پرەزيدەنت • 23 قىركۇيەك، 2021

پرەزيدەنت بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ 76-سەسسياسىندا ءسوز سويلەدى

95 رەت كورسەتىلدى

قاسىم-جومارت توقاەۆ بۇۇ باس اسسامبلەياسى 76-سەسسياسىندا ءسوز سويلەدى، دەپ جازادى Egemen.kz اقورداعا سىلتەمە جاساپ.

قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ بۇۇ باس اسسامبلەياسى 76-سەسسياسىنىڭ جالپى دەباتتارىندا  «بولاشاققا سەنىم – ومىرگە توزىمدىلىكتى كۇشەيتۋ: COVID-19-دان كەيىنگى قايتا جاڭعىرۋ، ورنىقتى قالىپقا كەلۋ، الەم قاجەتتىلىكتەرىن قاناعاتتاندىرۋ، ادام قۇقىقتارىن قۇرمەتتەۋ جانە بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ قىزمەتىن جانداندىرۋ» تاقىرىبىندا ءسوز سويلەدى.

مەملەكەت باسشىسى ءوز سوزىندە الەم بەتپە-بەت كەلىپ وتىرعان ءۇش بىردەي سىن-قاتەرگە نازار اۋدارتتى. ولار: COVID-19 پاندەمياسىنان كەيىن قايتا قالىپقا كەلۋ، كليمات داعدارىسى جانە اۋعانستانداعى گۋمانيتارلىق جاعداي.

– ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك سالدارى ءالى دە اۋىر بولىپ وتىر. جۇمىسسىزدىق بەلەڭ الىپ، ميلليونداعان ادام كۇن كورىس تابىسىنان ايىرىلدى. قازىرگى تاڭدا 130 ميلليوننان استام ادام كەدەيلىككە تاپ بولىپ وتىر.  دامۋ سالاسىنداعى ىلگەرىلەۋگە كەتكەن تالاي جىلدار قۇردىمعا كەتۋى مۇمكىن. پاندەميا كوپتەگەن سالالاردا وسال تۇستارىمىزدى ايعاقتاپ، مۋلتيلاتەراليزم مەن حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ اسا ماڭىزدى ەكەنىن انىق كورسەتتى.  ءبىز بارىنشا ءادىل، ورنىقتى ءارى گۋمانيستىك الەم قالىپتاستىرۋعا مىندەتتىمىز. ۆاكتسيناعا قولجەتىمدىلىكتىڭ جالپىعا ورتاق ءارى ءادىل قاعيداسىن قامتاماسىز ەتۋدەن باستاۋ قاجەت. بۇل ماسەلەنى شەشۋدە جاھاندىق ەتيكا مەن نيەتتەستىكتى باسشىلىققا العان ءجون، – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.

پرەزيدەنت ۆاكتسينالارعا جاھاندىق قولجەتىمدىلىكتى بارىنشا ءارى تەز كەڭەيتۋدى ۇسىنىپ، ۆاكتسينالارمەن ەكىجاقتى نەگىزدە نەمەسە COVAX جۇيەلەرى اراسىندا بولىسۋگە دايىن ەكەنىن جەتكىزدى.

مەملەكەت باسشىسى كومىرقىشقىل گازدىڭ وتە جوعارى دەڭگەيىنە، ورمانداردىڭ ورتكە ورانۋى، تسيكلوندار، سۋ باسۋ مەن قۇرعاقشىلىق ادامدارعا اپات الىپ كەلەتىن قالىپتى جاعدايعا اينالىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى.

– تەڭىزگە شىعاتىن جولى جوق ءىرى مەملەكەت بولىپ سانالاتىن قازاقستاننىڭ كليماتى تەز وزگەرىپ جاتىر، سونىسىمەن حالقىمىز بەن ەكونوميكامىزعا قاۋىپ كەلتىرۋدە. سوڭعى 75 جىلدىڭ ىشىندە جىلدىق ورتاشا تەمپەراتۋرا 2 گرادۋسقا جىلىنىپ، قازىرگى ۋاقىتتا ءار بەس جىل سايىن قۋاڭشىلىق بولىپ كەلەدى. وسىعان بايلانىستى قازاقستان 2060 جىلعا قاراي كومىرتەگىنەن تازا ەل بولۋدى كوزدەيدى. كەلەسى ايدان باستاپ ءبىز 2008 جىلعى دەڭگەيمەن سالىستىرعاندا ىشكى جالپى ءونىمنىڭ ەنەرگيا شىعىنىن 50 پايىزعا ازايتۋعا باعىتتالعان 2050 جىلعا دەيىن كومىرتەگى از ۇلتتىق ستراتەگيانى دامىتۋدى باستايمىز، – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.

اۋعانستان جاعدايىنا توقتالعان مەملەكەت باسشىسى كەلىسسوزدەر وتكىزۋ ارقىلى ينكليۋزيۆتى جانە سايلانعان جاڭا ۇكىمەت قۇرۋ جونىندەگى بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ ۇندەۋىن قۇپتايتىنىن ايتتى.

– قازاقستان اۋعانستاننىڭ بولاشاقتا ءوز ىشىندە بىرلىگى جاراسقان جانە كورشىلەرىمەن تاتۋ تۇراتىن تاۋەلسىز ءارى ەگەمەن مەملەكەت بولعانىن قالايدى. اۋعانستان ءوزىنىڭ حالىقارالىق مىندەتتەمەلەرىن ورىنداۋدى جالعاستىرىپ، ەل اۋماعىن تەرروريستتەر، ەسىرتكى تاسىمالداۋشىلار مەن ادام ساۋداسىمەن اينالىساتىنداردىڭ وشاعىنا اينالدىرماۋى ءتيىس. ءوزىمىزدىڭ ساياسي نەمەسە جەكە پىكىرلەرىمىزگە قاراماستان، اۋعان حالقىنىڭ تاعدىرىنا بەي-جاي قاراي المايمىز. اۋعانستانداعى اۋىر گۋمانيتارلىق جاعدايعا باسا ءمان بەرۋىمىز قاجەت. بۇۇ مەكەمەلەرى مەن باسقا دا گۋمانيتارلىق ۇيىمدارعا جىلدام، قاۋىپسىز ءارى كەدەرگىسىز گۋمانيتارلىق قولجەتىمدىلىك بەرىلۋى ءتيىس، – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.

قازاقستان اۋعانستانعا كومەك كورسەتۋ جونىندەگى بۇۇ ميسسياسى جانە بۇۇ-نىڭ اۋعانستانداعى باسقا دا بولىمشەلەرىن دەر كەزىندە كوشىرىپ الدى. اۋعانستانعا گۋمانيتارلىق كومەك جەتكىزۋ ءۇشىن تاسىمالداۋ الاڭىن ۇسىنۋعا جانە قوماقتى ۇلەس قوسۋعا دايىن ەكەنىمىز تۋرالى دا ايتتى.

پرەزيدەنت بۇۇ-نىڭ كۇن تارتىبىندەگى باسقا دا بىرقاتار ماڭىزدى ماسەلەلەردى كوتەرۋگە نيەتتى ەكەنىن، سونىڭ ىشىندە قارۋسىزداۋ سالاسىنداعى جۇمىستاردى جانداندىرۋ قاجەتتىگىن العا تارتتى. قازاقستان يادرولىق قارۋى بار مەملەكەتتەردى بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ 100 جىلدىعى قارساڭىندا، ياعني 2045 جىلعا دەيىن يادرولىق قارۋدان تولىق باس تارتۋعا ۇندەيدى.

مەملەكەت باسشىسى دۇنيەجۇزىلىك ازىق-ت ۇلىك باعدارلاماسىنىڭ مالىمەتىنە سۇيەنىپ، بيىل 270 ميلليون ادام ازىق-ت ۇلىك تاپشىلىعىن سەزىنەتىنىن اتاپ ءوتتى.

– قازاقستان – ءىرى بيداي ءوندىرۋشى جانە ەكسپورتتاۋشى ەل. سونداي-اق ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگى جونىندەگى يسلام ۇيىمىنىڭ نەگىزىن قالاۋشىلاردىڭ ءبىرى. ونىڭ ءتورتىنشى باس اسسامبلەياسى وتكەن ايدا ەلوردامىزدا ءوتتى.  ءبىز ورنىقتى اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ جارقىن بولاشاعى ءۇشىن شەتەلدىك ينۆەستورلاردى وزىمىزگە شاقىرامىز، – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.

پرەزيدەنتتىڭ ايتۋىنشا، ورنىقتى دامۋ ەكونوميكالىق وسىمگە عانا ەمەس، سونداي-اق الەۋمەتتىك جانە ساياسي دامۋعا دا بايلانىستى. قازاقستان 30 جىل ىشىندە كەمەلىنە كەلگەن، تاجىريبەلى مەملەكەت بولدى. دەموكراتياعا بەيىلدىگىن نىعايتۋعا جانە ازاماتتاردىڭ باسقارۋ ىسىنە كەڭىنەن اتسالىسۋىنا ىقپال ەتۋگە ۇمتىلادى.

– ءبىز بۇل جەتىستىكتەرمەن توقتاپ قالا المايمىز. ماقساتىمىز – مەملەكەتتىڭ تيىمدىلىگىن، ساياسي ۇدەرىستىڭ اشىقتىعى مەن باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ودان ءارى ارتتىرۋ. ساياسي جانە ەكونوميكالىق رەفورمالار ءارى قاراي قارقىندى دامي بەرەدى. بيىلعى قاڭتاردا قازاقستان ءولىم جازاسىن جويۋعا باعىتتالعان ازاماتتىق جانە ساياسي قۇقىقتار تۋرالى حالىقارالىق پاكتىنىڭ ەكىنشى فاكۋلتاتيۆتىك حاتتاماسىن راتيفيكاتسيالادى. ماۋسىمدا ۇكىمەت ادام قۇقىعى سالاسىنداعى كەزەك كۇتتىرمەيتىن شارالار جوسپارىن بەكىتتى. وندا ۇزاقمەرزىمدى ينستيتۋتسيونالدى نەگىز قالاندى. حالىقارالىق سەرىكتەستەرىمىزبەن تىعىز ىنتىماقتاسا وتىرىپ، ادام ساۋداسىن تۇبەگەيلى جويۋ ءۇشىن بار كۇش-جىگەرىمىزدى جۇمسايمىز. بۇل جاھاندىق ىنتىماقتاستىقتى قاجەت ەتەدى. ءبىز 2022-2024 جىلدارى بۇۇ-نىڭ ادام قۇقىقتارى جونىندەگى كەڭەسىنىڭ قۇرامىنا ەنۋ ءۇشىن ءوز كانديداتۋرامىزدى ۇسىندىق. سايلانعان جاعدايدا قازاقستان كەڭەس جۇمىسىنا ءوز ۇلەسىن قوسۋعا تىرىسادى، – دەدى پرەزيدەنت.    

قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستاننىڭ وڭىرلىك ساياساتى «ۇلكەن ويىنداعى» «نولدىك ناتيجە» ساياساتى مەن قۇقىق كۇشتىنىڭ جاعىندا قاعيداتىن بىرتىندەپ شىنايى ىنتىماقتاستىققا جانە ازيانىڭ كىندىگىندە ءومىر سۇرەتىن حالىقتار ءۇشىن زور پايداعا اۋىستىرۋعا باعىتتالعانىن مالىمدەدى.

– بۇل الەمدىك قوعامداستىقتىڭ قازاقستانمەن جانە ورتالىق ازيامەن بەلسەندى ىقپالداستىق ورناتۋىنا مۇمكىندىك تۋعىزادى. ءبىز «س5+» فورماتىندا وڭىردەن تىس جەرلەردەگى نەگىزگى ەلدەرمەن ايماقتىق ديالوگ ورناتۋعا ۇلكەن ءۇمىت ارتامىز. وسىنداي سەرىكتەستىك قاتىناستار اياسىندا سۋ تاپشىلىعىن، ونىڭ ساپاسىنىڭ بۇزىلۋىن جانە ءتيىمسىز پايدالانىلۋىن قامتيتىن سۋ رەسۋرستارىنا بايلانىستى پروبلەمالارعا باسا ءمان بەرەمىز. وڭىرىمىزدەگى سۋ قاۋىپسىزدىگى ەنەرگەتيكاعا، ازىق-ت ۇلىك پەن قورشاعان ورتاعا تىكەلەي بايلانىستى. وزگە مەملەكەتتەردىڭ ءتۇرلى مۇددەسىنە قاراماستان، قازاقستان ورتاق ماقساتقا قول جەتكىزۋگە باعىتتالعان ستراتەگيالاردى ۇيلەستىرۋ ءۇشىن بۇرىنعىشا وڭىرلىك سۋ-گيدروەنەرگەتيكالىق كونسورتسيۋم قۇرۋدى ۇسىنادى، – دەدى مەملەكەت باسشىسى.

پرەزيدەنت وركەنيەتتەردىڭ ەۋرازيالىق توعىسىندا ورنالاسقان قازاقستان بۇرىنعىداي تەپە-تەڭ، سىندارلى سىرتقى ساياسات ۇستاناتىنىن اتاپ كورسەتتى.  

سوڭعى جاڭالىقتار

دوللار قىمباتتاپ بارادى

قارجى • بۇگىن، 11:20

لوماچەنكودان قازىردەن قاشىپ وتىر

كاسىپقوي بوكس • بۇگىن، 10:35

«ۇزدىكتەردىڭ ۇزدىگى» انىقتالدى

ۇلتتىق سپورت • بۇگىن، 10:12

«قىزىل» ايماقتا ءبىر عانا ءوڭىر قالدى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 09:52

كوگەرشىندەر كورمەسى

ايماقتار • بۇگىن، 09:44

مىندەتتى قارسىلاس اتاندى

بوكس • بۇگىن، 09:42

تاۋەلسىزدىك تاسپاسى تاراتىلادى

تاۋەلسىزدىكتىڭ 30 جىلدىعى • بۇگىن، 09:40

قپل-ءدىڭ قىمبات فۋتبولشىلارى

فۋتبول • بۇگىن، 09:38

اردا ازاماتتىڭ ەسىمى ەل ەسىندە

قازاقستان • بۇگىن، 09:29

قوزىباەۆ كابينەتى اشىلدى

قازاقستان • بۇگىن، 09:28

«قىزىل ايماقتان» قۇتىلا الماي تۇرمىز

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 09:23

ەلدى امان الىپ قالاتىن ەكپە عانا

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 09:21

ەپيداحۋال تۇراقتالىپ كەلەدى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 09:19

ۇقساس جاڭالىقتار