قازاقستان رەسپۋبليكاسى سىرتقى ساياساتىنىڭ 2014 – 2020 جىلدارعا ارنالعان تۇجىرىمداماسى تۋرالى
قازاقستان رەسپۋبليكاسى سىرتقى ساياساتىنىڭ 2014 – 2020 جىلدارعا ارنالعان تۇجىرىمداماسى تۋرالى
قاۋلى ەتەمىن:
1. قوسا بەرىلىپ وتىرعان قازاقستان رەسپۋبليكاسى سىرتقى ساياساتىنىڭ 2014 – 2020 جىلدارعا ارنالعان تۇجىرىمداماسى (بۇدان ءارى – تۇجىرىمداما) بەكىتىلسىن.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى ەكى اي مەرزىمدە تۇجىرىمدامانى ىسكە اسىرۋ جونىندە شارالار قابىلداسىن.
3. وسى جارلىقتىڭ ورىندالۋىن باقىلاۋ قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ اكىمشىلىگىنە جۇكتەلسىن.
4. وسى جارلىق قول قويىلعان كۇنىنەن باستاپ قولدانىسقا ەنگىزىلەدى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ن.نازارباەۆ.
استانا, اقوردا, 2014 جىلعى 21 قاڭتار. № 741
-------------------------------------------
قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ 2014 جىلعى 21 قاڭتارداعى №741 جارلىعىمەن بەكىتىلگەن
قازاقستان رەسپۋبليكاسى سىرتقى ساياساتىنىڭ 2014-2020 جىلدارعا ارنالعان
تۇجىرىمداماسى
استانا, 2014 جىل
قازاقستان رەسپۋبليكاسى سىرتقى ساياساتىنىڭ تۇجىرىمداماسى (بۇدان ءارى – تۇجىرىمداما) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى – ەلباسىنىڭ «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى – قالىپتاسقان مەملەكەتتىڭ جاڭا ساياسي باعىتى» (بۇدان ءارى – 2050 ستراتەگياسى) اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا باياندالعان نۇسقاۋلارعا سايكەس ازىرلەندى جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسى سىرتقى ساياسي قىزمەتىنىڭ قاعيداتتارى مەن تاسىلدەمەلەرىنە, ماقساتتارىنا, باسىمدىقتارى مەن مىندەتتەرىنە نەگىز قالاۋشى كوزقاراستار جۇيەسىن بىلدىرەدى.
1. قازاقستان رەسپۋبليكاسى سىرتقى ساياساتىن دامىتۋدىڭ پايىمى
قازاقستان ءوز تاۋەلسىزدىگىنىڭ ءۇشىنشى ونجىلدىعىنا ەكونوميكاسى سەرپىندى دامىپ كەلە جاتقان جانە ناقتى بەلگىلەنگەن سىرتقى ساياسي باسىمدىقتارى بار قالىپتاسقان تۇراقتى مەملەكەت رەتىندە قادام باستى.
الەمدىك ارەنادا قازاقستان سۋبەكتىلىگىنىڭ ارتۋى مەملەكەتتىڭ ءرولى مەن حالىقارالىق ىقپالىنىڭ جوعارىلاعانىن, وڭىرلىك سالماعىنىڭ ۇلعايعانىن, جاھاندىق ەكونوميكا مەن قارجى ينستيتۋتتارى ءۇشىن ماڭىزى وسكەنىن ايعاقتايدى.
سونىمەن قاتار, قازىرگى زامان بولمىسىن ەسكەرسەك, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سىرتقى ساياساتى ۇلتتىق مۇددەلەردى پراگماتيزم قاعيداتتارىمەن جاڭعىرتۋدى جانە ىلگەرىلەتۋدى تالاپ ەتەدى. بۇل پروتسەسكە بىرقاتار ىشكى جانە سىرتقى فاكتورلار ىقپال ەتەدى.
ماڭىزدى ىشكى فاكتورلار رەتىندە قازاقستاننىڭ ساياسي جانە الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنداعى تۇبەگەيلى وزگەرىستەردى, ترانسفورماتسيالىق كەزەڭنىڭ اياقتالۋى مەن ەلدىڭ ۇزاقمەرزىمدى جانە ورنىقتى دامۋدىڭ 2050 جىلعا دەيىنگى جاڭا ستراتەگياسىنا ءوتۋىن اتاپ كورسەتكەن ءجون.
سىرتقى فاكتورلار الەمدىك قارجىلىق-ەكونوميكالىق داعدارىستىڭ كەلەڭسىز سالدارىن ەڭسەرۋ قاجەتتىلىگىنەن, قاقتىعىستاردىڭ شيەلەنىسۋىنەن, ادامزاتتىڭ قازىرگى پروبلەمالارىنان, وڭىرلىك جانە جاھاندىق دەڭگەيلەردە جاڭا گەوساياسي جانە گەوەكونوميكالىق احۋالدىڭ پايدا بولۋىنان كورىنەدى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى
سىرتقى ساياساتىنىڭ ماقساتتارى
قازاقستاننىڭ ۇلتتىق مۇددەلەرىنە سايكەس سىرتقى ساياساتتاعى نەگىزگى كۇش-جىگەر مىناداي نەگىزگى ماقساتتارعا قول جەتكىزۋگە شوعىرلاندىرىلادى:
1) ەلدىڭ ۇلتتىق قاۋىپسىزدىگىن, قورعانىسقا قابىلەتتىلىگىن, ەگەمەندىگىن جانە اۋماقتىق تۇتاستىعىن جان-جاقتى قامتاماسىز ەتۋ;
2) بەيبىتشىلىكتى, وڭىرلىك جانە جاھاندىق قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋ;
3) ورنىقتى ۇستانىمداردى قامتاماسىز ەتۋ جانە الەمدىك قوعامداستىقتا مەملەكەتتىڭ جاعىمدى بەينەسىن قالىپتاستىرۋ;
4) بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ (بۇۇ) ورتالىق جانە ۇيلەستىرۋشى ءرولى ارقىلى ءادىل ءارى دەموكراتيالىق الەمدىك ءتارتىپتى ورناتۋ;
5) وڭىرلىك جانە حالىقارالىق ساۋدا-ەكونوميكالىق قاتىناستار جۇيەسىنە ودان ءارى ينتەگراتسيالانۋ;
6) 2050 ستراتەگياسىن ويداعىداي ىسكە اسىرۋ, حالىقتىڭ جوعارى تۇرمىس دەڭگەيىنە قول جەتكىزۋ, كوپۇلتتى قوعامنىڭ, قۇقىقتىق مەملەكەتتىڭ جانە دەموكراتيالىق ينستيتۋتتاردىڭ بىرلىگىن نىعايتۋ, ادامنىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن قولايلى سىرتقى جاعدايلار جاساۋ;
7) ۇلتتىق ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋ, يندۋستريالىق-تەحنولوگيالىق دامىتۋ جانە ونىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ;
8) ەلدىڭ «جاسىل» دامۋ جولىنا بىرتىندەپ كوشۋى جانە الەمنىڭ ەڭ دامىعان 30 مەملەكەتىنىڭ قاتارىنا كىرۋ;
9) ۇلتتىق-مادەني وزىندىك ەرەكشەلىكتى ساقتاۋ جانە مەملەكەتتى ودان ءارى دامىتۋدىڭ وزىندىك جولىمەن ءجۇرۋ;
10) شەت ەلدەردە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتارى مەن زاڭدى تۇلعالارىنىڭ قۇقىقتارىن, ولاردىڭ جەكە, وتباسىلىق جانە ىسكەرلىك مۇددەلەرىن قورعاۋ;
11) شەت ەلدەردەگى قازاق دياسپوراسىنا جانە قازاق تىلىنە قولداۋ كورسەتۋ.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى سىرتقى ساياساتىنىڭ
باسىمدىقتارى مەن مىندەتتەرى
1. قازاقستان ورتالىق ازيانىڭ ساياسي تۇراقتى, ەكونوميكالىق ورنىقتى جانە قاۋىپسىز دامۋىنا مۇددەلى.
قازاقستان وڭىردەگى ءوزىنىڭ ءرولى مەن جاۋاپكەرشىلىگىن سەزىنە وتىرىپ, وڭىرلىك تۇراقتىلىق پەن قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ, جاڭا سىن-قاتەرلەر مەن قاۋىپتەرگە, ونىڭ ىشىندە شەكتەس مەملەكەتتەردەن تارالاتىندارىنا قارسى ءىس-قيمىل جاساۋ ءۇشىن جان-جاقتى كۇش-جىگەر جۇمسايتىن بولادى.
قازاقستان ورتالىق ازيادا جانجالعا بەيىم الەۋەتتى السىرەتۋ, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق پروبلەمالاردى, سۋ-ەنەرگەتيكالىق توراپ پەن وزگە دە قايشىلىقتاردىڭ ءتۇيىنىن شەشۋ ماقساتىندا ىشكى وڭىرلىك ينتەگراتسيانى دامىتۋعا ۇمتىلادى.
ءوڭىردىڭ حالىقارالىق ساياسات پەن ەكونوميكانىڭ ءبىرتۇتاس ينتەگراتسيالانعان سۋبەكتىسىنە ترانسفورماتسيالانۋى پەرسپەكتيۆالى ماقسات بولىپ تابىلادى.
2. ەۋرازيالىق ينتەگراتسيانى ەلىمىزدى الەمدىك شارۋاشىلىق بايلانىستار جۇيەسىندە ورنىقتى ۇستانىمعا ىلگەرىلەتۋدىڭ پارمەندى تاسىلدەرىنىڭ ءبىرى رەتىندە قاراستىرا وتىرىپ, قازاقستان وسى نەگىزدە ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق قۇرۋ ماقساتىندا كەدەن وداعى مەن بىرىڭعاي ەكونوميكالىق كەڭىستىكتى نىعايتاتىن بولادى.
وسى پروتسەسس شەڭبەرىندە مىناداي نەگىز قالاۋشى قاعيداتتار ساقتالادى: ساياسي ەگەمەندىكتىڭ مىزعىماستىعى, قابىلداناتىن شەشىمدەردىڭ ەكونوميكالىق نەگىزدىلىگى, كەزەڭدىلىك, پراگماتيزم جانە ءوزارا تيىمدىلىك, ينتەگراتسيانىڭ بارلىق ورگاندارىنداعى تاراپتاردىڭ تەڭ وكىلدىگى جانە بارلىق دەڭگەيدەگى ينتەگراتسيالىق ءوزارا ءىس-قيمىلداردىڭ كونسەنسۋسى.
3. قازاقستان مەملەكەتتىك شەكارانى حالىقارالىق-قۇقىقتىق رەسىمدەۋدى اياقتاۋ, سونداي-اق كاسپي تەڭىزىنىڭ قۇقىقتىق مارتەبەسىن ايقىنداۋ بويىنشا جانە جاعالاۋ ماڭىنداعى مەملەكەتتەر اراسىندا حالىقارالىق قۇقىقتىڭ جالپىعا بىردەي تانىلعان قاعيداتتارى مەن نورمالارىنا نەگىزدەلگەن تۇراقتى جانە دوستىق قاتىناستاردى نىعايتۋ جۇمىستارىن جالعاستىرادى.
4. قازاقستان بۇۇ, تاۋەلسىز مەملەكەتتەر دوستاستىعى, ازياداعى ءوزارا ءىس-قيمىل جانە سەنىم شارالارى كەڭەسى, ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك جونىندەگى شارت ۇيىمى, شانحاي ىنتىماقتاستىعى ۇيىمى, ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمى, يسلام ىنتىماقتاستىعى ۇيىمى, تۇركىتىلدەس مەملەكەتتەر ىنتىماقتاستىعى كەڭەسى جانە باسقا دا حالىقارالىق ۇيىمدار مەن فورۋمدار قىزمەتىنىڭ جاۋاپتى قاتىسۋشىسى بولا وتىرىپ, وسى ۇيىمداردىڭ قىزمەتى شەڭبەرىندەگى ءوزىنىڭ باستى مىندەتتەرىن بىلاي پايىمدايدى:
1) ءتۇرلى سالالاردا وڭىرلىك جانە جاھاندىق سيپاتتاعى شەشىمدەردى ازىرلەۋ مەن قابىلداۋ پروتسەسى كەزىندە ۇلتتىق مۇددەلەردى ەسكەرۋدى قامتاماسىز ەتۋ;
2) وڭىرلىك جانە جاھاندىق قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋ جونىندەگى حالىقارالىق كۇش-جىگەرگە سىندارلى قاتىسۋ جانە ۇلەس قوسۋ;
3) قازاقستاننىڭ سىرتقى ساياسي باستامالارىن ىلگەرىلەتۋ;
4) الەمدە تۇراقتىلىق پەن قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ مۇددەسىندە وڭىرلىك جانە حالىقارالىق ۇيىمدار مەن فورۋمدار اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ وڭتايلى جانە ءوزارا قولايلى قالىپتارىن ورناتۋ;
5) وڭىرلىك جانە حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ جۇمىس تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا ولاردىڭ ساياسي-قۇقىقتىق جانە ۇيىمدىق-اكىمشىلىك فۋنكتسيالارىن جەتىلدىرۋ.
قازاقستان ءوزىنىڭ ۇلتتىق مۇددەلەرىنە ساي كەلەتىن ءارى پراكتيكالىق تۇرعىدان پايدا اكەلەتىن حالىقارالىق جانە وڭىرلىك ۇيىمداردىڭ جۇمىسىنا قاتىسادى.
5. قازاقستان وڭىرلىك جانە جاھاندىق قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋ جونىندەگى مىندەتتەر شەڭبەرىندە:
1) الەمنىڭ بارلىق مەملەكەتتەرىمەن جانە ولاردىڭ بىرلەستىكتەرىمەن دوستىق جانە الدىن الا بولجاناتىن قاتىناستاردى دامىتادى;
2) بۇۇ جارعىسىنىڭ ماقساتتارى مەن قاعيداتتارىن ۇستانادى جانە ساياسي ديالوگ پەن مەملەكەتتەر اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق ءۇشىن قۇقىق ۇستەمدىگى قاعيداتىنىڭ نەگىز قالاۋشى ماڭىزىن مويىندايدى;
3) وڭىرلىك جانە حالىقارالىق جانجالداردى كەلىسسوزدەر جۇرگىزۋدىڭ حالىقارالىق تۇرعىدا تانىلعان فورماتتارى شەڭبەرىندە شەشۋدى جاقتايدى. قازاقستاننىڭ ۇستانىمى مەملەكەتتەردىڭ ەگەمەندىگى مەن ولاردىڭ حالىقارالىق تۇرعىدا تانىلعان شەكارالارىنداعى اۋماقتىق تۇتاستىعىن ساقتاۋ تۋرالى بۇۇ-نىڭ نەگىز قالاۋشى قاعيداتتارىنا, داعدارىستاردى رەتتەۋ جونىندەگى قۇجاتتاردا, ەڭ الدىمەن بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ قارارلارىندا كورسەتىلگەن ەرەجەلەردى ورىنداۋ نەگىزىندە داۋلى ماسەلەلەردى بەيبىت جولمەن شەشۋدى ىزدەستىرۋگە نەگىزدەلەدى;
4) يادرولىق قارۋسىز جانە جاپپاي قىرىپ-جوياتىن قارۋدىڭ باسقا دا تۇرلەرىنسىز بەيبىتشىلىككە قول جەتكىزۋگە كۇش-جىگەر جۇمسايدى, تاراتپاۋ رەجىمدەرىن نىعايتۋ, قارۋلاردىڭ مۇنداي تۇرلەرىنە تولىق تىيىم سالۋ جانە ولاردى جويۋ, سونداي-اق الەمنىڭ ءتۇرلى وڭىرلەرىندە يادرولىق قارۋدان ازات ايماقتاردى قۇرۋ ماقساتىندا كوپجاقتى تەتىكتەردى دامىتۋعا قاتىسادى;
5) جاپپاي قارۋ شىعارۋعا, ونىڭ ىشىندە عارىشتا, قارۋدىڭ جاڭا تۇرلەرىن جاساۋ مەن ورىستەتۋگە قارسى كۇرەستى دايەكتى تۇردە جاقتايدى;
6) قارۋدىڭ زاڭسىز اينالىمىنا قارسى ءىس-قيمىل بويىنشا حالىقارالىق كۇش-جىگەردى قولدايدى;
7) تەرروريزمگە, ەكسترەميزمگە, ەسىرتكى قۇرالدارىنىڭ, پسيحوتروپتىق زاتتاردىڭ جانە ولاردىڭ پرەكۋرسورلارىنىڭ زاڭسىز اينالىمىنا, ادام ساۋداسى مەن زاڭسىز كوشى-قونعا, ۇيىمداسقان قىلمىس پەن سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل بويىنشا باسقا مەملەكەتتەرمەن بىرلەسىپ ەكىجاقتى جانە كوپجاقتى نەگىزدە ناقتى شارالار قابىلدايدى;
8) حالىقارالىق اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى جۇمىستى جانە كيبەرتەرروريزمگە قارسى كۇرەستى جالعاستىرادى.
6. قازاقستان سىرتقى ەكونوميكالىق باسىمدىقتارىن ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا:
1) ەلدىڭ ەكونوميكالىق-رەسۋرستىق, ترانزيتتىك-كولىكتىك جانە ەكسپورتتىق الەۋەتىن ىسكە اسىرۋ, ۇلتتىق ەكونوميكانىڭ قاۋىپسىز دامۋى جانە ونىڭ ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعى ءۇشىن جاعدايلار جاساۋ ماقساتىندا وڭىرلىك جانە حالىقارالىق ينتەگراتسيالىق پروتسەستەرگە قاتىسادى. وسى تۇرعىدا ەل ءۇشىن ءتيىمدى شارتتاردا دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنىڭ قىزمەتىنە قاتىسۋ ماڭىزدى مىندەت بولىپ تابىلادى;
2) يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ جونىندەگى مىندەتتەر شەڭبەرىندە ۇلتتىق ەكونوميكانىڭ باسىم سەكتورلارىنا ينۆەستيتسيالار مەن وزىق تەحنولوگيالار تارتۋ, ونى ءارتاراپتاندىرۋ جانە تەحنولوگيالىق جاڭعىرتۋ, ونىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتەدى;
3) حالىقارالىق ەكونوميكالىق ۇيىمدار مەن قارجى ينستيتۋتتارىنا ەلدىڭ تولىق قۇقىلى قاتىسۋىن جانە ۇلتتىق مۇددەلەردى ىلگەرىلەتۋدى قامتاماسىز ەتەدى;
4) ەكونوميكالىق جانە ساۋدا ديپلوماتياسىن دامىتادى, ديپلوماتيالىق قۇرالدار ارقىلى شەت ەلدەردە مەملەكەتتىڭ جانە قازاقستاندىق جەكە جانە زاڭدى تۇلعالاردىڭ مۇددەلەرىن ىلگەرىلەتۋ مەن قورعاۋدى قامتاماسىز ەتەدى, جاڭا جانە ءداستۇرلى الەمدىك نارىقتاردا قازاقستاندىق بيزنەس پەن ەكسپورتتىق ونىمدەردىڭ بولۋىن كەڭەيتۋ ءۇشىن قولايلى جاعدايلار جاسايدى;
5) الەمنىڭ بارلىق ەلدەرىنىڭ دامۋى ءۇشىن تەڭ مۇمكىندىكتەر بەرەتىن الەمدىك ءادىل ۆاليۋتا-قارجى جۇيەسىن قالىپتاستىرۋعا قاتىسادى;
6) استانا ەكونوميكالىق فورۋمى مەن ونىڭ نەگىزىندە تۇجىرىمدالعان حالىقارالىق باستامالاردى ىلگەرىلەتۋ جونىندە بەلسەندى جۇمىستار جۇرگىزەدى;
7) وڭىرلىك جانە جاھاندىق ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە حالىقارالىق كۇش-جىگەر جۇمساۋ ىسىنە قاتىسادى;
8) وڭىرلىك جانە جاھاندىق ەنەرگەتيكالىق قاۋىپسىزدىككە ۇلەس قوسۋدى جالعاستىرادى. ەنەرگەتيكالىق رەسۋرستاردى ءوندىرۋشى ەلدەردىڭ, ترانزيتتەيتىن ەلدەردىڭ جانە تۇتىنۋشى ەلدەردىڭ مۇددەلەرىنىڭ تەڭگەرىمىنە قول جەتكىزۋدى, ولاردى ەكسپورتتاۋدىڭ ارتاراپتاندىرىلعان, تۇراقتى جانە قاۋىپسىز مارشرۋتتارىنىڭ جۇيەسىن قۇرۋدى جاقتايدى;
9) ءتيىستى ۇلتتىق ينستيتۋت قۇرا وتىرىپ, الەمدىك قوعامداستىقتىڭ دامۋعا رەسمي كومەك كورسەتۋگە كۇش-جىگەر جۇمساۋ ىسىنە قاتىسۋعا نيەتتەنەدى.
7. قازاقستان قورشاعان ورتانى قورعاۋ جانە جاھاندىق كليماتتى ساقتاۋ ماسەلەلەرىنە باسا كوڭىل اۋدارا وتىرىپ:
1) رەسۋرستاردى (سۋ, جەر, بيولوگيالىق جانە باسقا) پايدالانۋ جانە ولاردى باسقارۋ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ, قورشاعان ورتانىڭ ساپاسىن جانە حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن كوتەرۋ ماقساتىندا ەلدىڭ «جاسىل ەكونوميكاعا» كوشۋى جونىندەگى تۇجىرىمدامانى ىسكە اسىرۋعا كۇش-جىگەرىن جۇمسايدى. ەكسپو-2017 كورمەسىن وتكىزۋدى قوسا العاندا, «جاسىل ەكونوميكاعا» بىرتىندەپ كوشۋ قازاقستاننىڭ الەمدەگى ەڭ دامىعان 30 مەملەكەتتىڭ قاتارىنا كىرۋى جونىندەگى مىندەتتەردى ىسكە اسىرۋداعى ماڭىزدى ەلەمەنتتەردىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى;
2) «جاسىل ءوسىم» باعدارلامالارى مەن جوسپارلارىن ىسكە اسىرۋدا ەۋروپا, ازيا جانە تىنىق مۇحيت ەلدەرىنىڭ مەملەكەتتىك جانە جەكە مەنشىك سەكتورلارىنىڭ, قوعامدىق جانە حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ ارىپتەستىگىن قولداۋعا باعىتتالعان استانانىڭ «جاسىل كوپىر» باستاماسىن جۇزەگە اسىراتىن بولادى;
3) پوستيندۋستريالىق قوعامداعى پروبلەمالاردىڭ شەشىمىن ىزدەستىرۋگە باعىتتالعان جاھاندىق ەنەرگەتيكالىق-ەكولوگيالىق ستراتەگيانى قوسا العاندا, ەكولوگيالىق جاعىنان ورنىقتى ەنەرگيامەن جابدىقتاۋ سالاسىندا قازىرگى زامانعى كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردى ازىرلەۋ مەن ەنگىزۋ جونىندەگى باستامالاردى ىلگەرىلەتەدى;
4) سۋ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ شەڭبەرىندە ترانسشەكارالىق وزەندەردىڭ سۋ رەسۋرستارىن پايدالانۋ جانە قورعاۋ سالاسىندا كورشىلەس ەلدەرمەن شارتتىق قۇقىقتىق بازانى جەتىلدىرۋدى جالعاستىرادى;
5) حالىقارالىق ۇيىمدارمەن جانە بۇرىنعى سەمەي يادرولىق پوليگونى مەن ارال تەڭىزىنىڭ اۋماقتارىن وڭالتۋ جونىندەگى دونورلارمەن ىنتىماقتاستىقتى, ونىڭ ىشىندە ارالدى قۇتقارۋ جونىندەگى حالىقارالىق قور قىزمەتىنىڭ شەڭبەرىندە جالعاستىرادى;
6) كاسپي تەڭىزىنىڭ تەڭىز ورتاسىن قورعاۋ ءجونىندەگى نەگىزدەمەلىك كونۆەنتسيانى قابىلداۋ ءجونىندەگى جۇمىستى كاسپي ماڭى ەلدەرىمەن بىرلەسىپ جالعاستىرادى;
7) تابيعي جانە تەحنوگەندىك سيپاتتاعى توتەنشە جاعدايلاردىڭ الدىن الۋ جانە ولاردىڭ سالدارىن جويۋ ماسەلەلەرىندە ەكىجاقتى جانە كوپجاقتى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتادى.
8. قازاقستان رەسپۋبليكاسى سىرتقى ساياساتتىڭ گۋمانيتارلىق ولشەمىن دامىتۋعا باسىم ءمان بەرەدى. وسىعان بايلانىستى قازاقستان:
1) شەت ەلدەردە بولاتىن قازاقستان ازاماتتارىنىڭ, سونداي-اق شەتەلدىكتەر اسىراپ العان, شەت ەلدەردە تۇراتىن قازاقستاندىق بالالاردىڭ قۇقىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرىن قورعاۋ جۇمىسىن كۇشەيتەدى;
2) شەت ەلدەردەگى ءوز ازاماتتارىنىڭ قۇقىقتارى مەن مۇددەلەرىن قورعاۋعا, ۆيزالىق راسىمدەر مەن رەجىمدەردى ىرىقتاندىرۋعا, زاڭسىز كوشى-قونعا قارسى ءىس-قيمىلدارعا باعىتتالعان كوپجاقتى كونۆەنتسيالارعا قوسىلۋدى جانە ەكىجاقتى شارتتار جاساسۋدى جالعاستىرادى;
3) قىلمىستىق جانە ازاماتتىق ىستەر بويىنشا ءوزارا قۇقىقتىق كومەك تۋرالى, ادامداردى ۇستاپ بەرۋ مەن سوتتالعان ادامداردى بەرۋ تۋرالى ەكىجاقتى شارتتار جاساسۋدى جالعاستىرادى;
4) ءبىلىم, عىلىم مەن مادەنيەت, تۋريزم جانە سپورت, جاستار ساياساتى, بىرلەسكەن عىلىمي-زەرتتەۋ جوبالارىن ىسكە اسىرۋ سالاسىندا كوپجاقتى كونۆەنتسيالارعا قوسىلۋ جانە ەكىجاقتى شارتتار جاساسۋ بويىنشا حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتى جانە جۇمىستى ودان ءارى جۇزەگە اسىرادى;
5) قازاقستان تۋرالى تاريحي جانە زاماناۋي بىلىمدەردى دامىتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتەتىن بولادى;
6) شەت ەلدەردەگى قازاق قاۋىمداستىقتارى شوعىرلانا تۇرىپ جاتقان جەرلەردە قازاق ءتىلى مەن مادەنيەتىن, ولاردىڭ تاريحي وتانىمەن بايلانىسىن دامىتۋدى قولدايتىن بولادى;
7) الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق, قۇقىقتىق جانە حالىقارالىق مادەني-گۋمانيتارلىق دامۋ سالالارىندا قازاقستاندىق ازاماتتىق قوعامنىڭ جانە ۇكىمەتتىك ەمەس سەكتوردىڭ ۇيىمدارىمەن ءوزارا ءىس-قيمىل جاسايدى; ولاردى ءتيىستى حالىقارالىق ءىس-شارالارعا قاتىسۋعا تارتادى;
8) وشپەندىلىك, ناسىلدىك كەمسىتۋشىلىك, ءدىني قايشىلىقتار, ەكسترەميزم مەن ۇلتشىلدىق تۇرعىسىنداعى قىلمىستىق ارەكەتتەرگە قارسى تۇرادى;
9) شىعىس پەن باتىستىڭ, وڭتۇستىك پەن سولتۇستىكتىڭ اراسىنداعى وركەنيەتارالىق, مادەنيەتارالىق جانە دىنارالىق ديالوگتى ودان ءارى دامىتۋعا ىقپال ەتەدى;
10) نەگىزگى ديالوگ الاڭى رەتىندە الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارى سەزىنىڭ حالىقارالىق ۇستانىمدارىن نىعايتادى. بۇۇ اياسىنداعى وركەنيەتتەر اليانسىنىڭ قىزمەتىنە, سونداي-اق باسقا دا باستامالار مەن فورۋمدارعا قاتىسادى;
11) قازاقستاننىڭ باستاماسىمەن بۇۇ باس اسسامبلەياسى جاريالاعان 2013 – 2022 جىلدارعا ارنالعان مادەنيەتتەر جاقىنداسۋىنىڭ حالىقارالىق ونجىلدىعى شەڭبەرىندە بەيبىتشىلىك پەن ورنىقتى دامۋ جولىنداعى سانالۋاندىلىقتى كوتەرمەلەۋ جونىندەگى ءىس-قيمىلداردى جالعاستىرادى.
9. قازاقستان الەمنىڭ ءتيىستى پارلامەنتارالىق بىرلەستىكتەرىمەن ساياسي, ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە مادەني-گۋمانيتارلىق بايلانىستاردى دامىتۋ ءۇشىن پارلامەنتتىك ديپلوماتيانىڭ الەۋەتىن كوپجاقتى پارلامەنتارالىق قۇرىلىمدار شەڭبەرىندە جانە ەكىجاقتى فورماتتا پايدالانۋدى جالعاستىرادى.
10. قازاقستان الەمدىك قوعامداستىقتى حالىقارالىق ماسەلەلەر, سىرتقى ساياسي باستامالار, مەملەكەتتىڭ ساياسي, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جانە مادەني-گۋمانيتارلىق دامۋى بويىنشا ءوزىنىڭ نەگىزگى ۇستانىمى تۋرالى ۋاقتىلى جانە تولىق حاباردار ەتۋدى جۇزەگە اسىرادى.
وسى شارالار شەڭبەرىندە قازاقستان قازىرگى زامانعى اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالار مۇمكىندىگىن جانە ديپلوماتيانىڭ ءداستۇرلى قۇرالدارىن پايدالانادى.
سىرتقى ساياسي قىزمەتتىڭ ماقساتتارى, باسىمدىقتارى, مىندەتتەرى مەن ناتيجەلەرى, قازاقستاننىڭ حالىقارالىق باستامالارىن الەمدىك ارەنادا ىلگەرىلەتۋ تۋرالى اقپاراتتى ەل ىشىندە ءتۇسىندىرۋ جانە قازاقستان جۇرتشىلىعىنا جەتكىزۋ جونىندەگى جۇمىس ماڭىزدى بولىپ تابىلادى.
شەتەلدىك اقپاراتتىق كەڭىستىكتە قازاقستاندى كورسەتىپ, تانىستىرۋ «اقپاراتتى قازاقستان – 2020» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنا سايكەس جۇزەگە اسىرىلادى.
ەلدىك جانە وڭىرلىك باسىمدىقتار
قازاقستان رەسپۋبليكاسى XXI عاسىرداعى تاتۋ كورشىلىك جانە وداقتاستىق تۋرالى شارت نەگىزىندە رەسەي فەدەراتسياسىمەن ساياسي, ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە مادەني-گۋمانيتارلىق ىنتىماقتاستىقتىڭ بارلىق سالالارىندا وداقتاستىق قاتىناستاردى نىعايتۋدى جالعاستىرادى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى جوعارى جانە بيىك دەڭگەيلەردەگى ساياسي ديالوگ شەڭبەرىندە قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىمەن جان-جاقتى ستراتەگيالىق ىنتىماقتاستىقتى تەرەڭدەتەدى, ەنەرگەتيكالىق, ينۆەستيتسيالىق-تەحنولوگيالىق, ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە مادەني-گۋمانيتارلىق ىنتىماقتاستىقتى, ترانزيتتىك-كولىكتىك سالاداعى, اگرارلىق سەكتورداعى, ترانسشەكارالىق وزەندەردىڭ سۋ رەسۋرستارىن بىرلەسە پايدالانۋ جانە ەكولوگيا سالاسىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىلدى دامىتادى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرى – قىرعىز رەسپۋبليكاسىمەن, تاجىكستان رەسپۋبليكاسىمەن, تۇركىمەنستانمەن جانە وزبەكستان رەسپۋبليكاسىمەن كوپسالالى قاتىناستارىن دامىتۋى ىشكى جانە سىرتقى سىن-قاتەرلەر مەن قاۋىپتەرگە بىرلەسىپ قارسى ءىس-قيمىلدار جاساۋعا, ساياسي, ەكونوميكالىق جانە مادەني-گۋمانيتارلىق ىنتىماقتاستىقتى ءوزارا ءتيىمدى جانە تەپە-تەڭدىك نەگىزدە جانداندىرۋعا ءوڭىر ەلدەرىنىڭ كۇش-جىگەرىن بىرىكتىرۋگە شوعىرلاندىرىلاتىن بولادى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى امەريكا قۇراما شتاتتارىمەن ساياسي, ساۋدا-ەكونوميكالىق, ينۆەستيتسيالىق, ەنەرگەتيكالىق, عىلىمي-تەحنيكالىق جانە گۋمانيتارلىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋعا, حالىقارالىق كۇن ءتارتىبىنىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىن شەشۋگە باعىتتالعان ستراتەگيالىق ارىپتەستىكتى نىعايتۋدى جالعاستىرادى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءتيىستى شارتتار جاسالعان نەمەسە ازىرلەنىپ جاتقان ەۋروپالىق مەملەكەتتەرمەن, سونداي-اق ەۋروپالىق ينستيتۋتتارمەن جانە بىرلەستىكتەرمەن ستراتەگيالىق ارىپتەستىك قاتىناستارىن نىعايتا بەرەدى.
قازاقستاننىڭ ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە ينۆەستيتسيالىق اسا ءىرى ارىپتەسى – ەۋروپالىق وداقپەن تولىق اۋقىمدى قاتىناستاردى دامىتۋ, كەڭەيتىلگەن ارىپتەستىك جانە ىنتىماقتاستىق تۋرالى جاڭا كەلىسىم جاساسۋ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن ەۋروپالىق وداق ازاماتتارى ءۇشىن ۆيزاسىز رەجىمگە بىرتىندەپ كوشۋ پەرسپەكتيۆاسىمەن ۆيزالىق رەجىمدى ىرىقتاندىرۋ جونىندەگى كۇش-جىگەر جالعاسادى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى ەلىمىزدىڭ ساياسي-ەكونوميكالىق جانە ترانزيتتىك-كولىكتىك مۇددەلەرى جۇيەسىندە ماڭىزدى ورىن الاتىن بەلارۋس رەسپۋبليكاسىمەن, ۋكراينامەن جانە مولدوۆا رەسپۋبليكاسىمەن, سونداي-اق وڭتۇستىك كاۆكاز مەملەكەتتەرى – ازەربايجان رەسپۋبليكاسىمەن, ارمەنيا رەسپۋبليكاسىمەن جانە گرۋزيامەن ءداستۇرلى جانە ءوزارا ءتيىمدى ىنتىماقتاستىقتى جالعاستىرادى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى تۇركيا رەسپۋبليكاسىمەن ەكى حالىقتىڭ تاريحي تەگى مەن مادەني قۇندىلىقتارىنىڭ ورتاقتىعى نەگىزىندە جان-جاقتى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋعا باسا ماڭىز بەرەدى.
يران يسلام رەسپۋبليكاسىمەن ءوزارا ءتيىمدى ىنتىماقتاستىق ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە ترانزيتتىك-كولىكتىك سالالارداعى, كاسپي تەڭىزىندە تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋدەگى ورتاق مۇددەلەرگە نەگىزدەلەدى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى سىرتقى ساياساتتىڭ ازيالىق باعىتىن نىعايتۋعا نيەتتى. شىعىس, وڭتۇستىك, وڭتۇستىك-شىعىس ازيا, ازيا-تىنىق مۇحيت ءوڭىرىنىڭ ەلدەرىمەن جانە ولاردىڭ وڭىرلىك بىرلەستىكتەرىمەن ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە ينۆەستيتسيالىق-تەحنولوگيالىق ىنتىماقتاستىقتى جانداندىرۋعا كۇش-جىگەر جۇمسالاتىن بولادى.
جاپونيامەن جانە كورەيا رەسپۋبليكاسىمەن ءوزارا ءىس-قيمىلدا اسا جاڭا تەحنولوگيالاردى تارتۋعا, قازاقستاندا ەنەرگيا جانە سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگيالارىن ەنگىزۋگە, ءتۇرلى سالالاردا قازاقستاندىق ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ دامۋىنا جاردەمدەسۋگە, «ورتالىق ازيا+جاپونيا» جانە «ورتالىق ازيا مەن كورەيا رەسپۋبليكاسى» ديالوگتارىن نىعايتۋعا باسا نازار اۋدارىلادى.
قازاقستان اۋعانستاندا ۇلتتىق بىتىمگەرلىك پەن ساياسي رەتتەۋ ماسەلەلەرى بويىنشا حالىقارالىق قوعامداستىقتىڭ بىرلەسكەن كۇش-جىگەرىن قولداۋدى, بۇل مەملەكەتتىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنا, وڭىرلىك جانە جاھاندىق قاۋىپسىزدىك قاتەرلەرىن جويۋعا قاتىسۋدى جالعاستىرادى.
ءۇندىستان رەسپۋبليكاسىمەن جانە پاكستان يسلام رەسپۋبليكاسىمەن ىنتىماقتاستىق ساياسي جانە ساۋدا-ەكونوميكالىق بايلانىستاردى ىلگەرىلەتۋگە, حالىقارالىق ۇيىمداردا ءوزارا ءىس-قيمىل جاساۋعا باعىتتالادى.
قازاقستان ۆەتنام سوتسياليستىك رەسپۋبليكاسىمەن, يندونەزيا رەسپۋبليكاسىمەن, مالايزيامەن, سينگاپۋر رەسپۋبليكاسىمەن, تايلاند كورولدىگىمەن ۇزاق-مەرزىمدى پەرسپەكتيۆالى جانە ءوزارا ءتيىمدى ساۋدا-ەكونوميكالىق قاتىناستاردى دامىتۋدى جالعاستىرادى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ورتا جانە تاياۋ شىعىس مەملەكەتتەرىمەن جاقىن تاريحي جانە رۋحاني بايلانىستارى بولا وتىرىپ, بۇل ءوڭىردىڭ تۇراقتى جانە ورنىقتى دامۋىنا مۇددەلى. قازاقستان ءوزارا مۇددەلىلىك تۋدىراتىن بارلىق سالالاردا ولارمەن ارىپتەستىك قاتىناستاردى قالىپتاستىرادى. بۇۇ, يىۇ, اوسشك جانە باسقا دا حالىقارالىق ۇيىمدار شەڭبەرىندە بىرلەسكەن قىزمەتتى ۇيلەستىرۋ جانە ءوزارا قولداۋ تاجىريبەسى جالعاسادى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى سولتۇستىك, ورتالىق جانە لاتىن امەريكاسى مەملەكەتتەرىمەن ىنتىماقتاستىققا زور ماڭىز بەرەدى. اتالعان جۇمىستا ساۋدا-ەكونوميكالىق, ينۆەستيتسيالىق جانە گۋمانيتارلىق بايلانىستاردى دامىتۋعا, بۇۇ جانە باسقا دا حالىقارالىق ۇيىمدار شەڭبەرىندە ورتاق مۇددەلەردى ىلگەرىلەتۋگە باسىمدىق بەرىلەدى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى افريكا قۇرلىعى ەلدەرىمەن قاتىناستاردىڭ گەوگرافياسىن كەڭەيتۋگە, ونىڭ ىشىندە افريكالىق وداق قىزمەتىنىڭ شەڭبەرىندە ولارمەن ساياسي جانە ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋعا باسىم كوڭىل بولەدى.
كۇتىلەتىن ناتيجەلەر
تۇجىرىمدامانى قابىلداۋ جانە ىسكە اسىرۋ:
1) ۇلتتىق, وڭىرلىك جانە جاھاندىق قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋعا;
2) قازاقستان ءۇشىن قولايلى حالىقارالىق ورتا قالىپتاستىرۋعا, الەمنىڭ بارلىق مەملەكەتتەرىمەن دوستىق, تەڭ قۇقىلى جانە ءوزارا ءتيىمدى قاتىناستاردى نىعايتۋعا;
3) ۇلتتىق ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋ نەگىزىندە قازاقستاننىڭ حالىقارالىق قوعامداستىققا جانە الەمدىك شارۋاشىلىق بايلانىستارعا ينتەگراتسيالانۋىنىڭ جوعارى دەڭگەيىنە قول جەتكىزۋگە;
4) ءوڭىر مەملەكەتتەرىمەن ەكونوميكالىق ينتەگراتسيا ءۇشىن جاعدايلار مەن العىشارتتار جاساۋدى قامتاماسىز ەتۋگە;
5) مادەني-گۋمانيتارلىق, عىلىم-ءبىلىم جانە باسقا دا ارالاس سالالاردا حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتى قارقىندى دامىتۋعا;
6) شەت ەلدەردە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتارى مەن زاڭدى تۇلعالارىنىڭ, ولاردىڭ جەكە, وتباسىلىق جانە ىسكەرلىك مۇددەلەرىنىڭ قۇقىقتىق قورعالۋىن كۇشەيتۋگە ىقپال ەتەدى.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسى
سىرتقى ساياساتىنىڭ نەگىزگى قاعيداتتارى مەن جالپى تاسىلدەمەلەرى
قازاقستاننىڭ سىرتقى ساياساتى كوپ باعىتتىلىق, تەڭگەرىمدىلىك, پراگماتيزم, ءوزارا تيىمدىلىك, ەلدىڭ ۇلتتىق مۇددەلەرىن قاتاڭ قورعاۋ قاعيداتتارىنا نەگىزدەلگەن.
قازاقستان الەمنىڭ بارلىق مەملەكەتتەرىنىڭ تەڭدىگىن, ءوزارا مۇددەلەردى ەسكەرۋدى جانە ءبىر-ءبىرىنىڭ ىشكى ىستەرىنە ارالاسپاۋدى, سونداي-اق بۇۇ جارعىسى مەن حالىقارالىق قۇقىقتىڭ ۇستەمدىگى نەگىزىندە حالىقارالىق پروبلەمالار مەن جانجالداردى بەيبىت جانە ۇجىمدىق جولمەن شەشۋدى جاقتايدى.
قازاقستاننىڭ سىرتقى ساياساتى مۇددەلەردىڭ تەڭگەرىمى نەگىزىندە قۇرىلعان, بۇل رەتتە شەت ەلدەرمەن جانە حالىقارالىق ۇيىمدارمەن ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ سارالانعان جانە ءارتۇرلى دەڭگەيدەگى تاسىلدەمەسى قاعيداتى قولدانىلادى. اتالعان قاعيداتتى قولدانۋ:
1) باسىمدىقتاردىڭ بەلگىلى ءبىر تۇردە قۇرالۋىن, نەگىزگى كۇش-جىگەر مەن رەسۋرستاردىڭ سولارعا شوعىرلانۋىن;
2) ساياسي جانە ەكونوميكالىق مۇددەلەر مەن پراكتيكالىق قايتارىمعا سايكەس ادامي جانە قارجىلىق رەسۋرستاردىڭ بارابار ءبولىنۋىن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
سىرتقى الاڭداعى ىنتىماقتاستىقتا سارالانعان تاسىلدەمەنى قولدانۋ قازاقستاننىڭ شەت ەلدەردەگى ديپلوماتيالىق قاتىسۋىن كەڭەيتۋدى جانە ونىڭ شەت ەلدەردەگى مەكەمەلەرىن قۇرىلىمدىق وڭتايلاندىرۋدى دا كوزدەيدى.
وسى تۇجىرىمداما قازاقستان رەسپۋبليكاسى سىرتقى ساياساتىنىڭ پراگماتيكالىق جانە دەربەس بەلسەندىلىك ساناتى رەتىندە دامۋدىڭ جاڭا كەزەڭىن ايقىنداي وتىرىپ, سىرتقى ساياسي باعىتتاعى ساباقتاستىقتى ساقتايدى.
سىرتقى ساياساتتىڭ پراگماتيكالىعى ونىڭ ۇلتتىق مۇددەلەرگە ناقتى باعدارلانۋىن بىلدىرەدى. ول ءوز رەسۋرستارىمىزدى وبەكتيۆتى باعالاۋعا, باسىمدىقتى جانە شەتكەرى باعىتتاردى, ولاردى ىسكە اسىرۋ تاسىلدەرىن جۇيەلى ايقىنداپ وتىرۋعا نەگىزدەلگەن.
دەربەس بەلسەندىلىك سىرتقى ساياساتتى جوسپارلاۋ مەن ىسكە اسىرۋدى, باسىپ وزۋعا باعدارلانعان يدەيالار مەن باستامالاردى ۇسىنۋدى; حالىقارالىق قاتىناستاردىڭ كۇن ءتارتىبىن قالىپتاستىرۋعا قاتىسۋدى جانە قازاقستاننىڭ مۇددەلەرىنە ساي كەلەتىن شەشىمدەر قابىلداۋدى بىلدىرەدى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سىرتقى ساياساتىن ىسكە اسىرۋ تەتىكتەرى مەن قۇرالدارى
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسىنا سايكەس پرەزيدەنت ەلدىڭ سىرتقى ساياساتىنىڭ نەگiزگi باعىتتارىن ايقىندايدى جانە حالىقارالىق قاتىناستاردا قازاقستاننىڭ اتىنان وكiلدiك ەتەدى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پارلامەنتى ەلىمىزدىڭ ەڭ جوعارى وكىلدى ورگانى بولا وتىرىپ, ءوزىنىڭ كونستيتۋتسيالىق وكىلەتتىكتەرى شەڭبەرىندە حالىقارالىق شارتتاردى راتيفيكاتسيالاۋ, ولاردىڭ كۇشىن جويۋ, ىشكى زاڭنامانى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ حالىقارالىق مىندەتتەمەلەرىنە سايكەستەندىرۋ بويىنشا زاڭنامالىق جۇمىس جۇرگىزەدى.
اتقارۋشى ورگاندار جۇيەسىن باسقاراتىن ۇكىمەت رەسپۋبليكانىڭ شەت مەملەكەتتەرمەن, حالىقارالىق جانە وڭىرلىك ۇيىمدارمەن ءوزارا قارىم-قاتىناستارىن دامىتۋدى قامتاماسىز ەتەدى, سىرتقى ەكونوميكالىق ساياساتتى ىسكە اسىرۋ, سىرتقى ساياسي ءىس-شارالاردى قارجىلاندىرۋ جونىندەگى شارالاردى ازىرلەيدى.
سىرتقى ساياسات جانە سىرتقى ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق سالاسىنداعى ناقتى مىندەتتەردى شەشۋ ماقساتىندا ۆەدومستۆوارالىق كوميسسيالار مەن جۇمىس توپتارى قۇرىلادى. حالىقارالىق شارتتار مەن ۇكىمەتارالىق كوميسسيالاردىڭ شەشىمدەرىنەن تۋىندايتىن ۋاعدالاستىقتار مەن مىندەتتەمەلەردى ىسكە اسىرۋ جونىندەگى باعدارلامالار مەن جوسپارلار ازىرلەنەدى.
سىرتقى ساياسي قىزمەتتى جۇزەگە اسىراتىن ورتالىق مەملەكەتتىك ورگان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى (بۇدان ءارى – ءسىم) بولىپ تابىلادى.
«قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ديپلوماتيالىق قىزمەتi تۋرالى» 2002 جىلعى 7 ناۋرىزداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭىنا سايكەس ءسىم قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سىرتقى ساياساتىنىڭ نەگىزگى باعىتتارىن ازىرلەۋدى جانە مەملەكەت باسشىسىنىڭ حالىقارالىق باستامالارىن ىسكە اسىرۋدى جۇزەگە اسىرادى, سونداي-اق پرەزيدەنت پەن Yكiمەتكە تيiستi ۇسىنىستار بەرەدى, سىرتقى ساياسي باعىتتى iسكە اسىرۋ جونىندەگى جۇمىستى جۇرگىزەدى, ورتالىق اتقارۋشى ورگانداردىڭ شەت مەملەكەتتەرمەن جانە حالىقارالىق ۇيىمدارمەن قاتىناستارىنا قاتىستى حالىقارالىق قىزمەتiن ۇيلەستiرۋدى جۇزەگە اسىرادى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك ورگاندارى تۇراقتى نەگىزدە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ حالىقارالىق شارتتارى مەن مىندەتتەمەلەرىن تالداۋ جۇمىسىن جۇزەگە اسىرادى, سىرتقى ساياساتتى جۇزەگە اسىرۋعا بايلانىستى ستراتەگيالىق جانە تاكتيكالىق تاسىلدەمەلەردى جانە ونى ىسكە اسىرۋ بويىنشا ۇسىنىستاردى ازىرلەيدى.
مەملەكەتتىك ورگاندار اتالعان جۇمىستى ودان ءارى پىسىقتاپ, ءتيىستى شەشىمدەر قابىلداۋ ماقساتىندا ەل باسشىلىعىنىڭ قاراۋىنا ناقتى ۇسىنىستار ەنگىزۋى ءۇشىن ونى ءسىم-مەن ۇيلەستىرىپ وتىرادى.
مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ سىرتقى ساياسي سالدارى بولۋى ىقتيمال ىشكى سيپاتتاعى قانداي دا ءبىر شەشىمدەر قابىلداۋى مىندەتتى تۇردە ءسىم-مەن كەلىسىلەدى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ىشكى جانە سىرتقى ساياساتىن شەت ەلدەردە اقپاراتتىق قامتاماسىز ەتۋ, شەت مەملەكەتتەردىڭ مەملەكەتتىك باسقارۋ ورگاندارىنىڭ, ىسكەرلىك, عىلىمي جانە قوعامدىق توپتارىنىڭ, بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ وكىلدەرىمەن جۇمىس ءجۇرگىزۋ ماڭىزدى مىندەت بولىپ تابىلادى. وسىعان وراي, ءسىم باسقاراتىن ديپلوماتيالىق قىزمەتتىڭ ءبىرىڭعاي جۇيەسىنىڭ ماڭىزدى ەلەمەنتى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ شەت ەلدەردەگى مەكەمەلەرى بولىپ تابىلادى.
شەت ەلدەردەگى مەكەمەلەردىڭ قىزمەتى تىكەلەي اككرەديتتەلگەن ەلدەردە نەمەسە حالىقارالىق ۇيىمداردا قازاقستاننىڭ جانە ونىڭ ازاماتتارىنىڭ ۇلتتىق مۇددەلەرىن قورعاۋعا جانە ىلگەرىلەتۋگە باعىتتالعان.
شەت ەلدەردەگى مەكەمەلەر تۇراقتى مونيتورينگتى جۇزەگە اسىرادى, اقپاراتتاردى جينايدى جانە تالداۋ جاسايدى, ءسىم-ءنىڭ باسشىلىعىن بولۋ مەملەكەتىندەگى وقيعالار تۋرالى ۋاقتىلى حاباردار ەتەدى.
سىرتقى ساياسات سالاسىنداعى مىندەتتەردى ءتيىمدى ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى ديپلوماتيالىق قىزمەت ورگاندارىن ودان ءارى ينستيتۋتسيونالدىق دامىتۋعا: ديپلوماتيالىق كادرلا
