وبلىستىق ينسپەكتسيانىڭ باسشىسى رۇستەم قارەكەنوۆتىڭ ايتۋىنشا, عارىش سەرىگى ارقىلى بەلگى تاراتىپ وتىراتىن كيىكباۋدىڭ سيرەك كەزدەسەتىن جانۋارلار مەكەندەيتىن ورتادا كۇزەتتى كۇشەيتۋدە جانە بوكەندەردى براكونەرلەردەن قورعاۋدا كوپ كومەگى تيەدى. تورعاي وڭىرىندەگى ءتۇز ەركەسىنە كوبىنە اقتوبە جانە قاراعاندى وبلىستارىنان كەلەتىن براكونەرلەردەن قاۋىپ تونەدى ەكەن.
قازاقستان بيوالۋانتۇرلىلىكتى ساقتاۋ قاۋىمداستىعىنىڭ قىزمەتكەرلەرى 28 قىركۇيەكتەن بەرى التى انالىق بوكەنگە مويىنباۋ تاعىپتى. مامانداردىڭ ايتۋىنشا, ارنايى قۇرىلعى انالىق بوكەنگە عانا تاعىلادى, كيىكتىڭ تەكەسىنە تيىسۋگە بولمايدى. موينىنا باۋ تاعىلعان تەكە ءبىر جىلعا جەتپەي ءولىپ قالادى ەكەن. ال انالىق بوكەن ءۇش جىلعا دەيىن مويىنباۋدى ەلەمەستەن بۇلكىلدەپ جەلىپ جۇرە بەرەدى.
وبلىستىق ينسپەكتسياعا قاراستى جانۋارلار دۇنيەسى جانە اڭشىلىق شارۋاشىلىق ءبولىمى باستىعىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى رۋستام بيدىباەۆتىڭ ايتۋىنشا, جانۋارلار كۇزەتىندەگى ماماندار كيىكتىڭ قاي ماڭدا جۇرگەنىن 2-3 جىلعا دەيىن وسى مويىنباۋ ارقىلى كورىپ-ءبىلىپ وتىرادى. ارنايى باقىلاۋ قۇرىلعىسى ودان ارىگە شىدامايدى, بەلگى بەرەتىن ماگنيتى قۋاتىن جوعالتقان سوڭ, ءتۇسىپ قالادى ەكەن.
كيىكتى اۋلاپ, جانۋارعا مويىنباۋ تاعۋ – اسا جاۋاپتى ءارى قيىن شارۋا.
– بوكەندەردى تورمەن ۇستايمىز, بۇعان كەم دەگەندە 4-5 ادام كەرەك. ءتۇزدىڭ ەركە تاعىسىن الدىمەن جەرگە جىعىپ, 2-3 ادام تىرپ ەتكىزبەي ۇستاپ تۇرادى. ودان كەيىن كوزىن جاۋىپ, جىلدام مويىنباۋ تاعامىز. مويىنباۋ تاعىپ جاتقاندا, بوكەننىڭ بيومەتريالىق مالىمەتتەرىن دە ولشەپ ۇلگەرەمىز. وسىنىڭ بارىنە 5-6 مينۋتتا ۇلگەرۋىمىز كەرەك. ونىڭ وزىندىك سەبەبى بار, كيىك قولعا تۇسكەن سوڭ جانۋاردىڭ قورقىنىشتان تۇلا بويى دىرىلدەپ, قان قىزۋى كوتەرىلەدى. شاپشاڭ قيمىلداماساڭ, ءتىپتى قولىڭدا ءولىپ كەتۋى دە عاجاپ ەمەس. سوندىقتان مۇندايدا تەز قيمىلداپ, ۇنەمى كيىكتىڭ قان قىزۋىن باقىلاپ وتىرۋ ماڭىزدى. ءبىز كەيدە جانۋاردىڭ موينىنا باۋ تاعىپ ۇلگەرمەي قالامىز. دەنە قىزۋى شەكتەن تىس جوعارىلاپ بارا جاتسا, دەرەۋ ەركىنە جىبەرە سالامىز. بىراق بيىل ءبارى ويداعىداي ءوتتى, – دەدى رۋستام بيدىباەۆ.
قازاقستان بيوالۋانتۇرلىلىكتى ساقتاۋ قاۋىمداستىعى بيىل 25 كيىككە مويىنباۋ تاققان. سونىڭ التاۋى قوستاناي وبلىسىندا ءجۇر. اسسوتسياتسيا وكىلدەرىنىڭ ايتۋىنشا, ەلىمىزدە كيىكتىڭ ءۇستىرت, بەتپاقدالا جانە ورال پوپۋلياتسياسى بار, سولاردىڭ بارىنە عارىشتىق بەلگى تاراتقىشى بار مويىنباۋ تاعىلادى.
قازاقستاندا كيىكتى اۋلاۋ جانە وعان مويىنباۋ تاعۋ ادىستەمەسى 2009 جىلى ازىرلەنگەن. سودان بەرى 180 بوكەن عارىشتىق تاراتقىشپەن باقىلانادى. بۇل ءۇيىرلى جانۋارلاردىڭ مىنەز-قۇلقىن زەرتتەۋگە دە كومەكتەسەدى. سوڭعى 12 جىل ىشىندە جينالعان مالىمەتتەر كيىكتەردىڭ قاي وڭىردە تولدەپ, قاي جەردە قىستايتىنىن اينا قاتەسىز انىقتاۋعا, سونداي-اق پوپۋلياتسيا ارەالدارىنىڭ شەكارالارىن شاتاسپاي اجىراتۋعا مۇمكىندىك تۋعان. ماماندار, ءتىپتى, بوكەندەردىڭ كوشىپ-قونۋىنا قانداي تەمىر جولدار مەن كولىك جولدارى كەدەرگى كەلتىرەتىنىنە دەيىن بەلگىلەپ قويعان.
قوستاناي وبلىسى
