ايماقتار • 28 قىركۇيەك، 2021

شەكاراداعى اۋىلدا شەشىلمەگەن ماسەلە كوپ

101 رەت كورسەتىلدى

ادەتتە ءتۇرلى جيىن كەزدەرىندە اكىمدەر قاي اۋىلدا قانداي شارۋا­لاردىڭ اتقارىلىپ جاتقانىن جىپكە تىزگەندەي ەتىپ بايانداپ بەرەدى. بىراق كۇردەلى ماسەلەسى كۇرمەۋلى كۇيىندە قالىپ كەلە جاتقان اۋىل­داردىڭ شىندىعى تۋرالى شەندىلەردىڭ اۋزىنان ەستۋ قيىن. ەلىمىز ەگەمەندىك الىپ، ەڭسەسىن تىكتەپ، التىن بەسىگىمىزگە قايتا باق قونعان ۋاقىتتا، ءالى دە بولسا، كوپشىلىكتىڭ كوكەيىندە قالىپ كەلە جاتقان ماسەلەلەر بار.

ماسەلەن، مەركى اۋدانىنىڭ انداس باتىر اۋىلىندا قور­دا­لان­عان تۇيتكىل كوپ بولىپ شىقتى. قاراپايىم اۋىل تۇرعىندارى مۇ­ڭىن ايتىپ، بۇعان دەيىن دە اۋدان باس­شىلارىنا تالاي رەت بارىپتى. الايدا اۋداندا تالاي اكىم قىزمەت ىستەپ كەتكەنىمەن، الەۋ­مەتتىڭ كوتەرگەن ماسەلەلەرىن شەشىپ بەرە الماعان. تۇرعىندار اۋداننىڭ قازىرگى اكىمى رۋسلان نۇرسيپاتوۆتىڭ الدىنا دا اۋىلعا قاتىستى قىرىق جەتى ساۋال قويىپ، جاۋابىن كۇتىپ وتىر.

تابيعاتى تامىلجىعان، مىنەزى مامىراجاي دەلىنەتىن مەركى جە­رىنىڭ جوعارى جاعىندا انداس باتىر اۋىلدىق وكرۋگى بار. بۇل اۋىل­دىڭ قۇرامىنا ارال قىستاق، قىزىل قىستاق ەلدىمەكەندەرى جانە گرانيتوگورسك كەنتى مەن شالدو­ۆار ستانساسى كىرەدى. ال اتالعان وكرۋگتىڭ ورتالىعى انداس باتىر اۋىلى قىرعىز مەملەكەتىنىڭ شۋ وبلىسىمەن شەكتەسەدى. ەكى ورتا بار-جوعى 800 مەتر عانا. اۋىل تۇرعى­نى ەربولات بىرباەۆ اۋدان اكىمىنە جولداعان قىرىق جەتى ساۋالدىڭ ىشىنەن ەڭ كۇردەلى دەگەن ءتورت ماسەلەنى كوتەردى. «اۋىلىمىزدا سالىنعانىنا الپىس جىل بولعان مەكتەپ بار. بىراق ەسكى، قۇلايىن دەپ تۇر. ودان كەيىن اۋىلدا مادەنيەت ءۇيى جوق. كەزىندە ول دا قولدان قولعا ءوتىپ، اقىرى ورتەنىپ تىندى. بۇل جەردى ەل «رەيحستاگ» دەپ اتايدى. جاستاردى سالاماتتى ءومىر سالتىنا باۋليتىن سپورت نىسانى دا كەرەك. شاعىن بوكس ۇيىرمەسى عانا بار. اۋىلىمىزداعى بەس-التى كوشە دە كەڭەس وكىمەتىنەن كەيىن جوندەۋ كورمەگەن. اۋىز سۋ ماسەلەسى دە شەشۋدى قاجەت ەتەتىن ەڭ كۇردەلى ماسەلەنىڭ ءبىرى»، دەيدى ول. انداس باتىر اۋىلىنىڭ جوعارعى جاعىندا سۋ بولعانىمەن، تومەنگى جاعىندا تۇراتىن حالىق سۋدى قۇدىقتان ءىشىپ وتىر. ال قۇدىق سۋى بىردە لاي، بىردە تۇنىق. كەزىندە اۋىلعا اۋىز سۋ كىرگىزۋ تۋرالى باستاما كوتەرىلگەنىمەن، اقىرى اياقسىز قالعان. «مەن 1972 جىلى اۋىلدا كومسومول حاتشىسى بولىپ جۇمىس ىستەدىم. سوندا ءبارى بار ەدى. ال قازىر ەشتەڭە جوق. وسى ماسەلە جيىرما جىل بويى كوتەرىلىپ كەلەدى. بىزگە ەمەس، كوپ نارسە جاستارعا كەرەك قوي. قازىر اۋىل جاستارى كۇندە كەشكە قاراي كەدەن ماڭىندا جۇرەدى. باسقا قايدا بارادى ەندى؟ ءبىزدىڭ كوتەرىپ وتىرعان مەكتەپ، كوشە، اۋىز سۋ ماسەلەلەرىنە وبلىس اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆ نازار اۋدارىپ، كومەكتەسسە دەيمىز. جول قازىر قيراپ جاتىر. سوعان قاراپ، ءوزىمىزدى باياعى كەزەڭدە، سوناۋ ون توعىزىنشى عاسىردا ءومىر ءسۇرىپ وتىرعانداي سەزىنەمىز»، دەيدى ە.بىرباەۆ.

جامبىل وبلىسىندا ءبىلىم وشاقتارى كوپتەپ سالىنۋدا. اۋىل تۇرعىندارى بولسا، بيلىك بىزگە دە نازار اۋدارىپ، تىم قۇرىسا اۋىلداعى №21 جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپكە 150 ورىندىق قوسىمشا عيمارات سالىپ بەرسە دەيدى. اتالعان نىساننىڭ جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتارى دا ازىرلەنۋدە ەكەن. الايدا وعان 137 ملن تەڭگە قاجەت. ال اتالعان مەكتەپتىڭ ديرەكتورى ەلميرا بەكجانوۆانىڭ ايتۋىنشا، 530 بالاعا ارنالعان ءبىلىم وشاعىندا بۇگىندە 939 بالا وقيدى ەكەن. ياعني ەكى ەسەگە كوپ. سونداي-اق ول فيزيكا، ماتەماتيكا جانە ورىس ءتىلى پاندەرىنىڭ مۇعالىمدەرى جەتىسپەيتىنىن دە ايتتى. ايتقانداي، بۇل مەكتەپ 1960 جىلى سالىنىپتى. ەسكى مەكتەپتە وقۋشىلار قا­زىر قىسىلىپ وقۋعا ءماجبۇر. سول سياقتى، اۋىل ىشىندەگى جولداردىڭ ماسەلەسى دە نازار اۋدارارلىق. بۇل كۇندە تاس جولداردىڭ توزىعى جەتكەن. اۋىل تۇرعىنى باحادىر حاسانباەۆ كەزىندە انداس باتىر اۋىلىنىڭ ىشىندەگى نەگىزگى كوشەنىڭ «بىشكەك-تاشكەنت» تاسجولى بولعانىن ايتتى. الايدا قازىر اۋىل ىشىمەن اۋىر جۇك كولىكتەرى كوپ جۇرەتىندىكتەن، ءارى ۇزاق ۋاقىت بويى جوندەۋ كورمەگەندىكتەن توزىپ كەتكەنىن جەتكىزدى. شىنىندا دا، جولداردىڭ ءارى تار، ءارى توزىعى جەتكەنى كورىنىپ تۇر. سونداي-اق، تۇرعىندار اۋىلداعى قاۋىپسىزدىك ماسەلەسىنە دە الاڭدايدى ەكەن. سەبەبى وكرۋگ بويىنشا 2 پوليتسيا قىزمەتكەرى عانا جۇمىس ىستەيدى. ال انداس باتىر اۋىلدىق وكرۋگىندە 8 700 ادام تۇرادى. ورتالىقتىڭ وزىندە 5 مىڭ حالىق بار. سونداي-اق مۇنداعى ەلدىمەكەندەر دە ءبىر-بىرىنەن قاشىقتا ورنالاسقان. ماسەلەن، گرانيتوگورسك كەنتى وكرۋگ ورتالىعىنان 12 شاقىرىمدا. «بەتى اۋلاق، بىراق الدەقانداي قىلمىس ورىن السا، ەكى پوليتسيا قىزمەتكەرى قالايشا ۇلگەرىپ جۇمىس ىستەيدى. بۇل دا ءبىز ءۇشىن ويلاناتىن ماسەلە. كەزىندە اۋىلدا پوليتسيا پۋنكتى بولاتىن. قازىر ول دا جوق. وبلىستىق پوليتسيا دەپارتامەنتىنىڭ باس­شى­لىعى اۋىلداعى وسى ماسەلەنى دە شەشىپ بەرسە»، دەيدى كوپشىلىك.

كورشى قىرعىز ەلىنىڭ شۋ وبلىسىنان بەرى وتكەن ادامدار وسى انداس باتىر اۋىلىن كورەدى. ەكى ورتا تىم جاقىن. ءبىر شاقىرىم­عا دا جەتپەيتىن جەر. ال اۋىل تۇرعى­نى ە.بىرباەۆ ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العا­لى تالاي يگىلىكتى شارۋالار اتقارى­لىپ جاتقانىن، قازاقتىڭ شاعىن اۋى­لى بولسا دا بۇل قازاق جەرىنىڭ ءبىر بو­لى­گى ەكەنىن ايتا كەلىپ، كۇردەلى ماسەلە­لەر ەرتەرەك شەشىمىن تاپسا دەگەن تىلەگىن جەتكىزدى. ال اۋدان اكىمى رۋسلان نۇرسيپاتوۆقا جولدانعان قىرىق جەتى ساۋالدان ازىرگە جاۋاپ بولماعانىمەن، كوپشىلىك ءالى دە اتالعان ماسەلەلەردىڭ وڭ شەشى­لەتىنىنەن ءۇمىتتى.

سوڭعى جاڭالىقتار

جانى جايساڭ جاز-اتا

قوعام • كەشە

دۇبىردەن تۋعان ولەڭ

ادەبيەت • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار