بۇل ەڭ الدىمەن سىرت جەرلەردەگى سان ميلليون قازاق دياسپوراسى ءۇشىن ۇلكەن قۋانىشتى جاڭالىق. ويتكەنى الىستاعى اعايىندارىمىزدىڭ اراسىندا اتاجۇرتقا قونىس اۋدارعىسى كەلەتىندەردىڭ قاتارى الدە دە قالىڭ. بىراق سوڭعى كەزدە ءتۇرلى سەبەپتەرمەن قانداستار كوشىنىڭ ازايعانى دا جاسىرىن ەمەس. پرەزيدەنتتىڭ ۇلى كوش ماسەلەسىن كوتەرۋى وسى قانداستار كوشىنىڭ قايتادان كوبەيۋىنە جول اشاتىنى انىق.
بۇل ۇلى كوشتىڭ باسىندا قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تۇرعانى بارشاعا ءمالىم. وسىعان وراي ءحىح-حح عاسىرلارداعى ءارتۇرلى الاساپىران جاعدايلارمەن قازاق حالقىنىڭ ۇشتەن ءبىر بولىگى ءوزىنىڭ ەجەلگى اتامەكەنى – قازىرگى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جەرىنەن سىرت قالىپ قويعانىن ايتا كەتكەن ءجون. مىنە, وسى اعايىنداردى اتاجۇرتقا قايتا جيناۋ سوناۋ سەكسەنىنشى جىلداردىڭ اياعىنا دەيىن مۇلدەم قولعا الىنبادى. سوعان بايلانىستى نۇرسۇلتان نازارباەۆ رەسپۋبليكا باسشىلىعىنا كەلگەن العاشقى كۇننەن باستاپ جەر بەتىندەگى بۇكىل قازاقتىڭ ءبىرتۇتاس ۇلت رەتىندە ءوسىپ-وركەندەي بەرۋىنە تىكەلەي قاتىستى بۇل ماسەلەنى قولعا الىپ, سىرت جەرلەردەگى اعايىندارمەن تىعىز بايلانىس ورناتىپ, ولاردىڭ اتاجۇرتقا ورالۋىنا كەڭ جول اشۋعا بەلسەنە كىرىستى.
مۇنداي يگى ىستەردىڭ العاشقىلارىنىڭ ءبىرى ەلباسىنىڭ 1991 جىلدىڭ قىركۇيەك ايىندا تۇركياعا بارعان ساپارىندا ىستانبۇلداعى قازاقتارمەن ارنايى كەزدەسۋ وتكىزۋى بولدى. كەزدەسۋ بارىسىندا ەلباسى اعايىنداردىڭ ۇسىنىسىمەن الداعى ۋاقىتتا الماتىدا دۇنيەجۇزى قازاقتارىنىڭ قۇرىلتايىن وتكىزۋ جونىندە شەشىم قابىلدادى. بۇل جاڭالىق سول ساتتە-اق الەمنىڭ ءار تۇكپىرىندەگى قازاقتارعا كەڭ تاراي باستادى.
وسىدان كەيىن ەلباسىنىڭ تاپسىرماسىمەن 1991 جىلعى 18 قاراشادا قازاق كسر مينيسترلەر كابينەتى «باسقا رەسپۋبليكالاردان جانە شەتەلدەردەن سەلولىق جەرلەردە جۇمىس ىستەۋگە تىلەك ءبىلدىرۋشى بايىرعى ۇلت ادامدارىن قازاق سسر-ىندە قونىستاندىرۋ ءتارتىبى مەن شارتتارى تۋرالى» №711 قاۋلى قابىلدادى. بۇل قۇجاتتا سىرت جەرلەردەن قازاقستاننىڭ اۋىلدى جەرلەرىنە جۇمىس ىستەۋگە تىلەك ءبىلدىرۋشى بايىرعى ۇلت ادامدارىن قازاق كسر-ىنە قالاي اكەلۋدىڭ تەتىكتەرى مەن جولدارى, كوشىپ كەلگەن سوڭ ولاردى قۇجاتتاندىرۋ, سونداي-اق الەۋمەتتىك, دارىگەرلىك, ءبىلىم بەرۋ, تۇرعىن ءۇي, جاڭا ورتاعا بەيىمدەۋ سىندى تولىپ جاتقان ماسەلەلەر بويىنشا جەڭىلدىكتەر مەن كومەكتەر ۇسىنۋ ەگجەي-تەگجەي قاراستىرىلدى. سونىمەن قاتار بۇل مəسەلە جونىندەگى ۇيلەستىرۋ جۇمىستارى قازاق كسر ەڭبەك مينيسترلىگى مەن سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنە تاپسىرىلىپ, كەلۋشىلەرگە قاجەتتى قۇجاتتاردى əزىرلەپ, شەتەلدەردىڭ ءتيىستى ورگاندارىمەن كەلىسسوزدەر جۇرگىزىپ جəنە سونىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قونىستانۋدىڭ ءتəرتىبى مەن شارتتارى تۋرالى كەلىسىمشارتتار جاساۋ كورسەتىلدى. مىنە, وسىنىڭ ناتيجەسىندە الىس-جاقىنداعى اعايىنداردىڭ اتاجۇرتقا ورالۋىنىڭ بارلىق مۇمكىندىگى قاراستىرىلىپ, قاجەتتى جەڭىلدىكتەر جاساۋدى قامتاماسىز ەتەتىن اسا ماڭىزدى زاڭدى قۇجات قازاقستان تاريحىندا تۇڭعىش رەت ومىرگە كەلدى.
1991 جىلى 31 جەلتوقساندا ەلباسى قازاق راديوسىنان الىس-جاقىنداعى اعايىنداردى اتاجۇرتقا شاقىرعان تاريحي ۇندەۋىن جاريالادى.
1992 جىلعى 26 ماۋسىمدا «كوشىپ كەلۋ تۋرالى» زاڭ قابىلداندى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 1992 جىلى 28 قىركۇيەك پەن 4 قازان ارالىعىندا الماتىدا دۇنيەجۇزى قازاقتارىنىڭ تۇڭعىش قۇرىلتايى حالقىمىزدىڭ تاريحىنداعى ايتۋلى وقيعالاردىڭ ءبىرى رەتىندە ۇلكەن تابىسپەن ءوتتى. قۇرىلتايدا دۇنيەجۇزى قازاقتارى قاۋىمداستىعى قۇرىلىپ, ونىڭ توراعاسى بولىپ قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ سايلاندى.
1992 جىلى 1 قاراشادان باستاپ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك مينيسترلىگى جانىنان حالىقتىڭ كوشى-قون دەپارتامەنتى قۇرىلدى.
وسىنداي يگى ىستەردىڭ ناتيجەسىندە الىستاعى اعايىندارمەن بايلانىسۋعا كەڭ جول اشىلىپ, قازاقستاندا كوشى-قون ءۇردىسى جۇزەگە اسا باستادى. تەك 1991-1992 جىلدارى ەلىمىزگە 10 مىڭنان اسا قازاق وتباسى كەلىپ, 60 مىڭ ادام تۋعان جەرىمەن قاۋىشتى. ال بۇگىنگى تاڭدا اتاجۇرتقا ورالعان قانداستاردىڭ جالپى سانى ءبىر جارىم ميلليوننان اسىپ وتىر. بۇل كوپ حالىق قازاقستاننىڭ دەموگرافيالىق جاعدايىنىڭ جاقسارىپ, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق, مادەني-رۋحاني ءوسىپ-وركەندەۋىنە ۇشان-تەڭىز ۇلەس قوسۋدا.
مىنە, وسىنداي جاعدايدا ۇلى كوشتىڭ باستالۋىنا جول اشقان 18 قاراشا اتاۋلى كۇندەردىڭ كۇنتىزبەسىنە قوسىلىپ, جىل سايىن مەرەكە رەتىندە اتالىپ وتىراتىن بولسا, قانداستار كوشىنىڭ توقتاماي, ۇنەمى جالعاسا بەرۋىنە كەڭ جول اشاتىنى انىق.
قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ كوشى-قونعا قاتىستى بۇل اسا ماڭىزدى تاپسىرماسى ناقتى ورىندالىپ, كوپ كەشىكپەي جۇزەگە اسادى دەپ كامىل سەنەمىز.
ءسۇلتانالى بالعاباەۆ,
1992-2017 جىلدارداعى دۇنيەجۇزى قازاقتارى قاۋىمداستىعى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى
