اۋدانداعى كۇرىش القاپتارىن سۋاراتىن كانالدار تازارتىلىپ, بۇل داقىلدى وسىرەتىن شارۋاشىلىقتارعا قولداۋ كورسەتىلەدى. ول ءۇشىن ىلە وزەنىنىڭ سۋىن تاراتاتىن باس كانالدى كۇردەلى جوندەۋ ماسەلەسى كۇن تارتىبىنە قويىلادى. بۇل اۋدانداعى كۇرىش وسىرەتىن شارۋاشىلىقتاردىڭ جۇمىسىنا ەرەكشە سەرپىن بەرەتىن بولدى. مىسالى, بىرلىك اۋىلىنداعى «بىرلىك» اگروفيرماسى بيىل 1114 گەكتارعا كۇرىش ەككەن. ەگەر سۋ تاپشىلىعى جويىلاتىن بولسا, سەرىكتەستىك اقمارجان ءدانىن سەبۋدى ارتتىرا تۇسپەك. شارۋاشىلىق 1114 گا كۇرىش القابىنان بولەك, 1589 گەكتارعا بيداي, 2744 گەكتارعا كوپ جىلدىق ءشوپ وسىرگەن. ۇجىمدا 300-گە جۋىق ادام ەڭبەك ەتەدى, ال ماۋسىمدىق كەزەڭدە جۇمىسشىلار سانى 500 ادامعا دەيىن جەتەدى. مۇندا ەلۋگە جۋىق اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسى بار. سونىڭ تورتەۋى وتكەن جىلى «جەتىسۋ» اكك ارقىلى ليزينگىگە الىنعان. وسىلايشا اۋداندا قۇرىلعان سەرۆيستىك-دايىنداۋ ورتالىعىندا اگرارلىق جۇمىستارعا قاجەتتى بارلىق تەحنيكا توپتاستىرىلعان.
اۋداندا «بىرلىك» اگروفيرماسىنا تيەسىلى قىرمانا جانە زاۋىت تا جۇمىس ىستەپ تۇر. كۇرىش وڭدەيتىن زاۋىت ساعاتىنا 1 توننا تازا ءونىم شىعارادى ەكەن. جالپى, «بىرلىكتىڭ» كۇرىشى وبلىستا عانا ەمەس, الماتى قالاسىندا, تاياۋ شەتەلدەردە ساۋدالانادى. ماسەلەن, بىلتىر كاسىپورىن 1250 توننا تازا ءونىم العان.
«بىرلىك» سەرىكتەستىگىنىڭ ديرەكتورى الماس قىستاۋباەۆ ءونىم كولەمىن ارتتىرۋ ءۇشىن سۋارۋ جۇيەلەرىن جوندەۋ مەن تازارتۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ كەرەكتىگىن ۇنەمى ماسەلە ەتىپ كوتەرىپ كەلەدى. جاقىندا بالقاش اۋدانىنا ارنايى ساپارمەن بارعان وبلىس اكىمى اماندىق باتالوۆ وڭىردەگى يرريگاتسيالىق جۇيەلەردى قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارى جولعا قويىلعانىن ايتىپ, ارنايى باعدارلاما اياسىندا بالقاشتىقتاردىڭ دا ماسەلەسى وڭىنان شەشىلەتىندىگىن ايتقان بولاتىن.
– ءيا, كۇرىش سۋدى كوپ قاجەت ەتەدى. ونىڭ القابىن ازايتقاندا جەردىڭ سورى شىعىپ, وعان ەشتەڭە وسپەي قالۋى دا مۇمكىن. سوندىقتان بۇل ىسكە جۇيەلى جوسپار جاساپ بارىپ كىرىسۋ كەرەك. ازىرگە كۇرىشتىڭ القاپتارىن ساقتاپ قالامىز. ول ءۇشىن بالقاش اۋدانىنىڭ سۋارۋ جۇيەلەرىن جاڭعىرتۋدى جەكە جوبا رەتىندە قاراستىرامىز. كۇرىش القاپتارىن سۋاراتىن كانالداردى تازارتۋدى قولعا الامىز. بۇعان دەيىن ءبىز مەليوراتيۆتىك بريگادا قۇرىپ, قاراتال وزەنىنىڭ ارناسىن ارشىپ, ونىڭ بالقاشقا ەركىن قۇيىلۋىنا جاعداي جاساپ, ەلەۋلى جۇمىستار اتقارعانبىز. سوندىقتان بۇل جاعىنان ءبىزدىڭ تاجىريبەمىز بار دەۋگە بولادى. ىلە وزەنىنىڭ سۋىن تاراتاتىن باس كانالدى كۇردەلى جوندەۋ ماسەلەسى كۇن تارتىبىنە قويىلادى. بۇعان دەيىن قاجەتتى تەحنيكالار ساتىپ اپەرىپ, سەرۆيستىك دايىنداۋ ورتالىقتارىن قۇردىق. وسىنداي قولداۋ شارالارى شارۋاشىلىقتارعا بۇدان بىلاي دا كورسەتىلەتىن بولادى, دەيدى اماندىق باتالوۆ.
جالپى, الماتى وبلىسىندا يسلام دامۋ بانكىنىڭ قاراجاتى ەسەبىنەن يرريگاتسيالىق جەلىلەردى قايتا قۇرۋ ءىسى قارقىندى ءجۇرىپ جاتىر. ناتيجەسىندە, بىلتىر وڭىردەگى 10 سۋ نىسانى كۇردەلى جوندەۋدەن ءوتىپ, 20 مىڭ گەكتارعا جۋىق سۋارمالى جەر قالپىنا كەلتىرىلگەن. يگى ءىس جالعاسىن تاۋىپ, وبلىستىڭ 16 اۋدانىندا جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ, 137,8 مىڭ گەكتار سۋارمالى جەردى قالپىنا كەلتىرۋ جوسپارلانعان. بۇگىندە وبلىستا 214 گيدروتەحنيكالىق قۇرىلىس بار. ونىڭ جەتپىس بەسى سۋ قويماسى, سەكسەن بەسى توعان, جيىرما ءبىرى سۋ قويماسىنىڭ بوگەتى بولسا, 33 سۋ قابىلدايتىن سۋ شارۋاشىلىعى نىسانى ەكەن. ال بارلىق يرريگاتسيالىق جەلىلەردىڭ ۇزىندىعى 16,5 مىڭ شاقىرىمدى قۇرايدى. 2015 جىلدان 2019 جىلعا دەيىن 33 سۋ نىسانىن جوندەۋ-قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارىنا جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 4,7 ميلليارد تەڭگە بولىنگەن بولاتىن. جوندەۋ جۇمىستارىنىڭ ناتيجەسىندە 19,3 مىڭ گەكتار سۋارمالى جەر قالپىنا كەلتىرىلدى. ال 2019 جىلدان باستاپ وبلىستا يسلام دامۋ بانكىنىڭ قاراجاتى ەسەبىنەن اقسۋ, الاكول, ەسكەلدى, كوكسۋ اۋداندارىنداعى يرريگاتسيالىق جەلىلەردى قايتا قۇرۋ بويىنشا نەگىزگى جوبالار جۇزەگە اسىرىلۋدا.
وبلىستا 81,8 مىڭ گەكتار اۋدانى بار جاڭا سۋارمالى جەرلەردى اينالىمعا ەنگىزۋ ماقساتىندا سۋارۋ جەلىلەرىن قايتا جاڭارتۋ, قايتا سالۋ, اپاتتى سۋ قويمالارى مەن توعاندارىن قالپىنا كەلتىرۋ جوسپارلانعان. 2020 جىلى «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى» باعدارلاماسى اياسىندا جۇزەگە اسىرىلعان ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردىڭ تىزىمىنە ءۇش گيدروتەحنيكالىق قۇرىلىستىڭ جوباسى ۇسىنىلدى. اتاپ ايتار بولساق, كوكسۋ, قاراتال بوگەتتەرى مەن پانفيلوۆ اۋدانىنداعى وسەك وزەنى گيدروقۇرىلىمىن, 2 مىڭ گەكتاردان استام سۋارمالى جەردى قالپىنا كەلتىرۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن تالدىقورعان قالاسىنىڭ يرريگاتسيالىق جەلىلەردىڭ قۇرىلىس جوباسىنا 3 مىڭ 662 ملن تەڭگە ءبولىندى. قازىرگى ۋاقىتتا قۇرىلىس-مونتاج جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. سونىمەن قاتار پۋيد-2 جوباسى شەڭبەرىندە 12,4 مىڭ گەكتار القاپتا ينجەنەرلىك-درەناجدىق جۇيەنى قالپىنا كەلتىرۋ كوزدەلۋدە. بۇل قاتاردا بالقاش اۋدانىنداعى 7 مىڭ 481 گەكتاردى الىپ جاتقان اقدالا سۋارمالى ءماسسيۆى مەن ەڭبەكشىقازاق اۋدانىنداعى 5 مىڭ گەكتار اۋماققا سوزىلاتىن بالتاباي ءماسسيۆى بار.
