ونلاين ساۋدادا حيت تاۋار قايسى؟
PwC Kazakhstan زەرتتەۋىنە Mechta.kz, Kaspi.kz, Lamoda.kz, ForteMarket, «قازپوشتا» جانە وزگە دە اتاۋلارىن قۇپيا ساقتاۋدى وتىنگەن ۇيىمدار قاتىسىپ, نارىق كارتيناسىن اشۋعا كومەكتەسكەن. زەرتتەۋگە سۇيەنسەك, ساۋدانى سمارتفونمەن جاساۋ ۇلەسى 91 پايىزعا وسكەن. بۇل بىلتىرعىدان 2 پايىزعا جوعارى.
Mechta.kz كومپانياسى 2021 جىلدىڭ العاشقى التى ايى ەلەكتروندى كوممەرتسيا ءۇشىن ءساتتى بولدى دەپ سانايدى. «بىلتىر ەلەكتروندى كوممەرتسيانىڭ تارالۋىن لوكداۋنمەن بايلانىستىرعان ەدىك, بىراق ونلاين نارىق بيىل دا الدەقايدا ءوستى», دەيدى. كومپانيا وكىلىنىڭ سوزىمەن كەلىسۋگە بولادى. 2021 جىلدىڭ التى ايىنداعى بولشەك ونلاين-ساۋدا كولەمى 2020 جىلدىڭ التى ايىمەن سالىستىرعاندا 116 پايىزعا وسكەن. ارينە, بۇل – ايتارلىقتاي كورسەتكىش. ساراپشىلار كارانتين شەكتەۋلەرى كەزىندە پايدا بولعان تۇتىنۋشىلىق ادەتتەردىڭ ۋاقىت وتە كەلە تۇتىنۋشىلىق مادەنيەتتىڭ ءبىر بولشەگىنە اينالعانىن ايتادى.
Kaspi.kz كومپانياسىنىڭ حابارلاۋىنشا, ەل تۇرعىندارى ءۇي, قۇرىلىس, جوندەۋ جۇمىستارى ءۇشىن قاجەتتى زاتتاردى كوبىرەك ساتىپ الا باستاعان. سونداي-اق تاماق ونىمدەرى دە الدىڭعى قاتاردا.
ء«بىزدىڭ الاڭدا ساتىپ الىنعان تاۋار سانى ءبىر ادامعا شاققاندا 2 ەسە كوبەيدى. 2020 جىلمەن سالىستىرعاندا اسسورتيمەنتتى 3 ەسە كەڭەيتتىك, اكتسيالاردى ءجيى ۇسىنامىز, قازىر جەتكىزىپ بەرۋ گەوگرافياسىن 73 قالاعا دەيىن كوبەيتتىك», دەيدى كومپانيا.
«COVID-19-بەن كۇرەس بويىنشا شەكتەۋ شارالارى تۇتىنۋشىلاردىڭ ونلاين ساۋدا جاساۋ مۇمكىندىگىن ارتتىرا ءتۇستى. قازىر نارىق قاتىسۋشىلارى سەرىكتەستىك قاتىناستاردى نىعايتۋ جانە سەرۆيس ساپاسىن جاقسارتۋ ارقىلى ترانسفورماتسيانى جالعاستىرۋدا. تۇتىنۋشىلار تاراپىنان ونلاين-الاڭدارعا دەگەن سەنىمنىڭ جانە قىمبات تاۋارلاردى ونلاين الا باستاۋدىڭ وسكەنى بايقالادى. بيىل ءبىرىنشى جارتىجىلدىقتا بولشەك ەلەكتروندى كوممەرتسيا نارىعىنىڭ اينالىمى 426 ملرد تەڭگەگە جەتتى. جاھاندىق جانە جەرگىلىكتى نارىقتا ماركەتپلەيستەر ەرەكشە رولگە يە بولا باستادى», دەيدى PwC Kazakhstan سەرىكتەسى ناتاليا ليم.
ماركەتپلەيس – ماڭىزدى
ن.ليم سوزىندە جان بار. قازىر ماركەتپلەيستەردىڭ داۋرەنى ءجۇرىپ تۇر (الداعى ۋاقىتتا دا سولاي بولا بەرەتىن سياقتى). ەندى ءتورت جىلدان سوڭ الەمدىك ساۋداداعى ماركەتپلەيس ۇلەسى 70 پايىزدان اسادى دەگەن بولجام بار. ءبىزدىڭ ەلدە ماركەتپلەيستەر نارىعىن دامىتۋعا بانكتەر, قارجى تەحنولوگيالىق قۇرىلىمدار, جەرگىلىكتى جانە شەتەلدىك ساۋدا الاڭدارى اتسالىسىپ وتىر. ماركەتپلەيس ەكى تاراپقا دا ءتيىمدى. بۇل – ساتىپ الۋشىلار ءۇشىن كەڭ اۋقىمدى اسسورتيمەنت; ءتيىمدى باعانى تاڭداۋ مۇمكىندىگى; ونىمگە جەدەل قولجەتىمدىلىك; ىڭعايلى ينتەرفەيس بولسا, ساتۋشىلار ءۇشىن – كليەنتتەردىڭ ۇلكەن بازاسى; اۋتسورسينگتىك بيزنەس-قىزمەتتەر.
الەمدە 150-دەن استام ءىرى ماركەتپلەيس بولسا, سونىڭ 50-ءى سوڭعى ون جىلدا پايدا بولعان.
«ماركەتپلەيستەردىڭ كوبى ساتىپ الۋشىلاردىڭ بارلىق قاجەتتىگىن وتەپ, ءتۇرلى كاتەگوريا بويىنشا بىرىڭعاي ورىن بولۋعا تالپىنىپ جاتىر», دەيدى Kaspi. ال تۇتىنۋشىلار ەلەكتروندى الاڭدى تاڭداۋدا قانداي نارسەگە باسا نازار اۋدارادى؟ Lamoda.kz كومپانياسىنىڭ جاۋابىنا قاراساق, ونداي كەزدە تۇتىنۋشىلار سەگمەنتكە ءمان بەرەدى.
«ماسس-ماركەت باعا, تاۋار قولجەتىمدىلىگىنە جانە جەتكىزۋ مەرزىمىنە قارايدى. پرەميۋم كاتەگورياسى اسسورتيمەنت پەن قولايلى سەرۆيسكە قارايدى. ولار ەلەكتروندى الاڭ ساپاسىنا قاتىستى دا تىم تالاپشىل. تولەمگە كەلسەك, ونىڭ 85 پايىزى تاۋاردى الۋ كەزىندە جاسالادى. تۇتىنۋشىلار الدىن الا تولەم جاساۋعا دايىن ەمەس», دەيدى.
زەرتتەۋگە قاتىسقان ForteMarket ءوز جاۋابىندا اسسورتيمەنتتى باستى فاكتور دەپ اتاپتى. ياعني كليەنت ماركەتپلەيس تاڭداۋ كەزىندە ونلاين-سورەنىڭ قانشالىقتى باي ەكەنىنە ماڭىز بەرەدى.
«ەكىنشىدەن, باعاعا قارايدى. ءۇشىنشى فاكتور – جەتكىزىپ بەرۋ قىزمەتى. كوپتەگەن كليەنت تاۋاردى جىلدام جەتكىزۋ بويىنشا قاتتى تالاپ قويادى. قالا ىشىندە جەتكىزىپ بەرۋ سول كۇنى نەمەسە ەرتەڭىنە جۇزەگە اسىرىلادى. ال قالاارالىق جەتكىزۋ ءبىزدىڭ تاجىريبە بويىنشا 3 كۇننەن اسپاۋى كەرەك», دەيدى ولار ءوز مالىمدەمەسىندە.
باستى كەدەرگى قانداي؟
ەلەكتروندى بولشەك ساۋدانىڭ ورىستەۋى كەزىندە قانداي كەدەرگى كوپ كەزدەستى؟ بۇل تۇرعىدا دا كومپانيالاردىڭ ايتارى جوق ەمەس. Kaspi بيىل جاڭا كەدەرگىلەر تۋىنداعان جوق دەسە, Lamoda «ەڭ ءبىر اتاپ وتەرلىگى – لوگيستيكانىڭ قىمباتتاۋى. بۇل قىمباتشىلىق تاپسىرىس ەكونوميكاسىنا كەرى اسەرىن تيگىزبەۋى قاجەت», دەيدى.
«كەدەرگىلەر باياعى قالپىندا, بىراق كليەنتتەردىڭ نارىققا كوپتەپ كەلۋى جانە ونلاين-تاپسىرىستاردىڭ كوپتىگى ولاردىڭ جىگىن بىلدىرمەي جىبەردى». بۇل پىكىردى جاريالاعان – ForteMarket.
«لوگيستيكالىق قىزمەت ەرەكشە ماڭىزعا يە. ۋاقىتىندا ءارى ساپالى تۇردە جەتكىزۋ – كليەنتتەردىڭ نەگىزگى تالاپتارىنىڭ ءبىرى. وكىنىشكە قاراي, نارىقتاعى لوگيستيكالىق كومپانيالاردىڭ ءبارى بىردەي بۇل تالاپتىڭ ۇدەسىنەن شىعا الماي وتىر. بىراق ءبىزدىڭ سەرىكتەستەر ينفراقۇرىلىم مەن پروتسەستەردى جاقسارتۋ بويىنشا تۇراقتى تۇردە ينۆەستيتسيا سالىپ وتىر. كوكتەمدە «قازپوشتامەن» ستراتەگيالىق سەرىكتەستىك بويىنشا مەموراندۋمعا قول قويدىق», دەيدى ولار.
