ونى ساقتاۋ – پوليتسيانىڭ باستى مىندەتى
كەشە استانادا پرەمەر-مينيستر سەرىك احمەتوۆتىڭ توراعالىعىمەن ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ كەڭەيتىلگەن القا ءماجىلىسى بولىپ ءوتتى. وندا وسى ۆەدومستۆونىڭ باسشىسى قالمۇحانبەت قاسىموۆ قازاقستان پوليتسياسىنىڭ وتكەن جىلى جۇزەگە اسىرعان جۇمىستارى مەن الداعى اتقاراتىن مىندەتتەرىنە توقتالىپ ءوتتى.
ونى ساقتاۋ – پوليتسيانىڭ باستى مىندەتى
كەشە استانادا پرەمەر-مينيستر سەرىك احمەتوۆتىڭ توراعالىعىمەن ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ كەڭەيتىلگەن القا ءماجىلىسى بولىپ ءوتتى. وندا وسى ۆەدومستۆونىڭ باسشىسى قالمۇحانبەت قاسىموۆ قازاقستان پوليتسياسىنىڭ وتكەن جىلى جۇزەگە اسىرعان جۇمىستارى مەن الداعى اتقاراتىن مىندەتتەرىنە توقتالىپ ءوتتى.
ءمينيستردىڭ مالىمدەۋىنشە, وتكەن جىلى ەلىمىزدەگى اسا اۋىر قىلمىستار سانى 15 پايىزعا, كىسى ءولتىرۋ – 12, توناۋ – 7, قاراقشىلىق 18 پايىزعا قىسقارعان. كامەلەتتىك جاسقا تولماعاندار تاراپىنان جاسالاتىن قىلمىستار 8 پايىزعا, قارۋ قولدانۋ ارقىلى جاسالعان قىلمىستار 11 پايىزعا ازايعان. جالپى ساناتتاعى قىلمىستاردىڭ ستاتيستيكالىق ولشەمى ونشا اۋىر ەمەس جانە اۋىرلىعى ورتاشا (بۇزاقىلىق, الاياقتىق جانە ۇرلىق) قىلمىستاردىڭ 26 پايىزعا ءوسۋىنىڭ نەگىزگى سەبەبى قىلمىستاردى تىركەۋ سالاسىنداعى ساياساتتىڭ وزگەرۋى بولىپ وتىرعان كورىنەدى.
ق.قاسىموۆ ۇيىمداسقان قىلمىستى انىقتاۋ مەن بولدىرماۋ, سونداي-اق, ەكسترەميستىك جانە لاڭكەستىك باعىتتاعى قىلمىستار, ەسىرتكى بيزنەسىنە قارسى كۇرەس, زاڭسىز كوشى-قون, جول قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ, قوعامدىق ءتارتىپتى ساقتاۋ مەن قىلمىستاردىڭ الدىن الۋ سياقتى ىشكى ىستەر ورگاندارىنىڭ ماڭىزدى ماسەلەلەرىنە ەرەكشە نازار اۋداردى. سونىمەن قاتار, القا وتىرىسىندا قىلمىستىق-اتقارۋ جۇيەسىنىڭ دامۋىنا بايلانىستى باسىم باعىتتار ناقتىلاندى. ولار – سوتتالعانداردى توپتىقتان جەكە كامەرالاردا ۇستاۋ, سوتتالعانداردى ەڭبەكپەن قامتۋ جانە كاسىبي دايارلىققا جاعداي جاساۋ, سونداي-اق, سوتتالعاندار سانىن قىسقارتۋ مەن پروباتسيا قىزمەتىن دامىتۋ.
ىشكى ىستەر ءمينيسترى قۇرىلىمدىق ءبولىم باسشىلارىنىڭ الدىنا بىرنەشە مىندەت قويدى. ونىڭ ىشىندە قالالىق جانە اۋداندىق ىشكى ىستەر ورگاندارىنىڭ جەدەل-قىزمەتتىك باعىتتاعى جۇمىستى جەتىلدىرۋ, قىلمىستار مەن قۇقىق بۇزۋشىلىقتاردى تولىققاندى تىركەۋدى قاتاڭداتۋعا باعىتتالعان شارالاردى جالعاستىرۋ, قىلمىستار بويىنشا ارىزدار مەن حابارلامالارعا جەدەل دەن قويۋ, قىلمىستاردى اشۋ بويىنشا ءتيىمدى جۇمىستى ۇيىمداستىرۋ, تەرگەۋ مەرزىمىن قىسقارتۋ مەن سوتقا دەيىنگى ءىس جۇرگىزۋ بويىنشا جەڭىلدەتۋدى كەڭەيتۋ, قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋدە زاماناۋي يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ مەن جەكە قۇرام اراسىندا جاۋىنگەرلىك جانە قىزمەتتىك دايىندىق دەڭگەيىن كوتەرۋ.
ۇكىمەت باسشىسى س.احمەتوۆ القا ماجىلىسىندە ءسوز سويلەپ, ونىڭ جۇمىسىن قورىتىندىلادى. ول ءوز سوزىندە مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىندا قۇقىقتىق ءتارتىپتى نىعايتۋ جانە ءبىزدىڭ ازاماتتارىمىزدىڭ قاۋىپسىزدىك دەڭگەيىن قامتاماسىز ەتۋ وسى ستراتەگيانىڭ باسىمدىقتارىنىڭ ءبىرى ەكەندىگىن اتاپ كورسەتكەندىگىن ەسكە سالىپ ءوتتى. وسى ماقساتقا وراي, ىشكى ىستەر مينيسترلىگىن قارجىلاندىرۋ كولەمى جىلدان-جىلعا ارتىپ كەلەدى. شتاتتاعى قىزمەتكەرلەر سانى نىعايتىلۋدا, جالاقى كوتەرىلۋدە. پوليتسيا مەن ىشكى اسكەرلەر قاجەتتى تەحنيكالارمەن جاراقتاندىرىلۋدا.
«مەملەكەت باسشىسى ءوزىنىڭ جولداۋىندا قالىپتى جۇمىس ىستەۋگە جاعداي جاسالعاندىعىن, ەندى قوعام سىزدەردەن سوعان سايكەس قايتارىم كۇتەتىندىگىن ناقتى ايتقان بولاتىن. ءىىم الدىندا تۇرعان مىندەتتەر – ماڭىزدى, ال كۇتىلەتىن ءتيىمدى جۇمىس دەڭگەيى ودان دا جوعارى», دەپ اتاپ ءوتتى س.احمەتوۆ. پرەمەر-مينيستر ءوز سوزىندە قۇقىق بۇزۋشىلىقتاردىڭ الدىن الۋ, تەرگەۋ جانە تالداۋ جۇمىستارىنىڭ ساپاسىن كوتەرۋ ماسەلەلەرىنە نازار اۋداردى. وسىعان بايلانىستى, مينيسترلىككە قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ الدىن الۋدىڭ جاڭا باعدارلاماسىن قابىلداۋ ءجونىندە ۇسىنىستار ەنگىزۋ, اكىمدىكتەرمەن بىرلەسە وتىرىپ, ءبىرىنشى جارتىجىلدىقتىڭ سوڭىنا دەيىن ورتا مەرزىمدىك كەزەڭگە ارنالعان وڭىرلىك باعدارلامانى بەكىتۋ جونىندە تاپسىرما بەردى. «ولار جاي عانا ايگىلەۋ سيپاتىندا بولماۋ كەرەك. قازىرگى جاعدايلاردى ەسەپكە الا وتىرىپ, ناقتى شارالار كورسەتىلۋى كەرەك. بۇل جونىندە ەگەر سىزدەرگە شەتەلدىك قىلمىسپەن كۇرەس ماماندارىنىڭ تاجىريبەسى قاجەت بولسا, ولاردى دا وسى ىسكە تارتۋعا بولادى», دەپ اتاپ ءوتتى س.احمەتوۆ.
ۇكىمەت باسشىسى ءجاسوسپىرىمدەر قىلمىسىنىڭ الدىن الۋ ءماسەلەسىنە ەرەكشە نازار اۋداردى. وسى جونىندەگى مالىمەتتەرگە قاراعاندا, جاسوسپىرىمدەر جاسايتىن قىلمىستىڭ ءاربىر بەسىنشىسى – اۋىر جانە وتە اۋىر ساناتتاعىلار. كامەلەت جاسىنا تولماعان قىلمىسكەرلەردىڭ 60 پايىزدان استامىن مەكتەپ, ليتسەي جانە گيمنازيا وقۋشىلارى قۇراپ وتىر. وسىعان وراي, س.احمەتوۆ ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنە ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىمەن, جەرگىلىكتى اتقارۋ ورگاندارىمەن بىرلەسە وتىرىپ, كامەلەت جاسىنا تولماعاندار ءىسى جونىندەگى ينسپەكتسيالاردىڭ, «مەكتەپتىك» ينسپەكتورلاردىڭ جۇمىستارى ساپاسىن ارتتىرۋ جونىندە شارالار ازىرلەۋدى تاپسىردى.
«حالىقتىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ءىسى سىزدەر كورسەتەتىن قىزمەتتىڭ نەگىزىن قۇرايدى. سىزدەر مەملەكەت باسشىسىنىڭ, ءتىپتى, ۇساق قۇقىق بۇزۋشىلىققا دا توزبەۋشىلىك تانىتۋ جاعدايىن قالىپتاستىرۋ جونىندەگى تاپسىرماسىن ناقتى قامتاماسىز ەتۋگە تيىسسىزدەر. بۇل پوليتسيا جۇمىسىنىڭ بولىنبەيتىن ءبولشەگىنە اينالۋى ءتيىس», دەپ ءمالىمدەگەن پرەمەر-مينيستر مەملەكەت باسشىسىنىڭ جولداعى قاۋىپسىزدىك ماسەلەسىنە ەرەكشە الاڭداۋشىلىق تانىتقاندىعىن جەتكىزدى. بۇل جاعداي تۇبەگەيلى بەتبۇرىستىق شارالاردى قاجەت ەتەدى. وسىعان بايلانىستى, ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنە جولداعى كىسى ءولىمىنىڭ دەڭگەيىن نولدىك كورسەتكىشكە دەيىن جەتكىزگەن الەمدىك تاجىريبەلەردى زەرتتەۋ جونىندە تاپسىرما بەرىلدى. بۇل رەتتە بىرلەسكەن جول-پاترۋلدىك پوليتسيا جۇمىسىنىڭ ساپاسىن جاقسارتۋدىڭ ماڭىزى زور ەكەندىگى اتاپ كورسەتىلدى.
«بۇل قىزمەتكە قويىلاتىن تالاپ وتە زور. كوشەلەردەگى تۇراقتى پاترۋلدىك جۇمىستار قىلمىس سانىن تومەندەتۋگە ىقپال ەتۋى ءتيىس. مىنە, ناق وسى قىزمەت ءجابىر كورۋشىگە ءبىرىنشى بولىپ كومەككە كەلۋى كەرەك», دەپ اتاپ ءوتتى س.احمەتوۆ. حالىقتىڭ ءومىرى مەن دەنساۋلىعىنا, بۇتىندەي العاندا, ۇلتتىق قاۋىپسىزدىككە ەسىرتكى تاراتۋ مەن اينالىمىنىڭ كەلتىرەتىن قاۋپى وتە ۇلكەن. سوندىقتان بۇل باعىتتاعى جۇمىستاردى دا كۇشەيتۋ قاجەت. پرەمەر-مينيستر قىلمىستىڭ الدىن الۋ ماسەلەلەرىنە ەرەكشە ەكپىن ءتۇسىردى.
«مەملەكەت باسشىسى ءوزىنىڭ حالىققا ارناعان جولداۋىندا «پوگونداعى ادامدار ءمىنسىز ءتارتىپ پەن جوعارى كاسىبيلىگىمەن ەرەكشەلەنىپ تۇرۋى قاجەت» دەگەن ەدى. مەن ءىىم جەكە قۇرامدىق, ءتارتىپ كۇزەتىندە بارىنشا تيىمدىلىكپەن قىزمەت ەتەدى, ادامداردىڭ قاۋىپسىزدىگىن, قۇقىعى مەن زاڭدى ءمۇددەلەرىن كىرپىك قاقپاي قورعاپ, كاسىپتىك شەبەرلىك پەن ەرلىك دەڭگەيىندە جۇمىس ىستەيدى دەپ ۇمىتتەنەمىن» دەگەن ۇكىمەت باسشىسى ولاردىڭ جۇمىسىنا تابىس تىلەدى.
سۇڭعات ءالىپباي,
«ەگەمەن قازاقستان».
