كونفەرەنتسيا اياسىندا «نۇرسۇلتان نازارباەۆ – تۇركى ينتەگراتسياسىنىڭ ساۋلەتشىسى» پلەنارلىق وتىرىسى بولدى. جيىن بارىسىندا سپيكەرلەر حالىقارالىق ينتەگراتسيالىق ۇدەرىستەردەگى, ۇلتارالىق جانە كونفەسسياارالىق بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىمدى نىعايتۋداعى ەلباسىنىڭ ءرولىن تالقىلادى. نۇرسۇلتان نازارباەۆ قورى اتقارۋشى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى يگور روگوۆ جيىن مودەراتورى بولدى.
ءىس-شارادا نۇرسۇلتان نازارباەۆ قورىنىڭ الماتىداعى وكىلدىگىنىڭ باسشىسى سەرگەي توقتاروۆ قور ديرەكتورى داريعا نازارباەۆانىڭ قۇتتىقتاۋ ءسوزىن جەتكىزدى. «قازاقستان حالىقارالىق ارەنادا ءوز ۇستانىمىن نىعايتتى, ەركىن جانە بەيبىتشىلىكتى سۇيەتىن تاۋەلسىز مەملەكەت اتاندى. بۇگىندە قازاقستان بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى, شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى, تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمى جانە باسقا دا حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ تەڭ قۇقىلى مۇشەسى. ەلىمىز ايماقتىق جانە جاھاندىق اۋقىمداعى ساياسي جانە ەكونوميكالىق قاتىناستارداعى سەنىمدى سەرىكتەس قانا ەمەس, ەۋرازيانىڭ ماڭىزدى مادەني جانە زياتكەرلىك ورتالىعى بولىپ سانالادى. تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا ەلباسىنىڭ باسشىلىعىمەن قازاقستان ءوزىنىڭ تۇراقتىدامۋ ۇلگىسىن – «نازارباەۆ مودەلىن» قۇردى دەپ سەنىممەن ايتا الامىز», دەلىنگەن د.نازارباەۆانىڭ قۇتتىقتاۋ سوزىندە.
باسقوسۋدا تۇركيا رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسيالى قسوتىنىڭ توراعاسى زۋحتۋ ارسلان, قازاقستان كونستيتۋتسيالىق كەڭەسىنىڭ توراعاسى قايرات ءمامي, تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمىنىڭ باس حاتشىسى باعدات امىرەەۆ, قازاقستان ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى اسحات ايماعامبەتوۆ, تۇركى مادەنيەتى حالىقارالىق ۇيىمدارىنىڭ (تۇركسوي) باس حاتشىسى دۇيسەن قاسەيىنوۆ, حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى دارحان قىدىرالى, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى مارات ءازىلحانوۆ, م.اۋەزوۆ اتىنداعى وڭتۇستىك قازاقستان ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى داريا قوجامجاروۆا, ق.ا.ياساۋي اتىنداعى حالىقارالىق قازاق-تۇرىكۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى جانار تەمىربەكوۆا سىندى زيالى قاۋىم وكىلدەرى قۇتتىقتاۋلارىن جەتكىزدى.
جيىندا يگور روگوۆ ەلباسى يدەيالارىنىڭ ءمان ماتىنىنە نەگىزدەلگەن تۇركى الەمىنىڭ ينتەگراتسياسىن ەلىمىزدە جانە الەمدە بولىپ جاتقان باسقا ينتەگراتسيالىق ۇدەرىستەردەن بولەك قاراستىرۋعا بولمايتىنىن ايتتى. ونىڭ پىكىرىنشە, زاماناۋي مەملەكەتتىڭ دامۋى باسقا ەلدەرمەن ارىپتەستىك, تاجىريبە الماسۋ, ءتۇرلى سالالاردا ءوزارا كومەك كورسەتۋ پرينتسيپتەرىنە نەگىزدەلگەن.
قازاقستان كونستيتۋتسيالىق كەڭەسىنىڭ توراعاسى قايرات ءمامي: «قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تۇركى الەمىندەگى ايرىقشا ءرولى حالىقارالىق دەڭگەيدە مويىندالعان. ەلباسىنىڭ باستامالارىنىڭ ارقاسىندا تاريحى ورتاق, مادەنيەتى, تىلدەرى ۇقساس تۇركى ەلدەرى ىنتىماقتاستىقتىڭ جاڭا ساتىسىنا شىقتى», دەدى.
قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى مارات ءازىلحانوۆ تاۋەلسىزدىكتىڭ 30 جىلدىعىندا ن.نازارباەۆ مودەلى مەن تۇركى الەمىنىڭ ينتەگراتسياسى تاقىرىبى ەرەكشە الۋان قىرلى ماتىنگە يە بولۋى زاڭدى ەكەنىن ايتا كەلىپ, «نازارباەۆ مودەلىندە قوعامدىق كەلىسىم مەن جالپىۇلتتىق بىرلىك ۇعىمى, قازاقستان جولى, كوپۆەكتورلى ساياسات, قازاقستاندىق پاتريوتيزم, يادرولىق قارۋدان ازات ايماق سياقتى تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ تاريحي تۇرعىدان ىسكە اسقان كەرەمەت قۇبىلىستارىن بەينەلەيتىن ۇعىمدارماڭىزدى ورىن الادى. بۇنىڭ ءبارى ەلباسىنىڭ بىرەگەي يدەياسىنان تۋىنداعان دۇنيەلەر», دەدى.
ق.ا.ياساۋي اتىنداعى حقتۋ-ءدىڭ رەكتورى جانار تەمىربەكوۆا ەلباسىنىڭ سىندارلى ساياساتىنىڭ ارقاسىندا قۇرىلىپ, بۇگىندە ەرەكشە مارتەبەگە يەبولعان وقۋ ورنىندا 30 جىل ىشىندە اتقارىلعان ەلەۋلى جۇمىستاردى اتاپ كورسەتتى.
حالىقارالىق كونفەرەنتسيا اياسىندا «تۇركىستان – تۇركى الەمىنىڭ رۋحاني استاناسى» جانە «نازارباەۆ مودەلى»: تۇركى الەمىنىڭ 2040 جىلداعى كورىنىسى» اتتىد وڭگەلەك ۇستەلدەر, «نۇرسۇلتان نازارباەۆ قورىنىڭ جاس عالىمدارعا ارنالعان كونكۋرستارى» اتتى سەمينار ۇيىمداستىرىلدى.
جينالعان قاۋىم باۋىرلاس تۇركى مەملەكەتتەرىنىڭ ورتاق تاريحىن, جاڭا عاسىرداعى تۇركى دۇنيەسىنىڭ بەينەسىن, نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تۇركى الەمىنىڭينتەگراتسياسىنداعى ءرولى مەن ۇلتارالىق تاتۋلىقتىساقتاۋ ءۇشىن قالىپتاستىرعان داڭعىل جولىن, ەتنوسارالىق جانە كونفەسسياارالىق كەلىسىمنىڭ قازاقستاندىق مودەلىنىڭ قازىرگى جاعدايىن, تۇركى الەمى ەلدەرىنىڭ ءاربىر سالا بويىنشا ىقپالداستىعىن, تۇركىتىلدەس ەلدەردەن قۇرالعان ۇيىمداردىڭ جۇمىسىمەن قىزمەتىن, سوڭعى 30 جىلعا جەتكەن جەتىستىكتەردى, كەلەشەكتە اتقارىلۋى ءتيىس جوبالاردى, جاڭا بوياۋالعان تۇركىستان قالاسىنىڭ وتكەنى, بۇگىنى مەن كەلەشەگىن تالقىلادى.
«تۇركىستان – تۇركى الەمىنىڭ رۋحاني استاناسى» تاقىرىبىنداعى دوڭگەلەك ۇستەلدە اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى مامبەت قويگەلديەۆ: «تۇركىستان – حالقىمىزدىڭ عانا ەمەس, كۇللى تۇركى الەمىنىڭ رۋحانيورتالىعى. ال نۇرسۇلتان نازارباەۆ تۇركى ەلدەرى اراسىنداعى جان-جاقتى بايلانىستى نىعايتۋعا ۇلەسقوسقان تۇلعا. ونىڭ بۇل ۇدەرىستەگى رولىنە باعا جەتپەيدى», دەدى.
كونفەرەنتسيا قاتىسۋشىلارى, اسىرەسە, تۇركى الەمىنىڭ رۋحاني استاناسى – تۇركىستان قالاسىنىڭ دامۋ قارقىنىن ەگجەي-تەگجەيلى قاراستىردى. شارا اياسىندا قالانىڭ ودان ءارى كوركەيۋىنە قاتىستى تىڭ يدەيالار دا ايتىلدى. ماسەلەن, پرەزيدەنت جانىنداعى قازاقستان ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ (قسزي) عىلىمي قىزمەتكەرى ايدانا اكەسينا تۇركىستاننىڭ رۋحاني استانا رەتىندەگى پرەسپەكتيۆاسى جوعارى, ۋربانيزاتسيا بويىنشا ەشقانداي كەدەرگى جوق ەكەنىناتاپ ءوتتى. «تۇركىستانداعى حالىقارالىق ورتانى قازىرگى زاماناۋي بەتالىستارعا, سونداي-اق اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق بازانىڭ كومەگىنە ساي قالىپتاستىرۋ مۇمكىندىكتەرى بار. بۇل رەتتە ەكولوگيالىق كۇن ءتارتىبى دە بار. بۇل باعىت تۇركىستاندى دامىتۋ بويىنشا وزەكتىلىگىن جوعالتپاۋى قاجەت», دەگەن ۇسىنىسىن ايتتى ا.اكەسينا.
قىرعىز-تۇرىك «ماناس» ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى الپاسلان دجەيلان مەن پروفەسسور, نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتتىڭ قازاق ءتىلى جانە تۇركى تىلدەرىن تانۋ كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى يۋلاي شاميلوعلى تۇركىستاننىڭ ءرولى مەن قوجا احمەت ءياساۋيدىڭ تۇركىالەمى ءۇشىن قالدىرعان مۇراسى تۋرالى ايتتى. سونىمەن قاتار جينالعاندار ەۋرازيا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ اعا عىلىمي قىزمەتكەرى داۋلەت جايلىباەۆ پەن قسزي-ءدىڭ جەتەكشى عىلىمي قىزمەتكەرى ءمادينا بەكتەنوۆانىڭ تۇركىستاننىڭ مادەني, وركەنيەتتىك جانە ەكونوميكالىق دامۋ ماسەلەلەرى بويىنشا باياندامالارىن تىڭدادى.
كونفەرەنتسيا اياسىندا «نۇرسۇلتان نازارباەۆ قورىنىڭ بايقاۋلارى مەن گرانتتارى» اتتى عىلىمي-ادىستەمەلىك سەمينار ءوتتى.
حالىقارالىق كونفەرەنتسيا «نازارباەۆ مودەلى»: 2040 جىلعا قاراي تۇركى الەمىنە كوزقاراس» اتتى دوڭگەلەك ۇستەل وتىرىسىندا ق.ا.ياساۋي اتىنداعى حقتۋ-ءنىڭ I ۆيتسە-رەكتورى دجەنگيز تومار تۇركىالەمىنىڭ پەرسپەكتيۆالارىن تالدادى. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تۇركى مەملەكەتتەرى اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋعا باعىتتالعان تاريحي شەشىمدەرىنە باعا بەرىلىپ, عىلىمي تۇرعىدان سارالاندى. دوڭگەلەك ۇستەلگە سونىمەن قاتار ق.ا.ياساۋي اتىنداعى حقتۋ-ءنىڭ پروفەسسورى سەيدۋللا سادىقوۆ, قسزي-ءدىڭ اعا عىلىمي قىزمەتكەرى جانار سانحاەۆا, دەنساۋلىق ساقتاۋ تەحنولوگياسىن باعالاۋپروفەسسورى جانە كلينيكالىق مەنەدجمەنت جانە قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى حالىقارالىق ساراپشى فيليپپو بارتوچچوني, قورقىت اتا اتىنداعى قىزىلوردا ۋنيۆەرسيتەتى تسيفرلىق دامۋ دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى نۇرلان قۇلمۇرزاەۆ, «GRAND master باعدارلامالاۋ مەكتەبى» جشس ديرەكتورى المات قۋانىشباەۆ, قمۋ «قىزىلوردا وبلىسىنىڭ تسيفرلىق تەحنولوگيالار باسقارماسى» مم اقپاراتتىق تەحنولوگيالار ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى ءسابيت يبادۋللا, «ەۋرازيا» عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى سۋات بەيلۋر, ق.ا.ياساۋي اتىنداعى حقتۋ تەولوگيا فاكۋلتەتىنىڭ دەكانى دوساي كەنجەتاي, وسى وقۋورنىنىڭ پروفەسسورى بەكجىگىت سەردالى قاتىستى.
ءىس-شارادا تۇركى الەمى ينتەگراتسياسىنىڭ ماسەلەلەرىدە جان-جاقتى ءسوز بولدى. بۇل رەتتە كونفەرەنتسيا قاتىسۋشىلارى تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمىنىڭ قۇرىلۋىنا ەرەكشە نازار اۋدارىپ, بۇل تاريحي شەشىم– تۇركى الەمىنىڭ كەلەشەك كەلبەتىن كەمەلدەندىرە تۇسەدى دەگەن قورىتىندىعا كەلدى.
ايتا كەتۋ كەرەك, اتالعان حالىقارالىق كونفەرەنتسيا تۇڭعىش پرەزيدەنت كۇنىن, قازاقستان رەسپۋبليكاسى تاۋەلسىزدىگىنىڭ 30 جىلدىعىن جانە ق.ا.ياساۋي اتىنداعى حقتۋ-ءدىڭ 30 جىلدىعىن مەرەكەلەۋگە بايلانىستى ۇيىمداستىرىلدى.
