كوللاجدى جاساعان زاۋرەش سماعۇل, «EQ»
مۇنىڭ بارلىعى دا قالا تۇرعىندارىن بەيجاي قالدىرمايتىن جاعداي بولعاندىقتان, بىرنەشە ءباسپاسوز ءماسليحاتى قاتار ءوتىپ, كەزەكتى بريفينگتە الماتى قالاسى قوعامدىق دەنساۋلىق باسقارماسىنىڭ ورىنباسارى لاۋرا مىرزاعالي: ء«بىز جاسوسپىرىمدەرگە ەمحانالاردا ەكپە سالا باستادىق. 12-17 جاستاعى 1 619 بالانىڭ ەكپە العىسى كەلدى. ەگەر جاسوسپىرىمدەر اتا-اناسىنىڭ كەلىسىمىنسىز ەكپە الۋعا كەلسە, مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى اكە-شەشەلەرىمەن بايلانىسقا شىعىپ, كەلىسىمىن سۇرايدى. تىزىمدەر بار, پەداگوگتەر بىزگە كومەكتەسەدى», دەگەن بولاتىن.
دارىگەرلەر ءوز تاراپتارىنان جاسوسپىرىمدەردى ۆاكتسينالاۋ الگوريتمىن ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ جاتىر. ماسەلەن, اتا-انالار, ەگەر قالاسا, بالالارىن ۆاكتسينلاۋ كەزىندە ەمحانادا دا, مەكتەپتە دە بىرگە بولا الادى.
ەكپەگە قاتىستى ەكىۇداي ماسەلەدە ماماندار پىكىرى قانداي؟ ماسەلەن, پروفيلاكتيكالىق مەديتسينا اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى الماز شارمان رەۆاكتسينالاۋدان ءوتۋدى, سونداي-اق جاسوسپىرىمدەرگە ەكپە سالۋدى ۇسىنادى.
– ءبىز بالالاردىڭ تىنىمسىز ەكەندىگىن, ەرەسەكتەرمەن دە, قۇرداستارىمەن دە ارالاساتىنىن, مەكتەپكە باراتىنىن, سوندىقتان ولاردىڭ ينفەكتسيانى تاسىمالداۋشى ەكەنىن تۇسىنۋگە ءتيىسپىز. سوندىقتان كوپتەگەن ەلدە بالالاردى ۆاكتسينالاۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى. 2 مىڭنان استام بالاعا جۇرگىزىلگەن كلينيكالىق زەرتتەۋلەر Pfizer ۆاكتسيناسىنىڭ قاۋىپسىز جانە ءتيىمدى ەكەنىن كورسەتتى, – دەپ سەندىرەدى ا.شارمان.
ۆيرۋسولوگ بارلىق ەگۋلەر ءومىر بويى يممۋنيتەت قالىپتاستىرمايتىنىن, كەيبىر ينفەكتسيالاردان ءاربىر بەس, ون جىل سايىن, ال تۇماۋ سياقتىلاردان جىل سايىن ەگىلۋ كەرەكتىگىن ەسكە سالدى. رەۆاكتسينالاۋ دەگەن وسى. كەيدە «ۇدەتكىش ۆاكتسينا» تەرمينى قولدانىلادى, ياعني تاعى ءبىر قوسىمشا.
– ۋاقىت وتە كەلە ۆاكتسينانىڭ اسەرى تومەندەيدى, ونىڭ ۇستىنە, COVID-19-دىڭ جاڭا شتامدارى پايدا بولىپ وتىر. قايتا ەگۋ جاڭا كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنىڭ بارلىق شتامدارىنان قورعاۋ ءۇشىن انتيدەنەلەردىڭ جەتكىلىكتى دەڭگەيىن قالىپتاستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. جاقىندا يزرايلدە كەڭ اۋقىمدى زەرتتەۋ جۇرگىزىلدى. بۇل ۆاكتسينالاۋدان وتكەندەردىڭ بارلىق جاس توپتارىندا, اسىرەسە ەگدە جاستاعى ادامداردا يممۋندىق جاۋاپ ۋاقىت وتە كەلە تومەندەگەنىن كورسەتتى. سوندىقتان ەكپە سالدىرعان سوڭ 6 ايدان كەيىن رەۆاكتسينالاۋ ۇسىنۋعا عىلىمي نەگىزدەمە بار, – دەيدى ا.شارمان.
ۆيرۋسولوگ ۆاكتسينانىڭ ۇدەتكىش دوزاسى تۋرالى ايتا كەلە, بىرقاتار عالىمدار كروسس-رەۆاكتسينالاۋدى, ياعني ءۇشىنشى ۆاكتسينانى باسقا پرەپاراتپەن الۋدى ۇسىنعانىن, بىراق بۇل قاتىپ قالعان قاعيدا ەمەستىگىن العا تارتادى.
– دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى ۆاكتسينالاردى ارالاستىرۋدى ءبىر نۇسقا رەتىندە قاراستىرادى. الدىندا سالدىرعان ەكپەمەن قايتا ۆاكتسينالانۋعا بولاتىنىن ەشكىم جوققا شىعارمايدى. دەگەنمەن مەن دە ءتۇرلى ۆاكتسينالاردى ارالاستىرۋ ءتيىمدى بولادى دەپ سانايمىن. ارالاستىرۋ كەزىندە قانداي دا ءبىر قارسى كورسەتىلىمدەر بولعان جوق, – دەيدى عالىم.
قىسقاسى, پروفەسسور بۇل كوروناۆيرۋسپەن بىرگە ءالى ۇزاق جۇرەتىنىمىزدى, سوندىقتان ەكپە سالدىرۋ جانە رەۆاكتسينالاۋدان ءوتۋ قاجەت دەپ ەسەپتەيدى
ول مەگاپوليستە جرۆي-ءدىڭ ءورشۋى جاعدايىنا قاتىستى تۇسىنىكتەمە بەرە وتىرىپ, كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسى, تۇماۋ مەن جرۆي بەلگىلەرى ۇقساس. بىراق كوۆيدتىڭ قوسىمشا سيمپتومى – ءدام, ءيىس سەزۋ جوعالۋى جانە ەنتىگۋدىڭ پايدا بولۋى مۇمكىن دەيدى.
– كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسى پتر تەستىلەۋ ارقىلى انىقتالعانى ماڭىزدى. ونىڭ بەلگىلەرى ءۇشىن تالداۋ جاساۋ جانە كەز كەلگەن جاعدايدا, ءتىپتى كوروناۆيرۋس بولماسا دا, وقشاۋلاۋ كەرەك, – دەپ كەڭەس بەردى پروفەسسور.
– مەن كوروناۆيرۋسقا, جاقىندا تۇماۋعا قارسى ەگىلدىم. بۇل ەكى ءتۇرلى ينفەكتسيا جانە ونىڭ ءوزارا سايكەستىگى بولۋى مۇمكىن. قوس ينفەكتسيانىڭ سالدارى ارقاشان اۋىر بولادى, – دەدى سپيكەر.
سونداي-اق ول قازىردىڭ وزىندە ۆاكتسينالانعان ازاماتتارعا, اسىرەسە, 60 جاستان اسقان جانە سوزىلمالى اۋرۋلارى بار ادامدارعا كوروناۆيرۋسقا قوسىمشا ۇدەتكىش ۆاكتسينا الۋ كەرەكتىگىن ءتۇسىندىردى.
– يزرايل عالىمدارى كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنا يممۋندىق جاۋاپتىڭ ۆاكتسينانىڭ العاشقى ەكى دوزاسىنان سوڭ 6 ايدان كەيىن تومەندەيتىنىن دالەلدەدى. سوندىقتان رەۆاكتسينالاۋ ۇسىنىلادى. بۇل قانشالىقتى ءجيى قاجەت بولاتىنى ءالى ناقتى بەلگىسىز. ول جىل سايىن ءوتۋى مۇمكىن, مۇنىڭ ءبارى پاندەميانىڭ قالاي بولاتىنىنا بايلانىستى, – دەدى ا.شارمان.
پروفەسسور كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسى ەندەميالىق بولعاندىقتان, بىزبەن ۇزاق ۋاقىت بىرگە بولادى دەپ سانايدى. كەيدە بۇل تۇماۋ سياقتى كىشىگىرىم ءورشيدى. سوندىقتان مۇمكىندىگىنشە كوپ ادامنىڭ ۆاكتسينالانۋى جانە رەۆاكتسينالاۋدان ءوتۋى وتە ماڭىزدى.
الماتىدا ءبىر كۇندە 300-دەن استام ءجاسوسپىرىم, جۇكتى ايەلدەر مەن بالا ەمىزەتىن انالار Pfizer ەكپەسىن الدى. ەڭ الدىمەن, مەكتەپ وقۋشىلارى, كوللەدج ستۋدەنتتەرى, جۇكتى جانە بالا ەمىزەتىن انالار ەكپە الدى. 2 اي بۇرىن ەكىنشى ءسابيىن دۇنيەگە اكەلگەن الماتى قالاسىنىڭ تۇرعىنى ۆەرونيكا بۋكشا ەكپەنى ءبىرىنشى بولىپ الدى. «مەن بالا ەمىزەتىن انامىن, سوندىقتان بالامدى, ءوزىمدى, وتباسىمدى مۇمكىندىگىنشە قورعاعىم كەلەدى, ەمحانادان مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى شاقىرىپ, العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ Pfizer ەكپەسىن العانىما وتە قۋانىشتىمىن», دەيدى ۆەرونيكا.
