جالپى, پاندەميا باستالعالى 1 ملرد 440 ملن تۇرعىنى بار الىپ ەلدە قاراشانىڭ 5-ءى كۇنگى دەرەك بويىنشا 97 605 ادام كوروناۆيرۋس جۇقتىرىپ, 4 636 ناۋقاس قايتىس بولعان. قۇمىرادان شىققان جىن ءتارىزدى كوروناۆيرۋستى جەلكەسىنەن الىپ, قۋىپ جىبەرگەندەي قىلعان قىتايلىقتاردىڭ تەمىردەي تارتىبىنە ءتانتى بولىپ, باۋىرجان مومىش ۇلىنىڭ «تارتىپكە باعىنعان ەل قۇل بولمايدى» دەگەن اتالى ءسوزىن ەرىكسىز ەسكە العاندايمىز. ال حالقىنىڭ سانى 19 ملن-نان ەندى اسقان ءبىزدىڭ ەلدە 945 922 ادام قاۋىپتى ينفەكتسيانى جۇقتىرىپ, 12 204 وتانداسىمىز وپات بولعان. ءتيىستى سانيتارلىق-ەپيدەميالىق تالاپتاردى ءبارىمىز بىردەي ورىنداي بەرمەيتىنىمىزدىڭ, اسىرەسە, تىعىلىپ توي-تومالاق جاساۋدى تىيماعاندىعىمىزدىڭ سازايىن تارتىپ وتىرعان جايىمىز بار.
بۇل رەتتە بىزگە كورشىلەس وزبەكستان دا ونەگە بولعانداي ەكەن. حالقىنىڭ سانى بۇگىندە 34,5 ملن-نان اسقان باۋىرلاس ەلدە نەبارى 187 085 ادام كوروناۆيرۋس جۇقتىرىپ, 1 332 ناۋقاس ومىرمەن قوشتاسقان كورىنەدى. قازىرگى كەزدە الاشاپاندى اعايىنداردىڭ اراسىنان تاۋلىگىنە 270-290 ادام ىندەت جۇقتىرىپ جاتقان بولسا, بىزدەگى كورسەتكىش 1 300-دەن اسىپ تۇر. «الەمدەگى توعىزىنشى تەرريتوريا» اتانعان كەڭ-بايتاق قازاقستانداعى حالىق تىعىزدىعى وزبەكستانمەن سالىستىرعاندا ون ەسەدەن اسا از ەكەنىن ەسكەرسەك, ەلدى مەكەندەرىنىڭ اراسى الشاق ەلىمىزدەگى پاندەميامەن كۇرەس ناتيجەسى كوڭىل كونشىتەرلىكتەي ەمەستىگى كوزگە ۇرىپ تۇرعانداي.
ال دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى جاريالاعان بولجامعا سۇيەنسەك, «پەسسيميستىك ستسەناري» بويىنشا تاۋلىكتىك ىندەت جۇقتىرۋ كورسەتكىشى قاراشادا – 1 800, جەلتوقساندا 2 350 ادامعا دەيىن, ال «وپتيميستىك ستسەناري» بويىنشا قاراشادا – 1 500, جەلتوقساندا 1 100 ادامعا دەيىن بولۋعا ءتيىس ەكەن.
وسىنداي «وپتيميستىك ستسەناري» ىسكە اسىرىلىپ جاتقانىن وتكەن اپتاداعى ۇكىمەت وتىرىسىندا مالىمدەگەن دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى مارات شورانوۆ: «قازاقستانداعى سانيتارلىق-ەپيدەميالىق جاعدايدىڭ جاقسارۋى جالعاسىپ جاتىر. بارلىق وڭىردە اۋىرۋ دەڭگەيىنىڭ, ستاتسيونارلىق جانە امبۋلاتوريالىق ەمدەۋدەگى اۋىر جاعدايلاردىڭ سانىنىڭ تومەندەۋى بايقالادى. الەمدىك رەيتينگكە سايكەس 222 ەلدىڭ ىشىندە قازاقستان سىرقاتتانۋ كورسەتكىشى بويىنشا 105-ورىندا, ءولىم كورسەتكىشى بويىنشا 102-ورىندا تۇر», دەدى.
ىندەتتىڭ ەپتەپ كەمۋ ءۇردىسى كوڭىلگە ءۇمىت ۇيالاتقانىمەن, الدىنا الەمدەگى ەڭ دامىعان وتىز مەملەكەتتىڭ قاتارىنا قوسىلۋدى ايقىن ماقسات ەتىپ قويعان قازاقستان ءۇشىن بۇگىنگى «مىلتىقسىز مايدان» – پاندەميامەن كۇرەستە 105-ورىندى ەنشىلەۋ – استە دە ماقتانارلىقتاي جاعداي ەمەس. وسى رەتتە ۇكىمەت باسشىسى اسقار ءماميننىڭ قالىپتاسقان احۋالعا سىني تۇرعىدا قاراپ, «جاسىل», «سارى», «قىزىل» ايماقتاردىڭ قايسىسىندا ورنالاسقاندىعىنا قاراماستان, بارلىق وڭىردە شەكتەۋ شارالارىنىڭ ساقتالۋىن جانە مونيتورينگ توپتارىنىڭ كۇشەيتىلگەن جۇمىس رەجىمىن قامتاماسىز ەتۋدى, نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ, سولتۇستىك قازاقستان, ماڭعىستاۋ, قوستاناي, اقمولا, باتىس قازاقستان وبلىستارىنىڭ اكىمدەرىنە كوروناۆيرۋسقا قارسى ۆاكتسينالاۋ قارقىنىن ارتتىرۋدى تاپسىرعانى قۇپتارلىقتاي.
ويتكەنى ءتىپتى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى شەنەۋنىكتەرىنىڭ كوز الدىنداعى استانادا دا نازار اۋدارارلىق كەمشىن جايلار بار. كەيىنگى اپتالاردا «قىزىلدان» شىعىپ, «سارى ايماققا» كوشكەن باس قالاعا وڭىرلەردەن ستۋدەنتتەر اعىلىپ كەلىپ, ادەتتەگى فورماتتا ساباققا كىرىسكەلى قوعامدىق كولىكتەگى جاعداي تىم كۇردەلەنىپ كەتتى. اۆتوبۋستاردا ايالدامالار حابارلانىپ, جولاقى تولەۋ قاجەتتىگى ەسكەرتىلىپ, پوليتسيا دەپارتامەنتىنىڭ قالتا ۇرىلارىنان ساقتاندىرعان حابارلاماسى وقىلعانى بولماسا, ماسكا تاعۋ رەجىمىن ساقتاۋ قاجەتتىگى جايلى ءبىراۋىز ءسوز ايتىلمايدى. بۇعان قوسا «ۇركەر» شاعىن اۋدانىنا باراتىن №36 جانە №45 اۆتوبۋستاردىڭ سالونىنا ساعات 18.00-20.00 ارالىعىندا جاستار لىق تولىپ, بوشكەدەگى بالىقتاي سىعىلىسىپ تۇراتىندىعىن, كوبى ماسكا تاقپاعاندىعىن ءوز كوزىمىزبەن تالاي كوردىك. وسىنداي قالاىشىلىك باعىتتارداعى جولاۋشىلار اعىنىن جەتە زەرتتەپ, كەشكى قاربالاس شاقتا قوسىمشا اۆتوبۋستار ءبولۋدى قاراستىرعان ءجون. ەلورداداعى قوعامدىق تاماقتاندىرۋ ورىندارىنا رەيد جاساپ جۇرگەن مونيتورينگ توپتارىنىڭ مۇشەلەرى دە كوزىمىزگە تۇسكەن ەمەس. ءتىپتى Ashyq جۇيەسىنە قوسىلعان كەيبىر وبەكتىلەردە دە كەلۋشىلەردى تەكسەرىپ جاتقان ەشكىم جوق. ولاردىڭ تەك قالتاسىنا تۇسەتىن پايدانى ويلاعان قوجايىندارىنا اقشالاي ايىپپۇل سالىپ, ايىلدارىن جيعىزباسا بولماس.
ال كوروناۆيرۋس پاندەمياسىنا بايلانىستى ءولىم-ءجىتىم كورسەتكىشى بويىنشا قازاقستاننىڭ 102-ورىندا قالىپ وتىرعانى ەلىمىزدىڭ سانيتارلىق-ەپيدەميالىق سالاماتتىلىعى سالاسىندا قالىپتاسقان جاعدايدىڭ ءماز ەمەستىگىن انىق اڭعارتىپ تۇر. وسى ورايدا بيىلعى ماۋسىم ايىنىڭ سوڭىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتينمەن كەزدەسكەنىندە رەسەيلىك دارىگەرلەرگە ءوزىن كوروناۆيرۋستان ەمدەپ جازعانى ءۇشىن ريزاشىلىعىن ءبىلدىرىپ: «مەن اۋىرىپ قالعانىمدا ءبىر توپ رەسەيلىك دارىگەر جانىمدا بولعانىن ەشقاشان ۇمىتپايمىن. بۇل ۇمىتىلمايدى», دەگەنى ەرىكسىز ويعا ورالادى. سونداي-اق جۋىردا الەۋمەتتىك جەلىدە بەلگىلى ەكونوميست ولجاس قۇدايبەرگەنوۆ ءوزىنىڭ ەكپە سالدىرسا دا, قاتە تۇسىنىكپەن ساقتىق شارالارىنا جەتە ءمان بەرمەگەندىكتەن, قاتەرلى اۋرۋدى جۇقتىرىپ العاندىعىن ايتا كەلىپ: «كوروناۆيرۋستى جەڭۋىمە ماسكەۋدەن كەلگەن دارىگەرلەر كومەكتەستى. وكىنىشكە قاراي, جەرگىلىكتى ماماندار جاردەم كورسەتە المادى. جاعدايىم ناشارلاپ, جانساقتاۋ بولىمشەسىنە اۋىستىرىلعانىمدا مەن بايلانىسسىز قالىپ, دوستارىمنىڭ جولداعان حابارلامالارىنا جاۋاپ بەرە المادىم. سوعان كۇدىكتەنگەن ولار بىردەن دابىل قاعىپ, اۋرۋحانا باسشىلىعىمەن سويلەسىپ, ماسكەۋدەن دارىگەرلەر ىزدەپ تاۋىپتى. ولاردىڭ قىزمەتىنىڭ اقىسىن دا وزدەرى جيناپ تولەپتى. مۇنى مەن ناركوزدان كەيىن وكپەنى جاساندى جەلدەتۋ اپپاراتى استىندا جاتىپ ەسىمدى جيعاندا ءبىر-اق ءبىلدىم. سول كۇنى ماسكەۋلىك دارىگەرلەر كەلىپ, دۇرىس ەمدەۋ جۇرگىزىپ, جاعدايىم جاقسارا باستادى. ارينە, جەرگىلىكتى دارىگەرلەرگە بايلانىستى ايتاتىن جەكە وي-پىكىرلەرىم بار, بىراق ەلىمىزدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا ساپالىق وزگەرىستەر قاجەت دەگەن جالپى تۇجىرىممەن شەكتەلمەكپىن. ال جانساقتاۋ بولىمشەسىنىڭ مەيىرگەرلەرى مەن سانيتارلارىنا كەلسەك, ولاردىڭ ساپالى كۇتىمى مەن وتە جوعارى ادامي قارىم-قاتىناستارىنا اسا ريزامىن», دەپ جازدى.
نەمىس جازۋشىسى ەريح ماريا رەماركتىڭ ء«بىر ادام ولسە – تراگەديا, مىڭ ادام ولسە – ستاتيستيكا» دەپ جازعانىنداي, قان مايداندا جۇرگەندە ادامنىڭ كوز الدىندا بولىپ جاتقان مىڭ سان ولىمگە بويى ۇيرەنىپ, ۇرەيلەنىپ, قورقىپ-ۇركۋدەن قالاتىن كورىنەدى. سول سەكىلدى وسى ءبىز – ەلدىڭ دەنساۋلىق سالاسىنىڭ باسشىلارى دا, بىلايعى جۇرت تا قازىرگى ۋاقىتتا كوروناۆيرۋس پاندەمياسىنان كۇندە بولىپ جاتقان ءولىم-جىتىمگە بىلتىرعى, باستاپقى كەزدەگىدەي قورقىنىشپەن, ۋايىممەن قاراۋدى قويىپ, تىم بوساڭسىپ كەتكەن جوقپىز با؟ ال جەتى باستى ايداھار سىندى جالماۋىز دەرت كۇن سايىن ونداعان ابزال ازاماتىمىزدى ارامىزدان جۇلىپ اكەتىپ جاتىر. ارقايسىسى – ءبىر-ءبىر تۇلعا, ءھام ءبىر-ءبىر تراگەديا...
