مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندارعا بوگەتسىز بولاشاق قالىپتاستىرۋ – كۇن تارتىبىنەن تۇسپەيتىن ماسەلە. وعان پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ تا ايرىقشا ءمان بەرىپ, ءوزىنىڭ حالىققا ارناعان جولداۋىندا: «قامقورلىعىندا مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالالارى بار وتباسىلارعا ەرەكشە كوڭىل ءبولىنۋى ءتيىس» دەپ قۇزىرلى ورگاندارعا ناقتى تاپسىرمالار بەرگەن بولاتىن. سونداي-اق مەملەكەت باسشىسى پارلامەنتتىڭ ءVىى شاقىرىلىمداعى ءبىرىنشى وتىرىسىندا ينكليۋزيۆتى كەدەرگىسىز قوعام قۇرۋدىڭ, ينفراقۇرىلىمدىق قولجەتىمدىلىكتى قامتاماسىز ەتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى. پرەزيدەنت ءمان بەرگەن ماسەلەنىڭ بۇگىنگى تاڭدا قوعامدا وڭتايلى شەشىم تاۋىپ جاتقانى كوڭىلگە قۋانىش ورناتادى. سونىڭ ايقىن ءبىر مىسالى – وتكەن جۇمادا نۇر-سۇلتان قالاسى اكىمدىگىنىڭ قولداۋىمەن جاستار تەاترى جانىنان قۇرىلعان Qanattylar ينكليۋزيۆتى تەاترىنىڭ تۇساۋى كەسىلدى. ەلىمىزدە تۇڭعىش رەت اشىلىپ وتىرعان ەرەكشە جاندارعا ارنالعان تەاتر اقىن, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى گۇلنار سالىقبايدىڭ «قاناتتىلار» مۋزىكالىق-پوەتيكالىق قويىلىمىمەن شىمىلدىعىن ءتۇردى. جاس تەاتردىڭ تۇساۋكەسەرىنە مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى اقتوتى رايىمقۇلوۆا, نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ اكىمى التاي كولگىنوۆ قاتىستى.
فيزيولوگيالىق ەرەكشەلىكتەرى بار ادامداردىڭ تاسادا جاتقان تالانتىن اشۋ, ولاردى ساحنادا جۇلدىزداي جارقىراتىپ, كورەرمەنىنىڭ كوزايىمى ەتۋدى, قوعام ۇزاق ۋاقىت بويى بايقاماعان مۇمكىندىكتەرىن جۇزەگە اسىرۋدى ماقسات تۇتقان جاڭا تەاتردىڭ جاساقتالۋى دا, ونداعى ىرىكتەلىپ الىنعان اكتەرلەردىڭ ونەرگە, ومىرگە دەگەن قۇشتارلىعى دا ايرىقشا.
– ينكليۋزيۆتى تەاتر اشۋ يدەياسى كوپتەن بەرى ويدا جۇرگەن ارماندارىمنىڭ ءبىرى ەدى. مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترىنىڭ شتاتتان تىس كەڭەسشىسى بولعاننان كەيىن وسى ماسەلەنى اقتوتى رايىمقۇلوۆاعا ايتىپ, ءوز ۇسىنىستارىمدى جەتكىزدىم. مينيستر ويىمدى بىردەن قولدادى. ەرەكشە جاندارعا ارنالعان تەاتردىڭ قۇرىلۋىنا بارلىق جاعىنان قولداۋ بىلدىرەتىندىگىن ايتتى. كەيىن بۇل ماسەلە نۇر-سۇلتان قالاسى اكىمى التاي كولگىنوۆتىڭ تىكەلەي ىقپال ەتۋىمەن ناقتى ىسكە استى. بۇگىن سول تاريحي ءساتتىڭ كۋاسى بولىپ وتىرمىز. Qanattylar تەاترى ارقىلى ەلىمىزدەگى تالانتتى جاستاردىڭ باسىن ءبىر ساحنادا ءتۇيىستىرىپ, ولاردىڭ بۇگىنگە دەيىن كوپشىلىك بىلمەي, بايقاماي كەلگەن ونەرلەرىن جۇرت الدىندا پاش ەتىپ, ەل مۇمكىندىگى شەكتەۋلى دەپ سانايتىن ەرەكشە جانداردان ونەردىڭ ناعىز جۇلدىزىن جاساپ شىعارۋ ءھام سول ارقىلى كورەرمەندەرىمىزدى بويىنداعى بارىنا شۇكىرشىلىك ەتە بىلۋگە ۇندەگىمىز, وي سالعىمىز كەلدى. سول ارمانىم بۇگىن ورىندالعانداي, – دەيدى Qanattylar ينكليۋزيۆتى تەاترىنىڭ جەتەكشىسى ارنۇر ىسقاقوۆ.
تەاتر جەتەكشىسى اتاپ وتكەندەي, ءدال قازىرگى ۋاقىتتا تەاتر ترۋپپاسىنا بارلىعى 18 اكتەر قابىلدانىپتى. بۇل, ارينە ازىرگە. الداعى ۋاقىتتا ونەرلى جاندارمەن تەاتر قۇرامىن تولىقتىرۋ البەتتە كۇن تارتىبىندە بار ماسەلە. تاعى ءبىر قۋانىشتى جاڭالىق – ەل ىشىنەن ەرەكشە تالانتتاردى ىزدەپ قانا قويماي, بولاشاقتا ەلورداداعى قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتى ىشىنەن ەرەكشە جانداردى اكتەرلىك ماماندىق بويىنشا كاسىبي تۇردە وقىتىپ, ديپلوم بەرەتىن ارنايى كافەدرا اشۋ ماسەلەسى قولعا الىنىپ جاتقانىنان دا حاباردار بولدىق.
– ءيا, بۇل تۋرالى مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى اقتوتى راحمەتوللاقىزىمەن سويلەسىپ, اقىلداسىپ كوردىك. جاقىندا قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتى جانىنان ەرەكشە جانداردى وقىتاتىن كافەدرا اشىلاتىن بولدى. اللا جازسا, جاقىن كۇندەرى مۇمكىندىگىنىڭ شەكتەۋلىلىگىنە قاراماستان مۇمكىن ەمەستى مۇمكىن ەتىپ جۇرگەن ومىرگە شىن ىڭكار جاندار كاسىبي ءبىلىم الىپ, ترۋپپا قۇرامىن تولىقتىراتىن بولادى. ازىرگە ۇجىمدا 18 اكتەر بار. ولاردىڭ 8-ءى قۇلاعى ناشار ەستيتىن, 6 ونەرپاز ارباعا تاڭىلعان ازامات بولسا, قالعان ۇشەۋىنىڭ كوزى كورمەيدى. بىراق سوعان قاراماستان ولاردىڭ ونەرگە دەگەن قۇشتارلىعى دا, ساحنالىق تارتىمدىلىعى دا ەرەكشە. ءاۋ باستا بۇل تەاتردى قۇرعان كەزدە جەكەلەي ەمەس, ءارتۇرلى توپتاعى ەرەكشە جانداردىڭ باسىن قوسقىمىز كەلدى. سول ارقىلى جۇرەگىندە جالىن, كوزىندە وتى بار جاستارعا جاڭا مۇمكىندىك سىيلاساق دەيمىز. ارينە, بىزگە قۇرىلا سالىپ, بىردەن ۇلكەن تەاترعا اينالىپ كەتۋ قيىن. سوندىقتان دا قالا اكىمىمەن اقىلداسا وتىرىپ, جاستار تەاترىنىڭ قاناتىنىڭ استىنان ءوز ونەر وردامىزدى قۇراتىن بولىپ شەشىم قابىلدادىق. بۇل جاعىنان جاستار تەاترى ۇجىمى تاراپىنان كاسىبي تۇرعىدان دا, رۋحاني تۇرعىدان دا ۇلكەن قامقورلىق, قولداۋدى سەزىندىك, العىسىم شەكسىز, دەپ جاڭا تەاتردىڭ جەتەكشىسى ارنۇر ىسقاقوۆ ويىن ءارى قاراي تارقاتتى.
ءيا, پەشەنەگە جازىلعان تاعدىر ادامزات بالاسىنا ءاۋ باستان-اق ارقيلى سىي تارتارى بەلگىلى. دەگەنمەن, قامشىنىڭ سابىنداي ءومىردى ءماندى وتكىزۋ اركىمگە ورتاق مۇرات بولماق. وزگەدەن ەرەك جانداردىڭ وسىناۋ الماعايىپ الەمدە مەيىرىم مەن ىزگىلىكتەن جارالعان قوس قاناتى بار. ساۋلە-عۇمىردا سول ۇلى سەزىمدەر باردا ماڭگىلىك ماحاببات سالتانات قۇرارى ءسوزسىز... جاڭا تەاتردىڭ شىمىلدىعىن اشقان گ.سالىقبايدىڭ «قاناتتىلار» دەپ اتالاتىن پوەتيكالىق قويىلىمىنىڭ باستى لەيتموتيۆى نەگىزىنەن وسى ويدان تارقاتىلادى. ەرەكشە جانداردىڭ ەرەكشە تالانتىن اشۋعا اتسالىسقان قويىلىم رەجيسسەرى, قازاق مادەنيەتىنىڭ قايراتكەرى نۇرفات ۆاحيتوۆ جاڭا سپەكتاكل جايلى بىلاي دەدى:
– وسىدان جارتى جىل بۇرىن جاڭا دا ەرەكشە تەاتردىڭ شىمىلدىعىن اشاتىن قويىلىمعا دايىندىقتى باستاعاندا «قانداي دراماتۋريا, قانداي جانرمەن جۇمىس ىستەسەك, ءساتتى تۋىندى شىعارا الامىز؟» دەگەن كوكەيدە سان سۇراق سايراپ تۇردى. «كلاسسيكا دۇرىس پا الدە فولكلور ما؟» دەگەندەي الدىمىزدان كوپ ماسەلە شىقتى. تەاتر باسشىلىعىمەن وتىرىپ اقىلداستىق. سوڭىندا ەرەكشە جانداردىڭ وزدەرىنىڭ ءومىرى, باسىنان كەشكەن ءتۇرلى وقيعالارى جايلى باياندايتىن, ولاردىڭ ىشكى الەمىندەگى قايشىلىقتار مەن كوڭىل تۇكپىرىندەگى اسىل ارماندارى تۋرالى ءسوز بولاتىن ارنايى پەسا جازعىزۋ كەرەك دەگەن شەشىمگە كەلدىك. ءسويتىپ قازاقتىڭ تالانتتى اقىنى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى گۇلنار سالىقبايعا قولقا سالدىق. ناتيجەسىنە وزدەرىڭىز كۋاسىزدەر. مەنى ءبىر ءتانتى ەتكەنى – قويىلىمعا قاتىسقان ءاربىر جاننىڭ ونەرگە دەگەن قۇشتارلىعى. كاسىبي ءبىلىم الماسا دا, ولاردىڭ ساحناعا دەگەن سۇيىسپەنشىلىگى مەن ونەرگە دەگەن شەكسىز ىڭكارلىگى ءبىزدىڭ ءوزىمىزدى تاڭعالدىردى. ارينە, تەاتر ترۋپپاسىنا اكتەر قابىلداعاندا ىرىكتەۋ بولدى. قانشا ۇمىتكەرلەردىڭ اراسىنان جانىپ, جالىنداپ تۇرعان 18 تالانتتى تاڭداپ الدىق. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, ەرەكشە جانداردىڭ اراسىنان ەرەكشەسىن تاڭدادىق. ويتكەنى ساحنادا جۇمىس ىستەۋ ءۇشىن ۇلكەن قاجىر مەن ەڭبەك كەرەك. سول جاۋاپكەرشىلىكتى سەزىنەتىن, ەڭبەكتەنۋدەن جالىقپايتىن رۋحى مىقتى, سەزىمى سەرگەك ناعىز تالانتتاردى توپتاستىرۋعا تىرىستىق. ولاردىڭ ءبارى ەرەكشە. سوندىقتان دا ولاردىڭ ءار ارەكەتىن ساحنادان تاماشالاۋ كورەرمەندەرىمىز ءۇشىن دە قىزىق بولادى دەپ ويلايمىز, – دەپ ءسوزىن ساباقتادى قويىلىم رەجيسسەرى.
