سۋرەتتىڭ تاعدىرىنا قاراپ تون ءپىشىپ وتىرمىز. ءسىز وي-ەلەگىنەن وتكىزىپ كورىڭىز, ءبىز حال-قادەرىمىزشە جەتكىزىپ كورەيىك. 1945 جىلى 14 تامىزدا جاپونيانىڭ 124-ءشى يمپەراتورى حيروحيتو جاپون قارۋلى كۇشتەرىنىڭ ءسوزسىز بەرىلۋ تۋرالى اسكەري-تەڭىز بۇيرىعىنا قول قويدى. بۇل اقجولتاي حابار ەرتەسىنە-اق بۇكىل الەمگە راديو ارقىلى تارادى. امەريكا جۇرتى بوركىن اسپانعا اتىپ قۋاندى. كوپتەن كۇتكەن مەرەكە قارساڭىندا ايگىلى تايمس-سكۆەر ورتالىق الاڭىندا ەرەكشە فوتوسۋرەت تۇسىرىلەدى. وسىلايشا, نيۋ-يورك كوشەسىندە وبەكتيۆكە ىلىككەن قوس جاستىڭ قۋانىشى سوعىستان كەيىنگى ءومىردىڭ جارشىسىنداي سيمۆولعا اينالىپ شىعا كەلەدى.
سۋرەتتە جاس تەڭىزشى مەن مەدبيكەنىڭ ءسۇيىسۋ ءساتى بەرىلگەن. تۋىندىنىڭ اۆتورى – فوتوگراف الفرەد ەيزەنشتادت. نەمىستىڭ اتاقتى ءفوتوجۋرناليسىنىڭ 1930 جىلدارى اتاعى اسقاقتادى. نەگە دەيسىز عوي, بىزگە بەلگىلى جاۋىز گيتلەر مەن مۋسسوليني اراسىنداعى العاشقى كەزدەسۋدى فوتوعا تۇسىرگەن ءدال وسى كىسى ەدى. ءتىپتى الەمدى نەمىستىڭ سۇرقاي ساياساتكەرى يوزەف گەببەلستىڭ دە جارقىن تۇرىمەن تانىستىرعان دا سول. بىراق ءبارىبىر شىعارماشىلىق يەسى الدەبىر سەبەپتەرمەن تۋعان جەرىنەن جىراققا كەتىپ, امەريكادان پانا ىزدەيدى. ءسويتىپ, 1935 جىلى Life جۋرنالىنا جۇمىسقا ورنالاسادى. الفرەدتىڭ تالانتى – تاپقىرلىعىندا. ول كەيىپكەرلەرىن بىلدىرمەي, سەزدىرمەي, تىپ-تىنىش نىساناعا العاندى جاقسى كورەدى. ءارى بۇل ءادىسى وتە تاماشا شىعۋىمەن قۇندى.
ەڭ قىزىعى, اتالعان فوتوسۋرەتكە كوپشىلىك «تايمس-سكۆەردەگى ءوبىس» نەمەسە «جاپونيانى جەڭۋ كۇنى» دەپ ايدار تاعىپ, سولاي اتاپ تا كەتكەن ەكەن. بىراق فوتو يەسى بۇل سوزگە كەلىسپەيدى. اۆتوردىڭ ايتۋىنشا, ء«سوزسىز بەرىلۋ» بولۋ قاجەت. سەبەبى سۇلۋدىڭ جىگىت قۇشاعىنا ءۇنسىز عانا ەنۋى وسىنى اڭعارتادى.
فوتوگراف پرەزيدەنت گارري ترۋمەننىڭ قۇتتىقتاۋ سوزىنەن كەيىن اتاقتى تايمس-سكۆەر الاڭىندا ءوتىپ جاتقان مەرەكەلىك شارالاردى تاماشالايدى. قۋانىشتان جۇرەگى جارىلارداي اسىر سالعان حالىقتىڭ ماسايراعان كوڭىل كۇيى ونىڭ دا جانىن ەلىتىپ جىبەرەدى. ءبىر ساتتە جيىرمادان اسقان كوڭىلدى جاس تەڭىزشى قاسىنان ءوتىپ بارا جاتقان مەدبيكەنى باس سالىپ سۇيە باستايدى. ۇزاققا سوزىلعان سەزىم شىرماۋىنداعى ءسات الفرەدتىڭ كامەرانى رەتتەۋىنە جانە فوتونىڭ كەرەمەت شىعۋىنا جول اشقانداي.
ونىڭ ايتۋىنشا, جاۋىنگەر جىگىت كوشە بويىمەن جۇگىرىپ ءوتىپ, جاس شاماسىنا قاراماي بارلىق قىز-كەلىنشەكتەردى قۇشاقتاپ العان. ەڭ سوڭىنداعى ءسۇيىس جانە جارىق پەن قاراڭعى اراسىنداعى كونتراست فوتوگرافتىڭ نازارىن بىردەن اۋدارادى. الفرەد جاستاردىڭ انتەك ارەكەتىن اشكەرەلەۋدى ويلاماعان ەدى, قايتا ولارمەن تانىسۋعا وقتالعان. بىراق ەكەۋى دە ۇستاتپاي كەتەدى, ءتىپتى ەسىمدەرىن دە بىلمەيدى.
تەك 1970 جىلى Life جۋرنالى رەداكتسياسىنا ەديت شەين ەسىمدى ايەلدەن حات كەلەدى. ول حاتتى جولداۋشى فوتوسۋرەتتەگى قىز ءوزى ەكەنىن اشىپ ايتادى. بىراق قاسىنداعى ونى سۇيگەن سەرى ءھام باتىل تەڭىزشىنىڭ كىم ەكەنىن انىقتاي المايدى. ارنايى ىزدەستىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزگەندە, وننان استام ەر ادام ءوزى ەكەنىن مالىمدەپتى. دەسە دە, مۇندا ءبىر قۇپيا بار-تىن. قانداي دەيسىز عوي, مەدبيكەنى قاپسىرا قۇشاقتاعان تەڭىز ساربازى قىزدىڭ قۇلاعىنا الدەنەنى ايتىپ سىبىرلاعان ەكەن. مۇنى ەديت شەين ادەيى ايتادى-مىس. سول ءسوزدىڭ ساناسىندا قاتتالىپ قالعانىن جاسىرمايدى دا. اقىرى, «مەن ەدىم» دەپ وڭمەندەگەن ۇمىتكەرلەردىڭ ەشقايسىسى نە دەپ ايتقانىن تابا المايدى. ايتسە دە, تەڭىز ساربازى ۇندەمەگەن بولاتىن.
جاس تەڭىزشىنىڭ جەكە باسىن انىقتاۋ مۇمكىن بولمادى. سوعان ۇقساس كارل مۋسكارەللو, دجوردج مەندوزا جانە گلەنن ماكداففي ەسىمدى بۇرىنعى تەڭىزشىلەردىڭ ەسىمى بەلگىلى بولدى. ولاردىڭ اراسىندا ساراپتاما جۇرگىزۋدى تالاپ ەتكەندەر دە تابىلدى. نەگىزىندە, ءۇش جىگىت تە سول الاڭدا بەيتانىس مەدبيكەلەردى سۇيگەنى شىن بولۋى مۇمكىن. ارينە, ول ەندى ماڭىزدى ەمەس. بۇگىندە بۇل فوتونىڭ تاريحى تۋرالى الىپ-قاشپا اڭگىمە كوپ. ءبىز مىسالعا الىپ وتىرعان نۇسقا سونىڭ ءبىرى عانا. بىراق ماڭىزدىسى ول ەمەس.
كەيىننەن تايمس-سكۆەر الاڭىندا ايگىلى فوتوسۋرەتتە تۇسىرىلگەن سيۋجەتتى قايتالايتىن ەسكەرتكىش ورناتىلدى. اشىلۋ سالتاناتىنا قارت ايەل ەديت شەين دە قاتىسادى. ول قاسىنداعى جىگىتتىڭ كىم ەكەنىن تابا الماعانىنا وكىنەدى. اقىرى, ەسكەرتكىشكە اينالعان مەدبيكە 91 جاسىندا دۇنيەدەن وزادى.
ەڭ عاجابى, فوتوسۋرەت ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستىڭ اياقتالۋىنىڭ سيمۆولى ەسەبىندە تاريحقا ەندى. ول كيىمدەرگە باسىلىپ, بولمە قابىرعالارىنا بەزەندىرىلدى. ءتىپتى جۋرنالداردىڭ مۇقاباسىنا قايتا-قايتا باسىلىپ, مىڭداعان تيراجبەن تارالدى. بۇگىندە جىل سايىن تامىز ايىنىڭ ورتاسىندا تايمس-سكۆەردەگى ەسكەرتكىش اينالاسىنا جينالعان جۇزدەگەن جۇپ اڭىزعا بالانعان سۋرەتتەگى سيۋجەتتى قايتالايدى. ء«ار ءداۋىردىڭ وزىنە ساي ءانى بار» دەگەندەي, بۇل سوعىس ۋاعىنداعى ەڭ ءبىر عاجايىپ وقيعالاردىڭ ءبىرى رەتىندە تاريح قويناۋىنا ەندى.
بەيتانىس ساعىنىش – ماڭگىلىك ەستەلىك!
