جەرگىلىكتى بيلىك باسشىلارىنىڭ حالىق الدىنداعى ءداستۇرلى ەسەپتەرى جىل سايىن جاڭا سيپات الىپ كەلەدى. تۇرعىندار جىلدىڭ باستى جيىنىندا تىرشىلىك اۋانىنداعى ماسەلەلەردىڭ اشىق كورىنىس تابۋىن, ءىستىڭ ناتيجەسىن, ۋادەنىڭ ۇدەسىن ناقتى بەزبەندەۋدى تالاپ ەتۋدە. مۇنى ەل ىشىندەگى بەلسەندىلىكتىڭ ارتۋى, تالاپتىڭ كۇشەيۋى, سەنىمنىڭ ارتۋى دەپ تە باعالاۋعا بولادى.
وسى تۇرعىدان قاراعاندا, اقمولا وبىسىنىڭ اكىمى قوسمان ايتمۇحامەتوۆ بايانداماسىن بارىنشا شىمىر شيراتىپ, مەملەكەتتىك تاپسىرمالاردىڭ تياناعى ارقىلى ءوڭىر تۇرعىندارىنىڭ قوعامدىق ومىردەگى قاتىناسىن باعامداۋىن ءساتتى قادام سانايمىز. اكىم الدىمەن «ماڭگىلىك ەل» جوباسىنىڭ گەنەراتورى – «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىنىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالىپ, ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ جولداۋىنان ءتۇيىن جاسادى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى – بارلىق سالانى قامتيتىن جانە ۇزدىكسىز ءوسۋدى قامتاماسىز ەتەتىن جاڭعىرۋ جولى. ول – ەلدىگىمىز بەن بىرلىگىمىز, ەرلىگىمىز بەن ەڭبەگىمىز سىنالاتىن, سىنالا ءجۇرىپ شىڭدالاتىن ۇلكەن ەمتيحان. ستراتەگيانى مۇلتىكسىز ورىنداپ, ەمتيحاننان مۇدىرمەي ءوتۋ – ورتاق پارىز, ابىرويلى مىندەت!» ەكەندىگىن العا تارتتى. استانالىق وبلىس بۇل مىندەتتەردى ابىرويمەن اتقاراتىنىنا, تاۋەلسىز قازاق ەلىنىڭ الەمدەگى وزىق 30 مەملەكەتتىڭ قاتارىنا قوسىلۋىنا ۇلەس قوساتىنىنا سەنىمدى, وعان جىلدار بويعى جەتىستىكتەرىمىز نەگىز بولادى, دەدى قوسمان قايىرتاي ۇلى.
وبلىس 2013 جىلى 105,9 پايىزدىق وڭىرلىك جالپى ءونىم ءوسۋى ءجونىندەگى مىندەت ۇدەسىنەن كورىندى. اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى (135,7 پايىز), ساۋداداعى (118,7), كولىك سالاسىنداعى (107 پايىز) سەرپىلىس ءىس جۇزىندەگى ەكونوميكالىق ءوسىم 10 پايىزدان اسىپ ءتۇستى. ءوندىرىستى دامىتۋعا 140 ميلليارد تەڭگە قارجى جۇمىلدىرىلعان. ونىڭ 64 پايىزى شارۋاشىلىق نىساندارىنىڭ ۇلەسىندە. بۇل ماقساتتاعى ينۆەستيتسيانىڭ 11 پايىزى كاسىپورىنداردىڭ جەكە سالىمدارى ەكەندىگى ۇستانعان باعىتتىڭ بەكەمدىگىن ايقىندايدى. سونداي-اق, ەكونوميكانىڭ ناقتى سەكتورىنداعى سەرپىلىس پەن «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسىنىڭ جۇزەگە اسىرىلۋى ناتيجەسىندە 10700 جاڭا جۇمىس ورنى قۇرىلدى. وڭىردەگى ورتاشا ايلىق جالاقى مولشەرى 6,1 پايىزعا ءوسىپ, 78881 تەڭگەنى قۇراپ وتىر.
اقمولالىقتار ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسى شەڭبەرىندە ايتۋلى تابىستارعا قول جەتكىزگەنى تالداپ كورسەتىلدى. بۇل سالاعا ينۆەستيتسيا تارتۋ 2012 جىلمەن سالىستىرعاندا 20 پايىزعا ۇلعايىپ, 59 ميلليارد تەڭگەگە جەتتى. ونىڭ قايتارىمىنا قاتىستى تاۋ-كەن, ماشينا جاساۋ, قۇرىلىس يندۋسترياسى, ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرى سالاسىنداعى يگى تاجىريبەلەر ورتاعا سالىندى. اسىرەسە, «كاماز-ينجينيرينگ», «ۆەكتور» كومباين زاۋىتى, «ەنكي» كەراميكالىق كىرپىش زاۋىتى, ستەپنوگورداعى «ارىستان» قۇبىر زاۋىتى, «استانا-ويل» مۇناي كومپانياسى جانە باسقا كاسىپورىندارداعى تەحنولوگيالىق جاڭعىرتۋلار ۇلگى ەتىپ ۇسىنىلدى. جالپى, وسى باعدارلاما اياسىندا سوڭعى ءۇش جىلدا 102 ميلليارد تەڭگەنىڭ 39 جوباسى ىسكە اسىرىلىپ, مۇنداعى ۇلەس 25 پايىزدى ەنشىلەيتىنى ۇلكەن تابىس دەۋىمىز كەرەك. ونىڭ ۇستىنە, بۇلاردىڭ كوبىسى دايىن ءونىم شىعارۋعا باعىتتالعان.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ جولداۋداعى اگروونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋ جونىندەگى نۇسقاۋلارى جۇمىستى جاڭاشا ۇيىمداستىرۋدى تالاپ ەتەدى. بۇل ورايدا دا جاقسى قادامدار بارشىلىق. ديقاندار گەكتار تۇسىمدىلىگىن 12,2 تسەنتنەرگە جەتكىزىپ, 5,1 ميلليون توننا استىق جينادى. بايانداماشى مۇنى وزىق تەحنولوگيالاردىڭ ەنگىزىلۋىمەن, ماشينا-تراكتور پاركىنىڭ 6 ميلليارد تەڭگەگە جاڭعىرتىلۋىمەن بايلانىستىردى. قازىرگى كۇنى كوكتەمگى دالا جۇمىستارىنا دايىندىقتىڭ كەشەندى شارالارى جۇرگىزىلۋدە.
پرەزيدەنت جەر قاتىناستارىنا ايرىقشا كوڭىل ءبولىپ وتىر. بۇل ورايدا, اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ جەر اينالىسىنا 352 مىڭ گەكتار جەر ەنگىزىلگەن. ياعني سالانى ءارتاراپتاندىرۋ ءۇردىسى ەكپىن الاتىن ءتۇرى بار. اگلومەراتسيالىق ساياسات تا تىڭعىلىقتى اتقارىلاتىن بولادى.
وبلىستا كاسىپكەرلىك ءوڭىر ەكونوميكاسىنىڭ تورتتەن ءبىرىن كوتەرىپ تۇر. مۇنى جىل ىشىندە شيكىزاتتىق ەمەس ەكسپورت ونىمدەرىنىڭ 42,6 پايىزعا وسكەندىگىمەن دە بايلانىستىرۋدىڭ ارتىقتىعى جوق دەپ ويلايمىز.
ءوڭىر باسشىسى الەۋمەتتىك سالاداعى احۋالدىڭ جاقسارعانىن تابىستار ءتۇيىنى رەتىندە باعالادى. بىلتىر تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا 12 ميلليارد تەڭگە قارجى قۇيىلىپ, 259 مىڭ شارشى مەتر جايلى پاتەر پايدالانۋعا بەرىلگەن. بۋراباي كۋرورتتى ايماعىن دامىتۋمەن قاتار, ونداعى جۇكتەمەنى ازايتۋ ماقساتىندا وزگە وڭىرلەردەگى تۋريستىك يندۋستريانى دامىتۋ باعىتىنداعى قولعا الىنعان جۇمىستار جيىنعا قاتىسۋشىلار تاراپىنان قولداۋ تاپتى.
بۇل جولعى ەسەپتە باياندامانى تالقىلاۋ سۇراق-جاۋاپ تۇرىندە ءوربىدى. «كوكشەتاۋ» مادەنيەت سارايىنىڭ ءماجىلىسحاناسىنا ورنالاسقان ءتورت ميكروفون تىنىمسىز جۇمىس ىستەپ تۇردى. قويىلعان سۇراقتار دا كوپ ەدى. ولاردىڭ بارىنە تياناقتى جاۋاپتار قايتارىلىپ, كەيبىرەۋلەرى بويىنشا سول مەزەتتە ءتيىستى تاپسىرمالار بەرىلىپ جاتتى. ايتسە دە, سوڭعى كۇندەردىڭ باستى وقيعاسى – ۆاليۋتا باعامىنىڭ ءوزگەرىستەرىنە قاتىستى وبلىس اكىمى كەڭىنەن تۇسىنىك بەرگەنىن ايتا كەتۋ كەرەك. باعانىڭ تۇراقتى بولۋى وبلىس اكىمدىگىنىڭ مۇقيات باقىلاۋىندا. بىلتىر دۇكەندەر مەن بازارلارعا قاراعاندا باعا 10-20 پايىزعا تومەن بولاتىن 571 جارمەڭكە ۇيىمداستىرىلىپ, 1,3 ميلليارد تەڭگەنىڭ ءونىمى ساتىلعان ەكەن. ءداستۇر بيىل دا جالعاستىرىلۋدا. تاۋار وندىرۋشىلەرمەن, ساۋدا ۇيىمدارىمەن 530 مەموراندۋمعا قول قويىلىپتى. قابىلدانعان شارالاردىڭ ناتيجەسىندە تۇتىنۋ باعالارىنىڭ, تاريفتەر باعامىنىڭ يندەكسى تومەندەۋ ۇستىندە.
باقبەرگەن امالبەك,
«ەگەمەن قازاقستان».
اقمولا وبلىسى.
جەرگىلىكتى بيلىك باسشىلارىنىڭ حالىق الدىنداعى ءداستۇرلى ەسەپتەرى جىل سايىن جاڭا سيپات الىپ كەلەدى. تۇرعىندار جىلدىڭ باستى جيىنىندا تىرشىلىك اۋانىنداعى ماسەلەلەردىڭ اشىق كورىنىس تابۋىن, ءىستىڭ ناتيجەسىن, ۋادەنىڭ ۇدەسىن ناقتى بەزبەندەۋدى تالاپ ەتۋدە. مۇنى ەل ىشىندەگى بەلسەندىلىكتىڭ ارتۋى, تالاپتىڭ كۇشەيۋى, سەنىمنىڭ ارتۋى دەپ تە باعالاۋعا بولادى.
وسى تۇرعىدان قاراعاندا, اقمولا وبىسىنىڭ اكىمى قوسمان ايتمۇحامەتوۆ بايانداماسىن بارىنشا شىمىر شيراتىپ, مەملەكەتتىك تاپسىرمالاردىڭ تياناعى ارقىلى ءوڭىر تۇرعىندارىنىڭ قوعامدىق ومىردەگى قاتىناسىن باعامداۋىن ءساتتى قادام سانايمىز. اكىم الدىمەن «ماڭگىلىك ەل» جوباسىنىڭ گەنەراتورى – «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىنىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالىپ, ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ جولداۋىنان ءتۇيىن جاسادى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى – بارلىق سالانى قامتيتىن جانە ۇزدىكسىز ءوسۋدى قامتاماسىز ەتەتىن جاڭعىرۋ جولى. ول – ەلدىگىمىز بەن بىرلىگىمىز, ەرلىگىمىز بەن ەڭبەگىمىز سىنالاتىن, سىنالا ءجۇرىپ شىڭدالاتىن ۇلكەن ەمتيحان. ستراتەگيانى مۇلتىكسىز ورىنداپ, ەمتيحاننان مۇدىرمەي ءوتۋ – ورتاق پارىز, ابىرويلى مىندەت!» ەكەندىگىن العا تارتتى. استانالىق وبلىس بۇل مىندەتتەردى ابىرويمەن اتقاراتىنىنا, تاۋەلسىز قازاق ەلىنىڭ الەمدەگى وزىق 30 مەملەكەتتىڭ قاتارىنا قوسىلۋىنا ۇلەس قوساتىنىنا سەنىمدى, وعان جىلدار بويعى جەتىستىكتەرىمىز نەگىز بولادى, دەدى قوسمان قايىرتاي ۇلى.
وبلىس 2013 جىلى 105,9 پايىزدىق وڭىرلىك جالپى ءونىم ءوسۋى ءجونىندەگى مىندەت ۇدەسىنەن كورىندى. اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى (135,7 پايىز), ساۋداداعى (118,7), كولىك سالاسىنداعى (107 پايىز) سەرپىلىس ءىس جۇزىندەگى ەكونوميكالىق ءوسىم 10 پايىزدان اسىپ ءتۇستى. ءوندىرىستى دامىتۋعا 140 ميلليارد تەڭگە قارجى جۇمىلدىرىلعان. ونىڭ 64 پايىزى شارۋاشىلىق نىساندارىنىڭ ۇلەسىندە. بۇل ماقساتتاعى ينۆەستيتسيانىڭ 11 پايىزى كاسىپورىنداردىڭ جەكە سالىمدارى ەكەندىگى ۇستانعان باعىتتىڭ بەكەمدىگىن ايقىندايدى. سونداي-اق, ەكونوميكانىڭ ناقتى سەكتورىنداعى سەرپىلىس پەن «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسىنىڭ جۇزەگە اسىرىلۋى ناتيجەسىندە 10700 جاڭا جۇمىس ورنى قۇرىلدى. وڭىردەگى ورتاشا ايلىق جالاقى مولشەرى 6,1 پايىزعا ءوسىپ, 78881 تەڭگەنى قۇراپ وتىر.
اقمولالىقتار ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسى شەڭبەرىندە ايتۋلى تابىستارعا قول جەتكىزگەنى تالداپ كورسەتىلدى. بۇل سالاعا ينۆەستيتسيا تارتۋ 2012 جىلمەن سالىستىرعاندا 20 پايىزعا ۇلعايىپ, 59 ميلليارد تەڭگەگە جەتتى. ونىڭ قايتارىمىنا قاتىستى تاۋ-كەن, ماشينا جاساۋ, قۇرىلىس يندۋسترياسى, ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرى سالاسىنداعى يگى تاجىريبەلەر ورتاعا سالىندى. اسىرەسە, «كاماز-ينجينيرينگ», «ۆەكتور» كومباين زاۋىتى, «ەنكي» كەراميكالىق كىرپىش زاۋىتى, ستەپنوگورداعى «ارىستان» قۇبىر زاۋىتى, «استانا-ويل» مۇناي كومپانياسى جانە باسقا كاسىپورىندارداعى تەحنولوگيالىق جاڭعىرتۋلار ۇلگى ەتىپ ۇسىنىلدى. جالپى, وسى باعدارلاما اياسىندا سوڭعى ءۇش جىلدا 102 ميلليارد تەڭگەنىڭ 39 جوباسى ىسكە اسىرىلىپ, مۇنداعى ۇلەس 25 پايىزدى ەنشىلەيتىنى ۇلكەن تابىس دەۋىمىز كەرەك. ونىڭ ۇستىنە, بۇلاردىڭ كوبىسى دايىن ءونىم شىعارۋعا باعىتتالعان.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ جولداۋداعى اگروونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋ جونىندەگى نۇسقاۋلارى جۇمىستى جاڭاشا ۇيىمداستىرۋدى تالاپ ەتەدى. بۇل ورايدا دا جاقسى قادامدار بارشىلىق. ديقاندار گەكتار تۇسىمدىلىگىن 12,2 تسەنتنەرگە جەتكىزىپ, 5,1 ميلليون توننا استىق جينادى. بايانداماشى مۇنى وزىق تەحنولوگيالاردىڭ ەنگىزىلۋىمەن, ماشينا-تراكتور پاركىنىڭ 6 ميلليارد تەڭگەگە جاڭعىرتىلۋىمەن بايلانىستىردى. قازىرگى كۇنى كوكتەمگى دالا جۇمىستارىنا دايىندىقتىڭ كەشەندى شارالارى جۇرگىزىلۋدە.
پرەزيدەنت جەر قاتىناستارىنا ايرىقشا كوڭىل ءبولىپ وتىر. بۇل ورايدا, اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ جەر اينالىسىنا 352 مىڭ گەكتار جەر ەنگىزىلگەن. ياعني سالانى ءارتاراپتاندىرۋ ءۇردىسى ەكپىن الاتىن ءتۇرى بار. اگلومەراتسيالىق ساياسات تا تىڭعىلىقتى اتقارىلاتىن بولادى.
وبلىستا كاسىپكەرلىك ءوڭىر ەكونوميكاسىنىڭ تورتتەن ءبىرىن كوتەرىپ تۇر. مۇنى جىل ىشىندە شيكىزاتتىق ەمەس ەكسپورت ونىمدەرىنىڭ 42,6 پايىزعا وسكەندىگىمەن دە بايلانىستىرۋدىڭ ارتىقتىعى جوق دەپ ويلايمىز.
ءوڭىر باسشىسى الەۋمەتتىك سالاداعى احۋالدىڭ جاقسارعانىن تابىستار ءتۇيىنى رەتىندە باعالادى. بىلتىر تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا 12 ميلليارد تەڭگە قارجى قۇيىلىپ, 259 مىڭ شارشى مەتر جايلى پاتەر پايدالانۋعا بەرىلگەن. بۋراباي كۋرورتتى ايماعىن دامىتۋمەن قاتار, ونداعى جۇكتەمەنى ازايتۋ ماقساتىندا وزگە وڭىرلەردەگى تۋريستىك يندۋستريانى دامىتۋ باعىتىنداعى قولعا الىنعان جۇمىستار جيىنعا قاتىسۋشىلار تاراپىنان قولداۋ تاپتى.
بۇل جولعى ەسەپتە باياندامانى تالقىلاۋ سۇراق-جاۋاپ تۇرىندە ءوربىدى. «كوكشەتاۋ» مادەنيەت سارايىنىڭ ءماجىلىسحاناسىنا ورنالاسقان ءتورت ميكروفون تىنىمسىز جۇمىس ىستەپ تۇردى. قويىلعان سۇراقتار دا كوپ ەدى. ولاردىڭ بارىنە تياناقتى جاۋاپتار قايتارىلىپ, كەيبىرەۋلەرى بويىنشا سول مەزەتتە ءتيىستى تاپسىرمالار بەرىلىپ جاتتى. ايتسە دە, سوڭعى كۇندەردىڭ باستى وقيعاسى – ۆاليۋتا باعامىنىڭ ءوزگەرىستەرىنە قاتىستى وبلىس اكىمى كەڭىنەن تۇسىنىك بەرگەنىن ايتا كەتۋ كەرەك. باعانىڭ تۇراقتى بولۋى وبلىس اكىمدىگىنىڭ مۇقيات باقىلاۋىندا. بىلتىر دۇكەندەر مەن بازارلارعا قاراعاندا باعا 10-20 پايىزعا تومەن بولاتىن 571 جارمەڭكە ۇيىمداستىرىلىپ, 1,3 ميلليارد تەڭگەنىڭ ءونىمى ساتىلعان ەكەن. ءداستۇر بيىل دا جالعاستىرىلۋدا. تاۋار وندىرۋشىلەرمەن, ساۋدا ۇيىمدارىمەن 530 مەموراندۋمعا قول قويىلىپتى. قابىلدانعان شارالاردىڭ ناتيجەسىندە تۇتىنۋ باعالارىنىڭ, تاريفتەر باعامىنىڭ يندەكسى تومەندەۋ ۇستىندە.
باقبەرگەن امالبەك,
«ەگەمەن قازاقستان».
اقمولا وبلىسى.
سوڭعى جاڭالىقتار
قوعام • كەشە
مويىنقۇم اۋدانىندا ءورت ءسوندىرۋ ءبولىمى اشىلدى
ايماقتار • كەشە
ەينشتەين ءوزىن «الاياق» سەزىنگەن بە؟
قوعام • كەشە
