىلى مۇراعات ءىسىن ۇيىمداستىرۋدى الدىڭعى شەپكە شىعاردى.
كەشەگى بۇكىل كەڭەستىك كەڭىستىكتە مۇراعاتتى ماڭايلايتىن زاڭناما اتاۋلى مۇلدەم بولعان جوق ەدى, بۇل سالا زاڭعا تاۋەلدى ۇكىمەتتىك «تومەنگى» اكتىلەردى عانا مىسە تۇتتى. تەك 1998 جىلى «ۇلتتىق ارحيۆ قورى جانە ارحيۆتەر تۋرالى» زاڭىنىڭ قابىلدانۋىمەن عانا ارحيۆ ءىسى قازاقستاندا بيلىكتىڭ اجىراماس اتريبۋتى, ءتۇبى تەڭىزگە قۇيار بۇلاقتاي اقپارات قويماسى مارتەبەسىندە عانا ەمەس, سونداي-اق مەملەكەتتىك باسقارۋ قۇرالى دەڭگەيىندە تۇپكىلىكتى بەكىپ, ءوز دامۋىنىڭ داڭعىل جولىندا اسا قۋاتتى سەرپىنگە يە بولدى.
بۇگىنگى تاڭدا ەلىمىزدە 3 مىڭنان استام ادام بىلەك بىرىكتىرىپ, كۇش قوسقان 223 مەملەكەتتىك مۇراعات مەكەمەلەرى مەن ولاردىڭ فيليالدارىنان تۇراتىن بىرىڭعاي مۇراعات جەلىسى دامىلسىز جۇمىس ىستەپ تۇر. تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا ۇلتتىق ارحيۆ قورى قۇجاتتارىنىڭ كولەمى ەكى ەسە, ال جەكە قۇرام بويىنشا 3,5 ەسە ءوستى, بۇل جالپى العاندا 25 ملن-نان استام ساقتاۋ بىرلىگىن قۇرايدى.
ءار قۇجاتتىڭ ارتىندا – ەلدىڭ تاريحى مەن حالىقتىڭ تاعدىرى تۇر!
سوڭعى ءۇش جىلدىڭ ىشىندە رەسپۋبليكاداعى جۇمىس ىستەپ تۇرعان 253 مۇراجايدىڭ قورى 15 مىڭنان استام جادىگەرمەن تولىقتى. بۇعان قوسا رەسپۋبليكالىق مۇراجاي قورىنداعى 13,5 مىڭنان استام جادىگەر ساندىق فورماتقا كوشىرىلگەن.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەملەكەتتىك ءا.قاستەەۆ اتىنداعى ونەر مۇراجايى عارىشتىق تەحنيكا جانە تەحنولوگيالار ينستيتۋتىمەن بىرلەسە وتىرىپ, كولەمدى ەكسپوناتتاردى فوتوگراممەتريا ادىسىمەن ساندىق فورماتقا كوشىرۋ بويىنشا لابوراتوريا قۇرعانىن ايتا كەتكەن ءلازىم. وسى مۇراجاي قىزمەتكەرلەرىنىڭ قاجىرلى ەڭبەگىنىڭ ناتيجەسىندە 2 مىڭنان استام كارتينا مەن ۇلتتىق دەكوراتيۆتىك-قولدانبالى جانە زەرگەرلىك ونەر بۇيىمدارىمىز 3D فورماتىنان كورىنىس تاپتى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق مۇراجايى تاراپىنان عانا تۇركيا, مالايزيا, قىتاي, ءۇندىستان, وڭتۇستىك كورەيا, ۇلىبريتانيا جانە وزگە دە ەلدەردىڭ ۇلتتىق مۇراجايلارىنا 20 كوشپەلى كورمە جول تارتتى. ال تاريحىمىزدىڭ باعا جەتپەس اسىل مۇراسى – ەسىك قورعانىنان تابىلعان «التىن ادام» الەمنىڭ ەڭ مايدايالدى دەگەن 13 مۇراجايىن ارالاپ, ءسان-سالتاناتىمەن الەم جۇرتشىلىعى نازارىن وزىنە اۋداردى.
مەملەكەت كىتاپحانا ىسىنە دە ۇلكەن كوڭىل ءبولىپ وتىر. قازىرگى ۋاقىتتا ەلىمىزدە 3 925 كىتاپحانا بار. ولاردىڭ قورى ءتۇرلى ماتەريالدىق تاسىمالداۋشىدا بەرىلگەن 71,5 ملن دانا ادەبيەتتى قۇرايدى. سونىمەن قاتار بۇعان جىل سايىن 2,5 ملن بىرلىكتەن استام جاڭا قۇجات قوسىلادى.
بۇل دەگەنىڭىز – ۇشان-تەڭىز ءبىلىمنىڭ قانىپ ىشەر قاينار باستاۋى.
قازىر وتاندىق جانە الەمدىك ۇزدىك اۆتورلاردىڭ شىدەر ۇزگەن شەدەۆر تۋىندىلارىن «قازاقستاندىق ۇلتتىق ەلەكتروندى كىتاپحاناسى» ارقىلى ۇيدە وتىرىپ-اق وقي بەرۋگە بولادى. مەملەكەتتىك كىتاپحانا قورىندا 60 مىڭنان استام ءتۇرلى مازمۇنداعى ادەبيەتتىڭ ەلەكتروندى بىرىڭعاي كوشىرمەسى جيناقتالعان. ءبىزدىڭ ەلەكتروندى كىتاپحانامىزدا رەسەي, اقش, جاپونيا, گەرمانيا, فينليانديا جانە ت.ب. بارلىعى 104 ەلدەن 250 مىڭعا جۋىق وقىرمان تىركەلگەن. وسىلاي بولعان سوڭ, شەتەلدىك اۋديتوريانىڭ سۇرانىسىن قاناعاتتاندىرۋ ماقساتىندا تۇڭعىش رەت قازاقستاندىق اۆتورلاردىڭ ۇزدىك تۋىندىلارى بۇۇ-نىڭ 6 تىلىنە اۋدارىلدى.
ءابىش كەكىلباەۆ, فاريزا وڭعارسىنوۆا, ولجاس سۇلەيمەنوۆ, شەرحان مۇرتازا, مۇحتار شاحانوۆ, دۋلات يسابەكوۆ ءتارىزدى بەلگىلى 61 قالامگەردىڭ 450 تۋىندىسى «قازىرگى قازاق پروزاسىنىڭ انتولوگياسى» مەن «قازىرگى قازاق پوەزياسىنىڭ انتولوگياسى» جيناقتارىنا ەنىپ, 90-نان اسا ەلدىڭ ءىرى كىتاپحانالارى مەن ادەبي ورتالىقتارىنا تاراتىلدى. بۇل ەڭبەكتەردىڭ تۇساۋكەسەرى فرانتسيا, يسپانيا, رەسەي جانە مىسىر ەلدەرىندە وتكىزىلدى.
ەلىمىزدە تەاتر ونەرىنە دە مەملەكەت تاراپىنان بارىنشا قولداۋ كورسەتىلىپ ءجۇر. تاۋەلسىزدىك جىلدارى قازاقستاندا 20 تەاتر جاڭادان سالىنىپ, ونەرسۇيەر قاۋىمنىڭ ىستىق ىقىلاسىنا بولەنىپ ءجۇر. ۇلت رۋحانياتىنىڭ كەمەلدەنۋى جولىندا جىل سايىن ءتۇرلى جانرلار مەن باعىتتاعى 12 مىڭعا جۋىق قويىلىم ساحنالانادى. قازىرگى ۋاقىتتا ەلىمىزدە 65 تەاتر حالىققا قىزمەت كورسەتۋدە, ونىڭ ىشىندە ۇيعىر, كورەي, وزبەك جانە نەمىس ۇلتتارىنا قاتىستى ەتنوستىق تەاترلار بار.
مەملەكەت تاراپىنان كورسەتىلگەن قولداۋ ناتيجەسىندە لا سكالا تەاترىنىڭ اكادەمياسىندا, ۆەنا مەملەكەتتىك وپەراسىندا, ماريا مەملەكەتتىك اكادەميالىق تەاترىندا, پەرگولەزي سپونتيني اتىنداعى قوردا تاعىلىمدامادان ءوتۋدى ۇيىمداستىرىپ, ەلىمىزدەگى وپەرا جۇلدىزدارى شوعىرىنىڭ قالىپتاسۋىنا جاعداي جاسالدى.
قازىر سۇندەت بايعوجين, باۋىرجان اندەرجانوۆ, جۇپار عابدۋللينا, سالتانات احمەتوۆا مەن «استانا وپەرا» وپەرا جانە بالەت تەاترى ارتىستەرىنىڭ ەسىمدەرى شەتەلگە دە كەڭىنەن تانىمال. قازاقستاندىق وپەرا جانە بالەت شەبەرلەرى شەتەلدىك ساحنا مايتالماندارىنىڭ ارنايى شاقىرتۋىمەن الەمنىڭ ەڭ ۇزدىك تەاترلارىندا ونەر كورسەتىپ ءجۇر.
وتاندىق كينووندىرىس تە قارقىندى دامىپ كەلەدى. «قازاقفيلم» ستۋدياسى 1991 جىلدان بەرى 574 كوركەم, دەرەكتى جانە انيماتسيالىق فيلم ءتۇسىردى. «ورالمان», «توميريس», «كوشباسشى جولى», «اناعا اپارار جول», «قۇنانباي», «امانات» ءتارىزدى اۋقىمدى تاريحي كارتينالار قازاقستاندىق پروكاتتىڭ كوشىن باستادى.
تاريحتا تۇڭعىش رەت ۇزدىك وتاندىق كينو تۋىندىلار حالىقارالىق ەكرانعا شىعىپ, شەتەلدىك كورەرمەن جۇرەگىنە جول تاۋىپ, الەمدىك كينوسىنشىلار تاراپىنان لايىقتى باعاسىن الىپ ۇلگەردى.
قازاقستاندىق-رەسەيلىك «28 پانفيلوۆشىلار» كارتيناسىنىڭ الەمگە تانىمال بولعانى ءوز الدىنا ءبىر بولەك اڭگىمە. ال گولليۆۋدتىق كومپانيالارمەن بىرلەسىپ تۇسىرگەن «امىرە» ءفيلمى ءتورت اپتا بويى ەكراننان تۇسپەدى.
سوڭعى كەزدەرى قازاق كينوسى قىتاي كينونارىعىندا دا توپ جارىپ, باسەكەلەستەردەن وق بويى وزىق بولۋدا. اسپان استى ەلى «كومپوزيتور» قازاقستاندىق-قىتايلىق بىرلەسكەن كارتينانى ەرەكشە ىقىلاسپەن قارسى الدى. كارتينا لوس-اندجەلەستە وتكەن كينوفەستيۆالدە 4 بىردەي نوميناتسيا بويىنشا تۇعىرعا كوتەرىلدى.
«كينەماتوگرافيا تۋرالى» 2019 جىلعى 3 قاڭتاردا قابىلدانعان زاڭدا ءفيلمدى تۇسىرۋگە جۇمسالعان مەملەكەت قاراجاتىن كينوپروكات ارقىلى كەرى قايتارۋ ماسەلەسى قاراستىرىلعان. بۇل جاڭا جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
تاۋەلسىزدىك جىلدارى كونتسەرتتىك-تەاترلىق ۇيىمدار ءۇشىن دە ەڭ جارقىن جانە تابىستى بەلەس بولدى. بۇگىندە وسى باعىتتا 31 ۇيىم تابىستى جۇمىس ىستەۋدە.
«قازاقكونتسەرت» مەملەكەتتىك كونتسەرتتىك ۇيىمى, «استانا وپەرا» مەملەكەتتىك وپەرا جانە بالەت تەاترى, «قازاقستان كامەراتاسى» مەملەكەتتىك كلاسسيكالىق مۋزىكا ءانسامبلى, «سالتانات» مەملەكەتتىك كلاسسيكالىق بي ءانسامبلى, م.بيسەنعاليەۆ پەن ا.ابىلاەۆ جەتەكشىلىك جاسايتىن سيمفونيالىق وركەسترلەر, عازيزا جۇبانوۆا اتىنداعى مەملەكەتتىك شەكتى اسپاپتار كۆارتەتى – وسىنداي شىرايى كەلىسىپ, ابىرويى شالقىعان ونەر شاڭىراقتارى مەن كونتسەرتتىك ۇيىمدار قاتارى قالىڭ كورەرمەنىنە شىعارماشىلىق جوبالاردى ۇسىنۋ ارقىلى قازاق ەلىنىڭ مادەنيەتى مەن رۋحانياتىنا سۇبەلى ۇلەس قوسىپ كەلەدى.
ۇلتتىق مۋزىكا مادەنيەتىنىڭ ماقتانىشىنا اينالعان قۇرمانعازى اتىنداعى قازاقتىڭ مەملەكەتتىك اكادەميالىق حالىق اسپاپتار وركەسترى كونتسەرتتىك باعدارلامالارىمەن دۇنيە ءجۇزىن ارالادى.
ءار جىلداردا احمەت جۇبانوۆ, لاتيف حاميدي, فۋات مانسۋروۆ, نۇرعيسا تىلەنديەۆ, روزا باعلانوۆا, بيبىگۇل تولەگەنوۆا, ەرمەك سەركەباەۆ جانە باسقا ديريجەرلەر مەن ورىنداۋشىلار قىزمەت ەتىپ, قازاق ونەرىن بيىك دەڭگەيدە ناسيحاتتاپ كەلە جاتقان ونەر ۇجىمدارىنا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ جارلىعىمەن «ۇلتتىق» مارتەبەسى بەرىلدى.
مەملەكەت شىعارماشىل جاستاردى قولداۋدى ەشقاشان ۇمىتقان ەمەس. جىل سايىن ۆوكاليستەر, سكريپكاشىلار, پيانيستەر جانە بەكزات ونەر الەمىنە جاڭا قادام باسقان جاس وركەن بالەت ارتىستەرى ءۇشىن فەستيۆالدار مەن بايقاۋلار وتكىزىلەدى. اسىرەسە, الەۋمەتتىك باعىتتى اينىماس تەمىرقازىعى تۇتقان «بالاۋسا» ۇلتتىق بالالار ءان بايقاۋىنىڭ ورنى الابوتەن. ونەر دوداسىندا باعىن سىناۋشى تالاپكەرلەردىڭ 85 پايىزىن 8-12 جاس ارالىعىنداعى اۋىل بالالارى قۇرايدى. بايقاۋدىڭ ءار كەزەڭىندەگى اندەردى ارلەۋ, ديزاين جانە ساحنالىق كيىمدەردى تىگۋ, ءار بالامەن جەكە جۇمىس ىستەۋ, جاتىن ورنى, تاماقتانۋى, جول ءجۇرۋى, بارلىعى دا تەگىن ۇيىمداستىرىلادى.
تاۋەلسىزدىكتىڭ 30 جىلدىعى اياسىندا سوڭعى جىلدارى تۇراقتى دامىپ كەلە جاتقان تۋريزم سالاسىن ەرەكشە اتاپ وتۋگە بولادى.
سوڭعى 10 جىلدا ەلىمىزگە كەلگەن شەتەلدىك تۋريستەردىڭ سانى 2009 جىلى 512 مىڭنان 2019 جىلى 980 مىڭعا دەيىن ەكى ەسەگە جۋىق ءوستى. سونىمەن قاتار كورسەتىلگەن كەزەڭدە ءتۋريزمنىڭ ەلىمىزدىڭ ىشكى جالپى جيىنتىق ونىمىنە قوسقان ۇلەسى ءۇش ەسەدەن اسا ارتتى.
مەملەكەت تۋريستىك باعىتتاردىڭ قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرۋ مەن تۋريزم سالاسىنا جەكە ينۆەستيتسيالاردى تارتۋعا جاعداي جاساۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا ءمان بەرىپ, سوڭعى ەكى جىلدىڭ وزىندە جالپى قۇنى 101,6 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن 68 ينفراقۇرىلىمدىق جوبانى جۇزەگە اسىردى.
بۇل باعىتتاعى جۇمىستار قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۋريزم سالاسىن دامىتۋدىڭ 2019-2025 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا ودان ءارى ءوز جالعاسىن تابادى. سونداي-اق قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىن ارتتىرۋعا جانە كاسىبي كادرلاردى دايارلاۋعا جەتكىلىكتى كوڭىل بولىنۋدە.
ەلباسىنىڭ باستاماسىمەن تۇركىستان قالاسىندا حالىقارالىق تۋريزم جانە قوناقجايلىلىق ۋنيۆەرسيتەتى قۇرىلدى. ۇلتتىق تۋريستىك ءونىمدى ىشكى جانە حالىقارالىق نارىقتا دامىتۋ ءۇشىن Kazakh Tourism ۇلتتىق كومپانياسى اق قۇرىلدى.
تۋريستەردىڭ ەلگە كىرۋىن ليبەراليزاتسيالاۋ جونىندە جۇيەلى شارالار قابىلدانۋدا. اتاپ ايتقاندا, ءوز ازاماتتارى قازاقستانعا ەش ۆيزاسىز كىرە الاتىن ەلدەردىڭ ءتىزىمى 73-كە دەيىن كوبەيتىلدى. شەتەلدىكتەردى ەلىمىزگە كەلگەن كەزدە 30 كۇن ىشىندە مىندەتتى تىركەۋ تۋرالى تالاپ ءوز كۇشىن جويدى. سونىمەن قاتار 2025 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن مەملەكەتتىك شەكارانىڭ پەريمەترى بويىنشا قىرىق وتكىزۋ پۋنكتىن جاڭعىرتۋ جوسپارلانۋدا. سونداي-اق تۋروپەراتورلاردى ءاربىر شەتەلدىك تۋريستكە, بالالارعا ارنالعان ىشكى رەيستەرگە سۋبسيديالاۋ, سونداي-اق تۋريستىك نىسانداردى سالۋ جانە تەحنيكالىق جاراقتاندىرۋ شىعىندارىنىڭ ءبىر بولىگىن وتەۋ تەتىگى ەنگىزىلمەكشى.
جالپى, قازاقستانداعى تۋريزم سالاسىنىڭ بولاشاعى وتە زور. قازىردىڭ وزىندە Lonely Planet, Le Figaro, The Guardian سياقتى الەمدىك بەدەلدى باسىلىمدار قازاقستاندى بارۋعا قولايلى جەتەكشى ەلدەردىڭ قاتارىنا قوسىپ ءجۇر. ول ويلارى نەگىزسىز ەمەس. بىزدە ەكو-ساياحاتتىڭ ءاربىر اۋەسقويى كەلىپ كورۋگە تۇرارلىق تاڭعاجايىپ تۇمسا تابيعات وتە كوپ.
سپورت – قازاقستاننىڭ «ۆيزيت كارتاسى». سپورتتىق ءىس-شارالاردىڭ جانكۇيەرلەرىنە ارنالعان ءارتۇرلى كەشەندەر مەن كوركىنە كوز تويمايتىن ادەمى ورىندار دا جەتىپ ارتىلادى.
تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا ەلىمىزدە 77 ستاديون, 38 سپورت سارايى, 8 مىڭعا جۋىق سپورت الاڭى سالىندى, 2 مىڭنان استام سپورت زالى پايدالانۋعا بەرىلدى. جالپى رەسپۋبليكادا 41 مىڭنان استام سپورت نىسانى بار. دەنە شىنىقتىرۋ جانە سپورت قوزعالىسى 5,9 ميلليونعا جۋىق ادامدى قامتىسا, ونىڭ 2 ميلليونعا تاياۋى – مەكتەپ جاسىنداعى بالالار.
بۇقارالىق سپورتتىڭ ماڭىزدى قۇرامداس بولىگى – تۇڭعىش پرەزيدەنت – ەلباسى سىناعى. بۇل شاراعا جىل سايىن 1,5 ميلليوننان 4 ميلليونعا دەيىن سپورت سۇيەر قاۋىم ۇزبەي قاتىسادى.
تاۋەلسىزدىك العاننان بەرى ۇلتتىق سپورتتىڭ 25 ءتۇرى قايتا جاندانىپ, ولاردىڭ ءبىر بولىگى (توعىزقۇمالاق, اسىق اتۋ, قازاق كۇرەسى, ساياتشىلىق) دۇنيەجۇزىلىك ماتەريالدىق ەمەس مادەني مۇرا قاتارىنا (يۋنەسكو) ەندى.
سپورتشىلارىمىزدىڭ جوعارى جەتىستىكتەرى بارشاعا ءمالىم. تەك وليمپيا ويىندارىندا عانا ولاردىڭ قۇرمەتىنە قازاقستاننىڭ اسپان تۇستەس تۋى 16 رەت اسقاقتاپ, سونىمەن ءبىر ساتتە ەلىمىزدىڭ ءانۇرانى الەم كوگىندە اۋەلەدى. ولاي دەيتىن سەبەبىمىز, ءبىزدىڭ وتاندىق سپورتشىلار 1994 جىلدان باستاپ جەر شارىنىڭ شەشۋشى جارىستارىنا قاتىسىپ, وسىنشا التىن مەدالدى قانجىعاسىنا بايلاپ قايتقان ەدى.
مەملەكەت سپورتشىلار رەزەرۆىن دايارلاۋدىڭ ۇيلەسىمدى جۇيەسىن قۇردى. رەسپۋبليكادا 477 بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر سپورت مەكتەبى جۇمىس ىستەپ, وندا 368 مىڭ سپورتشى شۇعىلدانۋدا. ءسوز جوق, ولاردىڭ اراسىندا بولاشاق چەمپيوندارىمىز ءجۇر, ءوز كەزەگى كەلگەندە سىندارلى سپورت ارەنالارىندا قازاقستاننىڭ كوك بايراعىنىڭ بيىك جەلبىرەۋىنە سەبەپكەر بولادى ءالى.
بىراق ءتۇپتىڭ تۇبىندە بارلىق جالاۋلى جەڭىستەرىمىز بەن جارقىن جەتىستىكتەرىمىزدىڭ التىن تۇعىرى – اتىڭنان اينالايىن تاۋەلسىزدىك ەكەنىن ارقاشان ەستە ساقتاۋىمىز قاجەت. تاۋەلسىزدىك – كوزدىڭ قاراشىعىنداي قورعايتىن ەڭ قاسيەتتى قۇندىلىعىمىز!
اقتوتى رايىمقۇلوۆا,
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ
مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى
