قازاقستان • 28 قىركۇيەك، 2021

كىتاپحانالارىمىز زامان تالابىنا ساي ما؟

511 رەت كورسەتىلدى

− مەملەكەت باسشىسى بيىلعى جول­­داۋىندا: «كىتاپحاناشىلاردىڭ جا­لاقىسى 2022-2025 جىلدار ارا­لى­عىن­دا 20 پايىزعا ارتتىرۋ تاپسىرىلادى»، دەپ اتاپ ءوتتى. ارينە، بۇل الەۋ­مەتتىك قولداۋ سالا قىزمەتكەرلەرى ءۇشىن قۋانىشتى جاڭالىق، دەگەنمەن ەلى­مىزدەگى كىتاپحانالار توڭىرەگىندەگى قوردالانىپ قالاعان كوپ ماسەلەنى بۇل قولداۋ تولىق شەشە المايتىنى بەل­گىلى. الداعى ۋاقىتتا ءتۇيىندى تۇيت­كىلدەردى شەشۋ ءۇشىن قانداي شا­رالار قولعا الىنعانى دۇرىس؟ جال­پى مەم­لە­كەتتىك قولداۋدان بولەك، الەم­دىك تا­جىريبەگە ساي كىتاپحانانى جان­دان­دى­رۋعا قانداي ۇسىنىستار ايتار ەدى­ڭىزدەر؟

كىتاپحانا ارحيتەكتۋراسى ۇلكەن مانگە يە

ى

اقان ابدۋاليەۆ،

مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى مادەنيەت كوميتەتىنىڭ توراعاسى:

− بىلتىر مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس مادەنيەت جانە سپورت سالاسىنداعى باسقارۋشى جانە نە­گىزگى مادەنيەت قىزمەتكەرلەرىنىڭ جا­لاقىسى رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە – 50%-عا، جەرگىلىكتى دەڭگەيدە – 35%-عا كوبەيدى. پرەزيدەنتتىڭ قازاقستان حال­قىنا ارناعان بيىلعى جولداۋىنا سايكەس كىتاپحاناشىلاردىڭ دا ەڭبەك­اقى­سىن 2025 جىلعا دەيىن جىل سايىن 20 پايىزعا كوتەرۋ جۇمىستارى زاڭ­نامادا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن جۇر­گى­زىلۋدە. بۇدان باسقا مينيسترلىك قو­عام­دا كىتاپحاناشى ماماندىعىنىڭ بەدەلىن ارتتىرۋ، سونداي-اق كىتاپحانا قىزمەتكەرلەرىن ىنتالاندىرۋ بويىنشا شارالاردى جۇيەلى تۇردە جۇزەگە اسىرۋدا. سونىڭ ىشىندە 2018 جىلدان باستاپ تۇراقتى تۇردە جىل سايىن وتكىزىلىپ كەلە جاتقان مادەنيەت جانە ونەر سالاسى ۇيىمدارى مەن قىزمەتكەرلەرىنىڭ «رۋحاني قازىنا» رەسپۋبليكالىق فەس­تيۆالىندە ۇزدىك كىتاپحانا ۇيىم­دا­رى مەن قىزمەتكەرلەرىنە اتالىم قاراس­تى­رىلعان. بيىلعى فەستيۆال اياسىندا بالالار مەن جاسوسپىرىمدەردى كىتاپ وقۋعا تارتۋ بويىنشا ۇزدىك يننوۆاتسيالىق جانە كىتاپ وقۋ مەن كىتاپتى جىلجىتۋ جونىندەگى ۇزدىك مەديا جوبالار­دى ىسكە اسىرعان، قازاقستاننىڭ ۇلت­­تىق ەلەكتروندى كىتاپحاناسىن تو­لىق­تىرۋعا جانە دا­مىتۋعا قوسقان، بيۋد­­جەتتەن تىس قا­راجاتتى تارتۋ
ار­قى­­­­لى كى­تاپحانا قورىن تو­لىق­تىرعان ۇز­­دىك كىتاپحانالار انىق­­تالدى. بۇدان بو­لەك، وتاندىق بالالار ادەبيەتىنىڭ وكىل­دە­رىنە، كىتاپحانا ءىسى ماماندارى مەن ۇزدىك ادەبيەت جانە ونەر مۋزەي­لە­رى­نە مۇقاعالي ماقاتاەۆ، جامبىل جاباەۆ، ءاليحان بوكەيحان، ىبىراي التىنسارين، وزبەكالى جانىبەكوۆ اتىنداعى ارنايى جۇلدەلەر تاعايىن­دالدى. مۇنىڭ بار­لى­عى «بالالار ادە­بيە­تى جىلى» اياسىندا جۇرگىزىلدى.

قازىرگى تاڭدا «كىتاپحاناشىلار كۇنى» كاسىبي مەرەكەسىن زاڭنامامەن رەتتەۋ شا­رالارى قابىلدانۋدا. سونداي-اق كى­تاپحانالارعا وقىرماننىڭ قىزى­عۋ­شىلىعىن ارتتىرۋ جولدارىنىڭ ءبىرى – زاماناۋي كوپفۋنكتسيونالدى ور­تا­لىق رەتىندە ولاردىڭ قىزمەتىن جان­داندىرۋ شارالارى جۇزەگە اسۋدا. 2018 جىلى ەلىمىزدە 181 كوۆوركينگ ورتالىق اشىلعان بولسا، 2021 جىلى ولاردىڭ سانى 2،5 ەسەگە ارتىپ، 401-گە جەتتى. كوۆوركينگ ورتالىقتاردى ما­تە­ريال­دىق-تەحنيكالىق جابدىقتاۋ ءۇشىن جەر­گىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ بيۋد­جە­تىنەن بولەك، ءار ءوڭىردىڭ جەرگىلىكتى كاسىپكەرلەرى دەمەۋشىلىك كومەك كور­سە­تۋ­دە. بۇل جۇمىستار ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «رۋحاني جاڭعىرۋ» باع­دار­لامالىق ماقالاسىنىڭ «تۋعان جەر» كىشى باعدارلاماسى اياسىندا قولداۋ تاپتى. سونىمەن قاتار جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارعا ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىندەگى ويىن-ساۋىق ورتالىقتارىندا، تەمىر جول ۆوكزالدارى مەن اەروپورتتاردا، اۆتوبەكەتتەر مەن حالىق كوپ شوعىرلانعان ورىنداردا «بۋككروسينگ»، QR كودتارى بار كىتاپ تاقتايشالارىن ورناتۋ ارقىلى تۇرعىنداردىڭ كىتاپ وقۋىنا جاعداي جاساۋدى ۇسىندىق.

