كوپ جاعدايدا جەرگىلىكتى ماسەلەلەر قۇزىرلى مەكەمەلەر مەن مۇددەلى تاراپتاردىڭ ارالاسۋىمەن ءتۇرلى كەدەرگىگە تاپ بولاتىنى بەلگىلى. سوندىقتان اتالعان ماسەلەگە ارالاسۋدى وتىنگەن ايماقتاعى انالار بۇعان دەيىن رەداكتسيامىزعا بىرنەشە رەت شاعىمدانعان ەدى. ەندى وسى انالاردىڭ ارىز-مۇڭىن ارقالاعان ادامداردىڭ الماتىداعى بولىمشەگە كەلىپ وتىرعان جايى بار.
الدىمەن قازاقستاندا قانداي الەۋمەتتىك كومەكتەر قاراستىرىلعانىن كەلتىرە كەتەيىك. جۋىردا عانا ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ الەۋمەتتىك كومەك ساياساتىن دامىتۋ دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى اسقار نيازوۆ ەلىمىزدە كوپبالالى 1,9 ملن وتباسى الەۋمەتتىك جاردەماقى مەن تولەم الاتىنىن ايتقان ەدى. انا مەن بالاعا قاراسۋ الەۋمەتتىك كومەك پەن الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋدىڭ كوپدەڭگەيلى جۇيەسى ارقىلى قامتاماسىز ەتىلەدى جانە بيۋدجەتتەن تولەنەتىن جاردەماقىلاردىڭ 5 ءتۇرىن جانە مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ قورىنان بەرىلەتىن 2 تولەم ءتۇرىن قامتيدى. بيىل بۇل ماقساتتارعا 756 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان.
سونداي-اق مەملەكەتتىك بيۋدجەتتەن مۇگەدەك بالا كامەلەتتىك جاسقا تولعانعا دەيىن ونىڭ كۇتىمىنە بايلانىستى جاردەماقى تولەنەدى. مەملەكەتتىك جاردەماقىلار مەن ماسق-تان تولەنەتىن الەۋمەتتىك تولەمدەردەن باسقا, جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار كورسەتەتىن الەۋمەتتىك قولداۋ دا كوزدەلگەن. الەۋمەتتىك كومەك ساياساتىن دامىتۋ دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورىنىڭ ايتۋىنشا, جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن جەتىم بالالارعا, مۇگەدەك بالالارعا جالپى سوماسى 82,3 ملن تەڭگە ماتەريالدىق كومەك كورسەتىلدى, تابىسى از وتباسىلاردىڭ بالالارىنا, كورۋ قابىلەتى ناشار بالالارعا 57,1 ملن تەڭگە كولەمىندە دەمەۋشىلىك كومەك كورسەتىلدى.
ال اقتوبەلىك انالار Egemen Qazaqstan گازەتىنىڭ رەداكتسياسىنا اكەلگەن حاتىندا شالقار اۋداندىق ءبىلىم بولىمىنەن الەۋمەتتىك مۇقتاج وتباسى بالالارىنا مەكتەپكە بارعان كەزدە جانە قىستا بەرىلەتىن كيىمدى ءتيىستى جاعدايدا الا الماي جۇرگەنىن جازىپتى.
«بىزدە شالقار اۋدانى بويىنشا
1 355 الەۋمەتتىك جاردەمدى قاجەت ەتەتىن بالا بار ەكەن. وسى بالالاردىڭ كۇزدىك, قىستىق كيىمدەرى ءۇشىن اياعىنىڭ جانە ءۇستىنىڭ ولشەمىن السا دا, وسى كۇنگە دەيىن شاق كەلەتىن كيىم الىپ كورمەپپىز. الەۋمەتتىك بالالارعا دەپ مەكتەپتەرگە كەلگەن قولپىلداعان كيىمدەردىڭ كوپشىلىگى بالالارعا ەمەس, اكە-شەشەلەرىنە تۋرا كەلەدى. بىراق قۇجات تولتىرعاندا سول بالاعا شاق كۇرتكە مەن ەتىك بەرىلدى دەپ تولتىرىلادى. اينالىپ كەلگەندە باس-باسىنا قارجى بولىنگەنىمەن, ءبىر ۇيدە ءتورت-بەس بالا وقىسا, ولاردىڭ بارلىعى تولىق كيىم المايدى. بىرەۋىنە كۇرتكە, ەكىنشىسىنە ەتىك بەرىلىپ كەلدى. بۇعان ەشقانداي اتا-انا ۇندەي المادى. سەبەبى «تەگىن كەلىپ جاتقان جوق پا, الا بەرمەيسىڭدەر مە؟ مۇنى بەرمەسە بالالارىڭدى كيىندىرمەيسىڭدەر مە؟» دەپ اتا-انالاردى سويلەتتىرمەدى. ول كەزدە ءار بالاعا قانداي قاراجات بولىنەتىنى جونىندە جانە قاي مەزگىلدە كيىم بەرىلەتىنى تۋرالى انىق بىلمەدىك. ءالى دە قاي مەزگىلگە كيىم بەرىلەتىنى تۋرالى بىلمەيمىز», دەيدى الەۋمەتتىك كومەككە مۇقتاج انالار.
شاعىمدانۋشى انالاردىڭ ءبىرى گۇلبانۋ الپىسبايدىڭ بەس بالاسى بار ەكەن. ۇلكەنى – جيىرمادا, ەكىنشىسى – اسكەردە, ەكى قىزى – مەكتەپ جاسىندا. كىشكەنتايى بيىل ءبىرىنشى سىنىپقا باردى. كەزىندە ۇلكەن بالاسىنا بەرىلگەن ولشەمى ۇلكەن كۇرتكەنى اكەسى ءالى كۇنگە دەيىن جۇمىسقا كيىپ ءجۇر ەكەن. ول كۇرتكەنى 7-8-سىنىپتا بەرگەن, بالاسى سول شاقتا 13-14-تە بولىپتى.
«2019 جىلى بەس ءسابي بىردەي قايتىس بولعان قايعىلى وقيعادان كەيىن رەسپۋبليكا كولەمىندە ءدۇمپۋ بولىپ, بالالاردىڭ تۇرمىس جاعدايى قايتا قارالعان ەدى. سول كەزدە الەۋمەتتىك جەلىدەگى چاتتاردا باس كوتەرەر ايەلدەر الەۋمەتتىك كومەككە بولىنەتىن قارجىنى سۇراستىرىپ, ءار بالاعا ۇكىمەتتەن قانشا قاراجات قاراستىرىلاتىنىن جەتكىزگەن. وسىدان كەيىن ءار اۋدان, اۋىلدار ءوز ءبىلىم بولىمىنەن ءتيىستى قارجىعا سۇراۋ سالا باستادى. بىراق وسى ۋاقىتقا دەيىن بالا باسىنا قانشا قارجى بولىنگەنى جونىندە بىلمەي كەلدىك. ەندى بىلتىرعى مامىر, ماۋسىم ايلارىندا جاڭالىقتاردان بالا باسىنا 40 مىڭ تەڭگەدەن قارجى قاراستىرىلادى دەپ حابارلادى. بۇعان قوسا ءار وبلىس بيۋدجەتىنە قاراي ءارتۇرلى قارجى ءبولىپ, وبلىستاردىڭ اكىمدىگى مەن ءبىلىم ءبولىمى كيىم, وقۋ قۇرالدارىن ساتاتىن دۇكەندەرمەن كەلىسىمگە كەلىپ, قارجىنى سول دۇكەندەرگە اۋدارتىپ, وقۋشىلاردى دۇكەندەردەن كەرەگىن تاڭداتىپ الۋعا بولاتىنى ايتىلدى. ءبىز دە وسىنى ەستىپ, بىرنەشە انا ءبىلىم بولىمىندەگى الەۋمەتتىك مامانعا بارىپ, ەستىگەن-كورگەنىمىزدى ايتتىق. ول مامان قانشا قارجى قالاي بولىنەتىنى بەلگىسىز دەپ جاۋاپ بەردى, بىراق 33 مىڭ تەڭگەدەن ءبولىنۋى مۇمكىن دەپ ەسكەرتتى. ونىڭ
8 مىڭ تەڭگەسى وقۋ-قۇرالعا, 25 مىڭ تەڭگەسى كيىمگە ەكەن-ءمىس. سوسىن ول كەزدە كارانتين بولعاندىقتان, بالالارعا مەكتەپ فورماسىنان گورى سپورتتىق كيىم مەن كۇزدىك اياقكيىمىن الىپ بەرۋىن سۇراعان ەدىك. سونداي-اق قارجىنىڭ قايدا جۇمسالعانىن ءبىلىپ وتىرۋ ءۇشىن كوميسسيا مۇشەسىنە وسى اتا-انالاردان دا ادام قوسۋدى ايتقانبىز. بىراق ولاي بولمادى. اۋداننان ەمەس, باسقا وبلىستاردان تەندەرگە سالدى. قاي جاق قاشان ۇتاتىنى بەلگىسىز, بىراق بىلتىر قازان ايىنىڭ 10-نا دەيىن بەرىلەدى دەگەن كيىم 2021 جىلدىڭ قاڭتار ايىندا بەرىلە باستادى. كەي مەكتەپتەرگە 2020 جىلدىڭ كيىمدەرىن جەلتوقسان ايىندا بەرگەن, بىراق تولىق ەمەس. سونىمەن سول كيىمدەرگە كوڭىلى تولماعان اتا-انالار ءار جەردەن شۋلاي باستادى. بەرگەن كيىمدەرى ءتىپتى ماسقارا, ساپاسى وتە تومەن, 33 مىڭ تەڭگەگە تۇرمايدى», دەيدى گ.الپىسباي.
سودان كوپبالالى انالار بەرىلگەن كيىمدەردىڭ ساپاسى تىم ناشار, بولىنگەن قارجىعا ساي ەمەس ەكەنىن ايتىپ ءبىلىم بولىمىنە دە, اۋدان باسشىلىعىنا دا جۇگىنەدى. بىراق قۇزىرەتتى مەكەمەلەر بۇلاردىڭ ارىز-شاعىمىنا قۇلاق اسپاي, وزدەرىن قابىلداماي ءبىراز كۇن اۋرەلەپتى. اقىرىندا ءبىلىم ءبولىمىنىڭ باس ەسەپشىسى شىعىپ, 33 مىڭ تەڭگە ەمەس, 25 مىڭ تەڭگە بولىنگەنىن, ونىڭ 8 مىڭى وقۋ قۇرالدارىنا, 17 مىڭى كيىمگە بولىنگەنىن, ءاۋ باستا دۇرىس ايتىلماعانىن ايتادى. ال انالار بولسا بەرىلگەن كيىمدەر ءتىپتى 17 مىڭ تەڭگەگە دە تاتىمايتىنىن ايتىپ, ودان سايىن كۇيىنەدى.
«وسىلاي سوزىلىپ ءجۇرىپ «اناعا تاعزىم» ورتالىعىنا مەكەمە باسشىلارىن شاقىرتىپ, جينالىس جاساتتىق. سول جەردە ءبىلىم بولىمىنەن كەلگەن مامان مۇلدەم باسقا ءۋاج ايتتى. اياق استىنان اقشانىڭ 7 ملن تەڭگەسىن مۇلدەم تۇسىنىكسىز, جوباعا كەلمەيتىن دۇنيەگە ۇستاپ قالدى دەدى. وسى الەۋمەتتىك كومەكتىڭ جىرىمەن اراسىندا ارەڭ دەگەندە اۋداندىق ءبىلىم ءبولىمىنىڭ باسشىسىمەن كەزدەستىك. باس ەسەپشى ەكەۋى قابىلداۋ جۇرگىزدى, ەكەۋىنىڭ جاۋابى ەكى جاققا كەتتى», دەپ قىنجىلادى گ.الپىسباي.
ونىڭ ايتۋىنشا, 8-سىنىپتا وقيتىن قىزعا 1-2-سىنىپتا وقيتىن قىزدىڭ كۇرتكەسىن بەرگەن. ءتىپتى قىزدارعا ەتىك جوق دەپ ورنىنا 40-43 ولشەمدەگى ەر ادامنىڭ ەتىكتەرىن دە بەرىپتى. ال كوپبالالى انا گۇلبانۋ بولسا, ەكى قىزىنا 42-43-ءشى ولشەمدى ەر ادامنىڭ ەكى ەتىگىن الىپ, قۇجاتقا «ەكى قىزىنا ەتىك الدىم», دەپ جازىپ كەتىپتى. مەكەمە وكىلدەرى ۇلدارىڭىز كيىپ تاستار دەگەن سوڭ, امال جوقتىعىنان الىپتى.
قىسقاسى, ۇزىن-سونار حات مۇنىمەن توقتامايدى. وكپەسى قارا قازانداي انالار لاگەر, تاماققا, ياعني باسقا دا الەۋمەتتىك كومەككە بولىنگەن قاراجاتقا سۇراۋ سالعاندارىن ەرىنبەي باياندايدى. شالقارلىق انالاردىڭ پرەزيدەنتكە جولداماق بولعان حاتتتارى دا ىلەسىپ ءجۇر. وندا دا وسى ماسەلەلەردى العا تارتىپ, «مەكتەپكە جول» اكتسياسى اياسىندا بەرىلگەن كيىم-كەشەككە كوڭىلدەرى تولمايتىنىن, اۋداندىق ءبىلىم باسشىسى ابزال ابدىكوۆ ماسەلەنى انىقتاپ ءتۇسىندىرۋدىڭ ورنىنا «انالار كەڭەسىنىڭ» مۇشەسىنە دورەكىلىك تانىتقانىن جەتكىزگەن.
كيىم-كەشەك پەن وقۋ قۇرالدارى اۋدان بويىنشا 1 355 بالاعا بەرىلۋى ءتيىس ەكەن. ءبىلىم ءبولىمىنىڭ الەۋمەتتىك جاعدايدى قارايتىن مامانى كەيبىر بالالاردىڭ كيىمى ساپالى ەكەنىن العا تارتىپ وتىر. سوندا انالاردىڭ تۇسىنبەي وتىرعانى – بەرىلەتىن كومەك ءبىر, بىراق زاتتار ءارتۇرلى.
شالقارلىق انالار پرەزيدەنت اتىنا جازعان حاتىندا قۇزىرلى مەكەمەنىڭ تەندەرگە بايلانىستى بەرگەن تىزىمدەرىن دە جولداعان. بۇل ىستە الماتى قالاسىنداعى «اياۋلى الاقان» قب, «زاعيپتار قوعامى» قب, «وماروۆتار اتەلەسى» جشس, پاۆلودارداعى «بەرەكە ەكىباستۇز», «ساۋرىق» مۇگەدەكتەر قوعامى اتالادى. ايتقانداي, قازاقستان زاعيپتار قوعامى بۇعان دەيىن دە تەندەر ىسىندە بىلىققا باتىپ, «قارا تىزىمگە» ىلىنگەنىن ەسكە سالا كەتۋ كەرەك.
توقسان اۋىز ءسوزدىڭ توبىقتاي ءتۇيىنى, بۇل انالاردى تىڭداي كەلە تۇسىنگەنىمىز, ولاردىڭ ويى وزدەرىنە تيەسىلى كومەكتى ءتيىستى ساپادا الۋ عانا ەمەس. سەبەبى ايتىسىپ-تارتىسىپ جۇرگەندە بالالارى مەكتەپ ءبىتىرىپ كەتكەندەرى دە بار. ەڭ باستىسى, وسىنداي جاعدايلاردىڭ جولىن كەسۋ, انا مەن بالانىڭ اتىن جامىلعان جەمقورلىقتى تىيۋ.
