مەديتسينا • 22 قازان، 2021

ايتۆ-عا تەستىلەۋ قىزمەتىندەگى يننوۆاتسيا

60 رەت كورسەتىلدى

بيىلعى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ينۆەستورلار تارتۋ، تەحنولوگيالار مەن جاڭا ازىرلەمەلەردىڭ ترانسفەرتىن قامتاماسىز ەتۋ ماڭىزدى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. وسى تاپسىرماعا وراي، جۋىردا جيتس-پەن، تۋبەركۋلەزبەن جانە بەزگەكپەن كۇرەسۋگە ارنالعان جاھاندىق قوردىڭ قارجىلىق كومەگى ارقىلى جيتس وڭىرلىك ورتالىقتارىنىڭ 15 زەرتحاناسى وڭتۇستىككورەيالىق BioneerCorporation كومپانياسىنىڭ اۆتوماتتاندىرىلعان پتر جابدىعىنا يە بولدى. بۇل قانداي جابدىق جانە ونىڭ پاتسيەنتتەردىڭ دەنساۋلىعىن ساقتاۋعا قالاي سەپتەسەتىنى جونىن­دە دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى قازاق دەرماتولوگيا جانە ينفەكتسيالىق اۋرۋلار عىلىمي ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى اسىلحان ابىشەۆپەن اڭگىمەلەسكەن ەدىك.

– اسىلحان تورەحان ۇلى، ايتۆ جۇقتىرعان ادام بۇل كەسەلدەن قۇلان-تازا ايىق­پاي­تىنىن بىلەدى، الايدا كەلە­شەك­تە ونى تولىعىمەن جويۋ مۇم­كىن بە؟

– قازاقستاندا ايتۆ-ينفەك­تسياسىنىڭ ەپيدەمياسى بۇگىن­گى تاڭدا شوعىرلانعان ساتىدا تۇر جانە ەلىمىزدە اۋرۋ­دىڭ تا­رالۋىن شىن مانىندە توق­تا­تۋ­عا ناقتى مۇمكىندىك بار. بۇل ءۇشىن دارىگەرلەردىڭ قولىندا ەكى ءتيىم­دى قۇرال بار. ءبىرىنشىسى – انتي­رەتروۆيرۋستىق پرەپاراتتار، ولار ورگانيزمدەگى ۆيرۋس­تىڭ كوبەيۋىن تولىعىمەن باسادى (بىراق ودان قۇتىلمايدى). ەكىنشىسى – زەرتحانالىق دياگنوس­تيكا، بۇل ايتۆ ينفەكتسياسىن ۋاقتىلى انىقتاپ قانا قويماي، قول­دانىلاتىن ەمدەۋ سىزبالارى ۆي­رۋستىڭ بەلسەندىلىگىن ءتيىم­دى تۇردە تەجەيتىنىنە كوز جەت­كىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. وسى قۇ­رال­دار­دى قولدانا وتىرىپ، ەلىمىز ەپي­دەميانى توقتاتۋعا كەپىلدىك بەرە­تىن ءۇش ماڭىزدى قادامدى ورىن­داۋى كەرەك. ءبىرىنشى قا­دام – ەلدە تۇراتىن، ايتۆ-مەن ءومىر سۇرەتىن ادامداردىڭ ء(اوا) كەم دەگەندە 95 پايىزىن انىقتاۋ قاجەت. ەكىنشىسى –

ءاوا-دىڭ كەم دەگەندە 95 پا­يىزىنا انتيرەتروۆيرۋستىق پرەپاراتتار بەرۋ. ءدارى-دارمەكتەردى دۇرىس قابىلداعان ناۋقاس ءوز دەنساۋلىعىن قورعاپ، ساقتاپ، باسقالارعا قاۋىپتى جۇقپالى ادام بولۋدى توقتاتادى جانە اۋرۋدىڭ تارالۋىن تەجەيدى.

وكىنىشكە قاراي، پاتسيەنت­تەر­دىڭ ەمدەۋ كەستەسىن ساقتا­ماي­تىن­دىقتان نەمەسە ۆيرۋستىڭ مۋتاتسياسىنىڭ ناتيجەسىندە ءدارى-دارمەكتەردىڭ تيىمدىلىگى ايتار­لىقتاي تومەندەۋى مۇم­كىن. سوندىقتان ءۇشىنشى قا­دام­­دى ورىنداۋ ماڭىزدى – انتي­رە­­تروۆيرۋستىق تەراپيانى قابىل­دا­عان پاتسيەنتتەردىڭ 95 پايىزىندا ۆيرۋستىڭ بەلسەندىلىگى تولىعىمەن باسىلعانىنا كوز جەتكىزۋ. بۇل ءۇشىن دارىگەرلەر پا­تسيەنتتەرىن ساندىق پتر انا­ليزى­مەن ۇنەمى تەكسەرىپ وتىرۋى كەرەك جانە ولاردىڭ قانىنداعى ۆيرۋستىق بولشەكتەردىڭ سانى انىقتالمايتىن دەڭگەيدە قالا­تى­نىنا كوز جەتكىزۋى كەرەك.

– بۇل ءۇشىن، ارينە، دياگ­نوس­تيكالىق جابدىق قاجەت. جا­قىندا ايماقتىق جيتس ورتا­لىق­تارىندا ونىڭ ەڭ وزىق ءتۇرى پايدا بولدى. ول قانداي جابدىق؟

–جيتس-پەن، تۋبەركۋلەز­بەن جانە بەزگەكپەن كۇرە­سۋ­گە ارنالعان جاھاندىق قور­دىڭ قارجىلىق كومەگىنىڭ ارقا­سىن­­دا ءبىز وڭتۇستىككورەيالىق BioneerCorporation كوم­پا­نيا­سى­­نىڭ اۆتومات­تان­دى­رىلعان پتر جابدىعىنا يە بولدىق. بۇل جاب­دىق دۇنيە­جۇ­زىلىك دەنساۋلىق ساق­تاۋ ۇيىمى­نىڭ زاماناۋي كلينيكالىق ستان­­دارتتارىن ساق­تاي وتىرىپ، پا­تسيەنت­تەر­دىڭ دەن­ساۋ­لىعىن با­قى­لاۋعا مۇم­كىن­دىك بەرەدى. قا­زىرگى تاڭدا ناۋ­قاس­تا­رىمىزدىڭ دەنساۋلىعىن ساقتاۋ ءۇشىن وتە ماڭىزدى.

ەگەر بۇرىن «100 مل/كو­شىر­مەدەن كەم» نەمەسە ءتىپتى «500 مل/كوشىرمەدەن كەم» دەگەن سياق­تى تولىق انىقتالماعان ناتيجەنى الىپ جۇرگەن پاتسيەنتتەر قولدانىلاتىن دارى­لىك پرە­پا­راتتاردىڭ ۆيرۋس­تىق بەل­سەن­دىلىگىن تولىق باسەڭ­دە­تە­تى­نىنە سەنىمدى بولا الماسا، ەندى «ايتۆ رنق انىقتالمادى» دەگەن ناتي­جە­نى العاننان كەيىن ولار ءوز دەنساۋلىعى مەن جاقىندارىنىڭ قاۋىپسىزدىگى ءۇشىن الاڭداماي، تىنىش ءومىر ءسۇرۋى مۇمكىن.

زەرتتەۋلەردىڭ ساپاسىن قام­تا­ماسىز ەتۋ ماقساتىندا زەرت­حانالاردى ۇنەمى جاڭعىر­تىپ وتىرامىز. ءداستۇرلى يممۋنو­فەر­مەنت­تى تالداۋعا (يفت) ارنالعان جارتىلاي اۆتوماتتى جابدىقتىڭ ورنىنا جيتس ورتالىقتارىنا الەمگە ايگىلى وندىرۋشىلەر – OrthoClinicalDiagnostics، Ab­bott­­Laboratories، Siemens جانە Roche زاماناۋي، تو­لىق اۆتو­مات­تان­دىرىلعان يحلت جابدىعى (يممۋنو­حە­مي­ليۋ­مي­نيس­تسەنت­تىك تال­­داۋ) كەلەدى.

روبوتتاندىرىلعان ستانسالاردى پايدالانۋ قاتە ناتي­جە­لەر­دىڭ پايدا بولۋ قاۋپىن ازايتىپ قانا قويماي، زەرتحانالارعا حالىقتىڭ ايتۆ ينفەكتسياسىنا تەستىلەۋگە دەگەن ءوسىپ كەلە جات­قان قاجەتتىلىكتەرىن جەڭۋگە مۇم­كىندىك بەرەدى. سونىمەن قا­تار زەرتحانالىق اقپاراتتىق جۇيەلەردى پراكتيكاعا ەنگىزۋ ارقىلى تالداۋلاردىڭ ناتي­جەلەرى زەرتحاناشى دارىگەر­دىڭ تەكسەرۋىنەن كەيىن دەرەۋ كليەنت­تەر­دىڭ اقپاراتتىق جۇيە­لەرىنە – ەمحانالارعا، پەرزەنت­حا­نا­لارعا، جيتس ورتالىقتارىنا تەكسەرۋ ءۇشىن كۇن سايىن قان جىبەرەتىن جەكە مەديتسينالىق ۇيىمدارعا جىبەرىلەدى.

– وسىلاي ايماقتىق جيتس ورتالىقتارى زەرت­حا­نا­­لارىنىڭ تەحنو­لو­گيالىق پار­كىن جاڭعىرتۋ زەرتتەۋ ناتي­جە­لەرىنىڭ ابسوليۋتتىك سەنىم­دى­لى­گ­ىنە كەپىلدىك بەرە الا ما؟

– بۇل ءۇشىن ءىس-شارالاردىڭ تۇتاس كەشەنىن قابىلداۋ قاجەت. مىسالى، زەرتتەۋلەردىڭ ساپاسىن تۇراقتى باقىلاۋدى جۇزەگە اسىرۋ جانە ساپانى سىرتقى باعالاۋ باعدارلامالارىنا (سسب) قاتىسا وتىرىپ، ءوز ناتيجەلەرىن تاۋەلسىز ساراپتامالىق زەرتحانالارمەن جۇيەلى تۇردە سالىستىرىپ وتىرۋ كەرەك.

بۇگىندە جيتس ورتا­لىق­تا­رىنىڭ بارلىق زەرتحاناسى مىن­دەت­تى تۇردە كۇندەلىكتى ىشكى ساپا­نى باقىلاۋدى ورىندايدى جانە ءارتۇرلى حالىقارالىق سسب باعدارلامالارىنا قاتىسادى، سونداي-اق ولار ورىندايتىن يفت، يحلت جانە پتر زەرت­تەۋ­لە­رىنە سايكەستىك سەرتيفيكاتتارىنا يە.

قابىلدانىپ جاتقان ءىس-شارا­لار­دىڭ قيسىندى جالعا­سى جيتس ورتالىقتارى زەرتحانالارىنىڭ ISO 15 189 حالىقارالىق ستاندارتى بويىنشا اككرەديتتەۋ تۋرالى سەرتيفيكاتتار الۋى. بۇگىنگى تاڭدا 5 زەرتحانانىڭ وسىنداي سەرتيفيكاتى بار، قالعانى اككرەديتتەۋگە بەلسەندى دايىندىق جۇرگىزىپ وتىر.

 

اڭگىمەلەسكەن

ايناش ەسالى،

«Egemen Qazaqstan»

 

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار