«بىرنەشە ايدان كەيىن, كەلەسى جىلدىڭ ناۋرىزىندا ءبىزدىڭ پارتيامىزعا 15 جىل تولادى. پارتيا قازاقستان تاريحىندا تۇڭعىش رەت بالامالى نەگىزدە وتكىزىلگەن پرەزيدەنتتىك سايلاۋ قارساڭىندا مەنىڭ رەفورمالارىمنىڭ باعىتىن قولدايتىن جالپىحالىقتىق كواليتسيانىڭ ارقاۋىندا قۇرىلعان بولاتىن. حالىقتىڭ قالاۋىنا سايكەس باستى ساياسي كۇشكە اينالعان پىكىرلەستەر وداعى ءدال سول كەزدە قالىپتاسقان ەدى! ءبىزدىڭ جاس دەموكراتيامىز دا ءدال سول كەزدە الەۋەتىن ايقارا اشقان ەدى!» – بۇل سوزدەردى ەلباسىمىز – «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ توراعاسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ پارتيانىڭ حV سەزىنىڭ مىنبەرىنەن ايتقان بولاتىن. سودان بەرى دە ءتورت ايدان استام ۋاقىت وتە شىقتى. ءدال ەرتەڭ, 1 ناۋرىزدا پارتيانىڭ قۇرىلعانىنا ءدال 15 جىل تولعالى وتىر. بۇگىندە ويلاپ وتىرساق, «نۇر وتاننىڭ» ءدۇن-دۇنيەنى جاڭعىرتىپ جەتەتىن كوكتەمنىڭ العاشقى كۇنىندە دۇنيەگە كەلۋىنىڭ وزىندە سيمۆولدىق ءمان بار سياقتى كورىنەدى. ءيا, «نۇر وتان» ساياسي ارەناعا شىققالى بەرى مەملەكەتتىڭ دامۋ تاريحىندا كوپ جاڭالىق, كوپ جاقسىلىق بولدى. بولا دا بەرەدى. بۇكىل حالىقتىڭ قولداۋىنا يە بولعان پارتيانىڭ ءىسى قاشاندا باياندى.
ەلدىڭ ساياسي ومىرىندەگى مەرەيلى وقيعانىڭ قارساڭىندا ەل گازەتى «ەگەمەن قازاقستان» پارتيا توراعاسىنىڭ پارتيا تۋرالى ءار جىلدارعى تولعامدارىنان ۇزىندىلەردى وقىرمان نازارىنا ۇسىنۋدى ءجون كوردى. ەلباسىمىزدىڭ بۇل سوزدەرى «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ قازاقستاننىڭ بۇگىنگى بيىك بەلەسكە كوتەرىلۋىندە اتقارعان ءرولىن, الار ورنىن ايشىقتى اشادى.
پارتيا قۇرىلعان 1999 جىلى جاعداي كۇردەلى ەدى. ەلىمىز ازياداعى قارجى داعدارىسىنىڭ سالدارلارىن باستان كەشىپ جاتتى. قازاقستان مۇنايعا, قورعاسىنعا, مىرىشقا, اليۋمينيگە الەمدىك باعالاردىڭ ءتۇسىپ كەتۋىنەن زيان شەگۋمەن بولدى. داعدارىس كەيبىر كورشىلەس مەملەكەتتەردىڭ قارجى جۇيەسىنىڭ كۇيرەۋىنە اكەلىپ سوقتىردى. سول تۇستا قازاقستاننىڭ كوپتەگەن كاسىپورىندارىنا بانكروت بولۋ قاۋپى تونگەن ەدى.
سىرتقى شەپتەردەگى جاعداي دا كادىمگىدەي قاۋىپتى قالىپتاستى. وڭتۇستىك جاق بەتتەن حالىقارالىق لاڭكەستەردىڭ تىكەلەي شابۋىلىنان ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرىنىڭ اۋماقتىق تۇتاستىعى سىناققا ءتۇستى. كوپتەگەن ادام قۇربان بولدى. تۇتاستاي العاندا ءوڭىر دۇبىرگە تولىپ تۇردى.
ءبىز وتكەن ونجىلدىقتىڭ اياق جاعىندا جالاقى مەن زەينەتاقىنىڭ ۇزاق ۋاقىت كەشىگىپ تولەنۋى قوعامدا ەلەۋلى شيەلەنىس تۋعىزعانىن اشىق ايتۋعا ءتيىسپىز.
قوعامدا الەۋمەتتىك قارسىلىق دەڭگەيى جوعارى بولىپ تۇردى.
ءدال سول كەزدە مەملەكەت باسشىسىنىڭ ىشكى جانە سىرتقى ساياساتىن قولدايتىندىعى جونىندە اشىق ءمالىمدەگەن ونداعان مىڭ ادامداردىڭ پارتيا اياسىندا توپتاسۋى ءوزىنىڭ تۇراقتاندىرۋشى ءرولىن اتقاردى. «وتان» پارتياسى ەل باسشىلىعىنىڭ تۇراقتى ماكروەكونوميكالىق احۋالدى ساقتاۋ, وتاندىق وندىرىسشىلەردى قورعاۋ, سالىق سالاسىندا ءتارتىپ ورناتۋ جونىندەگى قولعا العان شارالارىن قولدادى. قازاقستاننىڭ 2030 جىلعا دەيىنگى دامۋ ستراتەگياسى سىزدەردىڭ دە ۇزاقمەرزىمدى پارتيالىق باعدارلامالارىڭىزعا اينالدى.
بۇگىندە ەكونوميكاداعى جاعداي ساپالى تۇردە وزگەردى. تەك 5 جىلدىڭ ءىشىندە ءىجو-ءنىڭ ءوسىمى 53 پايىزدى قۇرادى. 5 جىلدا جالاقى 2 ەسە ءوستى, ال جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى 2 ەسە تومەندەدى. تەك 2003 جىلدىڭ وزىندە جۇمىسقا تارتىلعان تۇرعىنداردىڭ سانى 400 مىڭ ادامعا ارتتى. 2004 جىلدىڭ قاڭتارىنان باستاپ مەملەكەتتىك اپپارات پەن اسكەري قىزمەتشىلەردىڭ جالاقىسى 50 پايىزعا ءوسىرىلدى. سونىڭ وزىندە سالىقتار تومەندەتىلدى.
5 جىل بۇرىن مۇنداي بولاتىنىنا سەنۋ قيىن ەدى. «وتاننىڭ» ساياسي قولداۋى رەفورما تابىسىنىڭ ماڭىزدى بەلگىلەرىنىڭ بىرىنە اينالدى. سوندىقتان دا ەلدىڭ دامۋىنداعى تابىستار پارتيانىڭ دا تابىستارى بولىپ تابىلادى.
2004 جىلعى 12 ناۋرىز
بارلىق ەكونوميكالىق جانە ساياسي توپتاردىڭ ەسىنە سالايىن: ولار قارجىلىق جانە ساياسي تۇرعىدان يە بولعان مۇمكىندىكتەردىڭ ءبارى بارلىق وسى جىلدارى مەملەكەت جۇرگىزگەن ساياساتتىڭ ارقاسىندا عانا كەلدى. بارلىعىنا قوعامدىق تۇراقتىلىق ارقاسىندا عانا قول جەتتى. تۇراقسىزداندىرۋدىڭ كەز كەلگەن ارەكەتى قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىلىگى مەن تاۋەلسىزدىگىنە قاتەر رەتىندە قابىلدانۋعا ءتيىس. سوندىقتان جانجالدى مودەل ەمەس, تەك سىندارلى ىقپالداستىق قانا ىڭعايلى بولىپ تابىلادى. سونداي ىقپالداستىقتىڭ ەڭ اۋقىمدى مۇمكىندىكتەرىن قوعامدى دەموكراتيالاندىرۋدىڭ جاڭا بەلەسى بەرەدى, ءبىز بۇعان بۇگىن قادام باستىق. ءبىز بۇعان, قوعامعا بۇدان بىلايعى رەفورمالاردىڭ ويلاستىرىلعان ءارى دايەكتى باعدارلاماسىن ۇسىنا وتىرىپ, كامىل سەنەمىز.
جانە بۇگىن ءبىز تاعى ءبىر انىق ءتۇسىنىپ, قابىلداۋعا ءتيىس داۋسىز اقيقات مىناۋ: كەز كەلگەن مەملەكەتتىڭ تيىمدىلىگى ونىڭ ناقتى ساياسي قۇرىلىسىنا قاراماستان, ول تومەندەگى ماقساتتاردى دايەكتى دە ويداعىداي ۇستاناتىنىنا قاراپ باعالانادى, ولار:
– ساياسي تۇراقتىلىق;
– مەملەكەت تۇتاستىعىن ساقتاۋ;
– تاۋەلسىزدىكتى ساقتاۋ;
– بولاشاق دامۋ الەۋەتىن جاساۋ.
تاۋەلسىز مەملەكەتىمىز – قازاقستان رەسپۋبليكاسى ناق وسى اسقاق تاريحي ماقساتتارعا ادال.
تۇتاس العاندا ەلدىڭ ساياسي جۇيەسىن ودان ءارى جاڭعىرتۋ جولىندا شەشەتىن ءمىندەتتەرى سونداي.
«وتان» پارتياسىنان مەن قۋاتتى جاڭعىرتۋدىڭ ساياسي كۇشىن كورەمىن, ول قوعامدى دامىتۋدىڭ جاڭا بەلەسىندە ءجۇرگىزىلەتىن رەفورمالاردىڭ بۇدان بىلايعى تابىستارىن قامتاماسىز ەتەدى.
2004 جىلعى 15 ماۋسىم
پارتيا يدەولوگياسىنىڭ نەگىزىندە نە بولۋى ءتيىس؟
پارتيا «قازاقستان-2030» ستراتەگياسىنا ارقا سۇيەۋى ءتيىس دەپ سانايمىن. ول سونداي-اق, قازاقستاندا تۇراتىن بارلىق ۇلتتار ادامدارىنىڭ مۇددەلەرىن ءبىلدىرۋشى بولىپ, ۇلتارالىق جانە كونفەسسياارالىق تۇراقتىلىق يدەياسىن دارىپتەۋى ءتيىس. بۇل باعىتتى ۇلتارالىق جانە كونفەسسيالىق ورتادا شيەلەنىستىڭ ءوسۋىن ارانداتۋعا قابىلەتتى راديكالدىق ءدىني جانە ۇلتشىلدىق يدەيالاردىڭ ارتۋى تۇرىندەگى ءبۇلدىرۋشى قۇبىلىستاردى قاتاڭ بەيتاراپتاندىرىپ, قاعيداتتىق تۇرعىدا جۇرگىزۋ قاجەت.
ۇلتتىڭ تاعدىرى, ونىڭ مادەنيەتى, ءتىلى مەن داستۇرلەرىنە دەگەن شىنايى قامقورلىقتىڭ باسقا حالىقتاردىڭ ءدال وسىنداي قاجەتتىلىكتەرىنە نۇقسان كەلتىرۋمەن ەشقانداي ورتاقتىعى جوق.
بىزگە ينۆەستيتسيالار كەلىپ جاتىر, ءبىزدى قۇرمەتتەيدى, قوعامدا سالتانات قۇرعان تۇراقتىلىق پەن كەلىسىمگە ءتانتى بولادى. دەمەك, ءوزىمىزدىڭ دامۋىمىزعا كومەكتەسەتىن ءبىزدىڭ اسا ماڭىزدى يگىلىگىمىز ناق وسى بولىپ تابىلادى. كەلىڭىزدەر, ونى بىرلەسە ساقتايتىن بولايىق.
جۇمىستىڭ وسى زامانعى تۇرلەرى مەن ادىستەرىن پايدالانا وتىرىپ, پارتيانىڭ يدەولوگيالىق جۇمىسىن كۇشەيتۋ قاجەت.
پارتياعا ەل باسشىلىعىنىڭ قازاقستاننىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان باستاماسىنا, اتاپ ايتقاندا, الەمنىڭ باسەكەگە بارىنشا قابىلەتتى ەلۋ ەلىنىڭ قاتارىنا كىرۋ ستراتەگياسىنا تاباندىلىقپەن قولداۋ كورسەتۋدى قامتاماسىز ەتۋى قاجەت.
ءوز حالقىنىڭ وركەندەۋى تۋرالى ويلايتىن پارتياعا بۇدان اسقاق, بۇدان گورى رۋحتاندىراتىن نە بولۋى مۇمكىن؟
2006 جىلعى 4 شىلدە
سوڭعى ونجىلدىقتاردا بۇكىل الەمدەگى ساياسي ۇدەرىستەر بىرنەشە ەسەلەنە كۇردەلەندى. سوندىقتان قازىرگى زامانعى ساياسي كوشباسشىعا كاسىبي-مۇددەلەستەر كومانداسى اسا قاجەت.
«نۇر وتان» پارتياسى سوڭعى جىلدار بويىنا مەن ءۇشىن وسىنداي سەنىمدى تىرەككە, كاسىبي دە قالىپتاسقان كومانداعا اينالىپ وتىر.
«نۇر وتان» ەلدىڭ بۇكىل حالقىنىڭ مۇددەلەرىن بەينەلەيتىن وبەكتيۆتى كوشباستاۋشى پارتياعا اينالدى.
ءبىز بىرىگۋ ۇدەرىستەرى مەن ءىرى سايلاۋ ناۋقاندارىنىڭ كەزەڭدەرىنەن تابىستى وتتىك. ەندى ءبىزدىڭ جيناقتالعان تاجىريبە مەن كۇش-جىگەردى كوكەيكەستى الەۋمەتتىك ءمىندەتتەردى شەشۋگە, سونداي-اق, پارتيانى ودان ءارى ساپالى نىعايتۋعا پايدالانۋىمىز كەرەك.
«نۇر وتاننىڭ» دامۋىندا جاڭا بەلەس باستالدى.
پارتيا قازاقستانداعى جۇيەلى ءوزگەرىستەردىڭ ناقتى العا اپارۋشىسى, ەلدەگى بۇقارالىق ساياسي جۇمىستاردىڭ ەڭ ءتيىمدى تەتىگى بولۋعا ءتيىس.
«نۇر وتان» دامۋدىڭ ۇزاقمەرزىمدى باعىتىنىڭ ساباقتاستىعىن قامتاماسىز ەتىپ قانا قويماي, سونىمەن ءبىرگە ەل دامۋىنىڭ جاڭا ستراتەگيالىق يدەيالارىن دا تۋىنداتۋى كەرەك.
قازىرگى تابىستى ەلدەردىڭ تاجىريبەسى ولاردىڭ دامۋىنداعى سەرپىلىستەردىڭ كوپ جاعدايدا نەگىزگى ساياسي پارتيانىڭ كوشباسشىلىعى مەن تيىمدىلىگى ەسەبىنەن قامتاماسىز ەتىلگەنىن كورسەتىپ بەرىپ وتىر.
جاپونيا, شۆەتسيا, سينگاپۋر, مالايزيا, ءۇندىستان, مەكسيكا سياقتى ەلدەردىڭ دامۋ تاجىريبەسى بەتبۇرىستى ساياسي جانە ەكونوميكالىق رەفورمالار كەزەڭىندە جەتەكشى پارتياسى بار كوپپارتيالى جۇيەنىڭ باسقارۋدىڭ وڭتايلى مودەلى بولىپ تابىلعانىن كورسەتىپ بەردى.
ءبىز قازاقستاندا ءدال وسىنداي بۇقارالىق, ءتيىمدى, قازىرگى زامانعى پارتيانى قۇردىق.
...ءوسىپ-وركەندەگەن جانە قۋاتتى قازاقستان – ءبىز باستاعان جاڭعىرۋلاردىڭ ماقساتى مەن مازمۇنى. مەن ەلىمىزدىڭ نىعايىپ, تولىسقانىن, حالىقارالىق بەدەلىنىڭ وسكەنىن كورگەن كەزدە ماقتانىش سەزىمىنە بولەنەمىن. مۇندا «نۇر وتان» پارتياسى ماڭىزدى ءرول اتقارادى.
«نۇر وتان» بۇگىندە ءبىزدىڭ ساياسي جۇيەمىزدىڭ كەسكىن-كەلبەتى. بۇگىندە ناق وسى «نۇر وتانعا» قازاقستاننىڭ تاعدىرى ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىكتىڭ بار سالماعى جۇكتەلىپ وتىر. نۇروتاندىقتارعا بۇكىل ەلىمىز قارايدى.
ءبىز – ساياسات پەن ەكونوميكادا سىننان وتكەن كۇشپىز. ءبىز ءبىرتۇتاسپىز, قۋاتتىمىز جانە سوندىقتان ەل بىزدەن جاڭا تابىستار مەن جەڭىستەر كۇتەدى.
2008 جىلعى 17 قاڭتار
كەزىندە باسقا ىلگەرى ەلدەردەگى – سينگاپۋرداعى, وڭتۇستىك كورەياداعى, جاپونياداعى سياقتى ءبىزدىڭ ەلدە دە دەموكراتيا پروگرەسشىل, كوشباسشى پارتيامەن – «نۇر وتانمەن» بىرگە دۇنيەگە كەلگەن بولاتىن. «نۇر وتاننىڭ» قالىپتاسۋ تاريحى – دەموكراتيانىڭ الەمدىك تاجىريبەسىنىڭ اجىراعىسىز بولىگى.
ءبىرىنشى سەزدىڭ قالاي وتكەنى جادىمىزدا ءبىرجولا جاتتالىپ قالدى. ول كەزدە ءبىزدىڭ باتىل ارماندارىمىزدىڭ ءوزى قازىرگى جەتىستىكتەرىمىزگە دە ىلەسە الماي جاتاتىن. قازىر وسى زالدا مەن ءوزىمنىڭ ءبىرىنشى سەزدە ايتقان سوزدەرىمدى قايتالاماقشىمىن, ول سوزدەر 15 جىل وتكەندە دە كوكەيكەستىلىگىن جويماعان:
«مەنىڭ قىمباتتى جولداستارىم, سىزدەرگە وتان دەپ سوققان جۇرەكتەرىڭىز ءۇشىن ۇلكەن العىسىمدى ايتامىن. سىزدەردىڭ حالىقتىڭ قادىر-قاسيەتىن ويلايتىندارىڭىز, مەملەكەتتىلىكتى ساقتاۋ مەن نىعايتۋ جولىندا ءبارىڭىز ءبىر ءۇيدىڭ بالاسىنداي جۇمىلعاندارىڭىز ءۇشىن راحمەت دەيمىن!».
مەن وزىممەن بىرگە جاڭا ەلدى ورناتىسقان بارلىق قازاقستاندىقتارعا ەڭبەگى مەن توزىمدىلىگى ءۇشىن العىسىمدى بىلدىرەمىن! ايرىقشا العىسىمدى مەنىمەن بىرگە ءبىزدىڭ پارتيامىزدى قۇرىسقان سەرىكتەستەرىمە ارنايمىن! «نۇر وتان» پارتياسىن وركەندەتۋگە ۇلەس قوسقانداردىڭ بارىنە العىس ايتامىن!
ءبىزدىڭ پارتيا – «قازاقستان-2050» جالپىۇلتتىق دەموكراتيالىق كواليتسيانىڭ بىرىكتىرۋشى كۇشى. بۇگىندە «نۇر وتان» – قازاقستاننىڭ ءححى عاسىردا تابىستى قادامدار جاساۋىن قامتاماسىز ەتەتىن ساياسي كوشباسشىلىقتىڭ باستى تەتىگى! قازىر بىزدە حالقىمىزدى جاڭا جەڭىستەرگە سەنىمدى جەتەلەۋ ءۇشىن نە قاجەتتىنىڭ ءبارى بار. ەڭ باستىسى, بارلىق قازاقستاندىقتاردىڭ زور سەنىمى مەن قولداۋى. بۇل – «نۇر وتاننىڭ» ءححى عاسىرداعى ساياسي كوشباسشىلىعىنىڭ نەگىزگى باستاۋى. قازىر پارتيا رەسۋرستارىن دۇرىس ءبولۋ كەرەك. ءار نۇروتاندىقتىڭ پارتيالىق جاۋاپكەرشىلىگىن كۇشەيتۋ قاجەت. ءبىز پارتيا جۇمىسىنىڭ قۋاتىن ءۇش قايتارا ەسەلەندىرۋگە ءتيىسپىز.
...«نۇر وتاننىڭ» باعدارلامالىق قۇجاتتارى ءار كەزدە دە ناقتىلى بولدى, سوندىقتان ولار ناتيجەلى بولىپ كەلدى.
ءبىز ەشقاشان قۇرعاق قيالعا بەرىلگەن ەمەسپىز.
ءبىز ەشقاشان ب ۇلىڭعىر مىندەتتەر قويىپ, بوس ۋادەلەر بەرگەن جوقپىز.
ءبىز ءاربىر ءسوزىمىزدى ءار كەزدە دە شىنايى ەڭبەكپەن جانە ناقتى ىستەرمەن ايعاقتاپ وتىرامىز.
مەن ءار كەزدە دە سولاي بولاتىنىنا سەنىمدىمىن!
ويتكەنى, «نۇر وتان» – كوشباسشى پارتيا!
2013 جىلعى 19 قازان
