راسىمەن بىلتىر تسيفرلىق سالادا ۇلكەن وزگەرىستەر بولدى. وسى سالادا ۇكىمەت تالاي جىل ءجۇرىپ جەتكىزە الماعان تابىستارعا پاندەميا ءبىر-اق جىلدا جەتكىزگەندەي. اسىرەسە, اياق استىنان تابىسىنان ايرىلعان جاندارعا بەرىلگەن 42500 تەڭگە مەن «ۆيرۋس اقشا ارقىلى دا جۇعادى, سوندىقتان مۇمكىندىگىنشە قولما-قول تولەمنەن اۋلاق بولىڭىزدار» دەگەن ساقتىق شاراسى جۇرتتىڭ جاپپاي كارتا جۇيەسىنە كوشۋىنە سەبەپكەر بولدى. قاراڭىز ەندى: بىلتىر 1 قازانداعى جاعداي بويىنشا بانكتەردىڭ اينالىمداعى كارتوچكالارىنىڭ سانى 44,3 ملن-عا جەتكەن. مۇنداي بۇرىن-سوڭدى بولماعان. بانك كارتوچكالارىن ۇستاۋشىلاردىڭ سانى بولسا, 37,2 ملن-عا جەتكەن. 2019 جىلمەن سالىستىرعاندا بۇل – 44,9%-عا ارتىق كورسەتكىش.
قازىر قولما-قول اقشامەن ەسەپ ايىرىسىپ تۇرعان ادامدى سيرەك كورەسىز. تەحنولوگيادان حابارى بار ادامعا تولەمدى بانك كارتاسىمەن جاساي سالعان وڭاي. قازىر كارتانىڭ ءوزى قالىپ بارادى. قالالىقتاردىڭ باسىم بولىگى موبيلدىك قوسىمشامەن تولەم جاساۋعا كوشكەن. قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق جاعدايىنا شولۋ جاساپ وتىراتىن Ranking.kz رەسۋرسىنىڭ حابارلاۋىنشا, قازىرگى تاڭدا تولەم كارتاسىمەن جاسالعان 20 تولەم وپەراتسياسىنىڭ بىرەۋى عانا قولما-قول اقشامەن جۇرگىزىلەدى. قازاقستاندىق جانە شەتەلدىك كارتانىڭ كومەگىمەن اقشا الۋ ءبىر جىلدىڭ ىشىندە 27,3%-عا ارتىپ, بيىلعى قاڭتار-ماۋسىم ايىندا 11,4 ترلن تەڭگەنى قۇراعان. كارتا بويىنشا تولەمدەردىڭ جالپى اينالىمىندا اقشانى قولما-قول شەشىپ الۋ ءبىر جىلدىڭ ىشىندە 36,9%-دان 24,1%-عا دەيىن قىسقارعان. مىسالى, تەك 2015 جىلى كارتا قولدانۋشىلاردىڭ 90,3%-ى اقشانى قولما-قول السا, 2019 جىلى ولاردىڭ ۇلەسى 60,6% بولعان.
وسى كەزەڭدە تولەم كارتالارىن پايدالانۋ ارقىلى قولما-قول اقشا الۋ ترانزاكتسيالار سانى 8,1%-عا, ياعني 162,7 ملن-عا دەيىن تومەندەگەن. بۇل دەگەنىڭىز قازاقستاندىقتار قولما-قول اقشاسىز تولەم جاساۋعا ءبىرجولا كوشە باستادى دەگەن ءسوز. ايتالىق, 2020 جىلى قولما-قول اقشا بەرۋ ترانزاكتسيالارى 12,4% بولسا, 2019 جىلى — 26,5%, ال 2015 جىلى 72,7% بولعان.
بيىلعى قاڭتار-شىلدە ايلارىندا قولما-قول اقشانى شەشىپ الۋ بويىنشا ترانزاكتسيانىڭ ورتاشا چەگى 70,2 مىڭ تەڭگەنى قۇراعان. بۇل بىلتىرعى وسى كەزەڭمەن سالىستىرعاندا 38,4%-عا ارتىق. 2019 جىلى بۇل كورسەتكىش 45 مىڭ تەڭگە بولسا, 2015 جىلى 37,9 مىڭ تەڭگە بولعان. وسى رەتتە قولما-قول اقشاسىز تولەمنىڭ ءبىر وپەراتسياسىنىڭ ورتاشا چەگى شامامەن 11-12 مىڭ تەڭگە ارالىعىن قۇرايدى.
قازاقستاننىڭ وڭىرلەرى بويىنشا تولەم كارتالارىنان قولما-قول اقشانى شەشىپ الاتىنداردىڭ كوبى – نۇر-سۇلتان مەن الماتى قالاسىنىڭ تۇرعىندارى ەكەن. 2021 جىلدىڭ قاڭتار-شىلدە ارالىعىندا بانك كارتالارىنان الماتىلىقتار بارلىعى 2,5 ترلن تەڭگە, ەلوردالىقتار 1,3 ترلن تەڭگە كولەمىندە قولما-قول اقشا العان. قالعان اۋماقتارداعى كورسەتكىشتەر شامامەن 227,3 ملرد تەڭگە اينالاسىندا.
قولما-قول اقشا كوبىنە بانكوماتتاردان الىنادى. بيىلعى قاڭتار-شىلدە ارالىعىندا بانكوماتتاردان 10 ترلن-نان استام تەڭگە الىنسا, POS-تەرمينالدار ارقىلى بەرىلگەن اقشا نەبارى – 1,4 ترلن تەڭگە.
ايتپاقشى, قازاقستاندا بانكوماتتاردىڭ سانى دا ءبىر جىلدىڭ ىشىندە 5,5%-عا كوبەيگەن, ياعني جاڭادان 12,8 مىڭ قۇرىلعى ورناتىلدى. سونىڭ ىشىندە cash-in فۋنكتسياسى بار بانكوماتتار سانى 5,9 مىڭعا جەتىپ, جىلدىق ءوسىمى 20,3%-عا ارتتى. بىراق قولما-قول اقشا بەرەتىن فۋنكتسياسى عانا بار بانكوماتتار قاتارى ءبىر جىلدىڭ ىشىندە – 4,6%-عا, ياعني 6,9 مىڭعا ازايعان.
