ايماقتار • 29 قىركۇيەك، 2021

ءونىمى مول كۇزگى ماۋسىم

46 رەت كورسەتىلدى

بۇگىندە وڭىردەگى القاپتاردا كۇزگى جيىن-تەرىن جۇمىستارى قىزۋ ءجۇرىپ جاتىر. جوسپار بويىنشا، كۇزگى دالا جۇمىستارى قىركۇيەكتىڭ سوڭىندا اياقتالادى. جەرگىلىكتى اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسىنىڭ مالىمەتىنشە، بيىل ەگىس القابى 37،4 مىڭ گەكتارعا ۇلعايىپ، 1 468،9 مىڭ گەكتارعا جەتكەن.

– جالپى، جىل سايىن ءوڭىر تۇرعىن­دارىنىڭ جالپى سۇرانىسىنان 7،5 ەسە كوپ كارتوپ، 11،4 ەسە ارتىق ءسابىز وسىرىلەدى. وڭىردە سىيىمدىلىعى 412 مىڭ توننا بولاتىن 141 قويما بار. جىل سوڭىنا دە­يىن 35 مىڭ توننا كارتوپ پەن كوكونىستى ساق­تايتىن 5 قويما پايدالانۋعا بەرىلمەك. سونداي-اق استىق ساقتايتىن 257 قامبا بار، – دەيدى باسقارما باسشىسى نۇربولات ماقاشەۆ.

ال قىس-كوكتەم ايلارىندا كارتوپ، ءسابىز، باسقا دا ونىمدەر تاپشىلىعى بولماس ءۇشىن جينالعان استىقتى، كوكونىستى ساقتاۋ ماڭىزدى. سوندىقتان جەرگىلىكتى شارۋاشىلىقتار تۇراقتاندىرۋ قورىن كوكونىستەرمەن قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا الدىن-الا مەموراندۋمدار جاساۋى قاجەت. ءتىپتى جەرگىلىكتى شارۋاشىلىقتار اراسىندا «ساقتايتىن قويماڭ بولماسا ءونىم ءوسىرىپ، جيناماي-اق قوي» دەگەن دە ۇستانىم بار.

بيىل 778،3 مىڭ توننا ءداندى داقىل، 126،9 مىڭ توننا مايلى داقىل، 558،5 مىڭ توننا كارتوپ، 251،7 مىڭ توننا كوكونىس جيناپ الۋ جوسپارلاندى. وسى ۋاقىتقا دەيىن 70،9 مىڭ گەكتار جەردەن 66 مىڭ توننا ءداندى داقىل، 0،9 مىڭ گەكتاردان 23،9 مىڭ توننا كارتوپ، 0،33 مىڭ گەكتار القاپتان 8،5 مىڭ توننا كوكونىس جانە 0،1 مىڭ گەكتاردان 3،5 مىڭ توننا باقشا ونىمدەرى جينالعان.

ەگىن جيناۋ ناۋقانىنا 2 206 تراكتور، 2 037 كومباين، ونىڭ ىشىندە 1 850 استىق جينايتىن كومباين، 721 دەستەلەگىش جانە 1 255 تراكتور تىركەمەسى قاتىسۋدا. القاپتاردا Class، Vektor، «ەسىل»، John Deere ماركالى زاماناۋي كومبايندار ءجۇر.

ەرتىس جانە اقتوعاي اۋداندارىندا گەك­­تارىنان 12 تسەنتنەردەن ءونىم الىنۋ­دا. ۋسپەن اۋدا­نىندا 18 مىڭ گەكتار ال­­قاپ­­قا قاراقۇمىق ەگىلسە، قازىر، گەك­تا­رى­نان 8 تسەنتنەر ءونىم جينالۋدا. مي­نە­رال­دى تىڭايتقىشتار جەردىڭ قۇنار­لىعىن ساقتاۋعا وتە قاجەت ەكەنى دە بەلگىلى. بيىل وسىمدىك شارۋاشىلىعىن قولداۋ ماق­سا­تىندا سۋبسيديا رەتىندە 3،4 ملرد تەڭ­گە قا­راجات بولىنگەن. ال تەرەڭكول اۋدانىن­داعى ASTYK PV جشس ديرەكتورى اباي ورا­زىم­بە­توۆتىڭ ايتۋىنشا، سۋارمالى ال­قاپ كولەم 100 گەكتارعا ارتقان. ءوز قارا­جاتتارىنا تام­شىلاتىپ سۋارۋ قون­دىر­عىسىن، اۋىل شا­رۋا­شىلىعىنا قا­جەت­تى تەحنيكا تۇر­لەرىن ساتىپ العان. قا­زىر 150 گەكتار جەرگە وتىر­عىزىلعان كار­توپ جي­نا­لۋدا. گەكتارىنان 40 تونناعا جۋىق ءونىم الى­نۋدا. كارتوپ سۇرىپتالىپ، تازار­­تىلۋدا. كۇزگى ناۋقانعا قاتىسۋعا كەل­­گەن 80 جۇمىسشىعا جەمشوپ، كارتوپ تەگىن بە­رىلسە، 30 ادام ۋاقىتشا ەڭبەكپەن قامتىلعان.

