اۋىل تۇرعىندارىنىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن ارتتىرۋدى كوزدەيتىن ماڭىزدى مىندەتتى مەجەلى مەرزىمگە دەيىن ورىنداپ شىعۋ بۇگىندە قوستاناي وبلىسىنىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنداعى ەڭ باسىم باعىتتىڭ ءبىرى بولىپ وتىر. وبلىستا ىسكە اسىرىلىپ جاتقان مەملەكەتتىك باعدارلامالاردىڭ ناتيجەسىندە اۋىل حالقىن اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسى دە جىلدان جىلعا ءوز شەشىمىن تاۋىپ, كەڭەستىك كەزەڭنەن بەرى قۇدىقتان سۋ ءىشىپ كەلگەن كوپتەگەن ەلدى مەكەندە تۇرعىندار قۇبىردان كەلەتىن ساپالى سۋعا قول جەتكىزدى. بۇگىندە وڭىردە 520 اۋىل بار دەسەك, سونىڭ ىشىندەگى 292 ەلدى مەكەنگە سۋ كەلىپ تۇر. مۇنى ادام باسىنا شاقساق, اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردە ءومىر ءسۇرىپ جاتقان 348 مىڭ تۇرعىننىڭ 252,7-ءسى, ياعني 76,6%-ى اۋىزسۋمەن قامتىلعان.
وبلىستىق ەنەرگەتيكا جانە تكش باسقارماسىنىڭ باسشىسى داۋرەن اسقاروۆتىڭ ايتۋىنشا, 2020 جىلى اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردىڭ سۋمەن قامتىلۋ دەڭگەيى 7,9 پايىزعا ۇلعايعان. ماسەلەن, 104 اۋىلعا سىرتتان اكەلىنەتىن سۋ تاراتۋ پۋنكتى ورناتىلىپ, ناتيجەسىندە ساپالى اۋىز سۋمەن قامتىلماي وتىرعان اۋىلدار 20,1 پايىزعا قىسقارعان. سۋمەن قامتىلماعان 228 اۋىلدىڭ 207-ءسى قۇدىقتان سۋ ءىشىپ وتىرسا, 21 ەلدى مەكەنگە اۋىز سۋ سىرتتان اكەلىنەدى.
بيىل وڭىردە «نۇرلى جەر» جانە «اۋىل – ەل بەسىگى» مەملەكەتتىك باعدارلامالارى اياسىندا مەملەكەت قازىناسىنان بولىنگەن 9,7 ملرد تەڭگە كولەمىندەگى قارجىعا تۇرعىنداردى ساپالى اۋىزسۋمەن قامتۋ بويىنشا 32 جوبا ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. داۋرەن اسقاروۆتىڭ سوزىنشە, بۇگىنگە دەيىن بۇل قوماقتى قارجىنىڭ 75,5%-ى يگەرىلگەن.
– جىل سوڭىنا دەيىن 18 جوبانى جۇزەگە اسىرۋ جوسپارلانعان ەدى, بۇگىندە سونىڭ التاۋى ىسكە قوسىلىپ, حالىق يگىلىگىنە اسىپ جاتىر. جانگەلدين اۋدانىنداعى قاراسۋ جانە اقكول اۋىلدارىنا, جىتىقارا اۋدانىنا قاراستى پريرەچنىي ەلدى مەكەنىنە, قاراسۋ اۋدانىنداعى وكتيابر, جەلەزنودوروجنىي, فەدوروۆ اۋدانىنىڭ باننوۆكا, چەحوۆكا اۋىلدارىنا سۋ قۇبىرى تارتىلدى. 14 جوبا الداعى جىلى اياقتالادى. 2021 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا بارلىعى 10 مىڭعا جۋىق ادام تۇراتىن 19 اۋىل ورتالىقتاندىرىلعان سۋ قۇبىرىمەن قامتاماسىز ەتىلەدى, – دەدى باسقارما باسشىسى.
بيىل دەنيسوۆ اۋدانىنداعى كراسنوارمەيسك, قوستاناي اۋدانىنداعى التىنسارين, ناۋىرزىم وڭىرىندەگى رازدولنىي, ۇزىنكول اۋدانىنا قاراستى ەرشوۆ, ارقالىقتىڭ ماڭايىنداعى ۇشتوبە, فەدوروۆ اۋدانىنداعى باننوۆكا مەن چەحوۆكا سەكىلدى 8 اۋىل ورتالىقتاندىرىلعان سۋ قۇبىرىنا قوسىلادى. ال فەدوروۆ اۋدانىنداعى تسابەلەۆكا, قاراقوپا, الەكساندروپول, تازا شاڭداق, قامىستى شاڭداق, كراۆتسوۆو, تورعاي وڭىرىندەگى سارىسۋ مەن قالام-قاراسۋ, قوستانايدىڭ ىرگەسىندەگى شەمينوۆ ەلدى مەكەندەرىنە سۋ تازارتۋ جانە تاراتۋ توراپتارى ورناتىلادى.
مۇنىڭ سىرتىندا, بيىل 25 مىڭعا جۋىق حالقى بار 16 اۋىلدا توزىعى جەتكەن سۋ قۇبىرلارى جوندەۋدەن ءوتتى.
داۋرەن اسقاروۆتىڭ سوزىنە قاراعاندا, 2022 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنا دەيىن اۋىل تۇرعىندارىن اۋىز سۋمەن قامتۋ دەڭگەيى 75 پايىزعا دەيىن ۇلعايادى. يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلىگى 2022 جىلى قوستاناي وبلىسىندا قۇنى 9,2 ملرد تەڭگە بولاتىن 21 جوبانى جۇزەگە اسىرۋعا قولداۋ كورسەتەدى. مىسالى, 1,2 ملرد تەڭگە كولەمىندەگى قارجىعا دەنيسوۆ اۋدانىنىڭ پريرەچەنكا جانە وكراينكا ەلدى مەكەندەرىنە سۋ تاراتۋ توراپتارى مەن سۋمەن قامتۋ قۇرىلعىلارى ورناتىلادى. ناتيجەسىندە, 2023 جىلعا قاراي ەكى اۋىلدا تۇراتىن 1 مىڭ 128 ادام ورتالىقتاندىرىلعان سۋعا قول جەتكىزەدى. سونىمەن قاتار دەنيسوۆ اۋدانىنداعى سۆەردلوۆ, قامىستى اۋدانىنداعى بەستوبە, اداەۆكا, قارابالىقتاعى ستانتسيوننىي, قوستاناي اۋدانىنداعى ايسارى مەن پولوۆينوۆكا, مەڭدىقارا اۋدانىنا قاراستى ارحيپوۆكا مەن ميحايلوۆكا, سارىكول وڭىرىندەگى قاراوبا مەن كرىلوۆ, فەدوروۆ اۋدانىنداعى لەنينو سەكىلدى 9 اۋىل ساپالى اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتىلەدى, – دەدى وبلىستىق ەنەرگەتيكا جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى باسقارماسىنىڭ باسشىسى.
وبلىستا مەملەكەت باسشىسىنىڭ اۋىلداردى الداعى ءتورت جىل ىشىندە ساپالى اۋىز سۋمەن قامتۋ تۋرالى تاپسىرماسىنا سايكەس ارنايى جوسپار ازىرلەنگەن. بۇل قۇجات بويىنشا, 50 ادامنان از تۇرعىنى بار 32 اۋىلدى جويۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلمەك. سونداي-اق 2022-2024 جىلدار ارالىعىندا بارلىعى 20 مىڭنان استام تۇرعىنى بار 29 ەلدى مەكەنگە سۋ قۇبىرى تارتىلادى. بۇل ماقساتقا 19 ملرد تەڭگە قارجى جۇمسالماق.
قازىر ايماق باسشىسى وبلىستىق باسقارمالار مەن جەرگىلىكتى اكىمدىكتەرگە 2022 جىلدىڭ ءساۋىر ايىنا دەيىن تاعى 15 جوبانى ازىرلەۋدى تاپسىرىپ وتىر. بۇل جوبالار بويىنشا مىڭنان استام تۇرعىنى بار 3 اۋىلعا ورتالىقتاندىرىلعان سۋ قۇبىرى تارتىلىپ, 12 ەلدى مەكەنگە سۋ تاراتۋ توراپتارى ورناتىلماق.
سونىمەن قاتار 2022 جىلدان 2025 جىلعا دەيىن ەل كوشىپ كەتىپ جاتقان 116 اۋىلعا سىرتتان تاسىمالداناتىن سۋ تاراتۋ توراپتارى ورناتىلادى. د.اسقاروۆتىڭ ايتۋىنشا, حالقى از اۋىلداردى سىرتتان اكەلىنەتىن سۋمەن قامتۋ – ۋاقىتشا شارا. بۇل ەلدى مەكەندەردە تۇرعىندار سانى كوبەيىپ جاتقان جاعدايدا, ورتالىقتاندىرىلعان سۋ قۇبىرى تارتىلاتىن بولادى.
ەستەرىڭىزدە بولسا, تاياۋدا يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى قايىربەك وسكەنباەۆ اۋىل حالقىن اۋىزسۋمەن قامتۋدىڭ ەڭ تومەن دەڭگەيى بايقالعان وڭىرلەردى اتاعان ەدى. ونىڭ ىشىندە قوستاناي وبلىسى دا بار. الايدا سوڭعى جىلدارى بۇل باعىتتا وڭىردە اۋقىمدى ءىس اتقارىلىپ جاتقانىن ايتپاي كەتۋگە بولمايدى. ال بۇعان مۇددەلى باسقارما وكىلدەرىنىڭ ايتۋىنشا, اۋىل تۇرعىندارىنىڭ اۋىز سۋ ماسەلەسىن شەشۋ ماقساتىندا ازىرلەنگەن ارنايى جوسپار مەملەكەت باسشىسى تاپسىرعان مىندەتتەردىڭ 2025 جىلعا دەيىن 100% ورىندالۋىن تولىق قامتاماسىز ەتەدى.
قوستاناي وبلىسى
