ماسەلەن, مەركى اۋدانىنىڭ انداس باتىر اۋىلىندا قوردالانعان تۇيتكىل كوپ بولىپ شىقتى. قاراپايىم اۋىل تۇرعىندارى مۇڭىن ايتىپ, بۇعان دەيىن دە اۋدان باسشىلارىنا تالاي رەت بارىپتى. الايدا اۋداندا تالاي اكىم قىزمەت ىستەپ كەتكەنىمەن, الەۋمەتتىڭ كوتەرگەن ماسەلەلەرىن شەشىپ بەرە الماعان. تۇرعىندار اۋداننىڭ قازىرگى اكىمى رۋسلان نۇرسيپاتوۆتىڭ الدىنا دا اۋىلعا قاتىستى قىرىق جەتى ساۋال قويىپ, جاۋابىن كۇتىپ وتىر.
تابيعاتى تامىلجىعان, مىنەزى مامىراجاي دەلىنەتىن مەركى جەرىنىڭ جوعارى جاعىندا انداس باتىر اۋىلدىق وكرۋگى بار. بۇل اۋىلدىڭ قۇرامىنا ارال قىستاق, قىزىل قىستاق ەلدىمەكەندەرى جانە گرانيتوگورسك كەنتى مەن شالدوۆار ستانساسى كىرەدى. ال اتالعان وكرۋگتىڭ ورتالىعى انداس باتىر اۋىلى قىرعىز مەملەكەتىنىڭ شۋ وبلىسىمەن شەكتەسەدى. ەكى ورتا بار-جوعى 800 مەتر عانا. اۋىل تۇرعىنى ەربولات بىرباەۆ اۋدان اكىمىنە جولداعان قىرىق جەتى ساۋالدىڭ ىشىنەن ەڭ كۇردەلى دەگەن ءتورت ماسەلەنى كوتەردى. «اۋىلىمىزدا سالىنعانىنا الپىس جىل بولعان مەكتەپ بار. بىراق ەسكى, قۇلايىن دەپ تۇر. ودان كەيىن اۋىلدا مادەنيەت ءۇيى جوق. كەزىندە ول دا قولدان قولعا ءوتىپ, اقىرى ورتەنىپ تىندى. بۇل جەردى ەل «رەيحستاگ» دەپ اتايدى. جاستاردى سالاماتتى ءومىر سالتىنا باۋليتىن سپورت نىسانى دا كەرەك. شاعىن بوكس ۇيىرمەسى عانا بار. اۋىلىمىزداعى بەس-التى كوشە دە كەڭەس وكىمەتىنەن كەيىن جوندەۋ كورمەگەن. اۋىز سۋ ماسەلەسى دە شەشۋدى قاجەت ەتەتىن ەڭ كۇردەلى ماسەلەنىڭ ءبىرى», دەيدى ول. انداس باتىر اۋىلىنىڭ جوعارعى جاعىندا سۋ بولعانىمەن, تومەنگى جاعىندا تۇراتىن حالىق سۋدى قۇدىقتان ءىشىپ وتىر. ال قۇدىق سۋى بىردە لاي, بىردە تۇنىق. كەزىندە اۋىلعا اۋىز سۋ كىرگىزۋ تۋرالى باستاما كوتەرىلگەنىمەن, اقىرى اياقسىز قالعان. «مەن 1972 جىلى اۋىلدا كومسومول حاتشىسى بولىپ جۇمىس ىستەدىم. سوندا ءبارى بار ەدى. ال قازىر ەشتەڭە جوق. وسى ماسەلە جيىرما جىل بويى كوتەرىلىپ كەلەدى. بىزگە ەمەس, كوپ نارسە جاستارعا كەرەك قوي. قازىر اۋىل جاستارى كۇندە كەشكە قاراي كەدەن ماڭىندا جۇرەدى. باسقا قايدا بارادى ەندى؟ ءبىزدىڭ كوتەرىپ وتىرعان مەكتەپ, كوشە, اۋىز سۋ ماسەلەلەرىنە وبلىس اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆ نازار اۋدارىپ, كومەكتەسسە دەيمىز. جول قازىر قيراپ جاتىر. سوعان قاراپ, ءوزىمىزدى باياعى كەزەڭدە, سوناۋ ون توعىزىنشى عاسىردا ءومىر ءسۇرىپ وتىرعانداي سەزىنەمىز», دەيدى ە.بىرباەۆ.
جامبىل وبلىسىندا ءبىلىم وشاقتارى كوپتەپ سالىنۋدا. اۋىل تۇرعىندارى بولسا, بيلىك بىزگە دە نازار اۋدارىپ, تىم قۇرىسا اۋىلداعى №21 جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپكە 150 ورىندىق قوسىمشا عيمارات سالىپ بەرسە دەيدى. اتالعان نىساننىڭ جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتارى دا ازىرلەنۋدە ەكەن. الايدا وعان 137 ملن تەڭگە قاجەت. ال اتالعان مەكتەپتىڭ ديرەكتورى ەلميرا بەكجانوۆانىڭ ايتۋىنشا, 530 بالاعا ارنالعان ءبىلىم وشاعىندا بۇگىندە 939 بالا وقيدى ەكەن. ياعني ەكى ەسەگە كوپ. سونداي-اق ول فيزيكا, ماتەماتيكا جانە ورىس ءتىلى پاندەرىنىڭ مۇعالىمدەرى جەتىسپەيتىنىن دە ايتتى. ايتقانداي, بۇل مەكتەپ 1960 جىلى سالىنىپتى. ەسكى مەكتەپتە وقۋشىلار قازىر قىسىلىپ وقۋعا ءماجبۇر. سول سياقتى, اۋىل ىشىندەگى جولداردىڭ ماسەلەسى دە نازار اۋدارارلىق. بۇل كۇندە تاس جولداردىڭ توزىعى جەتكەن. اۋىل تۇرعىنى باحادىر حاسانباەۆ كەزىندە انداس باتىر اۋىلىنىڭ ىشىندەگى نەگىزگى كوشەنىڭ «بىشكەك-تاشكەنت» تاسجولى بولعانىن ايتتى. الايدا قازىر اۋىل ىشىمەن اۋىر جۇك كولىكتەرى كوپ جۇرەتىندىكتەن, ءارى ۇزاق ۋاقىت بويى جوندەۋ كورمەگەندىكتەن توزىپ كەتكەنىن جەتكىزدى. شىنىندا دا, جولداردىڭ ءارى تار, ءارى توزىعى جەتكەنى كورىنىپ تۇر. سونداي-اق, تۇرعىندار اۋىلداعى قاۋىپسىزدىك ماسەلەسىنە دە الاڭدايدى ەكەن. سەبەبى وكرۋگ بويىنشا 2 پوليتسيا قىزمەتكەرى عانا جۇمىس ىستەيدى. ال انداس باتىر اۋىلدىق وكرۋگىندە 8 700 ادام تۇرادى. ورتالىقتىڭ وزىندە 5 مىڭ حالىق بار. سونداي-اق مۇنداعى ەلدىمەكەندەر دە ءبىر-بىرىنەن قاشىقتا ورنالاسقان. ماسەلەن, گرانيتوگورسك كەنتى وكرۋگ ورتالىعىنان 12 شاقىرىمدا. «بەتى اۋلاق, بىراق الدەقانداي قىلمىس ورىن السا, ەكى پوليتسيا قىزمەتكەرى قالايشا ۇلگەرىپ جۇمىس ىستەيدى. بۇل دا ءبىز ءۇشىن ويلاناتىن ماسەلە. كەزىندە اۋىلدا پوليتسيا پۋنكتى بولاتىن. قازىر ول دا جوق. وبلىستىق پوليتسيا دەپارتامەنتىنىڭ باسشىلىعى اۋىلداعى وسى ماسەلەنى دە شەشىپ بەرسە», دەيدى كوپشىلىك.
كورشى قىرعىز ەلىنىڭ شۋ وبلىسىنان بەرى وتكەن ادامدار وسى انداس باتىر اۋىلىن كورەدى. ەكى ورتا تىم جاقىن. ءبىر شاقىرىمعا دا جەتپەيتىن جەر. ال اۋىل تۇرعىنى ە.بىرباەۆ ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العالى تالاي يگىلىكتى شارۋالار اتقارىلىپ جاتقانىن, قازاقتىڭ شاعىن اۋىلى بولسا دا بۇل قازاق جەرىنىڭ ءبىر بولىگى ەكەنىن ايتا كەلىپ, كۇردەلى ماسەلەلەر ەرتەرەك شەشىمىن تاپسا دەگەن تىلەگىن جەتكىزدى. ال اۋدان اكىمى رۋسلان نۇرسيپاتوۆقا جولدانعان قىرىق جەتى ساۋالدان ازىرگە جاۋاپ بولماعانىمەن, كوپشىلىك ءالى دە اتالعان ماسەلەلەردىڭ وڭ شەشىلەتىنىنەن ءۇمىتتى.