بۇل كۇندەرى وبلىستا سىيىمدىلىعى 301،3 مىڭ توننا بولاتىن 7 ەلەۆاتور جۇ­مىس ىستەيدى. جاڭا ەگىننىڭ استىعىن قابىل­داۋعا جانە ساقتاۋعا 257 قويما (سىيىم­دىلىعى 890،1 مىڭ توننا)، 82 استىق كەپتىرۋ جابدىعى (تاۋلىگىنە 1 651 توننا)، 196 استىق تازالاۋعا ارنالعان قوندىرعى، 409 قىرمان (تاۋلىگىنە 6 072 توننا) دا­يىن. كارتوپ پەن كوكونىستى ساقتاۋ ءۇشىن سىيىمدىلىعى 408 مىڭ توننا بولاتىن 140 كوكونىس ساقتاۋ قويماسى بار. ونىڭ باسىم بولىگى زاماناۋي تەحنولوگيالىق قوندىرعىلارمەن جابدىقتالعان.

قازىر كوكونىسى كوپكە تانىمال پاۆ­لودار اۋدانى، چەرنوياركالىق كوكو­نىس­شى شارۋاشىلىقتاردىڭ كارتوپ پەن ءسا­بى­زى جەرگىلىكتى نارىققا جول تارتىپ، تۇر­­عىن­داردى قولجەتىمدى ءارى ساپا­لى ونىم­­مەن قامتاماسىز ەتۋدە. ءبىر عانا چەر­­­نوياركا اۋىلدىق اۋماعىندا 137 شا­­رۋا قو­جا­لىعى تىركەلگەن. ونىڭ 98-ءى – «چەرنويار­سكي-2017» اكك قۇرا­مىن­دا. كور­پوراتسيا باسشىسى نيكولاي نا­دە­دوۆتىڭ ايتۋىن­شا، بيىل ەگىس الا­ڭىنا بىلتىرعى كولەم­دە كوكونىس ەگىلىپتى. اتاپ ايتساق، 2 مىڭ گەك­تارعا ءسابىز، 600 گەكتارعا جۋىق كارتوپ، 100 گەكتارداي قى­زىلشا، 70 گەكتارعا پياز جانە 15 گەكتارعا ورامجاپىراق تامىر جايعان. چەرنوياركا القابىنداعى كارتوپتىڭ ونىمدىلىگى گەكتارىنا 250 تسەنتنەر، كوكونىس 280 تسەنتنەردى قۇراپ وتىر. ءار شارۋاشىلىقتىڭ قوي­ماسى بار.

سوڭعى ءۇش جىلدىڭ ىشىندە شارباقتى اۋدانىندا دا ەگىستىكتەردىڭ اۋماعى 150 مىڭ گەكتاردان 200 مىڭ گەكتارعا دەيىن ۇلعايتىلعان. جىلدار بويى بوس جاتقان اۋماقتار اۋىل شارۋاشىلىعى اينالىمىنا ەنگىزىلدى. اۋدانداعى «پوبەدا» جشس القاپتارىندا ءداندى داقىلداردىڭ گەكتارىنان 10 تسەنتنەرگە دەيىن ءونىم جيناۋدا. كۇنباعىس تا جاقسى ءونىم بەرۋدە.

سونىمەن بىرگە، استىقتى اۋدان سانالاتىن جەلەزينكا اۋدانىنداعى «كاب» جشس سۋارمالى ەگىنشىلىكپەن اينالىسادى. كارتوپتى ساقتاۋ ءۇشىن سىيىمدىلىعى 11 مىڭ تونناعا دەيىن جەتەتىن قويمالار سالىپ ۇلگەرىپتى.