ى

جۇلدىز سۇلەيمەنوۆا،

پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى:

−كىتاپحاناشىلاردىڭ ايلىق جالا­قى­سى كوتەرىلگەننەن كەيىن، ولاردىڭ جالپى جۇيەلى بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋعا دەن قويۋ قاجەت. الداعى ۋاقىتتا كىتاپ­حا­ناشىلارعا جاي كىتاپحاناشى ەمەس، پەداگوگ-كىتاپحاناشى دەگەن ماماندىق بەرەتىن وسىنداي كلاسسيفيكاتوردان پەداگوگ دەگەن ماماندىق قاراستىرۋ كەرەك. قازىرگى ۋاقىتتا دەنساۋلىق ساقتاۋ، ءبىلىم بەرۋ، مادەنيەت جانە الەۋمەتتىك قورعاۋ سالالارىندا جالاقىنىڭ جۇيەلى ءوسۋى قۋانتادى. Nur Otan پارتياسىنىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسىنا سايكەس 2023 جىلعا قاراي دارىگەرلەردىڭ ەڭ­بەكاقىسى 2،5 ەسە وسەتىندىگى جانە مۇ­عا­لىمدەردىڭ دە ەڭبەكاقىسى 2 ەسەگە كوبەيەتىندىگى قاراستىرىلعان. الايدا ازاماتتاردان كەلىپ تۇسكەن كوپتەگەن وتىنىشتە مەكتەپ الدى مەكەمەلەردىڭ، ينتەرناتتار مەن بالالار ءۇيىنىڭ مە­دي­تسينالىق قىزمەتكەرلەرى مەن مەك­تەپ كىتاپحاناشىلارىنىڭ ەڭ­بەك­اقى­سى − ءبىلىم جانە عىلىم مينيستر­­لىگىنە قاراستى بولا وتىرىپ، قول­دا­نىستاعى ءنورماتيۆتى قۇجاتتارعا ساي­كەس، پەداگوگيكالىق قىزمەتكەرلەرگە تەڭەستىرىلگەن ساناتتاعى قىزمەتكەرلەر رەتىندە دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى قىزمەتكەرلەردىڭ ەڭ­­بەكاقىسىنان ايتار­لىقتاي تومەن ەكەن­دىگى ايتىلعان. بۇل جەردە باستى ماسەلە ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى بەس جارىم مىڭ مەديتسينالىق قىزمەتكەر مەن جەتى مىڭعا جۋىق مەكتەپ كىتاپ­حا­نا­شى­لارىنىڭ ەڭبەكاقىسىن كوتەرۋ كەرەك ەكەندىگى ايتىلىپ تۇر.       

وسى رەتتە Nur Otan فراك­تسياسىنىڭ مۇشەلەرى، قازاقستان رەس­پۋب­لي­كاسى پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتارى اتىنان ەكاتەرينا سمىشلياەۆا ەكەۋمىز پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى ەرالى توعجانوۆقا دەپۋتاتتىق ساۋال جول­دادىق. اتالعان سا­ۋالدا قىز­مەت­كەرلەردىڭ ۆەدومستۆولىق تيەسى­لى­گىن قالپىنا كەلتىرىپ، ەڭبەكاقى تولەۋدە ادىلەتتى قولداۋ تانىتۋ قاجەت ەكەن­دىگى ايقىندالدى. سەبەبى PISA حالىقارالىق تەست ناتيجەلەرى ءبىزدىڭ وقۋ­شىلاردىڭ وقۋ ساۋات­تىلىعى داعدىلارى جەت­كىلىكتى دەڭگەيدە دا­مىماعانىن كورسەتىپ وتىر. ارينە، 7 مىڭ ورتا مەكتەپتىڭ 3 ميلليوننان اسا وقۋ­شىسىن كىتاپ وقۋ مادەنيەتىنە باۋلۋ، وقۋ ساۋاتتىلىعىن دامىتۋ ىسىندە مەكتەپ كىتاپحاناشىلارىنا قا­جەتتى جاعداي جاساۋ ماڭىزدى دەپ ەسەپتەيمىز.

باقىتجامال وسپانوۆا، الماتىداعى ۇلتتىق كىتاپحانا ديرەكتورى، قازاقستان كىتاپحانا وداعىنىڭ توراعاسى:

− وزدەرىڭىز بىلەسىزدەر، ۋاقىت ءبىر ور­­نىندا تۇرمايدى. زامان تالابىنا ساي بولۋ ءۇشىن تۇراقتى ىزدەنۋ كەرەك. سوندىقتان باسقا سالالارداعىداي كى­تاپ­حانا سالاسىندا وقىرمانعا مەيلىنشە ساپالى قىزمەت كورسەتۋدە شەشۋىن كۇتكەن ما­سەلەلەر از ەمەس. اسىرەسە، اۋىل­دىق كى­تاپحانالارعا نازار اۋدارۋ كەرەك. اتاپ ايتساق، موبيلدىك كىتاپحانا كە­شەنىن (بيبليوبۋس) ۇيىمداستىرۋ كىتاپ­حا­نا رەسۋرستارى مەن قىزمەتتەردىڭ قول­­جەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋگە كو­مەك­­تەسەدى. بيبليوبۋستىڭ نەگىزگى مىن­دەتى – جەرگىلىكتى قاۋىمداستىق ءومىرىنىڭ جاڭا الەۋمەتتىك جانە كوممۋنيكاتيۆتىك فورماتىن قۇرۋ بولىپ تابىلادى. قالا مەن اۋىل اراسىنداعى اقپاراتتىق تەڭ­سىز­دىك ازايادى. ۇلتتىق قازاق ادەبيەتىن زەردەلەۋ جاقسارادى. بۇعان قوسا، كى­تاپ­حا­نا ماماندارىنىڭ قوسىمشا تەوريالىق جانە پراكتيكالىق بىلىمدەرىن جاڭارتۋ، كاسىپتىك ءبىلىم مەن شەبەرلىگىن دامىتۋ ماق­ساتىندا رەسپۋبليكالىق كاسىبي ءبى­لىم جەتىلدىرۋ ورتالىعىن قۇرۋ كەرەك دەپ ويلايمىن.

ۆ

دينا امانجولوۆا،

ن.ۆ.گوگول اتىنداعى قاراعاندى وبلىستىق امبەباپ عىلىمي كىتاپحاناسىنىڭ ديرەكتورى:

− شىنىمەن، كىتاپحانا سالاسىندا جىلدار بويى جيناقتالعان ماسەلەلەر وتە كوپ جانە ولاردىڭ ءبىر مەزەتتە شەشىلۋى مۇمكىن ەمەس. بۇگىندە مەملەكەتتىڭ قول­دا­ۋى كىتاپحانالاردىڭ تەحنيكالىق با­زاسىن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسىن شە­شۋگە باعىتتالىپ وتىر، بىراق ول جەت­كىلىكسىز. مىسالى، ءبىزدىڭ ايماقتا قارا­عان­دى وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى ابزال نۇكەنوۆتىڭ قولداۋىمەن «2020-2021 جىلدارى قاراعاندى وبلىسىنىڭ كىتاپحانالارىن ناسيحاتتاۋ مەن كىتاپ قورىن وزەكتىلەندىرۋ بويىنشا جول كارتاسى قابىلدانعان بولاتىن. وسى قۇجاتتان سوڭ وبلىس كىتاپحانالارىنىڭ كىتاپ قورىن تولىقتىرۋعا بولىنەتىن قارجى ءبىرشاما كوتەرىلگەنىمەن، ءالى دە جەتكىلىكسىز. وكىنىشكە قاراي، ولكەمىزدىڭ كومپيۋتەر پاركى جاڭارتۋدى تالاپ ەتەدى. ءتىپتى وبلىستىڭ باس ادىستەمەلىك ورتالىعى بولىپ تابىلاتىن ءبىزدىڭ كىتاپحانا كومپيۋتەرلەرىن سوڭعى رەت 2011 جىلى جاڭارتقان ەدى. ال بۇگىندە وقىرمانمەن بايلانىسىمىز تىكەلەي وسى تەحنيكاعا بايلانىستى بولىپ وتىر­عان ۋاقىتتا ءبىزدىڭ جۇمىسىمىز اق­ساپ تۇرعانى اقيقات. جانە بۇل جاع­داي رەس­پۋب­ليكامىزدىڭ كوپتەگەن كىتاپ­حا­نا­لارىنا تيەسىلى دەپ ايتا الامىن.

ال كىتاپحانالاردى الەمدىك تاجىري­بە­گە ساي جاڭعىرتۋ ۇسىنىم­دا­رىنا كەلەر بولساق، قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ «كىتاپ­حانا ءىسى» زاڭىن     قابىلداۋ ماسەلەسى، كوپشىلىك كىتاپحانالاردىڭ مودەلدىك ستاندارتى، مىندەتتى جەرگىلىكتى اقىلى دانا جانە ت.ب. ماسەلەلەر بىرنەشە رەت كوتەرىلگەن بولاتىن. بيىل ءبىز «كىتاپحانا – جاڭا قوعامدىق كەڭىستىك»: قاراعاندى وبلىسى كىتاپحانالارىن 2021-2025 جىلدار ارالىعىندا جاڭعىرتۋ جوباسىن» ىسكە اسىرۋ شارالارى كورسەتىلگەن جوس­پار دايىندادىق. جوبادا قاراعاندى وبلىسى كىتاپحانالارىندا جۇمىستىڭ جاڭا تۇرلەرىن ەنگىزۋ قاراستىرىلعان.

الەمدىك تاجىريبەگە ساي كىتاپحانانى جانداندىرۋ دەگەنگە كەلسەك، مىسالى، شەتەل كىتاپحانالارىنىڭ ارحيتەكتۋرالىق ديزاينى قانداي؟ ولار ارنايى بايقاۋلار جاريالاپ، ءجۇزىپ كەلە جاتقان كەمە نە­­مەسە ادامنىڭ ميى سىندى ەرەكشە عيماراتتارىمەن ادامدى تارتادى. ياعني سىرتقى كەلبەتىمەن كىتاپحانا ءوزىنىڭ مار­تەبەسىن، قوعامداعى قاجەتتىلىگىن كور­سەتەدى. جاڭا كىتاپحانالىق عيمارات زاماننىڭ تالابىن، ءسانىن بەلگىلەۋى كەرەك. ياعني كىتاپحانانىڭ ارحيتەكتۋراسى، سىرتقى ءپىشىنى مەن ورنالاسقان جەرى دە ۇلكەن مانگە يە. مىسالى، قاراعاندى وبلىسىنىڭ 315 كىتاپحاناسىنىڭ تەك بىرەۋى عانا (شاحتينسك قالاسىندا) تيپتىك عيماراتتا وتىر، ونى دا زاماناۋي عيمارات دەپ ايتا المايسىڭ. ال وبلىستىڭ باس ورتالىق كىتاپحاناسى 1969 جىلى تىگىن تسەحتارى بار ءسان ۇيىنە دەپ سالىنعان تار عيماراتتا ورنالاسقان. بۇگىندە وقىر­مان­نىڭ قاجەتتىلىگى مەن تالاپتارىن با­رىنشا ورىنداۋ ءۇشىن عيماراتتىڭ ءىشىن وزگەرتۋگە تىرىسۋدا. دەگەنمەن بوس الاڭ­­داردىڭ جوقتىعى قوردى تولىقتىرۋ مەن ساقتاۋدا، جاڭا ۇلگىدە قىزمەت كور­سە­تۋدە، قىزىعۋشىلىق كلۋبتارى مەن ۇيىر­­مەلەردى اشۋدا جانە ت.ب. كوپتەگەن كە­دەرگى كەلتىرەتىنى ءسوزسىز.

سوندىقتان بۇگىندە بىزگە ەرەكشە ستيلدە جاڭا كىتاپحانالىق عيمارات سا­لىنۋى قاجەت. سىرتقى كەلبەتىنە قىزىق­قان ادام كىتاپحانا ىشىنە ءۇڭىلىپ ونىڭ كوپ فۋنكتسيونالدى ەكەنىن، تۇلعاعا باعىت­تالعان جانە ونىڭ قاجەتتىلىگىنە قاراي وزگەرەتىن، جايلى، جوعارى تەحنولوگيالارىمەن جابدىقتالعان، كوۆوركينگ فۋنكتسيالى قوعامدىق كەڭىستىك، ياعني قوعامدىق ءومىردىڭ ورتالىعى ەكەنىن اڭعارۋى كەرەك. ارينە، پايدالانۋشىنىڭ قاجەتتىلىگىنە ساي قورى بولۋى قاجەت، بەستسەللەر كى­تاپتار، ەڭ ۇزدىك وقۋلىقتارى بار ءداس­تۇر­لى كىتاپ زالدارىمەن قاتار، كور­مە­لەر وتكىزەتىن الاڭدار، مەديا الاڭدار، مۋزىكالىق، كينو ستۋديالار، سونداي-اق تىلدىك كۋرستارعا، ويىندارعا، داۋىستاپ وقۋعا ارنالعان كامەرالىق الاڭدار بولسا ءتىپتى عانيبەت. جايلى، ىڭعايلى، كەڭ كىتاپحانالىق ورتا، SMART كەڭىستىك، جاڭا كومپيۋتەرلەر مەن ورگتەحنيكا، سان­دىق جۇيەگە وتكىزۋ ورتالىعى، ين­تەراك­تيۆتى جابدىقتار، جىلدام ينتەرنەت، ۇزدىك كىتاپ قورى – وسىنىڭ بارلىعى ءبىزدىڭ ايماقتىڭ كەز كەلگەن بولىگىندە كەز كەلگەن پايدالانۋشىعا قولجەتىمدى بولۋ كەرەك. كىتاپحانا دەربەس ەلەكتروندى رەسۋرستارىن قۇراپ، جازىلىم رەسۋرستارىن دا قولدانا الاتىن بولۋى مىندەتتى. كىتاپحانالاردا پايدالانۋشىلاردىڭ بارلىق توبىنىڭ: بالالار مەن ولاردىڭ اتا-اناسى، جاسوسپىرىمدەر، ستۋدەنتتەر، جۇمىس ىستەيتىن جاس مامانداردىڭ بارلىق ساناتتارى، بيزنەسمەندەر، دەن­ساۋ­لىقتارىمەن مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ازاماتتار مەن زەينەتكەرلەردىڭ، ت.ب. قا­جەتتىلىگى ەسكەرىلگەنى دۇرىس.

س

دامەت قۇسايىنوۆا،

قوستاناي وبلىسى ارقالىق قالالىق ورتالىقتاندىرىلعان كىتاپحانالار جۇيەسىنىڭ ديرەكتورى:

− جالپى، جۇرتشىلىققا رۋحانيات­ ءدانىن سەۋىپ، كىتاپتىڭ قادىر-قاسيەتىن دارىپتەۋشى كىتاپحاناشىلاردىڭ قوعامدا ءوز ورنى بار. ولاردىڭ ءبىراز جىلدان بەرى قوردالانىپ قالعان ماسەلەلەرى از ەمەس ەدى، سونىڭ ءبارى، قازىر رەت-رەتىمەن شەشىلىپ كەلەدى. سوندا دا اۋىلداعى كىتاپحانا مەن مەكتەپ كىتاپحاناسىنا جوعارى ءبى­لىمدى ماماندار جەتىسپەيدى. الداعى ۋا­قىتتا پەداگوگيكالىق باعىتتاعى جو­عا­رى وقۋ ورىندارىنا كىتاپحاناشى ماماندىعىن كوبىرەك ەنگىزسە، سوسىن كى­تاپ­­حاناشىلاردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ كۋرسىن مەيىلىنشە جۇيەلەندىرۋ قاجەت. ودان كەيىن ۇلگىلى اۋىلدىق كىتاپحانا مەن قالالىق كىتاپحانالار بايقاۋى ەكى جىلدا ءبىر رەت ۇيىمداستىرىلىپ، بۇعان مەيلىنشە قوماقتى قارجى قاراستىرىلسا دەيمىز.

ۆى

ءنۇريا قاپسالانوۆا،

بالقاش اۋداندىق كىتاپحاناسىنىڭ ديرەكتورى:

– اۋىل كىتاپحاناسى قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالاقىسى از بولۋىنا بايلانىستى شتات­قا جوعارى بىلىكتى تەحنيكالىق كادرلاردى (پروگرامميستەر، جۇيە اكىمشىسى، ۆەب-ديزاينەرلەر، ت.ب.)، سونداي-اق شەت ءتىلى ماماندارىن الۋ مۇمكىندىگى جوق. اعىل­شىن ءتىلىن وقىپ-ۇيرەنۋگە كومەكشى باسى­لىمدار نەكەن-ساياق. سونىڭ ىشىندە جاس شاماسى ءارتۇرلى بالالار مەن جاس­تار­عا ارنالعان سوزدىكتەر، ەنتسيكلوپە­ديال­ار، بەيىندى كوركەم ادەبيەتتەر تىم از. وقىرمان بالالارعا ارنالعان كىتاپ نارىعىنا زەرتتەۋ جۇرگىزەتىن رەسپۋبليكالىق تالداۋ ادىستەمەلىك ورتا­لى­عى جوق. قىزمەتكەرلەردىڭ ءبىلىمىن كوتەرۋگە قارجى بولىنبەيدى. كىتاپحانا قورلارى ەسكىرگەن. وقىرماندار مەن پايدالانۋشىلارعا كومپيۋتەرلەر جە­تىس­پەيدى، كوبى تالاپقا ساي ەمەس. كەڭەس زامانىندا كىتاپحاناشىلارعا ەسكى كىتاپتاعى شاڭ-توزاڭمەن جۇمىس ىستە­گەنى ءۇشىن قارجى تولەنەتىن، قازىر ول جوق. بۇگىنگى كىتاپحانالار – اقپاراتتىق مادەني-اعارتۋشىلىق، عىلىمي زەرتتەۋشىلىك مەكەمە بولۋ كەرەك. قازىرگى سۇرانىس تەحنولوگيانى ءبىلىپ قانا قويماي، سونىمەن بىرگە ونى ساۋاتتى تۇردە قولدانۋدى قاجەت ەتەدى.

 

«كىتاپحانا ءىسى» زاڭىن قابىلداۋ كەرەك

− قازىر عالامتور شىرماۋىنداعى قوعام كىتاپ وقۋدان الىستاپ بارادى. مۇنداي كەزەڭدە كىتاپقا ناسي­حات­شى بولۋ – ۇلكەن ەرلىك. وسى ورايدا كى­تاپ­حا­ناشىلارعا بارىنشا قولداۋ كور­سەتىپ، ولاردىڭ مارتەبەسىن كوتە­رۋ­گە قان­داي ءىس-شارالاردى قولعا الۋ قاجەت؟

اقان ابدۋاليەۆ،

مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى مادەنيەت كوميتەتىنىڭ توراعاسى:

− مەملەكەت باسشىسى 2020 جىلعى 22 قازاندا وتكەن پرەزيدەنت جا­نىنداعى ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭە­سىنىڭ IV وتى­رىسىندا وتاندىق كىتاپ­حا­نالار قىز­مەتىن جاڭعىرتۋ، جاس وقىر­مان­دى كى­تاپ وقۋعا تارتۋدى ناسيحاتتاۋ، كىتاپ­حانالاردىڭ زاماناۋي قىزمەتىن ۇيىم­داستىرۋ ارقىلى زامانا كوشىنە بە­يىم­دەل­گەن سانالى ۇرپاقتى تاربيەلەۋدى تاپ­سىردى.

مينيسترلىككە قاراستى رەسپۋب­لي­كالىق كىتاپحانالار ەلىمىزدەگى تۇر­عىن­داردىڭ، سونىڭ ىشىندە بالالاردىڭ كىتاپ وقۋ قاجەتتىلىگىنە الەۋمەتتىك تالداۋ جۇر­­گىزدى. تالداۋ ناتيجەسىندە، بالا­لار­دىڭ 68%-ى وقيتىن كىتاپتارىن مەكتەپ كىتاپحانالارىنان الاتىنىن، 8،1% – بالالار كىتاپحانالارىنىڭ قىزمەتىن پايدالاناتىنىن، 6،9%-ى ارنايى كىتاپ دۇكەندەرىنەن ساتىپ الاتىنىن، 15،2% ءۇي كىتاپحانالارىمەن پايدالاناتىنىن جەتكىزگەن.

وسىعان وراي بالالار ادەبيەتىنە، بالا­لار­دىڭ كىتاپ وقۋ مادە­نيە­تىن دامىتۋعا جانە بالالار كىتاپحانالارىنىڭ قىز­مەتىن جاقسارتۋعا، وتاندىق بالالار اقىن-جازۋشىلارىن، باسپاگەرلەردى ىن­تا­­لاندىرۋ مەن كىتاپحاناشىلاردىڭ مار­تە­بەسىن كوتەرۋگە مەملەكەت پەن قو­عام­نىڭ كوڭىلىن اۋدارتۋ ماقساتىندا مينيسترلىك «2021 جىلدى – بالالار ادەبيەتى جىلى» دەپ جاريالادى.

جۇلدىز سۇلەيمەنوۆا،

پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى:

−بىرىنشىدەن، كىتاپحاناشى مامان­دى­عىندا ءبىلىم الاتىن ستۋدەنتتەر ءۇشىن ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسىنىڭ ماز­­مۇنىن جاڭارتۋ قاجەت. ول جەردە جال­پى وقۋ ساۋاتتىلىعىن دامىتۋعا قا­تىستى، سونىمەن قاتار كىتاپ وقۋعا قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرۋدا اقپاراتتىق ساۋاتتىلىق داعدىلارىن دامىتۋعا بايلانىستى، كىتاپحاناشىدا وسىنداي قۇزىرەتتەر بولۋ قاجەت. كىتاپحاناشى تەك كىتاپ قورىن تۇگەندەۋشى نەمەسە قاي كىتاپ قاي جەردە تۇراتىنىن عانا بىلەتىن تەحنيكالىق قىزمەتكەر ەمەس، الداعى ۋاقىتتا كىتاپحاناشى دا پەداگوگ رەتىندە بالالاردىڭ وقۋعا دەگەن قىزىعۋشىلىعىن، سونىمەن قاتار كى­تاپ­تان العان ءبىلىمىن ومىردەن پايدالا­ن­ۋىنا ءتۇرلى ويىن، ۆيكتورينالاردى ۇيىمداستىرۋ سەكىلدى داعدىلاردى مەڭ­گەرگەن مامان بولۋى قاجەت. سون­دىق­­تان ءبىرىنشى ماسەلە كىتاپحاناشى ما­مان­دىعىن دايىنداۋ كەزىندە ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسىن قايتا قاراستىرۋ، سونىڭ ىشىندە پەداگوگيكالىق قۇزىرەتتىلىكتى ەنگىزۋ، سونىڭ نەگىزىندە بالامەن پەداگوگ رەتىندە جۇمىس ىستەۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرۋ ماڭىزدى. ەكىنشى ماسەلە، كىتاپحاناشىنىڭ بىلىكتىلىگىن ۇدايى ارتتىرىپ وتىرۋ قاجەت. قازىرگى تاڭدا فۋنكتسيونالدى ساۋاتتىلىعىن دامىتۋ، وقۋ ساۋاتتىلىعىن ارتتىرۋ، سونىمەن قاتار جاراتىلىستانۋ عىلىمدارى بويىنشا وقىتۋشىلاردىڭ ساۋاتتىلىعىن جەتىل­دى­رۋ­گە قاتىستى جالپى كىتاپحا­نا­شى­لاردى ارنايى كۋرستاردان وتكىزىپ وتىر­عانىمىز دۇرىس.

ى

باقىتجامال وسپانوۆا،

الماتىداعى ۇلتتىق كىتاپحانا ديرەكتورى، قازاقستان كىتاپحانا وداعىنىڭ توراعاسى:

– بىزدە 2017 جىلى ەلىمىزدىڭ كىتاپ­حا­نا ءىسىن دامىتۋ، ونىڭ مۇشە­لە­رى­نىڭ كۇشىن بىرىكتىرۋ، قولداۋ جانە قازاقستان كى­تاپحانالارىنىڭ الەمدىك قاۋىم­داس­تىقتاعى ءرولىن كوتەرۋ ماقسا­تىن­دا كى­تاپ­حا­نالىق وداق قۇ­رىلدى. ونىڭ وتىرىستارىندا كىتاپحانالار مەن كىتاپ­حا­نا­شى ما­مان­دى­عىنىڭ مارتەبەسىن كوتەرۋ جو­نىن­دە ناقتى ۇسىنىستار دايىندالادى. ماسەلەن، مەملەكەتتىك كاسىبي مەرەكە «كىتاپحاناشىلار كۇنىن» بەلگىلەۋدى بارلىق ارىپتەستەرىمىز اسىعا كۇتۋدە. سونداي-اق قازاقستاننىڭ ەلەكتروندى كىتاپحانالىق-اقپاراتتىق رەسۋرستارىن بىرىڭعاي ينتەگراتسيالانعان جۇيەگە بىرىكتىرۋ قاجەت. بۇل وقىرمانداردىڭ ەلىمىز كىتاپحانالارىنىڭ اقپاراتتىق رەسۋرستارىنا جەدەل قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. بۇعان قوسا كىتاپحانالاردىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جاعدايىن جاقسارتۋعا جانە دامىتۋعا قارجىلاندىرۋدى كوبەيتەتىن ۋاقىت كەلدى.

دينا امانجولوۆا،

ن.ۆ.گوگول اتىنداعى قاراعاندى وبلىستىق امبەباپ عىلىمي كىتاپحاناسىنىڭ ديرەكتورى:

– كىتاپحانالاردى قولدايتىن جانە ولاردىڭ مارتەبەسىن كوتەرەتىن بار­لىق شارا قاراستىرىلعان قازاقستان رەس­پۋبليكاسىنىڭ «كىتاپحانا ءىسى» زا­ڭىن قابىلداۋ كەرەك. زاڭدى قا­بىلداۋدىڭ ءوزى قوعامدا كىتاپ­حا­نا­لار­دى­ڭ مارتەبەسىنە قولداۋ بولارى ءسوزسىز.

ءنۇريا قاپسالانوۆا،

بالقاش اۋداندىق كىتاپحاناسىنىڭ ديرەكتورى:

– كىتاپحانا قىزمەتى جوعارعى دەڭگەيدە بولۋى قاجەت، بۇل دەگەنىمىز كىتاپحانا مەن كىتاپحاناشى مارتەبەسىن كوتەرۋدى تالاپ ەتەدى. الدىمەن ءار كىتاپحانانىڭ زاماناۋي تەحنيكالارىمەن جابدىقتالعان جەكە عيماراتى بولۋى كەرەك. ودان كە­يىن كىتاپحاناشىلاردىڭ بارلىعىن تولىق ستاۆكادا بولۋىن قامتاماسىز ەتۋ قاجەت. سونداي-اق كىتاپحاناشى ما­مان­دىعى ءۇشىن كاسىبي بىلىممەن قاتار، جاڭا تەحنيكالىق قۇرالداردى مەڭگەرۋى، اقپاراتتىق تەحنولوگيانىڭ كومەگىمەن جوعارى ساپالى اقپاراتتىق-بيبليوگرافيالىق قىزمەت كورسەتۋى، وقىرمان سۇرانىسىن قاناعاتتاندىرۋى، ءبىر سوزبەن ايتقاندا ۋاقىت تالابىنا ىلەسىپ وتىرۋى كەرەك. وسىعان وراي كومپيۋتەرلىك ساۋاتتىلىقتى جەتىلدىرۋ اياسىندا بارلىق كىتاپحاناشىعا كۋرستىق ساباقتار تەوريالىق جانە پراكتيكالىق جۇيەدە وتكىزىلىپ وتىرۋى قاجەت.

 

يدەولوگيالىق تۇرعىدان ەسكىرگەن اتاۋلار سانى از ەمەس

– ەلىمىزدەگى بىرقاتار كىتاپحانانىڭ اتاۋى تاۋەلسىزدىك العالى وزگەرگەن جوق. مىسالى، ن.ۆ.گوگول اتىن­دا­عى قاراعاندى وبلىستىق امبەباپ عىلى­مي كىتاپحاناسىن، ل.ن.تولستوي اتىن­داعى قوستاناي وبلىستىق امبەباپ كىتاپحاناسىن، ۆ.ماياكوۆ­سكي اتىن­داعى تالدىقورعان قالا­لىق كى­تاپ­حاناسىن ايتۋعا بولادى. دە­گەن­مەن ۇلت رۋحانياتىنىڭ دامۋىنا زور ۇلەس قوس­قان كلاسسيكتەرىمىز جە­تەرلىك. سون­دىق­تان وسى ماسەلەنى ش­ە­شۋ­دىڭ ۋا­قى­تى كەلدى ەمەس پە؟

اقان ابدۋاليەۆ،

مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى مادەنيەت كوميتەتىنىڭ توراعاسى:

− مەملەكەتتىك مەكەمەلەرگە، نە بولماسا كوشەلەرگە قاتىستى كەز كەلگەن اتاۋ بەرۋ ماسەلەسى ونوماستيكا سالاسىنداعى زاڭنامالارعا سايكەس ەڭ الدىمەن، جەرگىلىكتى اكىمدىك تاراپى­نان بىرقاتار پروتسەدۋرادان وتەدى. مەملەكەتتىك مەكەمەلەردىڭ اتاۋىن وز­گەر­تۋ بارىسىندا ەڭ الدىمەن، اتالعان ماسەلە ۇجىمدىق جينالىستا قارالىپ، قول­داۋ تاپقان جاعدايدا وبلىستىق ونو­ماستيكا كوميسسياسىندا قارالادى. اتالعان پروتسەستەردەن ءوتىپ، جەرگىلىكتى اكىمدىكتەر تاراپىنان ءتيىستى قۇجاتتار مينيسترلىككە ۇسىنىلعان جاعدايدا رەسپۋبليكالىق كوميسسيادا قارالادى.

