تاريح • 06 جەلتوقسان، 2021

اتامدى اقتاعىم كەلەدى

160 رەت كورسەتىلدى

وتىزىنشى جىلدارى «حالىق جاۋى» دەپ ايىپتالعانداردىڭ كوبى كەرىسىنشە، حالىقتىڭ بوستاندىعى ءۇشىن قۇربان بولعانى ءمالىم بولدى. قالاي دەگەنمەن، تاعدىرعا تۇسكەن تاڭبانى ءوشىرۋ وڭايعا سوقپاس. جۋىقتا رەداكتسيامىزعا «اتامدى اقتاعىم كەلەدى» دەپ تارباعاتاي اۋدانى، تۇعىل اۋىلىنىڭ تۇرعىنى الميرا قۇرمانبەكقىزى حابارلاسقان.

اتاسى امىرعالي جامانوۆ 1930 جىلى زايسان اۋدانى، ماي­قاپشاعاي كەدەن بەكەتىندە جا­زىق­سىز اتىلىپ كەتكەن ەكەن. شەجى­رەدەن تارقاتساق، نايماننىڭ مۇرىنىنان تاراعان اعايىندى ەدەن مەن بودەن ەرتەدە اقسۋات وڭىرىندەگى جايىلىمعا سىيماي زايسانعا كوشىپتى. زايسان جايلى جەر بولسا كەرەك، ەدەننىڭ ۇلى امىرعاليعا مال ءبىتىپ، ءۇيىر-ءۇيىر جىلقى ءوسىرىپتى.

– امىرعالي اتامىز تۋرالى اكەم ءجيى ايتىپ وتىراتىن. التى ايەلى بولعان دەسەتىن. ەڭ كىشى توقالى دينادان جۇماش جانە مەنىڭ اكەم قۇرمانبەك تۋىپتى. جۇماش اتانىڭ ۇلدارى قابانباي اۋىلىندا تۇرادى. ءالى كوز الدىمدا، اپام 1970 جىلى، مەن 3-سىنىپ وقىپ جۇرگەندە قايتىس بولدى. اتام امىرعالي جامانوۆ 1888 جىلى تۋىپ، 1930 جىلى 42 جاسىندا «حالىق جاۋى» دەگەن جالامەن اتىلعان. سەبەبىن سۇراساق، بىرىنشىدەن قىتاي ءتىلىن بىلگەن. سودان وكىمەت «قىتايدىڭ ءتىلىسىڭ» دەپ ايىپتاعان ەكەن. ەكىن­شىدەن، باي بولعان. اتام اتىل­عان جىلى اكەم قۇرمانبەك قىرقىنان دا شىقپاپتى. قۇربان ايتتا تۋعان سوڭ ەسىمىن جارىقتىق اكەسى ءوزى قويىپتى، – دەيدى الميرا قۇرمانبەكقىزى.

ول ەسكىلەۋ فوتوسۋرەتتى قولىما ۇستاتتى.

اكەسىنىڭ بەينەسى بار سۋرەتتى قۇرمانبەك اقساقال ەشكىمگە كور­سەتپەي، كوزىنىڭ قاراشىعىنداي ساق­تاپ كەلگەن. راسىمدەگى ازامات­تار­دىڭ ىشىندە امىرعالي جامانوۆ پەن ونىڭ ءىنىسى حامزا دا بار. ايتۋىنشا، سۋرەتتەگى ەر ازاماتتاردىڭ ون تو­عىزى تۇگەل اتىلىپتى. امان قال­عا­نى حامزا اتالارى عانا (جاسى ون سەگىزدە بولعان سوڭ امان قالسا كەرەك).

– فوتودا تىماق كيىپ وتىرعان امىرعالي اتام. ونىڭ قاسىنداعى اق گۆارديالىق وفيتسەردىڭ ۇلى سەرگەي. اتىلعانداردىڭ ءبارى زاي­ساندا تۇرعان كورىنەدى. مىناۋ سۋ­رەتتى گازەتكە شىعارساڭدار، مۇم­كىن زايساندىق وقىرمانداردىڭ ءبىرى اتالارىن تانىپ قالىپ، ولاردى اقتاپ الۋعا بىرگە كىرىسەرمىز، – دەپ تىلەگىن ءبىلدىردى الميرا قۇرمانبەكقىزى.

امىرعالي جامانوۆ اتىلىپ كەتكەن سوڭ بالا-شاعاسىن ءىنىسى حامزا تاربيەلەپ وسىرگەن. ول تۇزەۋ-ەڭبەك لاگەرىنەن كەلگەن سوڭ ەرتىسكە قورىقشى بولىپ ورنالاسىپ، ءومىر بويى سوندا جۇمىس ىستەگەن. نكۆد «حالىق جاۋىنىڭ» ۇرپاقتارىنا ىزدەۋ سالعان جىلدارى اعاسىنان قالعان جۇماش پەن قۇرمانبەكتى ء«وز بالالارىم» دەپ اتىنا جازدىرىپ العان. حامزانىڭ ءوز كىندىگىنەن تاراعان ۇرپاق بولماعان. ءومىردىڭ ىستىق-سۋىعىن باسىنان وتكىزگەن ول 1968 جىلدىڭ قىسىندا اتتان قۇلاپ، مۇز ۇستىندە ەكى ساعاتتاي جاتىپ قالعان. سودان وڭالماعان. اسقازانىنا اس باتپاي، بىرنەشە اي توسەك تارتىپ، دۇنيەدەن وتكەن.

– 1968 جىلى حامزا اتام كوكجىرا اۋىلىندا اۋىرىپ جاتتى. مەن زايساننان اتاما گازدالعان سۋ تاسىدىم. اسقا زاۋقى سوقپاعان سوڭ گازدى سۋ عانا ىشەتىن. اپام تاڭەرتەڭ اۆتوبۋسقا وتىرعىزىپ جىبەرەدى. زايساننىڭ اۆتوبەكەتىنىڭ جانىنداعى دۇڭگىرشەكتەن گازدى سۋىمدى الىپ بارامىن. سول اۆتوبۋسپەن كەرى قايتامىن. ءبىرىنشى سىنىپ بىتىرگەن كەزىم، – دەيدى الميرا قۇرمانبەكقىزى بالالىق شاعىن ەسكە الىپ.

امىرعالي جامانوۆ ۇرپاق­تا­رى­نىڭ ەندىگى ارمان-تىلەكتەرى اتاسىن اقتاۋ. الايدا، قولدارىندا تىل­دەي قاعاز جوق. ءىستى نەدەن، قا­­لاي باستارىن بىلمەيدى. ءبىر قۋان­تار­لىعى، پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ «قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىن تولىق اقتاۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك كوميسسيا قۇرىلدى. كوميسسيا سولاقاي ساياساتتان جا­پا شەككەن قازاقستاندىقتارعا قا­تىس­تى تاريحي ادىلدىكتى قالپىنا كەل­تىرۋگە ءتيىس. بۇل – مەملەكەتتىڭ عانا مىندەتى ەمەس، بۇكىل قوعامنىڭ پارىزى» دەگەن ەدى. ەندەشە، ادىلدىك ورناۋ ءۇشىن قوعام بولىپ جۇمىس ىستەۋىمىز كەرەك. جازىقسىز ايىپ تاعىلعاندارى اقتالۋى ءتيىس.

 

شىعىس قازاقستان وبلىسى،

تارباعاتاي اۋدانى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

ءابىلحان كاسىپقوي بوكسقا اۋىستى ما؟

كاسىپقوي بوكس • بۇگىن، 12:39

7361 تۋريست ەلگە ورالدى

قوعام • بۇگىن، 12:20

رەزەرۆتە قانشا دارىگەر بار؟

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 12:16

ەلدە شەكتەۋ شارالارى كۇشەيتىلدى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 11:45

قانات يسلام رەيتينگتە تومەندەدى

كاسىپقوي بوكس • بۇگىن، 10:30

«سارى» ايماقتا جالعىز-اق ءوڭىر قالدى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 09:56

ۇقساس جاڭالىقتار