كونستيتۋتسيادا اتاپ كورسەتىلگەندەي, قازاقستان – الەۋمەتتىك مەملەكەت, بۇل دەگەنىڭىز قازىناعا جينالعان قارجىنىڭ باسىم بولىگى حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن كوتەرۋگە, دۇرىس ءبىلىم الۋىنا, دەنساۋلىق سالاسىن جاقسارتۋعا ارنالادى دەگەن ءسوز. شىنىندا دا, ءبىزدىڭ ەلدىڭ جىل سايىنعى شىعىستارىنىڭ جارتىسىنا جۋىعى ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن مۇددەلەرىن قورعاۋعا, الەۋمەتتىك دامۋىنا باعىتتالادى. ال ەل قازىناسىنان بولىنەتىن بۇل قىرۋار قارجىنىڭ دۇرىس جۇمسالۋىن, تالان-تاراجعا سالىنباي ماقساتتى پايدالانۋىن باقىلايتىن ورگان – وسى ەسەپ كوميتەتى. مەملەكەتتىك اۋديت جانە قارجىلىق باقىلاۋدىڭ جوعارى ورگانى تىكەلەي ەل پرەزيدەنتىنە باعىنادى, تەك مەملەكەت باسشىسىنا ەسەپ بەرەدى.
حالىقارالىق كونفەرەنتسيادا ءسوز العان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ اتقارىلۋىن باقىلاۋ جونىندەگى ەسەپ كوميتەتىنىڭ ءتورايىمى ناتاليا گودۋنوۆا كوميتەتتىڭ قۇرىلىمى مەن مارتەبەسى العاش رەت 1995 جىلدىڭ تامىزىنداعى رەفەرەندۋمدا قابىلدانعان كونستيتۋتسيادا بەكىتىلگەنىن, بۇدان كەيىن قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ 1996 جىلعى 19 ساۋىردەگى جارلىعىمەن ەسەپ كوميتەتىنىڭ قۇرامى ايقىندالىپ, ەرەجەسى ناقتىلانعانىن اتاپ ءوتتى.
«مىنە, شيرەك عاسىر بويى ءبىز بۇل كۇندى ءوزىمىزدىڭ كاسىبي مەرەكەمىز رەتىندە اتاپ ءوتىپ كەلەمىز. بيىلعى مەرەكە ءبىز ءۇشىن ەرەكشە ماڭىزعا يە, ويتكەنى مەرەيتويىمىز ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 30 جىلدىعىمەن تۇسپا-تۇس كەلىپ وتىر. بۇگىنگە دەيىن قازاقستان ىرگەسىن بەرىك ورنىقتىرىپ, دامۋدىڭ داڭعىل جولىنا ءتۇستى. ءاربىر ازاماتتىڭ بوستاندىعى, ونىڭ بەيبىت ءومىرى, قوعامدىق كەلىسىم, حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋ, جاستاردىڭ دامۋىنا مۇمكىندىكتەر جاساۋ – تاۋەلسىزدىكتىڭ نەگىزگى جەتىستىكتەرى. ءبىز كەز كەلگەن سىن-تەگەۋرىنگە دايىن بولىپ, مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ بارلىق سالاسىن ۇزدىكسىز جەتىلدىرىپ وتىرۋعا ۇلەس قوسۋعا ءتيىسپىز. ءبىزدىڭ كونفەرەنتسيامىزدىڭ ماقساتى دا سول – مەملەكەتتىك اۋديت جۇيەسىن جەتىلدىرۋ, الەمدىك تالاپقا ساي دامىتۋ», دەدى ن.گودۋنوۆا.
القالى جيىندا الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق قاتىناستاردى رەتتەۋدىڭ ءتيىمدى قۇرالى – الەۋمەتتىك اۋديت تاقىرىبىنا ەرەكشە باسىمدىق بەرىلدى. مامانداردىڭ ايتۋىنشا, بۇل – الەۋمەتتىك شىعىندار مەن اسەرلەردى سىرتقى باقىلاۋ مەن تەكسەرۋدىڭ ءبىر ءتۇرى جانە ول الەۋمەتتىك مەملەكەت رەتىندە قاراستىرىلاتىن قازاقستان ءۇشىن ماڭىزدى.
«مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك اۋديت جۇرگىزۋ جوسپارلى ينديكاتورلار مەن ناقتى ناتيجە اراسىنداعى, مەملەكەتتىك ورگاندار قىزمەتىنىڭ ناتيجەلەرى مەن قوعامنىڭ الەۋمەتتىك دەڭگەيى اراسىنداعى الشاقتىقتى ازايتۋعا ىقپال ەتەدى. مىسالى, الەۋمەتتىك ءاۋديتتى زاڭنامالىق تۇرعىدان بەكىتىپ العان ءۇندىستان بۇل جۇيەنى كەدەيلىكپەن كۇرەس باعدارلاماسىن باعالاۋعا قولداندى. سوندا باعدارلامانىڭ تيىمدىلىگى ارتقانى بايقالىپ, ونىڭ جۇزەگە اسىرىلۋى بىردەن 60-تان 97%-عا دەيىن كوتەرىلگەن», دەيدى ن.گودۋنوۆا.
قازىرگى پاندەميا جاعدايىندا الەۋمەتتىك ءاۋديتتىڭ ماڭىزى تىپتەن ارتا تۇسكەن كورىنەدى. سەبەبى كوروناۆيرۋستىڭ جاپپاي تارالۋىنا بايلانىستى حالىقتى ءدارى-دارمەكپەن قامتاماسىز ەتۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ جۇمىسىن جاقسارتۋ, مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى قاشىقتان كورسەتۋ سىندى ماڭىزدى سالالارعا بۇرىن-سوڭدى بولماعان قاراجات بولىنگەن. ال بۇل قارجىنىڭ ماقساتىنا ساي ءتيىمدى جۇمسالۋىن باقىلاۋ – كۇن تارتىبىندەگى ەڭ وزەكتى ماسەلە. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس ەسەپ كوميتەتى دە وسى ىسكە بەلسەنە كىرىستى. ماسەلەن, ۇكىمەت بولگەن داعدارىسقا قارسى قاراجاتتىڭ ۇشتەن ءبىر بولىگى سىرتقى اۋديتپەن قامتىلعان. اۋديتورلار نەگىزىنەن جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جانە بيزنەستىڭ جول كارتالارى, ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋدى جانە جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋدىڭ «ەڭبەك», «نۇرلى جەر» سىندى مەملەكەتتىك باعدارلامالارعا بولىنگەن قاراجاتتى قايتا تەكسەرىپ, بوساعان قاراجاتتىڭ كەمىندە 20%-ىن نەعۇرلىم شۇعىل شەشۋدى تالاپ ەتەتىن سالالارعا قايتا ءبولۋ جونىندە ۇكىمەتكە ۇسىنىمدار ازىرلەدى.
كوميتەت حالىققا كورسەتىلەتىن مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىن باعالاۋعا دا ەرەكشە دەن قويعان. ماسەلەن, ەلىمىزدىڭ ەلەكتروندى ۇكىمەتى دامۋ دەڭگەيى بويىنشا الەمدىك رەيتينگتەردە جاقسى باعالانعانىمەن, ەل تۇرعىندارىنا كورسەتكەن قىزمەت ساپاسى بىلتىرعى الەۋمەتتىك پىكىرتەرىم بويىنشا ناشار بولعان. «قازاقستان 2025 جىلعا دەيىن حالىققا كورسەتىلەتىن مەملەكەتتىك قىزمەتتەردىڭ 100%-ىن تسيفرلى, ءموبيلدى فورماتقا كوشىرۋگە تالاپتانىپ وتىر. سوندىقتان مەملەكەتتىك اۋديت ورگاندارى تاراپىنان جۇرگىزىلەتىن مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىن مونيتورينگىلەۋ جۇمىسىن ماڭىزدى دەپ سانايمىز», دەيدى اۋديتورلار.
الايدا مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك اۋديت جۇرگىزۋ جونىندەگى قولدانىستاعى تاجىريبەنىڭ ازدىعى مەن ونى ۇيىمداستىرۋعا قويىلاتىن بىرىڭعاي تالاپتار مەن ادىسنامالىق تاسىلدەردىڭ جوقتىعى كوپتەگەن ماسەلەگە قولبايلاۋ بولىپ وتىر ەكەن. وسى جايتتى كوتەرگەن جيىن قاتىسۋشىلارى الەۋمەتتىك ءاۋديتتى مەملەكەتتىك قىزمەتتەر ساپاسىن ارتتىراتىن مەملەكەتتىك اۋديت جۇيەسىنىڭ پارمەندى تەتىگى رەتىندە قاراستىرۋدى ۇسىندى. جيىندا ايتىلعان وسىنداي ۇسىنىس-پىكىرلەردىڭ ءبارى توپتاستىرىلىپ, جاقىن ارادا جيناق بولىپ شىقپاق.
حالىقارالىق كونفەرەنتسياعا پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ, ۇكىمەتتىڭ وكىلدەرى قاتىستى. ولارعا ەسەپ كوميتەتىنىڭ ءتورايىمى ن.گودۋنوۆا «كوميتەتتىڭ باستامالارىن ۇنەمى قولدايتىنى ءۇشىن» العىسىن ءبىلدىردى.
سونداي-اق القالى جيىنعا 27 شەتەلدىڭ جوعارى اۋديت ورگاندارىنىڭ (جاو) وكىلدەرى, سونىڭ ىشىندە ازەربايجان, بەلارۋس, بولگاريا, قىرعىزستان, پورتۋگاليا, ەستونيا جاو-نىڭ ءبىرىنشى باسشىلارى, بۇۇدب, ازيا دامۋ بانكى سياقتى حالىقارالىق ۇيىمدار, «Deloitte, KPMG, Ernst&Young» ۇلكەن تورتتىكتىڭ وكىلدەرى, سونداي-اق 11 جوعارى وقۋ ورنى مەن 17 تەكسەرۋ كوميسسياسىنىڭ وكىلدەرى قاتىستى.
قاتىسۋشىلار 25 جىلدىعىن اتاپ وتكەن ەسەپ كوميتەتىنىڭ بۇگىنگە دەيىن قول جەتكىزگەن تابىستارىن ايتا كەلە, اۋديتورلار قازاقستاننىڭ قارجىلىق تۇراقتىلىعىن نىعايتۋعا ەلەۋلى ۇلەس قوسىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى. بۇعان قوسا قارجىلىق تۇراقتىلىق ەكونوميكانىڭ تۇراقتى دامۋىنىڭ باستى فاكتورى ەكەنىن, سوندىقتان مەملەكەت قازىناسىن ءتيىمدى پايدالانۋ ىسىندەگى ەسەپ كوميتەتىنىڭ باستامالارىن بارىنشا قولداۋعا دايىن ەكەندەرىن جەتكىزدى.