– ارينە، اۋداننىڭ ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعى جوعارى، – دەيدى سەرىكتەس­تىك باسشىسى ت.قابدولوۆ. – مەملەكەتتىڭ قول­داۋىمەن شارۋاشىلىقتاردىڭ دا دامۋ مۇمكىندىگى بار. ياعني سۋبسيديا تۇ­رىن­دەگى مەملەكەتتىك قولداۋعا الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىك باعىتىندا ءوز ونىمدەرىن وڭىرلىك تۇراقتاندىرۋ قورىنا تاپسىرا الادى.

ال اۋدانداعى جەمشوپ قورىن دا­يىن­­دايتىن شارۋاشىلىقتار ءۇشىن جايى­لىمداردى سۋلاندىرۋ بويىنشا مەم­لە­كەتتىك قولداۋعا قاراماستان ءوز القاپ­تارىن سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن سۋ استى كوزدەرىن تابۋ قيىن. ويتكەنى ەرتىس وزەنى جاعالاۋىندا مال وسىرەتىن شا­رۋالارعا جايىلىم جەرى جەتپەيدى. جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتاردى دا جايىلىم جەرمەن قامتاماسىز ەتۋ – وزەكتى ماسەلە. تۇرعىنداردىڭ ايتۋىنشا، اۋىلدىڭ ما­ڭايىنداعى 9-10 شاقىرىم جەر جەكە قو­سالقى شارۋاشىلىقتىڭ مال جايىلى­مىنا بەرىلۋى كەرەك. ويتكەنى شارۋا قو­جا­لىقتارى جەردى مەملەكەتتىك اكتىمەن يەلەنۋدە. جەردى زاڭدى تۇردە العان ولار ءوز جەرىنە وزگەنىڭ مالىن تۇسىرمەيدى. وزىنە تيەسىلى اۋماقتى قورشاپ الادى.

باسقارمانىڭ مالىمەتىنشە، بيىل جەم­­­شوپتىڭ باعاسىن تۇراقتاندىرۋ ماق­سا­­تىندا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 1،5 ملرد تەڭگە بولىنگەن. ەندىگى ماسە­لە – وسى قاراجاتتى جەمشوپ قورىن ازىر­لەيتىن شارۋاشىلىقتارعا سۋبسيديا رەتىن­دە ۇلەس­تىرۋ. سۋبسيديانى بەرۋدىڭ قاعي­دات­تارى مەن ەرەجەلەرى بەكىتىلەدى.

– ءبىزدىڭ وبلىستا مال ازىعى تاپشىلىعى بولماۋى كەرەك. مىسالى، 4 مىڭ توننا جانار-جاعارماي 20 پايىزعا دەيىن ارزانداتىلدى. ءار اۋىلدا قانشا تۇرعىن بار جانە قانشاسى مال ۇستايتىنىن زەرت­تەپ، قولدانىلماي جاتقان جەرلەردى يگە­رۋ بويىنشا باعدارلاما ازىرلەۋ قا­جەت. ياعني جايىلىمدى كىم الادى، شا­بىندىق جەردى كىم يگەرەدى؟ سونداي-اق وڭىردە كوپجىلدىق شوپتەردى بۇرىن وس­پەگەن جەرلەردە ءوسىرۋ كەرەك. بۇل باس­تامانى قاناتقاقتى جوبا رەتىندە بىر­نەشە اۋىلعا قولدانامىز. سوندا جەم­شوپ اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارلارىن ون­دىرۋشىلەرگە دە، جەكە قوسالقى شارۋا­شىلىقتارعا دا جەتەدى، – دەدى كۇزگى-جيىن تەرىنگە وراي اۋداندارعا بارعان ساپارىندا وبلىس اكىمى ابىلقايىر سقاقوۆ.

ال وڭىردە قازان ايىنان باستاپ، جەم­شوپ ازىرلەۋشىلەر سۋبسيديا الا باس­تاي­دى. بۇل ءشوپتىڭ باعاسىن رەتتەۋ­گە كو­مەكتەسەدى. شارۋاشىلىقتار وزدە­رىنە قا­جەتتى جەمشوپتى ازىرلەپ الادى. جي­نا­لاتىن ءشوپتىڭ باسىم بولىگى جەكە اۋلا­لارعا دا قاجەت ەكەنى بەلگىلى. سوندىقتان اۋىلدىقتارعا دا كومەكتەسىپ، قورا تولى مال باسىنىڭ كوبەيۋىن دە ۇمىتپاعان ءجون دەيمىز.

 

پاۆلودار وبلىسى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

نار نارىمبەتوۆ ەدى...

قازاقستان • كەشە

«وميكرون» شتامى وقشاۋلايدى

كوروناۆيرۋس • كەشە

پورترەتتەگى پاراسات

ەلباسى • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار