بۇدان ءۇش جىل بۇرىن ەلباسىنىڭ جارلىعىمەن قاراعاندىدا قۇرىلعان «سارىارقا» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعىنداعى جاڭا كاسىپورىندار الدىنىڭ قۇرىلىسى اياقتالىپ, ءبىرقاتارىنىڭ بيىل ىسكە كىرىسە باستاۋى جاقىنداپ كەلەدى. جالپى, اۋماعى 500 گەكتار جەردى قامتۋشى ورىندا ورنالاسقان وندىرىستەر نەگىزىنەن وڭىرگە ەڭ قاجەتتى ءونىمدەردى وندىرۋگە باعىت ۇستاعالى وتىر.
بۇل اەا باسقارما توراعاسى الەن ىسقاقوۆتىڭ ايتۋىنشا, مۇندا قىزمەتتەرىن قۇرۋ ءۇشىن ازىرگە تىركەلگەن 33 قاتىسۋشى ءوز جوبالارىن ىسكە اسىرۋعا 3 ملرد. تەڭگە سالسا, قاتارلارىن تولىقتىرۋعا ۇمتىلۋشىلار تاعى تابىلىپ جاتقان كورىنەدى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, ونەركاسىپتىك بازالىق سالاسى مىقتى وبلىستىڭ ارنايى بولىنگەن, جۇمىستى ۇيىمداستىرىپ, دامىتۋعا بارىنشا جاعداي جاسالعان ايماعى, اسىرەسە, شەتەلدىك ءىرى كومپانيالاردى قىزىقتىرا تۇسۋدە ەكەن. الداعى التى جىلدا 300 ملرد. تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلۋعا تيىستىلىگى سونى كورسەتەدى. 8 مىڭعا تارتا ادامنىڭ ەڭبەكتەنۋگە مۇمكىندىگى بوسا-بولماسىن قاراعاندىلىقتاردىڭ ءبىرازى كۇتكەن قۋانىشتى وقيعا. سوعان وراي بۇرىن اتى دا ەستىلىپ كورمەگەن جاڭا ماماندىقتار مەڭگەرىپ, العاشقى ەڭبەككەرلەرى اتانۋعا تىلەك بىلدىرۋشىلەر از ەمەس. سوندىقتان تاڭداۋلىلارىن قابىلداۋ قوسا جۇرگىزىلۋدەگى شارالاردىڭ ءبىرى. مۇنىڭ ءوزى زامان تالاپ-تالعامىنا ساي ساپالىق دەڭگەيى جوعارى كادرلاردى قالىپتاستىرۋعا جول اشىپ وتىر.
سونىمەن, قالانىڭ بۇقار جىراۋ اۋدانىمەن شەكتەس تۇسىنداعى بۇعان دەيىن بوس جاتقان بولىگىندە قانداي كاسىپورىندار ىرگە كوتەرمەكشى دەگەندە, ءبارىنىڭ دە ىشكى جانە سىرتقى رىنوكتا باسەكەلەستىككە قابىلەتتى, وتىمدىلىگى جوعارى ءونىمدەر شىعارۋعا بەيىمدى قۇرىلىمدار بولماقتىعىن اتاپ وتكەن ورىندى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىندا ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋ جانە ونى شيكىزاتتىق ەمەس جوعارى تەحنولوگيالىق جولعا باعدارلاۋ جونىندە العا قويعان مىندەتتەرىنە بايلانىستى ولار سونىڭ باستاۋى تۇرعىسىندا ۇلكەن وزگەرىستەر جاسايدى.
اتالعان ايماق قانات قاققاننان بەرى 4 زاۋىت سالىنىپ, 9-ىنىڭ قۇرىلىسى بيىلعى جىل اياعىنا دەيىن بىتپەك. ول يندۋستريالىق پارك نەگىزىندە مەتاللۋرگيانى جانە مەتالل وڭدەۋدى دامىتۋ ءۇشىن قۇرىلعان بولاتىن. بىلتىر ينفراقۇرىلىم تولىعىمەن قالىپتاستىرىلدى. جىلۋ, سۋ جەلىلەرى, ەلەكتر, جول جۇيەلەرى تارتىلدى. 13 كومپانياعا جەر تەلىمدەرى بەرىلدى. ءوز جوبالارىن ىسكە اسىرۋشى كاسىپورىندار ءبارى شيكىزاتتى وتاندىق ءوندىرۋشىلەردەن تۇتىنادى. ەلەكتر قۋاتى ەش دەلدالداردىڭ ارالاسۋىنسىز جەرگىلىكتى نەگىزگى كوزدەردەن تىكەلەي جەتكىزىلەدى. سول ارقىلى ەنەرگيا قىمباتشىلىعىنا ۇرىنبايدى.
تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىزدىڭ جاڭا جولداۋىندا «كوپتەگەن بولجامدار بويىنشا الداعى 15-17 جىل قازاقستاننىڭ اۋقىمدى سەرپىلىسى ءۇشىن مۇمكىندىكتەر تەرەزەسى بولماق» دەپ كورسەتىلگەندەي, يندۋستريانى يننوۆاتسيالىق نەگىزدە قۇرۋدى تەرەڭدەتۋگە, تاۋارلى ءوندىرىستى قالىپتاستىرۋعا, ەكسپورتتىق الەۋەتتى كوتەرۋگە الدىمەن ءبىزدىڭ ايماق وڭتايلى. سونى ورىنداپ, ۇلگى كورسەتپەك. مۇندا كوپتەگەن تەحنولوگيالىق جاڭالىقتار مەن عىلىمي جەتىستىكتەردى يگەرۋگە, سەرپىندى جوبالاردى جاساۋ مەن ىسكە اسىرۋعا, ينۆەستيتسيا تارتۋعا قولايلى جاعداي وسى سالانى تۇبەگەيلى وزگەرتەتىنى داۋسىز,– دەيدى «سارىارقا» اەا كاسىپكەرلىك ءبولىمىنىڭ باسشىسى تىلەۋبەك دۇيسەباەۆ.
ول تۇسىندىرگەندەي, «سارىارقانىڭ» باستى ەرەكشەلىگى مەملەكەتتىك ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسىنىڭ ماقساتتارىنا سايكەس وڭىردە ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋدىڭ تاجىريبەلىك الاڭقايى رەتىندە تانىلىپ, وسى ۇدەرىسكە كوشباسشى بولۋعا ءتيىس. بۇل دەگەنىمىز نە, ماسەلەن, ەلەكتروندى جانە وپتيكالىق زاتتار, مۇناي-گاز ونەركاسىبىنە ارنالعان جىلۋ ساقتاۋ قابىلەتى بار قۇبىرلار, قۇرىلىسقا قاجەتتى مەتالل ەمەس قۇرىلعىلار مەن بۇيىمدار, تەمىرجول ۆاگوندارىن جوندەۋ, مەتالل وڭدەۋ, ارماتۋرالار, رەزينوتەحنيكالىق جانە پلاستماسسا جابدىقتار, كومپرەسسورلار مەن رەدۋكتورلار, ينتەراكتيۆتىك وقىتۋ قۇرالدارىن, قىسقاسى وبلىس قانا ەمەس, ەلىمىز وڭىرلەرى ءوندىرىسىنىڭ مۇقتاجىن وتەيتىن سان الۋان ءونىم تۇرلەرىن ءوندىرۋ ءىستىڭ نەگىزگى نىساناسىنا اينالادى. مۇنداعى زاۋىتتاردىڭ حالىقارالىق ستاندارتتاعى «ISO 9000» ساپا سەرتيفيكاتىمەن جۇمىس ىستەۋى تالاپ ەتىلەدى. ويتكەنى, قازاقستاندىق تۇتىنۋشىلار سۇرانىسىن قاناعاتتاندىرۋمەن قاتار, زاتتار مەن جابدىقتاردىڭ ءبىر ءبولىگىن ەكسپورتقا شىعارۋ كوزدەلەدى. بۇعان قولايلى رەزەرۆتىك مۇمكىندىكتەر بار ءارى عىلىمي-تەحنيكالىق الەۋەت جاقسى جاعداي جاساماق.
بۇگىندە العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ جۇمىسقا كىرىسكەن «بەمەر ارماتۋرا», «يزوپليۋس تسەنترالنايا ازيا», «Centraj Asia», «ليدوس LTD» سياقتى جشس-لەر العاشقى ەكسكليۋزيۆتى ونىمدەرىن شىعارۋ ۇستىندە.تاياۋ ارادا باسقا دا كاسىپورىندار اشىلىپ, «سارىارقا» قۇلاشى قەڭەيەدى. جالپى العاندا, وتاندىق, شەتەلدىك 53 كومپانيانىڭ قاناتى استىنداعى وندىرىستەردىڭ ءبارى ىسكە قوسىلعاندا جىلىنا 246 ملرد. تەڭگەنىڭ ءونىمى وندىرىلۋگە قول جەتكىزىلمەك. بۇل – وبلىستىڭ وڭىرلىك ءونىمىنىڭ تەڭ جارتىسىنا جۋىعىن قۇرايدى دەگەن ءسوز. ءسويتىپ, كۇنى كەشە ارمانداي كورىنگەن ماقساتتىڭ ءبىرى وسىلايشا ناقتى ىسكە اسادى.
بۇل كۇندە اسىرا ايتقاندىق ەمەس, قىستىڭ قيىنشىلىعىنا قاراماستان, وسىناۋ ايماق اۋماعىندا كۇننەن-كۇنگە بىرىنەن سوڭ ءبىرى بوي كوتەرگەن كاسىپورىندار شوعىرى شوقتالىپ كەلەدى. بۇلار ەرتەڭدەرى ءوز الدىنا بولەك يندۋستريالىق كەشەندەر ورتالىعى بولعالى, الىسقا تانىلعالى تۇر. ارقايسىسى وندىرەتىن ونىمدەر ءارتۇرلى. ەلباسى جولداۋىندا اتاپ كورسەتىلگەندەي, قازاقستاننىڭ رەسۋرستارىنا, ازىق-ت ۇلىگىنە, يندۋستريالاندىرۋ ونىمدەرىنە سۇرانىس ارتا تۇسەتىندىگىنىڭ ءبىر تىرەگى وسى «سارىارقا» بولارىنا وندا ورىن تەۋىپ, جالىندى ىستەرگە قۇلشىنۋشى كومپانيالار سەنىمدى.
ايقىن نەسىپباي,
«ەگەمەن قازاقستان».
قاراعاندى.
بۇل اەا باسقارما توراعاسى الەن ىسقاقوۆتىڭ ايتۋىنشا, مۇندا قىزمەتتەرىن قۇرۋ ءۇشىن ازىرگە تىركەلگەن 33 قاتىسۋشى ءوز جوبالارىن ىسكە اسىرۋعا 3 ملرد. تەڭگە سالسا, قاتارلارىن تولىقتىرۋعا ۇمتىلۋشىلار تاعى تابىلىپ جاتقان كورىنەدى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, ونەركاسىپتىك بازالىق سالاسى مىقتى وبلىستىڭ ارنايى بولىنگەن, جۇمىستى ۇيىمداستىرىپ, دامىتۋعا بارىنشا جاعداي جاسالعان ايماعى, اسىرەسە, شەتەلدىك ءىرى كومپانيالاردى قىزىقتىرا تۇسۋدە ەكەن. الداعى التى جىلدا 300 ملرد. تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلۋعا تيىستىلىگى سونى كورسەتەدى. 8 مىڭعا تارتا ادامنىڭ ەڭبەكتەنۋگە مۇمكىندىگى بوسا-بولماسىن قاراعاندىلىقتاردىڭ ءبىرازى كۇتكەن قۋانىشتى وقيعا. سوعان وراي بۇرىن اتى دا ەستىلىپ كورمەگەن جاڭا ماماندىقتار مەڭگەرىپ, العاشقى ەڭبەككەرلەرى اتانۋعا تىلەك بىلدىرۋشىلەر از ەمەس. سوندىقتان تاڭداۋلىلارىن قابىلداۋ قوسا جۇرگىزىلۋدەگى شارالاردىڭ ءبىرى. مۇنىڭ ءوزى زامان تالاپ-تالعامىنا ساي ساپالىق دەڭگەيى جوعارى كادرلاردى قالىپتاستىرۋعا جول اشىپ وتىر.
سونىمەن, قالانىڭ بۇقار جىراۋ اۋدانىمەن شەكتەس تۇسىنداعى بۇعان دەيىن بوس جاتقان بولىگىندە قانداي كاسىپورىندار ىرگە كوتەرمەكشى دەگەندە, ءبارىنىڭ دە ىشكى جانە سىرتقى رىنوكتا باسەكەلەستىككە قابىلەتتى, وتىمدىلىگى جوعارى ءونىمدەر شىعارۋعا بەيىمدى قۇرىلىمدار بولماقتىعىن اتاپ وتكەن ورىندى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىندا ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋ جانە ونى شيكىزاتتىق ەمەس جوعارى تەحنولوگيالىق جولعا باعدارلاۋ جونىندە العا قويعان مىندەتتەرىنە بايلانىستى ولار سونىڭ باستاۋى تۇرعىسىندا ۇلكەن وزگەرىستەر جاسايدى.
اتالعان ايماق قانات قاققاننان بەرى 4 زاۋىت سالىنىپ, 9-ىنىڭ قۇرىلىسى بيىلعى جىل اياعىنا دەيىن بىتپەك. ول يندۋستريالىق پارك نەگىزىندە مەتاللۋرگيانى جانە مەتالل وڭدەۋدى دامىتۋ ءۇشىن قۇرىلعان بولاتىن. بىلتىر ينفراقۇرىلىم تولىعىمەن قالىپتاستىرىلدى. جىلۋ, سۋ جەلىلەرى, ەلەكتر, جول جۇيەلەرى تارتىلدى. 13 كومپانياعا جەر تەلىمدەرى بەرىلدى. ءوز جوبالارىن ىسكە اسىرۋشى كاسىپورىندار ءبارى شيكىزاتتى وتاندىق ءوندىرۋشىلەردەن تۇتىنادى. ەلەكتر قۋاتى ەش دەلدالداردىڭ ارالاسۋىنسىز جەرگىلىكتى نەگىزگى كوزدەردەن تىكەلەي جەتكىزىلەدى. سول ارقىلى ەنەرگيا قىمباتشىلىعىنا ۇرىنبايدى.
تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىزدىڭ جاڭا جولداۋىندا «كوپتەگەن بولجامدار بويىنشا الداعى 15-17 جىل قازاقستاننىڭ اۋقىمدى سەرپىلىسى ءۇشىن مۇمكىندىكتەر تەرەزەسى بولماق» دەپ كورسەتىلگەندەي, يندۋستريانى يننوۆاتسيالىق نەگىزدە قۇرۋدى تەرەڭدەتۋگە, تاۋارلى ءوندىرىستى قالىپتاستىرۋعا, ەكسپورتتىق الەۋەتتى كوتەرۋگە الدىمەن ءبىزدىڭ ايماق وڭتايلى. سونى ورىنداپ, ۇلگى كورسەتپەك. مۇندا كوپتەگەن تەحنولوگيالىق جاڭالىقتار مەن عىلىمي جەتىستىكتەردى يگەرۋگە, سەرپىندى جوبالاردى جاساۋ مەن ىسكە اسىرۋعا, ينۆەستيتسيا تارتۋعا قولايلى جاعداي وسى سالانى تۇبەگەيلى وزگەرتەتىنى داۋسىز,– دەيدى «سارىارقا» اەا كاسىپكەرلىك ءبولىمىنىڭ باسشىسى تىلەۋبەك دۇيسەباەۆ.
ول تۇسىندىرگەندەي, «سارىارقانىڭ» باستى ەرەكشەلىگى مەملەكەتتىك ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسىنىڭ ماقساتتارىنا سايكەس وڭىردە ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋدىڭ تاجىريبەلىك الاڭقايى رەتىندە تانىلىپ, وسى ۇدەرىسكە كوشباسشى بولۋعا ءتيىس. بۇل دەگەنىمىز نە, ماسەلەن, ەلەكتروندى جانە وپتيكالىق زاتتار, مۇناي-گاز ونەركاسىبىنە ارنالعان جىلۋ ساقتاۋ قابىلەتى بار قۇبىرلار, قۇرىلىسقا قاجەتتى مەتالل ەمەس قۇرىلعىلار مەن بۇيىمدار, تەمىرجول ۆاگوندارىن جوندەۋ, مەتالل وڭدەۋ, ارماتۋرالار, رەزينوتەحنيكالىق جانە پلاستماسسا جابدىقتار, كومپرەسسورلار مەن رەدۋكتورلار, ينتەراكتيۆتىك وقىتۋ قۇرالدارىن, قىسقاسى وبلىس قانا ەمەس, ەلىمىز وڭىرلەرى ءوندىرىسىنىڭ مۇقتاجىن وتەيتىن سان الۋان ءونىم تۇرلەرىن ءوندىرۋ ءىستىڭ نەگىزگى نىساناسىنا اينالادى. مۇنداعى زاۋىتتاردىڭ حالىقارالىق ستاندارتتاعى «ISO 9000» ساپا سەرتيفيكاتىمەن جۇمىس ىستەۋى تالاپ ەتىلەدى. ويتكەنى, قازاقستاندىق تۇتىنۋشىلار سۇرانىسىن قاناعاتتاندىرۋمەن قاتار, زاتتار مەن جابدىقتاردىڭ ءبىر ءبولىگىن ەكسپورتقا شىعارۋ كوزدەلەدى. بۇعان قولايلى رەزەرۆتىك مۇمكىندىكتەر بار ءارى عىلىمي-تەحنيكالىق الەۋەت جاقسى جاعداي جاساماق.
بۇگىندە العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ جۇمىسقا كىرىسكەن «بەمەر ارماتۋرا», «يزوپليۋس تسەنترالنايا ازيا», «Centraj Asia», «ليدوس LTD» سياقتى جشس-لەر العاشقى ەكسكليۋزيۆتى ونىمدەرىن شىعارۋ ۇستىندە.تاياۋ ارادا باسقا دا كاسىپورىندار اشىلىپ, «سارىارقا» قۇلاشى قەڭەيەدى. جالپى العاندا, وتاندىق, شەتەلدىك 53 كومپانيانىڭ قاناتى استىنداعى وندىرىستەردىڭ ءبارى ىسكە قوسىلعاندا جىلىنا 246 ملرد. تەڭگەنىڭ ءونىمى وندىرىلۋگە قول جەتكىزىلمەك. بۇل – وبلىستىڭ وڭىرلىك ءونىمىنىڭ تەڭ جارتىسىنا جۋىعىن قۇرايدى دەگەن ءسوز. ءسويتىپ, كۇنى كەشە ارمانداي كورىنگەن ماقساتتىڭ ءبىرى وسىلايشا ناقتى ىسكە اسادى.
بۇل كۇندە اسىرا ايتقاندىق ەمەس, قىستىڭ قيىنشىلىعىنا قاراماستان, وسىناۋ ايماق اۋماعىندا كۇننەن-كۇنگە بىرىنەن سوڭ ءبىرى بوي كوتەرگەن كاسىپورىندار شوعىرى شوقتالىپ كەلەدى. بۇلار ەرتەڭدەرى ءوز الدىنا بولەك يندۋستريالىق كەشەندەر ورتالىعى بولعالى, الىسقا تانىلعالى تۇر. ارقايسىسى وندىرەتىن ونىمدەر ءارتۇرلى. ەلباسى جولداۋىندا اتاپ كورسەتىلگەندەي, قازاقستاننىڭ رەسۋرستارىنا, ازىق-ت ۇلىگىنە, يندۋستريالاندىرۋ ونىمدەرىنە سۇرانىس ارتا تۇسەتىندىگىنىڭ ءبىر تىرەگى وسى «سارىارقا» بولارىنا وندا ورىن تەۋىپ, جالىندى ىستەرگە قۇلشىنۋشى كومپانيالار سەنىمدى.
ايقىن نەسىپباي,
«ەگەمەن قازاقستان».
قاراعاندى.