جالپى، ونوماستيكا سالاسىندا سوناۋ كەڭەس كەزەڭىنەن بەرى كەلە جاتقان يدەولوگيالىق تۇرعىدان ەسكىرگەن اتاۋ­لار­دىڭ سانى از ەمەس. بۇگىنگى تاڭدا مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندار تاراپىنان وسى اتاۋلاردى تاۋەلسىزدىك سيپاتىنا ساي جانە تاريحي جەر-سۋ اتاۋلارىمەن وزگەرتۋگە باسىمدىق بەرە وتىرىپ جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە. بۇل باعىتتا ۇلكەن جۇمىستار اتقارىلدى، ءالى دە ات­قا­رى­لاتىن جۇمىستار كوپ. ءتيىستى تاپسىرمالار بار، ماسەلە مينيسترلىكتىڭ تىكەلەي باقىلاۋىندا.

سونداي-اق الەمگە اتى شىققان عۇ­لا­­مالاردىڭ، ايگىلى جازۋشىلاردىڭ، اعار­تۋشىلاردىڭ جانە باسقا دا ۇلى تۇلعالاردىڭ اتىن وزگەرتۋ ماسەلەسىن قا­راستىرۋدى ءجون دەپ سانامايمىز. اتاۋ­لاردى وزگەرتۋ ماسەلەسى ءالى دە جان-جاقتى تالقىلاۋدى جانە پىسىقتاۋدى قاجەت ەتەدى.

جۇلدىز سۇلەيمەنوۆا،

پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى:

− كەز كەلگەن نارسە حالىقپەن اقىل­دا­سىپ شەشىلۋ كەرەك. سول كىتاپحانا ورنالاسقان جەردىڭ ازاماتتارىنىڭ پى­كى­رى­مەن ساناسۋ قاجەت. ەگەر اتىن وز­گەرتۋ باستاماسى بولسا جەرگىلىكتى ماس­لي­حاتپەن شەشىلگەنى دۇرىس.

دينا امانجولوۆا،

ن.ۆ.گوگول اتىنداعى قاراعاندى وبلىستىق امبەباپ عىلىمي كىتاپحاناسىنىڭ ديرەكتورى:

– بۇل ۇلكەن ماسەلە دەپ ويلامايمىن. سەبەبى وسى سۇراقتىڭ شەشىمىنە كوپ قاراجات تا قاجەت ەمەس، تەك ۇجىم­نىڭ كەلىسىمى مەن ۇسىنىسى بولۋ كەرەك. مىسالى، ن.ۆ.گوگول اتىنداعى قارا­عاندى وبلىستىق امبەباپ عىلىمي كىتاپ­حاناسىنا داۋىلپاز اقىن قاسىم امانجولوۆتىڭ ەسىمىن بەرۋ تۋرالى اقىننىڭ 100 جىلدىق مەرەيتويىندا 2011 جىلى ۇجىممەن ۇسىنىس جاسالعان ەدى. ۇجىمدى وبلىستىڭ شىعارماشىلىق زيالى قاۋىمى ءبىر اۋىزدان قولداعان بولاتىن. سودان بەرى بارلىق قۇجات دا­يىن، ءوزىنىڭ شەشىمىن كۇتۋدە. اقىننىڭ بيىلعى 110 جىلدىق مەرەيتويىنا وراي سىي بولىپ، وسى ماسەلە وڭ شەشىمىن تابار دەپ ۇمىتتەنەمىز.

دامەت قۇسايىنوۆا،

قوستاناي وبلىسى ارقالىق قالالىق ورتالىقتاندىرىلعان كىتاپحانالار جۇيەسىنىڭ ديرەكتورى:

− بۇگىندە كەڭەستىك كەزەڭنەن قالعان، قازاققا ەش قاتىسى جوق اتاۋلاردى ۇلت­تىق تاريحىمىزعا ساي اتاۋلارمەن ال­ماستىرۋ ويعا قونىمدى. ورىسشا اتاۋ­­­­لار توزىعى جەتىپ، ءوزىمىزدىڭ ۇلت مۇ­راتى جولىنداعى تۇلعالارىمىزدىڭ ەسىمدەرىن جوعارىداعى كورسەتىلگەن كىتاپ­حا­نالارعا بەرۋدىڭ ۋاقىتى كەلدى.

ءنۇريا قاپسالانوۆا،

بالقاش اۋداندىق كىتاپحاناسىنىڭ ديرەكتورى:

− وتە ورىندى سۇراق. ماسەلەن، ەلى­مىز­دە ءاليحان بوكەيحان، شاكارىم قۇدايبەردى ۇلى، ماعجان جۇماباي­ ۇلى­ن، احمەت بايتۇرسىن ۇلى، مىرجاقىپ دۋلاتوۆ، جۇسىپبەك ايماۋىتوۆ، ءىلياس جانسۇگىروۆ، مۇحتار اۋەزوۆ، بەيىمبەت مايلين، سۇلتانماحمۇت تورايعىروۆقا ارنالعان بىردە-ءبىر كىتاپحانا جوق. بۇل مەملەكەتىمىز ءۇشىن – ۇلكەن سىن. ەلدەگى وتكەن داۋىردەن قا­لىپ كەتكەن كىتاپحانالاردىڭ ەسىمىن وسى الىپتاردىڭ ەسىمدەرىمەن اتاۋىمىز كەرەك.

 

كۇردەلى جوندەۋ كۇتكەن كىتاپحانالار كوپ

– ەلىمىزدە ءار سالاعا ارنالعان 11 130 كىتاپحانا بار. مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنە قاراستى 3 940 كوپ­شىلىك كىتاپحانا بولسا، سونىڭ 3 137-ءسى اۋىلدا ورنالاسقان. جالپى، شال­عايداعى كىتاپحانالاردىڭ قورى قان­شالىقتى جاڭارىپ تۇرادى جانە ولاردىڭ ماتەريالدىق جاعدايى زامان تالابىنا ساي ما؟

اقان ابدۋاليەۆ،

مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى مادەنيەت كوميتەتىنىڭ توراعاسى:

– «مادەنيەت تۋرالى» زاڭعا سايكەس ەلىمىزدە كىتاپحانالاردىڭ كىتاپحانا قورىن قالىپتاستىرۋ بويىنشا جۇمىستار ساتىپ الۋ، كىتاپ الماسۋ، سىيعا تارتۋ جانە مەملەكەتتىك تاپسىرىس اياسىندا باسىپ شىعارىلعان كىتاپتاردى وتەۋسىز الۋ ارقىلى جۇزەگە اسىرىلادى. سونداي-اق ۇلتتىق كىتاپحانالاردىڭ كىتاپحانا قورى باسىلىمنىڭ مىندەتتى تەگىن داناسىن الۋ جولىمەن دە قالىپتاستىرىلادى. سوڭعى ونجىلدىق كولەمىندە مينيسترلىكتىڭ قولداۋىمەن 2 832 اتاۋ بويىنشا قوعام­دىق-ماڭىزدى ادەبيەت تۇرلەرى 8 ملن 360 مىڭ 751 دانا تارالىممەن جارىق كورىپ، كىتاپحانالارعا تەگىن تاراتىلعان. سونىڭ ىشىندە 2010-2020 جىلدار ارالىعىندا 169 اتاۋ بويىنشا بالالار ادەبيەتى جالپى تارالىمى 384 000 دانادا باسىپ شىعارىلىپ، كوپشىلىككە ارنالعان كىتاپ­حا­نالارعا تەگىن ۇلەستىرىلگەن.

بيىل جىل سوڭىنا دەيىن مينيسترلىك «كوركەم»، «قوعامدىق-ساياسي»، «عىلىمي-كوپشىلىك»، «مادەنيەت جانە ونەر تۋرالى ادەبيەت، ونىڭ ىشىندە نوتالىق»، «بالالار جانە جاسوسپىرىمدەر»، «تانىمدىق»، «ەنتسيك­لوپەديالىق-انىقتامالىق»، «اۋدار­­ما» سەريالارىمەن 148 اتالىم ادەبيەتتى 454 000 دانامەن باسىپ شىعارىپ، مادەنيەت سالاسىنداعى كوپ­شىلىككە ارنالعان كىتاپحانالارعا تاراتۋدى جوسپارلاپ وتىر. اتالعان ادەبيەتتەردىڭ 33-ءى وتاندىق بالالار ادەبيەتى قالامگەرلەرىنىڭ، 4-ەۋى الەم با­لا­لار ادەبيەتى كلاسسيكتەرىنىڭ اۋدار­ما­لارى بولىپ تابىلادى (بالالار ادەبيەتى 40 اتاۋ بويىنشا). بۇدان بولەك مينيسترلىك بۇگىندە ەلىمىزدەگى كوزى كورمەيتىن جانە ناشار كورەتىن ازاماتتارعا ارنالعان كىتاپحانالاردىڭ مەملەكەتتىك تىلدەگى كىتاپ قورىن ۇلعايتۋ بويىنشا جۇمىستاردى جۇرگىزۋدە.

بۇگىندە اتالعان كىتاپحانا وقىرمان­دا­رىنىڭ نەگىزگى اقپارات كوزى بەدەرلى-نۇكتەلى شريفتپەن، ياعني برايل قارپىندە مەملەكەتتىك تىلدە جارىق كورگەن كىتاپتار جەتىسپەيتىندىكتەن، مينيسترلىك ەلىمىزدە بەدەرلى-نۇكتەلى شريفت باسپاحاناسىن اشۋ بويىنشا جۇمىستارىن جۇرگىزۋدە.

بۇدان بولەك كوپشىلىككە ارنالعان كىتاپحانالاردىڭ كىتاپ قورى 3D، 4D فورماتىنداعى بالالار ادەبيەتىمەن، «دەمەۋشىلەردەن كىتاپ» چەللەندجىن ۇيىم­داستىرۋ جانە وتكىزۋ ارقىلى تولىق­تىرىلىپ كەلەدى.

سونىمەن قاتار قولدانىستاعى زاڭ­ناماعا سايكەس كىتاپحانالاردىڭ ما­تە­ريال­دىق جاعدايىنا قاتىستى ما­سەلە، ياعني ولاردىڭ ماتەريالدىق-تەح­ني­كالىق ءال-اۋقاتىن جاقسارتۋ، عيما­رات­پەن قامتاماسىز ەتۋ جانە ت.ب. ماسەلە اكىم­دىكتەردىڭ قۇزىرەتىنە كىرەتىنىن جەتكىزەمىز.

جۇلدىز سۇلەيمەنوۆا،

پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى:

−بۇل مادەنيەت جانە سپورت مينيستر­لىگى­ءنىڭ، جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىك ور­گان­­­­دارىنىڭ قۇ­زى­رەتتىلىگىندەگى ماسەلە. نەگىزى اۋىلدا تۋىپ-وسكەن مەتسەناتتاردان باستاپ بۇل ماسەلەنى قولعا الىپ شە­شىلۋىنە اتسالىسۋ قاجەت. ارينە، جەر­گىلىكتى اتقارۋشى بيلىك ورگاندارى دا قا­زىرگى تاڭدا اۋىلدىق جەرلەردەگى وسى كىتاپ قورىنىڭ جاڭارۋى، سونىمەن قاتار كىتاپحانالاردىڭ جاڭارۋىنا بايلانىس­تى جۇمىس ىستەۋ كەرەك. بۇل ورايدا Nur Otan پارتياسىنىڭ «وزگەرىستەر جولى: ءار ازاماتقا لايىقتى ءومىر!» اتتى سايلاۋالدى باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ جونىندەگى جول كارتاسىنداعى «اۋقاتتى اۋىلدار» جوباسى 3500 اۋىلدى جاڭارتۋعا بايلانىستى سول اۋىلدارىنىڭ ىشىندە قاراستىرىلعان، بۇدان بولەك سونىمەن قاتار «شاعىن قالالاردا، اۋدان ورتالىقتارىندا جانە اۋىلداردا 5000 مەكتەپكە جاڭارتۋ جۇرگىزۋ» پۋنكتى بار. اتالعان پۋنكت جەتى باعىتتان تۇرادى، ونىڭ ىشىندە كۇردەلى جوندەۋ، سونىڭ ىشىندە كىتاپحانانى كۇردەلى جوندەۋ، ماسەلەسى ناقتى كورسەتىلگەن. وسىنىڭ ىشىندە بيىلدىڭ وزىندە 1000 مەكتەپتىڭ كىتاپحاناسىنا جيھازدار جاڭارتىلىپ، كىتاپحانا قورىنا جاڭا زاماناۋي ۇلگىدەگى كىتاپتار الىنىپ، سونىمەن قاتار كىتاپتىڭ يننوۆاتسيالىق رەسۋرستارعا جازىلۋى قاراستىرىلعان.

باقىتجامال وسپانوۆا، الماتىداعى ۇلتتىق كىتاپحانا ديرەكتورى، قازاقستان كىتاپحانا وداعىنىڭ توراعاسى:

– راسىندا دا كىتاپحانالار قورىن تولىقتىرۋ مەن جاڭارتۋدا ويلاناتىن ماسەلەلەر بارشىلىق. ماسەلەن، وبلىس­تار­دا وسى ماقساتتارعا قاراجات بولىنەدى. بىراق بۇل قارجى وقىرمانداردىڭ اقپا­راتتىق سۇرانىستارىنا سايكەس كىتاپ­حانا قورىن تولىقتىرۋعا ازدىق ەتەدى. ويتكەنى بولىنەتىن قارجى وبلىس­­تىق، قالالىق، اۋداندىق جانە اۋىلدىق كى­تاپحانالاردى تولىققاندى قام­تى­ماي­دى. جاڭا ايتقانداي، كىتاپ­حا­نا­لار­دىڭ ماتەريالدىق جاعدايى دا كەزەك كۇت­تىرمەيتىن ماسەلە. مى­سا­لى، رەس­پۋب­لي­كانىڭ 90 كوپشىلىك كى­تاپ­حا­نا­سىنا كۇر­دە­لى جوندەۋ جۇ­مىس­تا­رىن جۇرگىزۋ قاجەت.

دينا امانجولوۆا،

ن.ۆ.گوگول اتىنداعى قاراعاندى وبلىستىق امبەباپ عىلىمي كىتاپحاناسىنىڭ ديرەكتورى:

− بۇگىنگى تاڭدا قاراعاندى وبلى­سى­نىڭ كىتاپحانالار جۇيەسىندەگى 315 كىتاپحانانىڭ 240-ى اۋىلدىق كىتاپحانا. اۋىلدىق جەرلەردەگى كىتاپحانا قورى 3 ميلليونعا جۋىق. كىتاپ قورى مەم­لە­كەتتىك تاپسىرىسپەن جارىق كورەتىن ادە­بيەتتەرمەن، بيۋدجەتتەن بولىنەتىن قارجىعا ساتىپ الىناتىن ادەبيەتتەرمەن تولىق­تىرىلىپ وتىرادى. كىتاپ ونىم­دە­رى باعاسىنىڭ ۇنەمى ءوسىپ وتىرۋى كى­تاپ­حانا قورىن تولىقتىرۋعا جىل سا­يىن قارجىلاندىرۋدى ۇلعايتۋدى تالاپ ەتەدى. مىسالى، وتكەن جىلى اۋىل كىتاپحانالارىنىڭ كىتاپ قورىن تولىقتىرۋعا 23 ملن تەڭگە، ال مەرزىمدى باسىلىمدارعا جازىلۋعا 26 ميلليون تەڭگەگە جۋىق قارجى بولىنگەن. ياعني ورتا ەسەپپەن وبلىس بويىنشا ءبىر اۋىلدىق كىتاپحاناعا كىتاپ ساتىپ الۋعا 96 مىڭ تەڭگەدەن كەلەدى. ال كىتاپتىڭ باعاسىن ورتا ەسەپپەن 3000 تەڭگە دەپ الاتىن بولساق، ءبىر كىتاپحانا جىلىنا نەشە كىتاپپەن تولىعاتىنىن ساناي بەرىڭىز. دەگەنمەن ءار اۋىلدىڭ جاعدايى بىردەي ەمەس ەكەنىن دە ەسكەرۋ كەرەك.

قاراعاندى وبلىسى كىتاپحانالاردى كومپيۋتەرلەندىرۋ جاعىنان ەلىمىزدە ال­دىڭعى قاتاردا. بۇگىندە بارلىق كىتاپحانا كومپيۋتەرلەندىرىلگەن. تەك ارينە، جا­ڭار­تۋ جاعىنا ۇلكەن كوڭىل ءبولۋ كەرەك. اۋىلدىق جەردەگى 240 كىتاپحانانىڭ 60 كىتاپحاناسى ينتەرنەت جەلىسىنە قوسىلا الماي وتىر.

دامەت قۇسايىنوۆا،

قوستاناي وبلىسى ارقالىق قالالىق ورتالىقتاندىرىلعان كىتاپحانالار جۇيەسىنىڭ ديرەكتورى:

− ارقالىق ورتا­لىق­تان­دىرىلعان كىتاپ­حانالار جۇي­ەسىنە 15 اۋىلدىق كى­تاپحانا قارايدى. وسى اۋىلدىق كىتاپ­حا­نالاردىڭ جەكە عيماراتتارى جوق، اۋىل اكىمشىلىگىندە، مەكتەپتە، كلۋبتاردا جۇمىس ىستەيدى. كىتاپحانا قورىن تولىقتىرۋدىڭ باستى باعىتتارىنىڭ ءبىرى – ساتىپ الىناتىن باسىلىمدار. ءبىز وقىر­مانداردىڭ سۇرانىسىن زەردەلەپ، ونىڭ ورىندالۋىنا اسا ءمان بەرىپ، قا­جەتتى باسىلىمداردى ساتىپ الۋ جۇ­مىسىن ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكپەن اتقا­را­مىز. كىتاپ قورىن تولىقتىرۋدا سىيعا بەرىلگەن باسىلىمداردىڭ ورنى ەرەكشە. جان دۇنيەسىن تولقىتىپ، جۇرەگىن جارىپ شىققان جاڭا تۋىندىلارىن سىيعا بەرەتىن اۆتورلاردا كىتاپحاناعا ءجيى كە­لە­دى. مەرزىمدى باسىلىمدارعا جازىلۋ جۇمىستارىن ۇيىمداستىرۋ كەزىندە ەرەكشە كوڭىل بولەتىن جايتتار: وقىرمان جەدەل وزەكتى اقپاراتتى ەڭ الدىمەن، بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ تۇراقتى، سەنىمدى وكىلدەرى – گازەت پەن جۋرنال بەتتەرىنەن تابىلادى. سوندىقتان دا كۇندەلىكتى قاجەتتى اقپاراتپەن سۋسىنداپ وتىراتىن وقىرماننىڭ اقپاراتتىق سۇرانىسىن مىندەتتى تۇردە قاناعاتتاندىرۋىمىز ءۇشىن مەرزىمدى باسىلىمداردى جازدىرىپ الۋعا قاراجات جەتكىلىكسىز. كەيبىر اۋىلدار وتە شالعايدا ورنالاسقان، جاڭا كەلىپ تۇسكەن كىتاپتاردى اۋىلدىق كىتاپ­حا­نالارعا جەتكىزىپ بەرۋ، ادىستەمەلىك كومەك كورسەتۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ ءۇشىن كولىكتىڭ جوقتىعى قىنجىلتادى.

ءنۇريا قاپسالانوۆا،

بالقاش اۋداندىق كىتاپحاناسىنىڭ ديرەكتورى:

− بالقاش اۋداندىق مادەنيەت جانە تىلدەردى دامىتۋ بولىمىنە قاراس­تى «بالقاش اۋدانى اكىمىنىڭ اۋدان­دىق كىتاپحاناسى» مەملەكەتتىك مە­كە­مەسى قۇرامىندا 1 اۋداندىق، 14 اۋىل­دىق كىتاپحانا اۋدان حالقىنا قىز­مەت كورسەتەدى. كىتاپ قورى تەك س.سەي­فۋل­­لين اتىنداعى الماتى وب­لىس­­تىق امبەباپ كىتاپحاناسىنان تۇسە­تىن جاڭا ادەبيەتتەرمەن جانە «كى­تاپ­­حاناعا كىتاپ سىيلا!» اكتسياسى ايا­سىن­­دا جەكە وقىرمانداردىڭ، اقىن-جازۋ­شىلاردىڭ كىتاپحاناعا سىيعا تار­تاتىن كىتاپتارى ەسەبىنەن عانا تولىق­تى­رىلادى، ال جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسە­بى­نەن كىتاپحاناعا قازىرگى زامانعا ساي زا­ماناۋي ادەبيەتتەردى ساتىپ الۋ ءۇشىن قارجى بولىنبەيدى. بالقاش اۋدا­نى اگرارلىق اۋدان بولعاندىقتان، اۋىل شارۋاشىلىعىنا قاتىستى ادە­بيەت­تەر – مال شارۋاشىلىعى، كۇرىش شارۋا­شى­لى­عىنا قاتىستى ادەبيەتتەر جوقتىڭ قاسى. الىسقا ۇزاماي-اق، اۋدان ورتالىعى باقاناس اۋىلىنداعى باقاناس اگرارلى-يندۋستريالىق كوللەدجى بىلىمگەرلەرىنىڭ تالاپ-تىلەكتەرى ورىندالماي وتىر. ال اۋىلدىق كىتاپحانالاردىڭ ماتەريالدىق جاعدايىنا كەلەتىن بولساق، اۋىلدىق كىتاپحانالاردىڭ جاعدايى مۇشكىل دەپ ايتۋعا بولادى، سەبەبى قاراپايىم عانا كىتاپحانالىق جيھازدار – كىتاپ سورەلەرى، كىتاپ كورمەسىنىڭ سورەلەرى، ورىندىق، ۇستەلدەردىڭ وزدەرى جەتىسپەيدى.

 

دوڭگەلەك ۇستەلدى ۇيىمداستىرعاندار:

            ميراس اسان،

            ازامات ەسەنجول،

            مۇحتار كۇمىسبەك،

سوڭعى جاڭالىقتار

جانى جايساڭ جاز-اتا

قوعام • كەشە

دۇبىردەن تۋعان ولەڭ

ادەبيەت • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار