كىتاپحانا ارحيتەكتۋراسى ۇلكەن مانگە يە
اقان ابدۋاليەۆ,
مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى مادەنيەت كوميتەتىنىڭ توراعاسى:
− بىلتىر مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس مادەنيەت جانە سپورت سالاسىنداعى باسقارۋشى جانە نەگىزگى مادەنيەت قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالاقىسى رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە – 50%-عا, جەرگىلىكتى دەڭگەيدە – 35%-عا كوبەيدى. پرەزيدەنتتىڭ قازاقستان حالقىنا ارناعان بيىلعى جولداۋىنا سايكەس كىتاپحاناشىلاردىڭ دا ەڭبەكاقىسىن 2025 جىلعا دەيىن جىل سايىن 20 پايىزعا كوتەرۋ جۇمىستارى زاڭنامادا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن جۇرگىزىلۋدە. بۇدان باسقا مينيسترلىك قوعامدا كىتاپحاناشى ماماندىعىنىڭ بەدەلىن ارتتىرۋ, سونداي-اق كىتاپحانا قىزمەتكەرلەرىن ىنتالاندىرۋ بويىنشا شارالاردى جۇيەلى تۇردە جۇزەگە اسىرۋدا. سونىڭ ىشىندە 2018 جىلدان باستاپ تۇراقتى تۇردە جىل سايىن وتكىزىلىپ كەلە جاتقان مادەنيەت جانە ونەر سالاسى ۇيىمدارى مەن قىزمەتكەرلەرىنىڭ «رۋحاني قازىنا» رەسپۋبليكالىق فەستيۆالىندە ۇزدىك كىتاپحانا ۇيىمدارى مەن قىزمەتكەرلەرىنە اتالىم قاراستىرىلعان. بيىلعى فەستيۆال اياسىندا بالالار مەن جاسوسپىرىمدەردى كىتاپ وقۋعا تارتۋ بويىنشا ۇزدىك يننوۆاتسيالىق جانە كىتاپ وقۋ مەن كىتاپتى جىلجىتۋ جونىندەگى ۇزدىك مەديا جوبالاردى ىسكە اسىرعان, قازاقستاننىڭ ۇلتتىق ەلەكتروندى كىتاپحاناسىن تولىقتىرۋعا جانە دامىتۋعا قوسقان, بيۋدجەتتەن تىس قاراجاتتى تارتۋ
ارقىلى كىتاپحانا قورىن تولىقتىرعان ۇزدىك كىتاپحانالار انىقتالدى. بۇدان بولەك, وتاندىق بالالار ادەبيەتىنىڭ وكىلدەرىنە, كىتاپحانا ءىسى ماماندارى مەن ۇزدىك ادەبيەت جانە ونەر مۋزەيلەرىنە مۇقاعالي ماقاتاەۆ, جامبىل جاباەۆ, ءاليحان بوكەيحان, ىبىراي التىنسارين, وزبەكالى جانىبەكوۆ اتىنداعى ارنايى جۇلدەلەر تاعايىندالدى. مۇنىڭ بارلىعى «بالالار ادەبيەتى جىلى» اياسىندا جۇرگىزىلدى.
قازىرگى تاڭدا «كىتاپحاناشىلار كۇنى» كاسىبي مەرەكەسىن زاڭنامامەن رەتتەۋ شارالارى قابىلدانۋدا. سونداي-اق كىتاپحانالارعا وقىرماننىڭ قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرۋ جولدارىنىڭ ءبىرى – زاماناۋي كوپفۋنكتسيونالدى ورتالىق رەتىندە ولاردىڭ قىزمەتىن جانداندىرۋ شارالارى جۇزەگە اسۋدا. 2018 جىلى ەلىمىزدە 181 كوۆوركينگ ورتالىق اشىلعان بولسا, 2021 جىلى ولاردىڭ سانى 2,5 ەسەگە ارتىپ, 401-گە جەتتى. كوۆوركينگ ورتالىقتاردى ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جابدىقتاۋ ءۇشىن جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ بيۋدجەتىنەن بولەك, ءار ءوڭىردىڭ جەرگىلىكتى كاسىپكەرلەرى دەمەۋشىلىك كومەك كورسەتۋدە. بۇل جۇمىستار ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلامالىق ماقالاسىنىڭ «تۋعان جەر» كىشى باعدارلاماسى اياسىندا قولداۋ تاپتى. سونىمەن قاتار جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارعا ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىندەگى ويىن-ساۋىق ورتالىقتارىندا, تەمىر جول ۆوكزالدارى مەن اەروپورتتاردا, اۆتوبەكەتتەر مەن حالىق كوپ شوعىرلانعان ورىنداردا «بۋككروسينگ», QR كودتارى بار كىتاپ تاقتايشالارىن ورناتۋ ارقىلى تۇرعىنداردىڭ كىتاپ وقۋىنا جاعداي جاساۋدى ۇسىندىق.
جۇلدىز سۇلەيمەنوۆا,
پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى:
−كىتاپحاناشىلاردىڭ ايلىق جالاقىسى كوتەرىلگەننەن كەيىن, ولاردىڭ جالپى جۇيەلى بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋعا دەن قويۋ قاجەت. الداعى ۋاقىتتا كىتاپحاناشىلارعا جاي كىتاپحاناشى ەمەس, پەداگوگ-كىتاپحاناشى دەگەن ماماندىق بەرەتىن وسىنداي كلاسسيفيكاتوردان پەداگوگ دەگەن ماماندىق قاراستىرۋ كەرەك. قازىرگى ۋاقىتتا دەنساۋلىق ساقتاۋ, ءبىلىم بەرۋ, مادەنيەت جانە الەۋمەتتىك قورعاۋ سالالارىندا جالاقىنىڭ جۇيەلى ءوسۋى قۋانتادى. Nur Otan پارتياسىنىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسىنا سايكەس 2023 جىلعا قاراي دارىگەرلەردىڭ ەڭبەكاقىسى 2,5 ەسە وسەتىندىگى جانە مۇعالىمدەردىڭ دە ەڭبەكاقىسى 2 ەسەگە كوبەيەتىندىگى قاراستىرىلعان. الايدا ازاماتتاردان كەلىپ تۇسكەن كوپتەگەن وتىنىشتە مەكتەپ الدى مەكەمەلەردىڭ, ينتەرناتتار مەن بالالار ءۇيىنىڭ مەديتسينالىق قىزمەتكەرلەرى مەن مەكتەپ كىتاپحاناشىلارىنىڭ ەڭبەكاقىسى − ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنە قاراستى بولا وتىرىپ, قولدانىستاعى ءنورماتيۆتى قۇجاتتارعا سايكەس, پەداگوگيكالىق قىزمەتكەرلەرگە تەڭەستىرىلگەن ساناتتاعى قىزمەتكەرلەر رەتىندە دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى قىزمەتكەرلەردىڭ ەڭبەكاقىسىنان ايتارلىقتاي تومەن ەكەندىگى ايتىلعان. بۇل جەردە باستى ماسەلە ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى بەس جارىم مىڭ مەديتسينالىق قىزمەتكەر مەن جەتى مىڭعا جۋىق مەكتەپ كىتاپحاناشىلارىنىڭ ەڭبەكاقىسىن كوتەرۋ كەرەك ەكەندىگى ايتىلىپ تۇر.
وسى رەتتە Nur Otan فراكتسياسىنىڭ مۇشەلەرى, قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتارى اتىنان ەكاتەرينا سمىشلياەۆا ەكەۋمىز پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى ەرالى توعجانوۆقا دەپۋتاتتىق ساۋال جولدادىق. اتالعان ساۋالدا قىزمەتكەرلەردىڭ ۆەدومستۆولىق تيەسىلىگىن قالپىنا كەلتىرىپ, ەڭبەكاقى تولەۋدە ادىلەتتى قولداۋ تانىتۋ قاجەت ەكەندىگى ايقىندالدى. سەبەبى PISA حالىقارالىق تەست ناتيجەلەرى ءبىزدىڭ وقۋشىلاردىڭ وقۋ ساۋاتتىلىعى داعدىلارى جەتكىلىكتى دەڭگەيدە دامىماعانىن كورسەتىپ وتىر. ارينە, 7 مىڭ ورتا مەكتەپتىڭ 3 ميلليوننان اسا وقۋشىسىن كىتاپ وقۋ مادەنيەتىنە باۋلۋ, وقۋ ساۋاتتىلىعىن دامىتۋ ىسىندە مەكتەپ كىتاپحاناشىلارىنا قاجەتتى جاعداي جاساۋ ماڭىزدى دەپ ەسەپتەيمىز.
باقىتجامال وسپانوۆا, الماتىداعى ۇلتتىق كىتاپحانا ديرەكتورى, قازاقستان كىتاپحانا وداعىنىڭ توراعاسى:
− وزدەرىڭىز بىلەسىزدەر, ۋاقىت ءبىر ورنىندا تۇرمايدى. زامان تالابىنا ساي بولۋ ءۇشىن تۇراقتى ىزدەنۋ كەرەك. سوندىقتان باسقا سالالارداعىداي كىتاپحانا سالاسىندا وقىرمانعا مەيلىنشە ساپالى قىزمەت كورسەتۋدە شەشۋىن كۇتكەن ماسەلەلەر از ەمەس. اسىرەسە, اۋىلدىق كىتاپحانالارعا نازار اۋدارۋ كەرەك. اتاپ ايتساق, موبيلدىك كىتاپحانا كەشەنىن (بيبليوبۋس) ۇيىمداستىرۋ كىتاپحانا رەسۋرستارى مەن قىزمەتتەردىڭ قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋگە كومەكتەسەدى. بيبليوبۋستىڭ نەگىزگى مىندەتى – جەرگىلىكتى قاۋىمداستىق ءومىرىنىڭ جاڭا الەۋمەتتىك جانە كوممۋنيكاتيۆتىك فورماتىن قۇرۋ بولىپ تابىلادى. قالا مەن اۋىل اراسىنداعى اقپاراتتىق تەڭسىزدىك ازايادى. ۇلتتىق قازاق ادەبيەتىن زەردەلەۋ جاقسارادى. بۇعان قوسا, كىتاپحانا ماماندارىنىڭ قوسىمشا تەوريالىق جانە پراكتيكالىق بىلىمدەرىن جاڭارتۋ, كاسىپتىك ءبىلىم مەن شەبەرلىگىن دامىتۋ ماقساتىندا رەسپۋبليكالىق كاسىبي ءبىلىم جەتىلدىرۋ ورتالىعىن قۇرۋ كەرەك دەپ ويلايمىن.
دينا امانجولوۆا,
ن.ۆ.گوگول اتىنداعى قاراعاندى وبلىستىق امبەباپ عىلىمي كىتاپحاناسىنىڭ ديرەكتورى:
− شىنىمەن, كىتاپحانا سالاسىندا جىلدار بويى جيناقتالعان ماسەلەلەر وتە كوپ جانە ولاردىڭ ءبىر مەزەتتە شەشىلۋى مۇمكىن ەمەس. بۇگىندە مەملەكەتتىڭ قولداۋى كىتاپحانالاردىڭ تەحنيكالىق بازاسىن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسىن شەشۋگە باعىتتالىپ وتىر, بىراق ول جەتكىلىكسىز. مىسالى, ءبىزدىڭ ايماقتا قاراعاندى وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى ابزال نۇكەنوۆتىڭ قولداۋىمەن «2020-2021 جىلدارى قاراعاندى وبلىسىنىڭ كىتاپحانالارىن ناسيحاتتاۋ مەن كىتاپ قورىن وزەكتىلەندىرۋ بويىنشا جول كارتاسى قابىلدانعان بولاتىن. وسى قۇجاتتان سوڭ وبلىس كىتاپحانالارىنىڭ كىتاپ قورىن تولىقتىرۋعا بولىنەتىن قارجى ءبىرشاما كوتەرىلگەنىمەن, ءالى دە جەتكىلىكسىز. وكىنىشكە قاراي, ولكەمىزدىڭ كومپيۋتەر پاركى جاڭارتۋدى تالاپ ەتەدى. ءتىپتى وبلىستىڭ باس ادىستەمەلىك ورتالىعى بولىپ تابىلاتىن ءبىزدىڭ كىتاپحانا كومپيۋتەرلەرىن سوڭعى رەت 2011 جىلى جاڭارتقان ەدى. ال بۇگىندە وقىرمانمەن بايلانىسىمىز تىكەلەي وسى تەحنيكاعا بايلانىستى بولىپ وتىرعان ۋاقىتتا ءبىزدىڭ جۇمىسىمىز اقساپ تۇرعانى اقيقات. جانە بۇل جاعداي رەسپۋبليكامىزدىڭ كوپتەگەن كىتاپحانالارىنا تيەسىلى دەپ ايتا الامىن.
ال كىتاپحانالاردى الەمدىك تاجىريبەگە ساي جاڭعىرتۋ ۇسىنىمدارىنا كەلەر بولساق, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ «كىتاپحانا ءىسى» زاڭىن قابىلداۋ ماسەلەسى, كوپشىلىك كىتاپحانالاردىڭ مودەلدىك ستاندارتى, مىندەتتى جەرگىلىكتى اقىلى دانا جانە ت.ب. ماسەلەلەر بىرنەشە رەت كوتەرىلگەن بولاتىن. بيىل ءبىز «كىتاپحانا – جاڭا قوعامدىق كەڭىستىك»: قاراعاندى وبلىسى كىتاپحانالارىن 2021-2025 جىلدار ارالىعىندا جاڭعىرتۋ جوباسىن» ىسكە اسىرۋ شارالارى كورسەتىلگەن جوسپار دايىندادىق. جوبادا قاراعاندى وبلىسى كىتاپحانالارىندا جۇمىستىڭ جاڭا تۇرلەرىن ەنگىزۋ قاراستىرىلعان.
الەمدىك تاجىريبەگە ساي كىتاپحانانى جانداندىرۋ دەگەنگە كەلسەك, مىسالى, شەتەل كىتاپحانالارىنىڭ ارحيتەكتۋرالىق ديزاينى قانداي؟ ولار ارنايى بايقاۋلار جاريالاپ, ءجۇزىپ كەلە جاتقان كەمە نەمەسە ادامنىڭ ميى سىندى ەرەكشە عيماراتتارىمەن ادامدى تارتادى. ياعني سىرتقى كەلبەتىمەن كىتاپحانا ءوزىنىڭ مارتەبەسىن, قوعامداعى قاجەتتىلىگىن كورسەتەدى. جاڭا كىتاپحانالىق عيمارات زاماننىڭ تالابىن, ءسانىن بەلگىلەۋى كەرەك. ياعني كىتاپحانانىڭ ارحيتەكتۋراسى, سىرتقى ءپىشىنى مەن ورنالاسقان جەرى دە ۇلكەن مانگە يە. مىسالى, قاراعاندى وبلىسىنىڭ 315 كىتاپحاناسىنىڭ تەك بىرەۋى عانا (شاحتينسك قالاسىندا) تيپتىك عيماراتتا وتىر, ونى دا زاماناۋي عيمارات دەپ ايتا المايسىڭ. ال وبلىستىڭ باس ورتالىق كىتاپحاناسى 1969 جىلى تىگىن تسەحتارى بار ءسان ۇيىنە دەپ سالىنعان تار عيماراتتا ورنالاسقان. بۇگىندە وقىرماننىڭ قاجەتتىلىگى مەن تالاپتارىن بارىنشا ورىنداۋ ءۇشىن عيماراتتىڭ ءىشىن وزگەرتۋگە تىرىسۋدا. دەگەنمەن بوس الاڭداردىڭ جوقتىعى قوردى تولىقتىرۋ مەن ساقتاۋدا, جاڭا ۇلگىدە قىزمەت كورسەتۋدە, قىزىعۋشىلىق كلۋبتارى مەن ۇيىرمەلەردى اشۋدا جانە ت.ب. كوپتەگەن كەدەرگى كەلتىرەتىنى ءسوزسىز.
سوندىقتان بۇگىندە بىزگە ەرەكشە ستيلدە جاڭا كىتاپحانالىق عيمارات سالىنۋى قاجەت. سىرتقى كەلبەتىنە قىزىققان ادام كىتاپحانا ىشىنە ءۇڭىلىپ ونىڭ كوپ فۋنكتسيونالدى ەكەنىن, تۇلعاعا باعىتتالعان جانە ونىڭ قاجەتتىلىگىنە قاراي وزگەرەتىن, جايلى, جوعارى تەحنولوگيالارىمەن جابدىقتالعان, كوۆوركينگ فۋنكتسيالى قوعامدىق كەڭىستىك, ياعني قوعامدىق ءومىردىڭ ورتالىعى ەكەنىن اڭعارۋى كەرەك. ارينە, پايدالانۋشىنىڭ قاجەتتىلىگىنە ساي قورى بولۋى قاجەت, بەستسەللەر كىتاپتار, ەڭ ۇزدىك وقۋلىقتارى بار ءداستۇرلى كىتاپ زالدارىمەن قاتار, كورمەلەر وتكىزەتىن الاڭدار, مەديا الاڭدار, مۋزىكالىق, كينو ستۋديالار, سونداي-اق تىلدىك كۋرستارعا, ويىندارعا, داۋىستاپ وقۋعا ارنالعان كامەرالىق الاڭدار بولسا ءتىپتى عانيبەت. جايلى, ىڭعايلى, كەڭ كىتاپحانالىق ورتا, SMART كەڭىستىك, جاڭا كومپيۋتەرلەر مەن ورگتەحنيكا, ساندىق جۇيەگە وتكىزۋ ورتالىعى, ينتەراكتيۆتى جابدىقتار, جىلدام ينتەرنەت, ۇزدىك كىتاپ قورى – وسىنىڭ بارلىعى ءبىزدىڭ ايماقتىڭ كەز كەلگەن بولىگىندە كەز كەلگەن پايدالانۋشىعا قولجەتىمدى بولۋ كەرەك. كىتاپحانا دەربەس ەلەكتروندى رەسۋرستارىن قۇراپ, جازىلىم رەسۋرستارىن دا قولدانا الاتىن بولۋى مىندەتتى. كىتاپحانالاردا پايدالانۋشىلاردىڭ بارلىق توبىنىڭ: بالالار مەن ولاردىڭ اتا-اناسى, جاسوسپىرىمدەر, ستۋدەنتتەر, جۇمىس ىستەيتىن جاس مامانداردىڭ بارلىق ساناتتارى, بيزنەسمەندەر, دەنساۋلىقتارىمەن مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ازاماتتار مەن زەينەتكەرلەردىڭ, ت.ب. قاجەتتىلىگى ەسكەرىلگەنى دۇرىس.
دامەت قۇسايىنوۆا,
قوستاناي وبلىسى ارقالىق قالالىق ورتالىقتاندىرىلعان كىتاپحانالار جۇيەسىنىڭ ديرەكتورى:
− جالپى, جۇرتشىلىققا رۋحانيات ءدانىن سەۋىپ, كىتاپتىڭ قادىر-قاسيەتىن دارىپتەۋشى كىتاپحاناشىلاردىڭ قوعامدا ءوز ورنى بار. ولاردىڭ ءبىراز جىلدان بەرى قوردالانىپ قالعان ماسەلەلەرى از ەمەس ەدى, سونىڭ ءبارى, قازىر رەت-رەتىمەن شەشىلىپ كەلەدى. سوندا دا اۋىلداعى كىتاپحانا مەن مەكتەپ كىتاپحاناسىنا جوعارى ءبىلىمدى ماماندار جەتىسپەيدى. الداعى ۋاقىتتا پەداگوگيكالىق باعىتتاعى جوعارى وقۋ ورىندارىنا كىتاپحاناشى ماماندىعىن كوبىرەك ەنگىزسە, سوسىن كىتاپحاناشىلاردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ كۋرسىن مەيىلىنشە جۇيەلەندىرۋ قاجەت. ودان كەيىن ۇلگىلى اۋىلدىق كىتاپحانا مەن قالالىق كىتاپحانالار بايقاۋى ەكى جىلدا ءبىر رەت ۇيىمداستىرىلىپ, بۇعان مەيلىنشە قوماقتى قارجى قاراستىرىلسا دەيمىز.
ءنۇريا قاپسالانوۆا,
بالقاش اۋداندىق كىتاپحاناسىنىڭ ديرەكتورى:
– اۋىل كىتاپحاناسى قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالاقىسى از بولۋىنا بايلانىستى شتاتقا جوعارى بىلىكتى تەحنيكالىق كادرلاردى (پروگرامميستەر, جۇيە اكىمشىسى, ۆەب-ديزاينەرلەر, ت.ب.), سونداي-اق شەت ءتىلى ماماندارىن الۋ مۇمكىندىگى جوق. اعىلشىن ءتىلىن وقىپ-ۇيرەنۋگە كومەكشى باسىلىمدار نەكەن-ساياق. سونىڭ ىشىندە جاس شاماسى ءارتۇرلى بالالار مەن جاستارعا ارنالعان سوزدىكتەر, ەنتسيكلوپەديالار, بەيىندى كوركەم ادەبيەتتەر تىم از. وقىرمان بالالارعا ارنالعان كىتاپ نارىعىنا زەرتتەۋ جۇرگىزەتىن رەسپۋبليكالىق تالداۋ ادىستەمەلىك ورتالىعى جوق. قىزمەتكەرلەردىڭ ءبىلىمىن كوتەرۋگە قارجى بولىنبەيدى. كىتاپحانا قورلارى ەسكىرگەن. وقىرماندار مەن پايدالانۋشىلارعا كومپيۋتەرلەر جەتىسپەيدى, كوبى تالاپقا ساي ەمەس. كەڭەس زامانىندا كىتاپحاناشىلارعا ەسكى كىتاپتاعى شاڭ-توزاڭمەن جۇمىس ىستەگەنى ءۇشىن قارجى تولەنەتىن, قازىر ول جوق. بۇگىنگى كىتاپحانالار – اقپاراتتىق مادەني-اعارتۋشىلىق, عىلىمي زەرتتەۋشىلىك مەكەمە بولۋ كەرەك. قازىرگى سۇرانىس تەحنولوگيانى ءبىلىپ قانا قويماي, سونىمەن بىرگە ونى ساۋاتتى تۇردە قولدانۋدى قاجەت ەتەدى.
«كىتاپحانا ءىسى» زاڭىن قابىلداۋ كەرەك
− قازىر عالامتور شىرماۋىنداعى قوعام كىتاپ وقۋدان الىستاپ بارادى. مۇنداي كەزەڭدە كىتاپقا ناسيحاتشى بولۋ – ۇلكەن ەرلىك. وسى ورايدا كىتاپحاناشىلارعا بارىنشا قولداۋ كورسەتىپ, ولاردىڭ مارتەبەسىن كوتەرۋگە قانداي ءىس-شارالاردى قولعا الۋ قاجەت؟
اقان ابدۋاليەۆ,
مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى مادەنيەت كوميتەتىنىڭ توراعاسى:
− مەملەكەت باسشىسى 2020 جىلعى 22 قازاندا وتكەن پرەزيدەنت جانىنداعى ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسىنىڭ IV وتىرىسىندا وتاندىق كىتاپحانالار قىزمەتىن جاڭعىرتۋ, جاس وقىرماندى كىتاپ وقۋعا تارتۋدى ناسيحاتتاۋ, كىتاپحانالاردىڭ زاماناۋي قىزمەتىن ۇيىمداستىرۋ ارقىلى زامانا كوشىنە بەيىمدەلگەن سانالى ۇرپاقتى تاربيەلەۋدى تاپسىردى.
مينيسترلىككە قاراستى رەسپۋبليكالىق كىتاپحانالار ەلىمىزدەگى تۇرعىنداردىڭ, سونىڭ ىشىندە بالالاردىڭ كىتاپ وقۋ قاجەتتىلىگىنە الەۋمەتتىك تالداۋ جۇرگىزدى. تالداۋ ناتيجەسىندە, بالالاردىڭ 68%-ى وقيتىن كىتاپتارىن مەكتەپ كىتاپحانالارىنان الاتىنىن, 8,1% – بالالار كىتاپحانالارىنىڭ قىزمەتىن پايدالاناتىنىن, 6,9%-ى ارنايى كىتاپ دۇكەندەرىنەن ساتىپ الاتىنىن, 15,2% ءۇي كىتاپحانالارىمەن پايدالاناتىنىن جەتكىزگەن.
وسىعان وراي بالالار ادەبيەتىنە, بالالاردىڭ كىتاپ وقۋ مادەنيەتىن دامىتۋعا جانە بالالار كىتاپحانالارىنىڭ قىزمەتىن جاقسارتۋعا, وتاندىق بالالار اقىن-جازۋشىلارىن, باسپاگەرلەردى ىنتالاندىرۋ مەن كىتاپحاناشىلاردىڭ مارتەبەسىن كوتەرۋگە مەملەكەت پەن قوعامنىڭ كوڭىلىن اۋدارتۋ ماقساتىندا مينيسترلىك «2021 جىلدى – بالالار ادەبيەتى جىلى» دەپ جاريالادى.
جۇلدىز سۇلەيمەنوۆا,
پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى:
−بىرىنشىدەن, كىتاپحاناشى ماماندىعىندا ءبىلىم الاتىن ستۋدەنتتەر ءۇشىن ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسىنىڭ مازمۇنىن جاڭارتۋ قاجەت. ول جەردە جالپى وقۋ ساۋاتتىلىعىن دامىتۋعا قاتىستى, سونىمەن قاتار كىتاپ وقۋعا قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرۋدا اقپاراتتىق ساۋاتتىلىق داعدىلارىن دامىتۋعا بايلانىستى, كىتاپحاناشىدا وسىنداي قۇزىرەتتەر بولۋ قاجەت. كىتاپحاناشى تەك كىتاپ قورىن تۇگەندەۋشى نەمەسە قاي كىتاپ قاي جەردە تۇراتىنىن عانا بىلەتىن تەحنيكالىق قىزمەتكەر ەمەس, الداعى ۋاقىتتا كىتاپحاناشى دا پەداگوگ رەتىندە بالالاردىڭ وقۋعا دەگەن قىزىعۋشىلىعىن, سونىمەن قاتار كىتاپتان العان ءبىلىمىن ومىردەن پايدالانۋىنا ءتۇرلى ويىن, ۆيكتورينالاردى ۇيىمداستىرۋ سەكىلدى داعدىلاردى مەڭگەرگەن مامان بولۋى قاجەت. سوندىقتان ءبىرىنشى ماسەلە كىتاپحاناشى ماماندىعىن دايىنداۋ كەزىندە ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسىن قايتا قاراستىرۋ, سونىڭ ىشىندە پەداگوگيكالىق قۇزىرەتتىلىكتى ەنگىزۋ, سونىڭ نەگىزىندە بالامەن پەداگوگ رەتىندە جۇمىس ىستەۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرۋ ماڭىزدى. ەكىنشى ماسەلە, كىتاپحاناشىنىڭ بىلىكتىلىگىن ۇدايى ارتتىرىپ وتىرۋ قاجەت. قازىرگى تاڭدا فۋنكتسيونالدى ساۋاتتىلىعىن دامىتۋ, وقۋ ساۋاتتىلىعىن ارتتىرۋ, سونىمەن قاتار جاراتىلىستانۋ عىلىمدارى بويىنشا وقىتۋشىلاردىڭ ساۋاتتىلىعىن جەتىلدىرۋگە قاتىستى جالپى كىتاپحاناشىلاردى ارنايى كۋرستاردان وتكىزىپ وتىرعانىمىز دۇرىس.
باقىتجامال وسپانوۆا,
الماتىداعى ۇلتتىق كىتاپحانا ديرەكتورى, قازاقستان كىتاپحانا وداعىنىڭ توراعاسى:
– بىزدە 2017 جىلى ەلىمىزدىڭ كىتاپحانا ءىسىن دامىتۋ, ونىڭ مۇشەلەرىنىڭ كۇشىن بىرىكتىرۋ, قولداۋ جانە قازاقستان كىتاپحانالارىنىڭ الەمدىك قاۋىمداستىقتاعى ءرولىن كوتەرۋ ماقساتىندا كىتاپحانالىق وداق قۇرىلدى. ونىڭ وتىرىستارىندا كىتاپحانالار مەن كىتاپحاناشى ماماندىعىنىڭ مارتەبەسىن كوتەرۋ جونىندە ناقتى ۇسىنىستار دايىندالادى. ماسەلەن, مەملەكەتتىك كاسىبي مەرەكە «كىتاپحاناشىلار كۇنىن» بەلگىلەۋدى بارلىق ارىپتەستەرىمىز اسىعا كۇتۋدە. سونداي-اق قازاقستاننىڭ ەلەكتروندى كىتاپحانالىق-اقپاراتتىق رەسۋرستارىن بىرىڭعاي ينتەگراتسيالانعان جۇيەگە بىرىكتىرۋ قاجەت. بۇل وقىرمانداردىڭ ەلىمىز كىتاپحانالارىنىڭ اقپاراتتىق رەسۋرستارىنا جەدەل قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. بۇعان قوسا كىتاپحانالاردىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جاعدايىن جاقسارتۋعا جانە دامىتۋعا قارجىلاندىرۋدى كوبەيتەتىن ۋاقىت كەلدى.
دينا امانجولوۆا,
ن.ۆ.گوگول اتىنداعى قاراعاندى وبلىستىق امبەباپ عىلىمي كىتاپحاناسىنىڭ ديرەكتورى:
– كىتاپحانالاردى قولدايتىن جانە ولاردىڭ مارتەبەسىن كوتەرەتىن بارلىق شارا قاراستىرىلعان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ «كىتاپحانا ءىسى» زاڭىن قابىلداۋ كەرەك. زاڭدى قابىلداۋدىڭ ءوزى قوعامدا كىتاپحانالاردىڭ مارتەبەسىنە قولداۋ بولارى ءسوزسىز.
ءنۇريا قاپسالانوۆا,
بالقاش اۋداندىق كىتاپحاناسىنىڭ ديرەكتورى:
– كىتاپحانا قىزمەتى جوعارعى دەڭگەيدە بولۋى قاجەت, بۇل دەگەنىمىز كىتاپحانا مەن كىتاپحاناشى مارتەبەسىن كوتەرۋدى تالاپ ەتەدى. الدىمەن ءار كىتاپحانانىڭ زاماناۋي تەحنيكالارىمەن جابدىقتالعان جەكە عيماراتى بولۋى كەرەك. ودان كەيىن كىتاپحاناشىلاردىڭ بارلىعىن تولىق ستاۆكادا بولۋىن قامتاماسىز ەتۋ قاجەت. سونداي-اق كىتاپحاناشى ماماندىعى ءۇشىن كاسىبي بىلىممەن قاتار, جاڭا تەحنيكالىق قۇرالداردى مەڭگەرۋى, اقپاراتتىق تەحنولوگيانىڭ كومەگىمەن جوعارى ساپالى اقپاراتتىق-بيبليوگرافيالىق قىزمەت كورسەتۋى, وقىرمان سۇرانىسىن قاناعاتتاندىرۋى, ءبىر سوزبەن ايتقاندا ۋاقىت تالابىنا ىلەسىپ وتىرۋى كەرەك. وسىعان وراي كومپيۋتەرلىك ساۋاتتىلىقتى جەتىلدىرۋ اياسىندا بارلىق كىتاپحاناشىعا كۋرستىق ساباقتار تەوريالىق جانە پراكتيكالىق جۇيەدە وتكىزىلىپ وتىرۋى قاجەت.
يدەولوگيالىق تۇرعىدان ەسكىرگەن اتاۋلار سانى از ەمەس
– ەلىمىزدەگى بىرقاتار كىتاپحانانىڭ اتاۋى تاۋەلسىزدىك العالى وزگەرگەن جوق. مىسالى, ن.ۆ.گوگول اتىنداعى قاراعاندى وبلىستىق امبەباپ عىلىمي كىتاپحاناسىن, ل.ن.تولستوي اتىنداعى قوستاناي وبلىستىق امبەباپ كىتاپحاناسىن, ۆ.ماياكوۆسكي اتىنداعى تالدىقورعان قالالىق كىتاپحاناسىن ايتۋعا بولادى. دەگەنمەن ۇلت رۋحانياتىنىڭ دامۋىنا زور ۇلەس قوسقان كلاسسيكتەرىمىز جەتەرلىك. سوندىقتان وسى ماسەلەنى شەشۋدىڭ ۋاقىتى كەلدى ەمەس پە؟
اقان ابدۋاليەۆ,
مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى مادەنيەت كوميتەتىنىڭ توراعاسى:
− مەملەكەتتىك مەكەمەلەرگە, نە بولماسا كوشەلەرگە قاتىستى كەز كەلگەن اتاۋ بەرۋ ماسەلەسى ونوماستيكا سالاسىنداعى زاڭنامالارعا سايكەس ەڭ الدىمەن, جەرگىلىكتى اكىمدىك تاراپىنان بىرقاتار پروتسەدۋرادان وتەدى. مەملەكەتتىك مەكەمەلەردىڭ اتاۋىن وزگەرتۋ بارىسىندا ەڭ الدىمەن, اتالعان ماسەلە ۇجىمدىق جينالىستا قارالىپ, قولداۋ تاپقان جاعدايدا وبلىستىق ونوماستيكا كوميسسياسىندا قارالادى. اتالعان پروتسەستەردەن ءوتىپ, جەرگىلىكتى اكىمدىكتەر تاراپىنان ءتيىستى قۇجاتتار مينيسترلىككە ۇسىنىلعان جاعدايدا رەسپۋبليكالىق كوميسسيادا قارالادى.
جالپى, ونوماستيكا سالاسىندا سوناۋ كەڭەس كەزەڭىنەن بەرى كەلە جاتقان يدەولوگيالىق تۇرعىدان ەسكىرگەن اتاۋلاردىڭ سانى از ەمەس. بۇگىنگى تاڭدا مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندار تاراپىنان وسى اتاۋلاردى تاۋەلسىزدىك سيپاتىنا ساي جانە تاريحي جەر-سۋ اتاۋلارىمەن وزگەرتۋگە باسىمدىق بەرە وتىرىپ جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە. بۇل باعىتتا ۇلكەن جۇمىستار اتقارىلدى, ءالى دە اتقارىلاتىن جۇمىستار كوپ. ءتيىستى تاپسىرمالار بار, ماسەلە مينيسترلىكتىڭ تىكەلەي باقىلاۋىندا.
سونداي-اق الەمگە اتى شىققان عۇلامالاردىڭ, ايگىلى جازۋشىلاردىڭ, اعارتۋشىلاردىڭ جانە باسقا دا ۇلى تۇلعالاردىڭ اتىن وزگەرتۋ ماسەلەسىن قاراستىرۋدى ءجون دەپ سانامايمىز. اتاۋلاردى وزگەرتۋ ماسەلەسى ءالى دە جان-جاقتى تالقىلاۋدى جانە پىسىقتاۋدى قاجەت ەتەدى.
جۇلدىز سۇلەيمەنوۆا,
پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى:
− كەز كەلگەن نارسە حالىقپەن اقىلداسىپ شەشىلۋ كەرەك. سول كىتاپحانا ورنالاسقان جەردىڭ ازاماتتارىنىڭ پىكىرىمەن ساناسۋ قاجەت. ەگەر اتىن وزگەرتۋ باستاماسى بولسا جەرگىلىكتى ماسليحاتپەن شەشىلگەنى دۇرىس.
دينا امانجولوۆا,
ن.ۆ.گوگول اتىنداعى قاراعاندى وبلىستىق امبەباپ عىلىمي كىتاپحاناسىنىڭ ديرەكتورى:
– بۇل ۇلكەن ماسەلە دەپ ويلامايمىن. سەبەبى وسى سۇراقتىڭ شەشىمىنە كوپ قاراجات تا قاجەت ەمەس, تەك ۇجىمنىڭ كەلىسىمى مەن ۇسىنىسى بولۋ كەرەك. مىسالى, ن.ۆ.گوگول اتىنداعى قاراعاندى وبلىستىق امبەباپ عىلىمي كىتاپحاناسىنا داۋىلپاز اقىن قاسىم امانجولوۆتىڭ ەسىمىن بەرۋ تۋرالى اقىننىڭ 100 جىلدىق مەرەيتويىندا 2011 جىلى ۇجىممەن ۇسىنىس جاسالعان ەدى. ۇجىمدى وبلىستىڭ شىعارماشىلىق زيالى قاۋىمى ءبىر اۋىزدان قولداعان بولاتىن. سودان بەرى بارلىق قۇجات دايىن, ءوزىنىڭ شەشىمىن كۇتۋدە. اقىننىڭ بيىلعى 110 جىلدىق مەرەيتويىنا وراي سىي بولىپ, وسى ماسەلە وڭ شەشىمىن تابار دەپ ۇمىتتەنەمىز.
دامەت قۇسايىنوۆا,
قوستاناي وبلىسى ارقالىق قالالىق ورتالىقتاندىرىلعان كىتاپحانالار جۇيەسىنىڭ ديرەكتورى:
− بۇگىندە كەڭەستىك كەزەڭنەن قالعان, قازاققا ەش قاتىسى جوق اتاۋلاردى ۇلتتىق تاريحىمىزعا ساي اتاۋلارمەن الماستىرۋ ويعا قونىمدى. ورىسشا اتاۋلار توزىعى جەتىپ, ءوزىمىزدىڭ ۇلت مۇراتى جولىنداعى تۇلعالارىمىزدىڭ ەسىمدەرىن جوعارىداعى كورسەتىلگەن كىتاپحانالارعا بەرۋدىڭ ۋاقىتى كەلدى.
ءنۇريا قاپسالانوۆا,
بالقاش اۋداندىق كىتاپحاناسىنىڭ ديرەكتورى:
− وتە ورىندى سۇراق. ماسەلەن, ەلىمىزدە ءاليحان بوكەيحان, شاكارىم قۇدايبەردى ۇلى, ماعجان جۇماباي ۇلىن, احمەت بايتۇرسىن ۇلى, مىرجاقىپ دۋلاتوۆ, جۇسىپبەك ايماۋىتوۆ, ءىلياس جانسۇگىروۆ, مۇحتار اۋەزوۆ, بەيىمبەت مايلين, سۇلتانماحمۇت تورايعىروۆقا ارنالعان بىردە-ءبىر كىتاپحانا جوق. بۇل مەملەكەتىمىز ءۇشىن – ۇلكەن سىن. ەلدەگى وتكەن داۋىردەن قالىپ كەتكەن كىتاپحانالاردىڭ ەسىمىن وسى الىپتاردىڭ ەسىمدەرىمەن اتاۋىمىز كەرەك.
كۇردەلى جوندەۋ كۇتكەن كىتاپحانالار كوپ
– ەلىمىزدە ءار سالاعا ارنالعان 11 130 كىتاپحانا بار. مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنە قاراستى 3 940 كوپشىلىك كىتاپحانا بولسا, سونىڭ 3 137-ءسى اۋىلدا ورنالاسقان. جالپى, شالعايداعى كىتاپحانالاردىڭ قورى قانشالىقتى جاڭارىپ تۇرادى جانە ولاردىڭ ماتەريالدىق جاعدايى زامان تالابىنا ساي ما؟
اقان ابدۋاليەۆ,
مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى مادەنيەت كوميتەتىنىڭ توراعاسى:
– «مادەنيەت تۋرالى» زاڭعا سايكەس ەلىمىزدە كىتاپحانالاردىڭ كىتاپحانا قورىن قالىپتاستىرۋ بويىنشا جۇمىستار ساتىپ الۋ, كىتاپ الماسۋ, سىيعا تارتۋ جانە مەملەكەتتىك تاپسىرىس اياسىندا باسىپ شىعارىلعان كىتاپتاردى وتەۋسىز الۋ ارقىلى جۇزەگە اسىرىلادى. سونداي-اق ۇلتتىق كىتاپحانالاردىڭ كىتاپحانا قورى باسىلىمنىڭ مىندەتتى تەگىن داناسىن الۋ جولىمەن دە قالىپتاستىرىلادى. سوڭعى ونجىلدىق كولەمىندە مينيسترلىكتىڭ قولداۋىمەن 2 832 اتاۋ بويىنشا قوعامدىق-ماڭىزدى ادەبيەت تۇرلەرى 8 ملن 360 مىڭ 751 دانا تارالىممەن جارىق كورىپ, كىتاپحانالارعا تەگىن تاراتىلعان. سونىڭ ىشىندە 2010-2020 جىلدار ارالىعىندا 169 اتاۋ بويىنشا بالالار ادەبيەتى جالپى تارالىمى 384 000 دانادا باسىپ شىعارىلىپ, كوپشىلىككە ارنالعان كىتاپحانالارعا تەگىن ۇلەستىرىلگەن.
بيىل جىل سوڭىنا دەيىن مينيسترلىك «كوركەم», «قوعامدىق-ساياسي», «عىلىمي-كوپشىلىك», «مادەنيەت جانە ونەر تۋرالى ادەبيەت, ونىڭ ىشىندە نوتالىق», «بالالار جانە جاسوسپىرىمدەر», «تانىمدىق», «ەنتسيكلوپەديالىق-انىقتامالىق», «اۋدارما» سەريالارىمەن 148 اتالىم ادەبيەتتى 454 000 دانامەن باسىپ شىعارىپ, مادەنيەت سالاسىنداعى كوپشىلىككە ارنالعان كىتاپحانالارعا تاراتۋدى جوسپارلاپ وتىر. اتالعان ادەبيەتتەردىڭ 33-ءى وتاندىق بالالار ادەبيەتى قالامگەرلەرىنىڭ, 4-ەۋى الەم بالالار ادەبيەتى كلاسسيكتەرىنىڭ اۋدارمالارى بولىپ تابىلادى (بالالار ادەبيەتى 40 اتاۋ بويىنشا). بۇدان بولەك مينيسترلىك بۇگىندە ەلىمىزدەگى كوزى كورمەيتىن جانە ناشار كورەتىن ازاماتتارعا ارنالعان كىتاپحانالاردىڭ مەملەكەتتىك تىلدەگى كىتاپ قورىن ۇلعايتۋ بويىنشا جۇمىستاردى جۇرگىزۋدە.
بۇگىندە اتالعان كىتاپحانا وقىرماندارىنىڭ نەگىزگى اقپارات كوزى بەدەرلى-نۇكتەلى شريفتپەن, ياعني برايل قارپىندە مەملەكەتتىك تىلدە جارىق كورگەن كىتاپتار جەتىسپەيتىندىكتەن, مينيسترلىك ەلىمىزدە بەدەرلى-نۇكتەلى شريفت باسپاحاناسىن اشۋ بويىنشا جۇمىستارىن جۇرگىزۋدە.
بۇدان بولەك كوپشىلىككە ارنالعان كىتاپحانالاردىڭ كىتاپ قورى 3D, 4D فورماتىنداعى بالالار ادەبيەتىمەن, «دەمەۋشىلەردەن كىتاپ» چەللەندجىن ۇيىمداستىرۋ جانە وتكىزۋ ارقىلى تولىقتىرىلىپ كەلەدى.
سونىمەن قاتار قولدانىستاعى زاڭناماعا سايكەس كىتاپحانالاردىڭ ماتەريالدىق جاعدايىنا قاتىستى ماسەلە, ياعني ولاردىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق ءال-اۋقاتىن جاقسارتۋ, عيماراتپەن قامتاماسىز ەتۋ جانە ت.ب. ماسەلە اكىمدىكتەردىڭ قۇزىرەتىنە كىرەتىنىن جەتكىزەمىز.
جۇلدىز سۇلەيمەنوۆا,
پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى:
−بۇل مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىءنىڭ, جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىك ورگاندارىنىڭ قۇزىرەتتىلىگىندەگى ماسەلە. نەگىزى اۋىلدا تۋىپ-وسكەن مەتسەناتتاردان باستاپ بۇل ماسەلەنى قولعا الىپ شەشىلۋىنە اتسالىسۋ قاجەت. ارينە, جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىك ورگاندارى دا قازىرگى تاڭدا اۋىلدىق جەرلەردەگى وسى كىتاپ قورىنىڭ جاڭارۋى, سونىمەن قاتار كىتاپحانالاردىڭ جاڭارۋىنا بايلانىستى جۇمىس ىستەۋ كەرەك. بۇل ورايدا Nur Otan پارتياسىنىڭ «وزگەرىستەر جولى: ءار ازاماتقا لايىقتى ءومىر!» اتتى سايلاۋالدى باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ جونىندەگى جول كارتاسىنداعى «اۋقاتتى اۋىلدار» جوباسى 3500 اۋىلدى جاڭارتۋعا بايلانىستى سول اۋىلدارىنىڭ ىشىندە قاراستىرىلعان, بۇدان بولەك سونىمەن قاتار «شاعىن قالالاردا, اۋدان ورتالىقتارىندا جانە اۋىلداردا 5000 مەكتەپكە جاڭارتۋ جۇرگىزۋ» پۋنكتى بار. اتالعان پۋنكت جەتى باعىتتان تۇرادى, ونىڭ ىشىندە كۇردەلى جوندەۋ, سونىڭ ىشىندە كىتاپحانانى كۇردەلى جوندەۋ, ماسەلەسى ناقتى كورسەتىلگەن. وسىنىڭ ىشىندە بيىلدىڭ وزىندە 1000 مەكتەپتىڭ كىتاپحاناسىنا جيھازدار جاڭارتىلىپ, كىتاپحانا قورىنا جاڭا زاماناۋي ۇلگىدەگى كىتاپتار الىنىپ, سونىمەن قاتار كىتاپتىڭ يننوۆاتسيالىق رەسۋرستارعا جازىلۋى قاراستىرىلعان.
باقىتجامال وسپانوۆا, الماتىداعى ۇلتتىق كىتاپحانا ديرەكتورى, قازاقستان كىتاپحانا وداعىنىڭ توراعاسى:
– راسىندا دا كىتاپحانالار قورىن تولىقتىرۋ مەن جاڭارتۋدا ويلاناتىن ماسەلەلەر بارشىلىق. ماسەلەن, وبلىستاردا وسى ماقساتتارعا قاراجات بولىنەدى. بىراق بۇل قارجى وقىرمانداردىڭ اقپاراتتىق سۇرانىستارىنا سايكەس كىتاپحانا قورىن تولىقتىرۋعا ازدىق ەتەدى. ويتكەنى بولىنەتىن قارجى وبلىستىق, قالالىق, اۋداندىق جانە اۋىلدىق كىتاپحانالاردى تولىققاندى قامتىمايدى. جاڭا ايتقانداي, كىتاپحانالاردىڭ ماتەريالدىق جاعدايى دا كەزەك كۇتتىرمەيتىن ماسەلە. مىسالى, رەسپۋبليكانىڭ 90 كوپشىلىك كىتاپحاناسىنا كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ قاجەت.
دينا امانجولوۆا,
ن.ۆ.گوگول اتىنداعى قاراعاندى وبلىستىق امبەباپ عىلىمي كىتاپحاناسىنىڭ ديرەكتورى:
− بۇگىنگى تاڭدا قاراعاندى وبلىسىنىڭ كىتاپحانالار جۇيەسىندەگى 315 كىتاپحانانىڭ 240-ى اۋىلدىق كىتاپحانا. اۋىلدىق جەرلەردەگى كىتاپحانا قورى 3 ميلليونعا جۋىق. كىتاپ قورى مەملەكەتتىك تاپسىرىسپەن جارىق كورەتىن ادەبيەتتەرمەن, بيۋدجەتتەن بولىنەتىن قارجىعا ساتىپ الىناتىن ادەبيەتتەرمەن تولىقتىرىلىپ وتىرادى. كىتاپ ونىمدەرى باعاسىنىڭ ۇنەمى ءوسىپ وتىرۋى كىتاپحانا قورىن تولىقتىرۋعا جىل سايىن قارجىلاندىرۋدى ۇلعايتۋدى تالاپ ەتەدى. مىسالى, وتكەن جىلى اۋىل كىتاپحانالارىنىڭ كىتاپ قورىن تولىقتىرۋعا 23 ملن تەڭگە, ال مەرزىمدى باسىلىمدارعا جازىلۋعا 26 ميلليون تەڭگەگە جۋىق قارجى بولىنگەن. ياعني ورتا ەسەپپەن وبلىس بويىنشا ءبىر اۋىلدىق كىتاپحاناعا كىتاپ ساتىپ الۋعا 96 مىڭ تەڭگەدەن كەلەدى. ال كىتاپتىڭ باعاسىن ورتا ەسەپپەن 3000 تەڭگە دەپ الاتىن بولساق, ءبىر كىتاپحانا جىلىنا نەشە كىتاپپەن تولىعاتىنىن ساناي بەرىڭىز. دەگەنمەن ءار اۋىلدىڭ جاعدايى بىردەي ەمەس ەكەنىن دە ەسكەرۋ كەرەك.
قاراعاندى وبلىسى كىتاپحانالاردى كومپيۋتەرلەندىرۋ جاعىنان ەلىمىزدە الدىڭعى قاتاردا. بۇگىندە بارلىق كىتاپحانا كومپيۋتەرلەندىرىلگەن. تەك ارينە, جاڭارتۋ جاعىنا ۇلكەن كوڭىل ءبولۋ كەرەك. اۋىلدىق جەردەگى 240 كىتاپحانانىڭ 60 كىتاپحاناسى ينتەرنەت جەلىسىنە قوسىلا الماي وتىر.
دامەت قۇسايىنوۆا,
قوستاناي وبلىسى ارقالىق قالالىق ورتالىقتاندىرىلعان كىتاپحانالار جۇيەسىنىڭ ديرەكتورى:
− ارقالىق ورتالىقتاندىرىلعان كىتاپحانالار جۇيەسىنە 15 اۋىلدىق كىتاپحانا قارايدى. وسى اۋىلدىق كىتاپحانالاردىڭ جەكە عيماراتتارى جوق, اۋىل اكىمشىلىگىندە, مەكتەپتە, كلۋبتاردا جۇمىس ىستەيدى. كىتاپحانا قورىن تولىقتىرۋدىڭ باستى باعىتتارىنىڭ ءبىرى – ساتىپ الىناتىن باسىلىمدار. ءبىز وقىرمانداردىڭ سۇرانىسىن زەردەلەپ, ونىڭ ورىندالۋىنا اسا ءمان بەرىپ, قاجەتتى باسىلىمداردى ساتىپ الۋ جۇمىسىن ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكپەن اتقارامىز. كىتاپ قورىن تولىقتىرۋدا سىيعا بەرىلگەن باسىلىمداردىڭ ورنى ەرەكشە. جان دۇنيەسىن تولقىتىپ, جۇرەگىن جارىپ شىققان جاڭا تۋىندىلارىن سىيعا بەرەتىن اۆتورلاردا كىتاپحاناعا ءجيى كەلەدى. مەرزىمدى باسىلىمدارعا جازىلۋ جۇمىستارىن ۇيىمداستىرۋ كەزىندە ەرەكشە كوڭىل بولەتىن جايتتار: وقىرمان جەدەل وزەكتى اقپاراتتى ەڭ الدىمەن, بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ تۇراقتى, سەنىمدى وكىلدەرى – گازەت پەن جۋرنال بەتتەرىنەن تابىلادى. سوندىقتان دا كۇندەلىكتى قاجەتتى اقپاراتپەن سۋسىنداپ وتىراتىن وقىرماننىڭ اقپاراتتىق سۇرانىسىن مىندەتتى تۇردە قاناعاتتاندىرۋىمىز ءۇشىن مەرزىمدى باسىلىمداردى جازدىرىپ الۋعا قاراجات جەتكىلىكسىز. كەيبىر اۋىلدار وتە شالعايدا ورنالاسقان, جاڭا كەلىپ تۇسكەن كىتاپتاردى اۋىلدىق كىتاپحانالارعا جەتكىزىپ بەرۋ, ادىستەمەلىك كومەك كورسەتۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ ءۇشىن كولىكتىڭ جوقتىعى قىنجىلتادى.
ءنۇريا قاپسالانوۆا,
بالقاش اۋداندىق كىتاپحاناسىنىڭ ديرەكتورى:
− بالقاش اۋداندىق مادەنيەت جانە تىلدەردى دامىتۋ بولىمىنە قاراستى «بالقاش اۋدانى اكىمىنىڭ اۋداندىق كىتاپحاناسى» مەملەكەتتىك مەكەمەسى قۇرامىندا 1 اۋداندىق, 14 اۋىلدىق كىتاپحانا اۋدان حالقىنا قىزمەت كورسەتەدى. كىتاپ قورى تەك س.سەيفۋللين اتىنداعى الماتى وبلىستىق امبەباپ كىتاپحاناسىنان تۇسەتىن جاڭا ادەبيەتتەرمەن جانە «كىتاپحاناعا كىتاپ سىيلا!» اكتسياسى اياسىندا جەكە وقىرمانداردىڭ, اقىن-جازۋشىلاردىڭ كىتاپحاناعا سىيعا تارتاتىن كىتاپتارى ەسەبىنەن عانا تولىقتىرىلادى, ال جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن كىتاپحاناعا قازىرگى زامانعا ساي زاماناۋي ادەبيەتتەردى ساتىپ الۋ ءۇشىن قارجى بولىنبەيدى. بالقاش اۋدانى اگرارلىق اۋدان بولعاندىقتان, اۋىل شارۋاشىلىعىنا قاتىستى ادەبيەتتەر – مال شارۋاشىلىعى, كۇرىش شارۋاشىلىعىنا قاتىستى ادەبيەتتەر جوقتىڭ قاسى. الىسقا ۇزاماي-اق, اۋدان ورتالىعى باقاناس اۋىلىنداعى باقاناس اگرارلى-يندۋستريالىق كوللەدجى بىلىمگەرلەرىنىڭ تالاپ-تىلەكتەرى ورىندالماي وتىر. ال اۋىلدىق كىتاپحانالاردىڭ ماتەريالدىق جاعدايىنا كەلەتىن بولساق, اۋىلدىق كىتاپحانالاردىڭ جاعدايى مۇشكىل دەپ ايتۋعا بولادى, سەبەبى قاراپايىم عانا كىتاپحانالىق جيھازدار – كىتاپ سورەلەرى, كىتاپ كورمەسىنىڭ سورەلەرى, ورىندىق, ۇستەلدەردىڭ وزدەرى جەتىسپەيدى.
دوڭگەلەك ۇستەلدى ۇيىمداستىرعاندار:
ميراس اسان,
ازامات ەسەنجول,
مۇحتار كۇمىسبەك,
