ايماقتار • 11 قاراشا، 2021

ىرىستى ايماقتىڭ ءسۇتى مەن قايماعى ءاردايىم سۇرانىسقا يە

40 رەت كورسەتىلدى

جەتىسۋدا ەت ءوندىرىسى مەن ءسۇت وڭدەۋ ءىسى جاقسى قويىلعان. ناتيجەسىندە، تابيعي ءونىمنىڭ تۇرلەرى كوبەيىپ، وتان­دىق نارىق پەن شەتەل تۇتىنۋشىلارىنىڭ سۇرا­نىسىن وتەۋ مۇمكىن بولىپ وتىر. ماسەلەن، قازىر وبلىستا 74،1 مىڭ باسقا ارنالعان 116 مال بورداقىلاۋ الاڭى، 26،1 مىڭ باسقا لايىقتالعان 84 تاۋارلى ءسۇت فەرماسى جۇمىس ىستەيدى. وسىنىڭ ەسەبىنەن ايماقتاعى ەت وڭدەۋ كاسىپورىندارىنىڭ جۇكتەمەسى 72 پايىزعا، ال بارلىق ءسۇت زاۋىتىنىڭ جۇكتەمەسى 85 پايىزعا جەتتى.

 «سۇتتەن بۇلاق اعىزعان...» دەگەندەي، جە­تىسۋلىق شارۋالاردىڭ جەمىستى ەڭ­بە­گى­نىڭ ءبىر پاراسى ءسۇت زاۋىتتارىنىڭ توق­تاۋسىز جۇمىس ىستەپ، ءوزىمىزدى دە، وزگە­لەر­دى دە دايىن ونىممەن قامتىپ وتىر­عا­نى­­نان بايقالادى. سونىڭ ءبىرى – تەكەلى قا­لاسىنداعى ءسۇت زاۋىتى. جالپى، ءسۇت ون­دىرىسىمەن اينالىسىپ، حالىقتى تابيعي ونىمدەرمەن قامتاماسىز ەتىپ وتىرعان «تەكەلى» ءسۇت زاۋىتىنىڭ 60 جىلدىق تاريحى بار. كاسىپورىندا «تەكەلى» برەندىمەن ءسۇت تاعامدارىنىڭ 23 ءتۇرى شىعارىلادى، سونىڭ ىشىندە ءسۇت، ايران، ماي، قايماق، سۇزبە جانە باسقا دا كوپتەگەن ءتۇرى بار. الداعى ۋاقىتتا بالمۇزداق پەن ىرىمشىك شىعارۋ جوسپارلانىپ وتىر. وتكەن 9 ايدا تەكەلى قالاسىندا قۇنى 307،2 ملن تەڭگە بولاتىن 1 100 توننادان استام ءسۇت، قايماق، سارى ماي، سۇزبە جانە باسقا دا ءسۇت تاعامدارى وندىرىلگەن. كاسىپورىن «التىن ساپا» بايقاۋىنىڭ جۇلدەگەرى، كوپتەگەن ماراپاتقا يە بولعان.

«تەكەلى» ءسۇت زاۋىتىنىڭ تاريحى سوناۋ 1953 جىلدان باستالادى. العاشىندا ءسۇت جي­نايتىن ساۋدا نۇكتەسى رەتىندە قۇرىل­دى. 1987 جىلى وعان جەكە كاسىپورىن مارتەبەسى بەرىلدى. ال قازىرگى «تەكەلى ءسۇت زاۋىتى» دەگەن اتاۋى كوپكە كەڭىنەن تا­نىس. ۇجىمنىڭ تىنىمسىز ەڭبەگىنىڭ جانە باسشىلىقتىڭ ۇيىمداستىرا ءبىلۋ شە­بەر­لىگىنىڭ ارقاسىندا 1990 جىل­دار­داعى كۇردەلى كەزەڭدە دە كاسىپورىن جۇمىسى اقساعان جوق. ال تاۋەلسىزدىك جىل­دارى زاۋىت قايتا تۇلەپ، جۇمىسى جا­ڭا­شا قارقىن الدى. بەرتىندە وبلىس اكىم­دىگىنىڭ قولداۋىمەن ء«وندىرىس» باعدارلاماسى بويىنشا جەڭىلدەتىلگەن نەسيەگە يە بولدى. ءوندىرىس تولىقتاي قايتا جاڭعىرتىلدى. زاماناۋي تەحنولوگيالارمەن جابدىقتالدى. بۇدان سوڭ زاۋىت تا­­­ۋارىنا دەگەن سۇرانىس ارتىپ، كاسىپورىن بۇگىنگى نارىق تالابىنا ساي دامي ءتۇستى.

ەڭبەك جولىن وسى كاسىپورىندا باس­تاعان، ۇزدىكسىز 30 جىل بويى وندىرىستە جۇ­مىس ىستەگەن ۆالەنتينا كۋبراك بۇ­گىندە «تەكەلى» ءسۇت زاۋىتىنىڭ ءوندىرىس جونىن­دە­گى ديرەكتورى لاۋازىمىنا دەيىن قول جەت­كىز­گەن جان ەكەن.

– العاش زاۋىتقا 1990 جىلى ءوندىرىس شە­بەرى رەتىندە قابىلداندىم. بۇل – ەڭ­بەك جولىمدى العاش باستاعان جەرىم. سودان بەرى 30 جىل بويى وسى زاۋىتتىڭ قا­بىرعاسىندا ەڭبەك ەتىپ كەلەمىن. ەلى­مىز تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىن مەملەكەت قول­داۋىنىڭ ناتيجەسىندە زاۋىتتىڭ شى­عا­­راتىن ءونىمىنىڭ كولەمى ەداۋىر ارتتى، ءوندىرىس ىرگەسى كەڭەيدى. بۇگىندە تاۋلىگىنە 10 توننادان 20 تونناعا دەيىن ءونىم شىعا­را­مىز. زاۋىتتا تاجىريبەلى ماماندار جەت­كىلىكتى. ولاردىڭ الدى كەمىندە 20 جىل­­دان بەرى وسىندا ەڭبەك ەتىپ ءجۇر. بۇل رەتتە 45 قىزمەتكەردىڭ 30 پايىزىن جاس­تار قۇراپ وتىر. بۇل – قۋانتارلىق جايت. قىزمەتكەرلەرىمىزدىڭ الەۋمەتتىك جاع­داي­لا­رىنا دا كوڭىل ءبولىپ، قولداپ وتىرامىز. كاسىپورىن ەسەبىنەن ءبىر مەزگىل ىستىق تاماق جانە تەگىن جول ءجۇرۋ بيلەتى بەرىلەدى، – دەيدى ۆ.كۋبراك.

زاۋىتقا قاجەتتى شيكىزات قالا ماڭىن­دا­­­عى شارۋا قوجالىقتارىنان، جەكە اۋلا­­­­لاردان جينالادى. زاۋىتتا ءسۇت­تىڭ سا­­­پاسىن تەكسەرەتىن ارنايى زەرتحا­نا بار. تەك زەرتحانالىق تەكسەرۋ قورى­تىن­دىسى شىققاننان كەيىن عانا ءسۇت ون­دىرىستە قولدانىلادى. ماسەلەن، زاۋىت وبلىستىڭ ءىرى شارۋاشىلىقتارىنىڭ ءبىرى «حيلنيچەنكو جانە ك» شارۋا قوجالى­عى­مەن تىعىز بايلانىستا جۇمىس ىستەيدى. ءسۇت زاۋىتقا جەتكىزىلىپ، ءتيىستى زەرتتەۋ جۇر­­گىزىلگەننەن كەيىن سەپاراتوردان وتكى­زى­لەدى. سول ارقىلى ءسۇت تابيعيلىعىن ساق­تايدى. مۇنان كەيىنگى ءونىمنىڭ ستاندارتتى مايلىلىعىنا قول جەتكىزۋ ءۇشىن قالىپتاندىرۋ، ءسۇتتىڭ ۇيىپ قالماۋى ءۇشىن گوموگەنيزاتسيا، ءسۇتتىڭ ماكسيمالدى قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن پاس­­­تەرلەۋ پروتسەستەرى جۇرگىزىلەدى. بۇدان ءارى دايىن ءونىم قاپتالىپ، ماركاسى قويىلىپ، ساۋدا نۇكتەلەرىنە جونەلتىلەدى.

– ءبىزدىڭ ءونىمنىڭ باستى ەرەكشەلىگى – ونىڭ ەشقانداي قوسپاسىز، ءونىمنىڭ تابيعي قالپىن ساقتاۋىندا. 1953 جىلدان باستاپ ءبىز تازا مەملەكەتتىك تاپسىرىسقا جۇمىس ىستەدىك. ءبىزدىڭ ءسۇتىمىزدى بالاباقشادا، مەكتەپتەر مەن اۋرۋحانالاردا پايدالاندى. ويتكەنى ءبىز ءوز ءونىمىمىزدى تازا تابيعي سۇتتەن دايىندادىق. جانە ءالى كۇنگە سون­داي ساپانى ۇستانىپ كەلەمىز، – دەيدى كا­سىپ­ورىن ديرەكتورى ۆ.كۋبراك.

جالپى، سۇتتە تابيعي دارۋمەندەر ساقتالاتىندىقتان، ءونىمدى ساقتاۋ مەرزىمى شەكتەۋلى بولادى. ماسەلەن، زاۋىتتىڭ ءسۇت ونىمدەرى 5 كۇن، ال ايران 7 كۇن عانا ساقتالادى. زاۋىت ونىمدەرىن تۇراقتى تۇتىناتىندار قاتارىندا جەكە ساتىپ الۋشىلاردى ايتپاعاندا، «شاپاعات» ارنايى الەۋمەتتىك قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعى، «تە­كەلى» ءساناتوريى، كونديتەرلىك تسەحتار، ءىرى ساۋدا دۇكەندەرىنىڭ جەلىسى بار. تالدىقورعان، الماتى قالالارىندا دا زاۋىت ونىمىنە سۇرانىس جوعارى ەكەن.

بىلتىر «تەكەلى» ءسۇت زاۋىتى رەبرەندينگ جاساپ، ءوزىنىڭ بارلىق ءونىمىنىڭ سىرتقى قاپتاۋىن تولىقتاي وزگەرتتى. سونىڭ ناتي­جە­سىندە ءونىم قاپتاماسى بۇرىنعىدان گورى ايقىن، تانىمال، قولايلى بولا تۇسكەن. قازىر ءسۇت زاۋىتىنىڭ تاۋارلارىن ينتەرنەت جەلىسى ارقىلى كەڭىنەن جارنامالاي باستاپتى. كاسىپورىن ىندەت جاعدايىندا ۇلكەن سىناقتى باستان وتكەردى. ىندەتپەن كۇرەس جاعدايىندا دا زاۋىت جۇمىسىن توق­تاتقان جوق. قايتا وتاندىق تاۋارعا دەگەن سۇرانىس ەكى ەسەگە ارتىپ، ءونىم شى­­­ع­ارۋ كولەمى دە ۇلعايتىلدى. كاسىپ­ورىن قىزمەتكەرلەرىنىڭ ءبارى كورو­نا­ۆيرۋسقا قارسى ۆاكتسينا الدى. «وسى­لاي­شا ءوزىمىزدىڭ، جاقىندارىمىز بەن اي­نالامىزداعى ادامداردىڭ دا ءومىرىن قاۋىپ­تەن قورعايمىز»، دەيدى ولار.

ايتپاقشى، الداعى جىلدان باستاپ زاۋىت بالمۇزداق پەن ىرىمشىك شىعا­رۋ­دى باس­تاماق. سونىمەن قاتار جاڭا تەحنو­لو­گيا­نىڭ كومەگىمەن ءوندىرىس كولەمىن تاعى دا ۇلعايتا ءتۇسىپ، نارىقتاعى پوزيتسيالارىن نىعايتىپ، تاۋاردىڭ جاڭا تۇرلەرىن مەڭگەرۋگە كوشپەك.

– وسى جىل ەل تاۋەلسىزدىگىنە 30 جىل تو­­­لىپ وتىر. ال ءبىزدىڭ كاسىپورنىمىز ءۇشىن ەكى ەسە قۋانىش. وسى جىلدار ىشىن­دە تەكەلى قالاسى دا ءوسىپ-وركەندەدى، جاڭا ارناعا باعىت الدى. كاسىپورىندار كو­بە­يىپ، جاڭا ۇيلەر، الەۋمەتتىك نىساندار سالىندى. مەملەكەتتىك قولداۋ شارا­لا­رىنىڭ ناتيجەسىندە، قىزمەت­كەر­لەر­دىڭ كۇندەلىكتى تىنىمسىز ەڭبەگى ارقىلى زاۋىتىمىزدىڭ دا ىرگەسى كەڭەيىپ، جاڭا مۇمكىندىكتەرگە تالپىنۋدا. ساپالى ءونىم شىعارىپ، جاس مامانداردى وقىتىپ-ۇيرەتىپ، جاڭا جۇمىس ورىندارىن قۇردىق. ءبىز وتاندىق ءوندىرىستى دامىتۋعا ۇلەس قو­سىپ جۇرگەنىمىزگە قۋانىشتىمىز. وسى 30 جىلدا مەن قاراپايىم مامان­نان ديرەكتورعا دەيىنگى قىزمەتتىك باس­پال­داق­تاردىڭ بارىنەن ءوتتىم، كاسىبىمدى تەرەڭ مەڭگەرۋگە مۇمكىندىك الدىم، ءوز-ءوزىمدى دامىتتىم، ءسويتىپ تابىسقا جەت­تىم. وسىنداي دامۋ جولدارىنىڭ ءبارى ءبىز­دىڭ بەرەكە-بىرلىگىمىزدىڭ، ءبىر-ءبىرى­مىز­دى قولداۋدىڭ، مەملەكەتتىڭ جاعداي جاساعانىنىڭ ارقاسى دەپ بىلەمىن، – دەيدى ۆ.كۋبراك.

 

الماتى وبلىسى

سوڭعى جاڭالىقتار

سىردىڭ سۋى تومەندەپ بارادى

ايماقتار • بۇگىن، 17:27

دوللار ارزاندادى

قارجى • بۇگىن، 16:56

الماتى ماڭىندا جەر سىلكىندى

ايماقتار • بۇگىن، 16:38

قازاقستاندا ەت قىمباتتادى

قوعام • بۇگىن، 15:10

ەلىمىزدە كيىك سانى كوبەيىپ كەلەدى

قازاقستان • بۇگىن، 14:41

ۇقساس جاڭالىقتار