سپەكتاكل رەجيسسەرىنىڭ سوزىنشە, جاڭا قويىلىمدا ساحنالاۋ ءۇشىن 6 اي ۇزدىكسىز دايىندىق ءجۇرىپتى. ءار تالاپكەردى ساحناعا بەيىمدەۋ, ولاردىڭ وزىندىك ەرەكشە قىرلارىن اشۋ قىرۋار قاجىردى تالاپ ەتكەن. سوعان قاراماستان ونەرگە قۇشتار جاندار بارلىق قيىندىقتى جەڭىپ شىعىپ, كورەرمەنىنە تاماشا قويىلىمدى تارتۋ ەتتى. بايقاعانىمىزداي, تەاتر قۇرامىنا تارتىلعان جانداردىڭ بارلىعى شىنىمەن ەرەكشە. ماسەلەن, قويىلىمدا باستى رولدە وينايتىن ماليكا مۇقتاروۆا ەسىمدى قوستانايلىق ارۋ ارباعا تاڭىلعانىنا قاراماستان, 6 جىل بويى ساحنادا بي بيلەپ, الىس-جاقىن شەتەلدەردە وتەتىن فەستيۆال, بايقاۋلاردا ونەر كورسەتىپ جۇرسە, ەكى كوزى بىردەي كورمەيتىن ءجۇزباي سەرىك – سۋرەت الەمىندە باعىن سىنىپ جۇرگەن تالانت. وسىنداي ونەرلى جانداردىڭ باسىن ءبىر تەاتر تورىندە تۇيىستىرگەن شىعارماشىلىق ۇجىم جاڭا قويىلىمنىڭ پرەمەراسىن جارقىراتىپ وتكىزدى. سپەكتاكلدە پلاستيكا, قوزعالىس, مۋزىكا, ىرعاق پەن جارىق وتە شىنايى ورىندالعانى سونشا – ارتىستەر ساحنادا ويناعاننان گورى شىنايى ءومىر سۇرگەن سياقتى اسەر قالدىردى. بۇل, البەتتە ەسەپسىز توگىلگەن ماڭداي تەر مەن ونەرگە دەگەن شەكسىز ىڭكارلىكتىڭ جەمىسى ەكەنى ءسوزسىز.
– ساحنادا ونەر كورسەتۋ مەنىڭ عانا ەمەس, وسى تەاترعا قابىلدانعان بارلىق دوستارىمنىڭ ارمانى بولعانى انىق. مىنە, بۇگىن سول ارمانىمىز ورىندالدى. جاسىم 50-دەن اسسا دا, سول بالا كۇنگى ارمانىما قايتا ورالعانداي ەرەكشە تولقىپ تۇرمىن. ول كەزدە بۇل وي تەك مەنىڭ قيالىم سياقتى عانا كورىنسە, بۇگىن مىنە, سول اياۋلى ارمانىم اقيقاتقا اينالدى. ومىردە بارلىعى مۇمكىن ەكەنىنە تاعى دا ءبىر مارتە كوز جەتكىزىپ وتىرمىن. تەك ارمانىڭا ادال بولىپ, سول جولدا ەڭبەكتەنسەڭ بولعانى. مۇمكىندىگىمىزدىڭ شەكتەۋلىلىگىنە قاراماستان بىزگە ساحنا تورىندە ونەر كورسەتۋگە مۇمكىندىك سىيلاعان بارشا يگى جاندارعا ايتار العىسىمىز شەكسىز. بۇل – ىزدەنىسىمىزدىڭ باسى عانا. الدا ءالى تالاي جۇمىستارىمىزبەن كورەرمەندەرىمىزدى تاڭعالدىرامىز دەپ ويلايمىن, دەپ اعىنان جارىلدى تەاتر اكتەرى ءجۇزباي سەرىك.
ءبىر جارىم ساعات جۇرگەن قويىلىم تەك اكتەرلەرگە عانا ەمەس, زالدا وتىرعان كورەرمەندەردىڭ كوڭىلىنە دە ەرەكشە قانات بىتىرگەندەي. سپەكتاكل سوڭىنان ساحنا تورىنە شىعىپ ءسوز العان مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى ءوز تولقىنىسىن جاسىرمادى:
– تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 30 جىلدىعىندا تاعى دا ءبىر ەرەكشە تەاتر ءوز شىمىلدىعىن ءتۇرىپ وتىر. بۇل – شىنىمەن ونەر الەمىندەگى ايرىقشا وقيعا. Qanattylar ينكليۋزيۆتى تەاترى مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندارعا تاماشا شىعارماشىلىق مۇمكىندىك پەن قولايلى ورتا سىيلاپ وتىر. الداعى ۋاقىتتا دا ءتۇرلى جانرلارداعى سان الۋان قويىلىمداردى, كونتسەرتتەر مەن پوەتيكالىق كەشتەردى كوپشىلىككە ۇسىناسىزدار دەپ سەنەمىن. جىل سايىن ەلىمىزدە قازان ايىنىڭ ەكىنشى جەكسەنبىسىندە ەرەكشە كۇتىمدى قاجەت ەتەتىن جاندار كۇنى اتاپ وتىلەدى. وسى كۇننىڭ قارساڭىندا Qanattylar تەاترىنىڭ تۇساۋكەسەرى ەرەكشە وتكەنىن ايتقىم كەلەدى. وسى ونەر وقيعاسىمەن قۇتتىقتايمىن سىزدەردى. بۇگىن سىزدەر «قۇدايعا شۇكىر», «تاۋبە» دەگەندى ءبارىمىزدىڭ ەسىمىزگە تاعى ءبىر مارتە تۇسىردىڭىزدەر. قويىلىمنان ويلانىپ شىعىپ بارامىز. كوپ راحمەت سىزدەرگە! قاناتتارىڭىز تالماسىن! دەپ اقتوتى رايىمقۇلوۆا شىعارماشىلىق ۇجىمعا اق جول تىلەدى.
بايلىعىمىز بار بىزدەردىڭ
جان اتتى,
جان كونبەيدى تۇساۋ مەنەن نوقتاعا...
تاۋەلسىزدىك قۇرداسىمىز قاناتتى,
ءومىرىمىز ءسال وزگەشە تەك قانا!
وسىلاي دەپ قويىلىم نۇكتەسىن قويعان باس كەيىپكەر ءسوزى شىن مانىندە Qanattylar تەاترىنىڭ ۇرانى ىسپەتتى. جان جىلۋىنان ءنار الىپ, جان-جاعىنا ىزگىلىك پەن مەيىرىم شۋاعىن شاشقان ەرەكشە جانداردىڭ ءومىرى عانا ەمەس, ونەرى دە ەرەكشە. وزدەرىنە «قاناتتىلار» دەپ ات بەرگەن جاس تەاتر ۇجىمىنا ونەر الەمىندەگى قاناتتارىڭ تالماسىن دەيىك ەندەشە!
