مەديتسينا • 14 قازان، 2021

بالالاردىڭ كوز ءىشى قاتەرلى ىسىگىنە وپەراتسيا جاسالادى

124 رەت كورسەتىلدى

ەلىمىزدە بۇل كۇندەرى اسىرەسە، بالالار اراسىندا ءجيى كەزدەسەتىن كوز ءىشى قاتەرلى ىسىگىنە وتا جاسالا باستادى. وتاندىق دارىگەرلەر قولعا العان سياحت وتاسىن ورتالىق ازيا مەديتسينا تاريحىنداعى ۇلكەن جاڭالىق دەۋگە بولادى.

وسى ۋاقىتقا دەيىن كوزدىڭ قاتەرلى دەرتىنە شالدىققان بالالاردىڭ اتا-انالارى كوزىن ساقتاپ قالۋعا تىرىسىپ، شەتەلدىك كۆوتامەن نەمەسە جەكە قاراجاتىمەن شەتەلگە ەمدەلۋگە باراتىن. ەندى وسى دەرتكە دۋشار بولعان كىشكەنتاي پاتسيەنتتەرگە ەلىمىزدە ەمدەلۋگە مۇمكىندىك بار. بۇل كەسەلدى ەمدەۋ وتە قىمباتقا تۇسەدى. مىسالى، رەسەيدە ەمدەۋ 500 مىڭ رۋبل، شۆەيتساريادا – 60-70 مىڭ دوللاردى قۇرايدى. بۇدان بىلاي ەلىمىزدە رەتينوبلاستومانىڭ ورگان ساقتايتىن ەمىنىڭ بارلىق ءتۇرىن تەگىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدىك بەرىلگەن كولەمى (تمككك) ەسەبىنەن تەگىن الادى.

الماتىداعى پەدياتريا جانە بالالار حيرۋرگياسى عىلىمي ورتالى­عىن­دا ورتالىق ازيادا العاش رەت رە­تينو­بلاستومانىڭ كوزدى ساقتاۋعا مۇم­­كىندىك بەرەتىن سەلەكتيۆتى ينترا­ار­تە­ريالىق حيميوتەراپيانىڭ جوعارى تەح­نولوگيالىق ورگان ساقتاۋ ەمىن جۇر­گى­زۋ باستالدى. بۇل وپەراتسيانى پەديا­تريا جانە بالالار حيرۋرگياسى عىلىمي ورتالىعى مەن كوز اۋرۋلارى عىلىمي زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ قىزمەتكەرلەرى بىرىگىپ جاسايدى. كوزدىڭ قاتەرلى دەرتىندە قولداناتىن بۇل ەم كوزدى، ءتىپتى كوزدىڭ كورۋ قابىلەتىن ساقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل وتانىڭ ەڭ باستى ارتىقشىلىعى – وسى.

اقش پەن ەۋروپا ەلدەرىندە 15 جىلدان بەرى، رەسەيدە 10 جىل بويى قولدانىلعان سەلەكتيۆتى ينتراارتەريالىق حيميوتەراپيا جوعارى تيىمدىلىكتى كورسەتتى، بۇل كوزدى عانا ەمەس، سونىمەن قاتار كورۋ قابىلەتىن دە ساقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ماسەلەن، اقش-تا وسى ءادىس كوز الماسىن الىپ تاستاۋ وپەراتسيالارىنىڭ سانىن 95%-دان 8%-عا دەيىن قىسقارتقان.

بيىل شەبەرلىك سىنىبى شەڭبەرىندە ەلىمىزدە رەتينوبلاستوماسى بار 7 با­لا­عا وسى سياحت وپەراتسياسى جاسالىپ، ن.ن.بلوحين اتىنداعى ۇلتتىق ونكولوگيالىق مەديتسينالىق زەرتتەۋ ورتالىعىنان رەنتگەنۆاسكۋليارلىق حيرۋرگ يگور تروفيموۆ پەن انەستەزيولوگ لەونيد مارتىنوۆ شاقىرىلدى.

رەتينوبلاستوما – بالالارداعى كوز­ىشىلىك ىسىكتەردىڭ 90%-ىن قۇرايدى جانە جوعارى قاتەرلى دەرتتىڭ ءبىرى. بۇل كەسەل بۇكىل كوز الماسىن ىسىك تىنىمەن تولتىرا وتىرىپ، كورۋ جۇيكەسىنە، كوز ۇياسىنا، ميعا قاراي وسەتىن بەلسەندىلىگىمەن سي­پاتتالادى. ىسىك كورۋ قابىلەتىنىڭ جوعال­ۋى تۇرىندە عانا قاتەرلى ەمەس، سونىمەن قاتار مەتاستازدىڭ جانە باسقا مۇشە­لەر­دە­گى ەكىنشى قاتەرلى ىسىكتەردىڭ دامۋىنا اكەلۋىمەن قاۋىپتى. جىل سايىن الەمدە رەتينوبلاستوماعا شالدىققان 8 100 ناۋ­قاس انىقتالىپ، بۇل دياگنوز 570-810 ارا­لى­عىنداعى بالالارعا جاڭا تۋعان كەزدە-اق قويىلادى.

قازاقستاندا جىل سايىن كوزدىڭ قا­تەر­لى ىسىگى 20-25 ادامنان تابىلادى. 2015 جىلدان بەرى رەتينوبلاستوماسى بار ناۋقاستار پەدياتريا جانە بالالار حيرۋرگياسى عىلىمي ورتالىعىندا ەمدەلىپ، قازاق كوز اۋرۋلارى عزي-مەن بىرگە لازەرلى ترانسپۋپيلليارلى تەرموتەراپيا، ينتراۆيترەالدى حيميوتەراپيا، كريودەسترۋكتسيا ەمدەرى ەنگىزىلگەن ەدى. ەندى ورگان ساقتاۋ ادىستەرىنىڭ ءبىرى – سەلەكتيۆتى ينتراارتەريالدى حيميوتەراپيا قولدانىلادى.

«پەدياتريا ورتالىعىندا كوزدىڭ قا­تەرلى ىسىگىنە وتا جاساۋ ءۇشىن بارلىق جاع­داي جاسالعان. ارنايى مەديتسينالىق جابدىقتار، اپپاراتۋرا جانە دايىندىعى بار ماماندار بار. قازاقستاندا العاش رەت ورگان ساقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن سياحت وپەراتسياسى باستالدى. بىزگە جانە ناۋقاس بالالاردىڭ اتا-انالارىنا اتالعان ەمنىڭ جاڭا ءتۇرىنىڭ ەنگىزىلۋى – ەرەكشە وقيعا. 2016 جىلدىڭ قاراشا ايىندا رەتينوبلاستوما كەزىندەگى سياحت-تىڭ جاڭا تەحنولوگياسىن قاراستىرۋعا ءوتىنىم بەرىلگەن ەدى. پاندەمياعا بايلانىستى كلينيكالىق حاتتاما 2021 جىلعى 25 تامىزدا عانا بەكىتىلدى. وسى ۋاقىت ىشىندە رەسەيدەگى ن.ن.بلوحين اتىنداعى ۇلتتىق ونكولوگيالىق مەديتسينالىق زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ ماماندارىمەن 2 ماستەر-كلاسس وتكىزىپ، 12 بالاعا وپەراتسيا جاسادىق»، دەيدى دارىگەر-وفتالمولوگ ەلەنا تيان.

ەسكە سالا كەتەلىك، بيىل 15-18 ماۋسىم كۇندەرى پەدياتريا ورتالىعىندا رەسەيدەن كەلگەن شەتەلدىك مامانداردىڭ قاتىسۋىمەن «رەتينوبلاستومانىڭ سە­لەك­تيۆتى ينتراارتەريالىق حيميوتەراپياسى» تاقىرىبىندا كوزىشىلىك قاتەرلى ىسىكتى، مەديتسينا تىلىمەن ايتقاندا، رەتينوبلاستومانى كوزدى ساقتاي وتىرىپ ەمدەيتىن شەبەرلىك سىنىبى ءوتتى.

رەتينوبلاستوما پاتسيەنتتەرىنىڭ ۇشتەن بىرىندە تۇقىم قۋالايدى. رەتي­نوبلاستومانىڭ العاشقى جانە ءجيى كەزدە­سە­تىن سيمپتومى – لەيكوكوريا – بەلگىلى ءبىر جارىق كەزىندەگى اق جارقىل (مىسالى، كامەرا شامىنىڭ جارقىلى). ىسىك كوزدىڭ باسقا بولىكتەرىنە ەنە باستاعاندا، بالا كورۋ قابىلەتىن جوعالتا باستايدى، كەيدە تولىق سوقىرلىققا دەيىن بارادى. ەكى كوزدىڭ كورۋ وتكىرلىگى ءار ءتۇرلى بولادى. سوندىقتان بالالاردا قىلي كوزدىلىك پايدا بولۋى مۇمكىن (جاعدايلاردىڭ شا­مامەن 25-30%-ىندا كەزدەسەدى). سي­رەك جاعدايدا بالانىڭ كوزى اۋىرادى، قىزارادى نەمەسە كوزىشىلىك قىسىم جوعا­رىلاعان كەزدە ىسىنەدى.

قازىرگى ۋاقىتتا دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ تەحنولوگيانى ماقۇلداۋى جانە مەديتسينالىق-ەكونوميكالىق ءتاريفتى بەكىتۋى كۇتىلۋدە. بۇل وسى وپەراتسيانى وتاندىق ورتالىقتىڭ بازاسىندا ەنگىزۋگە جانە ەلىمىزدە جوعارى تەحنولوگيالىق ورگان ساقتاۋشى ەم جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ەمنىڭ بىرە­گەيلىگى – اۋرۋدى ەرتە انىقتاعان جاعدايدا قوس جاناردى ساقتاپ قالۋعا بولادى.

 ازيز وڭلاسىنوۆ،

رەنتگەنوحيرۋرگ:

– مۇنىڭ ەرەكشەلىگى، قان تامىر­لارىنىڭ ىشىنە، كوز ارتەرياسىنا حيميالىق پرەپاراتتى ەنگىزەمىز. بۇل – بۇكىل ورگانيزمگە اسەر ەتپەي، تەك كەرەكتى اعزاعا اسەر ەتەتىن، كوزدى ساقتايتىن وپە­راتسيانىڭ ءبىرى. بۇرىن جۇيەلى تەراپيامەن ەمدەلەتىن، بارلىق اعزاعا تارالاتىن ءدارى-دارمەكپەن جاسالدى. ەندى كوزگە عانا اسەر ەتەدى. ءدارى-دارمەكتىڭ كونتسەنتراتسياسى ءدال ىسىكتىڭ وزىنە بارعاندىقتان ناتيجەلى بولادى. رەتينوبلاستوما بالالار اراسىنداعى كوزىشىلىك ىسىكتىڭ 90 پايىزىن قۇرايدى. كوز الماسىن، كورۋ جۇيكەسىن، كوز ۇياسىن زاقىمداپ، ىسىك مي­عا دەيىن جايىلۋى مۇمكىن. ىسىك كورۋ قابىلەتىنەن ايىرۋمەن قاتار، بۇكىل اعزاعا اسەر ەتۋىمەن قاۋىپتى. جىل سايىن الەمدە رەتينوبلاستوما دياگنوزى 8 مىڭنان اسا، ال قازاقستاندا 20-25 ادامعا قويىلسا، ونىڭ 40 پايىزىندا تۋا بىتكەن نەمەسە تۇقىم قۋالايتىن كەسەل. جۇرە پايدا بولۋى دا مۇمكىن.

 

الۋا اۋباكىروۆا،

وفتالمولوگ دارىگەر:

– رەتينوبلاستومانى انىقتاۋ ءۇشىن سۋرەتكە جارىقپەن تۇسىرسەك، سول كەزدە قاراشىعى سارى بولىپ جانادى. ەكىنشى بەلگى – قىليلىق. ول قىليلىق كوزدىڭ تۇبىندە ىسىك پايدا بولعاننان كەيىن بىلىنەدى. دەر كەزىندە باستاساق، كوزدى امان ساقتاپ قالۋعا بولادى. كوزدى عانا ەمەس، كورۋدى ساقتاپ قالاتىن وپەراتسيا. ايتا كەتەيىك، اقش-تا سەلەكتيۆتى ينتراارتەريالدى حيميوتەراپيا ەمى جوعارى تيىمدىلىكتى كورسەتىپ وتىر. قازاقستاندا بۇل وپەراتسيا كۆوتامەن تەگىن جاسالادى. ونى قاجەت بولعان جايدا بىرنەشە رەت قايتالاۋعا تۋرا كەلەدى. ءبىزدىڭ ماماندار دا ودان جاقسى ناتيجە كۇتەدى. قازىردىڭ وزىندە 12 بالاعا وپەراتسيا جاسالدى.

مىنە، وسىلايشا العاشقى وتالار دا ءساتتى اياقتالدى.

سوڭعى جاڭالىقتار

وڭىردە دامۋ ءۇردىسى بار

ايماقتار • كەشە

تاڭدايدىڭ تارلانى

تاريح • كەشە

جوعالعان سولدات

تاريح • كەشە

دومبىرانى دارىپتەدى

رۋحانيات • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار