تانىمال اكتريسانىڭ ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىك وڭىرلەرىندەگى قاسيەتتى ورىنداردى ارالاپ, اۋليەلەردىڭ باسىنا تۇنەگەن كەزى بولىپتى.
– مەن قازاق دالاسىن كوردىم. ومىرىمدە تابيعات كورىنىسىنەن تۇڭعىش رەت عاجايىپ سەزىمگە بولەنگەن ءساتىم وسى بولدى. تاۋ دا, سۋ دا, ورمان دا كەرەمەت ستيحيا عوي. ال دالا ستيحياسىنىڭ ءجونى بولەك. ءبىز جەتكىلىكتى مولشەردەگى جىلدامدىقپەن ءجۇرىپ وتىردىق. جول بويى قارايعان تاۋ, قىلتيعان اعاش كورمەيسىڭ. ۇشى-قيىرى جوق جازىق دالا. اينالا قورشاعان كوكجيەكپەن عانا بەتپە-بەت قالاسىڭ. تاق ءبىر مۇحيتتىڭ تابانىندا كەلە جاتقانداي كەرەمەت سەزىمگە شوماسىڭ. جاپ-جازىق دالادا كەلە جاتىپ كەنەت ەڭىسكە قاراي قۇلديلاي جونەلەسىڭ, – دەپ ورمان قىزى دالا كورىنىسىن تامسانا ەسكە الادى.
ءيا, كوز اشقالى كورگەنىمىز وسى بولعاندىقتان, بىزگە دالا تاڭسىق ەمەس. قۇلا تۇزدە قىزىعارلىق ەشتەڭە جوق. تاۋعا شىقساق نەمەسە تەڭىزگە تۇسسەك, جانىمىز سەرگىپ ءبىر جاساپ قالار ەدىك دەپ ويلايمىز. دالانىڭ ساف اۋاسىن, ءموپ-ءمولدىر وزەن-كولىن, دارقان كەڭدىگى مەن مۇلگىگەن تىنىشتىعىن تەڭىزدەن, ورمان-تاۋدان مەزى بولعان نەمەسە ايقاي-شۋعا تولى ۇلكەن مەگاپوليستەردەن شارشاعان اقشالى جۇرت تابيعاتتىڭ كەرەمەت ءبىر عاجايىبى رەتىندە كورەتىنىن ەسكەرە بەرمەيمىز. ارلى-بەرلى تولاسسىز اعىلىپ جاتقان كولىكتەر مەن پويىزداردىڭ تەرەزەسىنەن دالانىڭ كەلبەتىنە قۇر تامسانىپ قانشاما يرينالار ءوتىپ جاتقانىندا شارۋامىز جوق. قىرعا قىزىققان جۇرت كوپ. سونى كورەمىز دە, ء«تۋريزمدى دامىتۋ كەرەك ەدى» دەپ قويامىز. بىراق سونىڭ تەتىگىن ءالى كۇنگە دەيىن ءدوپ باسىپ تابا الماي ءجۇرمىز.
الايدا كەيىنگى كەزدە ىشكى ءتۋريزمدى دامىتۋدى قولعا الىپ, قاناتقاقتى جوبالارىن جۇزەگە اسىرىپ جاتقان ازاماتتاردىڭ قاتارى كوبەيىپ كەلەدى. مىسالى, تورعايداعى كوشپەلى قوناقۇي جوباسىنىڭ اۆتورى اماندىق ءامىرحامزيندى الايىق, ءبىراز جىلداردان بەرى كوپشىلىككە تورعاي ءتورىنىڭ تىلسىم تابيعاتىن ناسيحاتتاپ, تۋريستەردى وڭىرگە جەتەكتەگەندەي ەتىپ اكەپ جۇرگەن ەلشىل ازامات بيىل «جارتوعاي گلەمپينگى» دەگەن جاڭا جوبانى قولعا الىپ جاتىر.
– نەگىزى ءبىز بۇعان دەيىن دە «تىلسىم تورعايعا تۋر» دەگەن جوبانى قولعا الىپ كورگەنبىز. باستى ماقساتىمىز – مۇمكىندىگىنشە ءوڭىردىڭ تۋريستىك الەۋەتىن اشىپ كورسەتۋ, قوستاناي وبلىسىنىڭ تەڭ جارتىسىن الىپ جاتقان تورعاي دالاسىندا ءتۋريزمنىڭ دامۋىنا ىقپال ەتۋ. ەندى جاڭا عانا باستاپ جاتقان جوبامىزعا «جارتوعاي گلەمپينگى» دەپ ات قويدىق. گلەمپينگ بولعان سوڭ تۋريستەرگە كورسەتىلەتىن قىزمەتتىڭ ءبارى ىشىندە, دەمالۋشىلار نە قالايدى, سونىڭ ءبارى دايىن ءارى ىڭعايلى بولۋ كەرەك. قازىر وسى دەڭگەيگە جەتۋگە ۇمتىلىپ جاتىرمىز, – دەدى اماندىق ءامىرحامزين.
اماندىقتىڭ كوزدەگەنى – بۇرىنعى قازاق اۋىلىنىڭ ۇلگىسىن قايتا قالپىنا كەلتىرۋ. 10-12 كيىز ۇيدەن تۇراتىن شاعىن عانا قازاقى اۋىل تۇرعىزۋدى ويلاستىرىپ ءجۇر. قازىردىڭ وزىندە جانگەلدين اۋدانىنداعى جارتوعايعا 4-5 ءۇي تىگىپ قويعان. ءۇي سانى الداعى ۋاقىتتا سۇرانىسقا قاراي كوبەيە بەرەدى.
– دۇنيەجۇزىلىك جانۋارلار دۇنيەسى دەگەن قور بار. سونىڭ ءبىر جارناماسىن كەزدەيسوق كورىپ قالدىم. ولار قازاقستانداعى كاسىپكەرلەرگە قورىقتاردان ەلۋ شاقىرىم قاشىقتىقتاعى جەرلەردەن ەكونوميكانىڭ بالاما كوزى بولا الاتىن جوبالاردى ۇسىنادى ەكەن. سول جوبانى كورىپ ولارعا ءوتىنىم تاستادىم, ول قابىلداندى. ودان كەيىن جۇبايىم ەكەۋىمىز Kazakh Tourism اق پاندەميا كەزىندە ىشكى ءتۋريزمدى دامىتۋ ماقساتىندا ۇيىمداستىرعان ونلاين اكادەمياسىندا وقىپ, جەتى سەرتيفيكاتىن الدىق. ول جەردە ءار باعىتتا وقىتادى, ماسەلەن, تۋردى قالاي ۇيىمداستىرۋ كەرەك, گلەمپينگتى قالاي جاساۋ كەرەك دەگەن سياقتى. وسى جەتى كۋرستى تامامداعان سوڭ, ءبىز ءوزىمىزدىڭ بيزنەس جوسپارىمىزدى جاساپ, «جانگەلدين اۋدانىنداعى جارتوعاي گلەمپينگى» دەگەن جوبامىزدى ۇسىندىق. ناتيجەسىندە جەڭىمپاز بولىپ, ودان كەيىن Kazakh Tourism ءبىزدى كيىز ۇيدەن تىگىلگەن قوناقۇي بيزنەسىمەن تانىستىرۋ ماقساتىندا جەتىسۋ وڭىرىنە شاقىردى. بۇل بيزنەس الماتى وبلىسىندا جاقسى دامىعان ەكەن. كولساي, قايىڭدى كولىندە بولىپ, كورىپ قايتتىق. وزدەرى شاقىرىپ, قارجىلاندىردى, – دەدى جوبا اۆتورى.
اماندىق «جارتوعاي گلەمپينگى» جوباسىن ءساۋىر, مامىر ايلارىندا باستاعان. ودان كەيىن ءۇيىن كەپىلگە قويىپ, بەس جارىم ملن تەڭگە شاماسىندا نەسيە الدى. مۇنىڭ سىرتىندا, ءبىر جارىم ملن تەڭگەدەي ءوز قاراجاتىن جۇمساپ, وعان كيىز ءۇيدىڭ ىشكى بۇيىمدارى, قازان-وشاق, كورپە-جاستىق دەگەن سياقتى تۇرمىستىق دۇنيەلەردى ساتىپ الدى.
– وكىنىشكە قاراي, كيىز ۇيلەردى ارنايى جاساتتىرىپ قىرعىزستاننان الدىرتۋعا تۋرا كەلدى. ويتكەنى قازاقستاندا جاسالعان كيىز ۇيلەردى ساتىپ الۋعا شامامىز كەلىڭكىرەمەدى, سوسىن بىزدە ساۋدالاسۋ دەگەن كىشكەنە قيىنداۋ ماسەلە ەكەن. جالپى, نەگىزگى يدەيا جوعارىدا ايتقانداي ءبىزدىڭ وڭىرىمىزدە ەكونوميكانىڭ بالامالى كوزىن ۇسىنۋ عوي. نەگىزگى ماقسات – وسى. بۇل – الەۋمەتتىك جوبا, ويتكەنى وسى ارقىلى تۋريستەردى تارتۋ كەرەك. ماسەلەن, وسى وڭىردەگى جەرگىلىكتى كاسىپورىندار مەن جەكە شارۋا قوجالىقتارى ونىمدەرىن ساتۋ ءۇشىن مىڭ شاقىرىم جەرگە اپارادى. ال تۋريست كەلسە, سول جەردە-اق, باعاسىنا قاراماي ساتىپ الادى. ودان كەيىنگى ماقسات, مىسالى, ءبىزدىڭ تورعاي وڭىرىندە قوناقۇي بيزنەسى كەنجەلەپ قالعان. وڭىرگە تۋريستەردى تارتۋ كەزىندە كوپتەگەن قيىندىققا تاپ كەلەمىز. كەيدە قايدا جاتقىزارىمىزدى بىلمەي قالامىز. قوناقۇي بولماي قالعان جاعدايدا, ادامنىڭ قاباعىنا قاراۋعا تۋرا كەلەدى. «جارتوعاي گلەمپينگى» دە وسى قاجەتتىلىكتەن تۋىنداعان باستاما. ءبىز نەگىزگى قونىس رەتىندە وسى جەرگە توقتايمىز دا, تۋريستەردى ارى قاراي باسقا وڭىرلەرگە الىپ بارامىز. تورعايدا تۋريستەردى قىزىقتىراتىن جەر كوپ قوي, قاراتۇز, تورعاي گەوگليفتارى, تورعايداعى التى مۋزەيگە, التىن دالا رەزەرۆاتىنا اپارۋعا بولادى. تورعايدىڭ جانۋارلار دۇنيەسى, تابيعاتى, تاريحى باي عوي, – دەيدى كاسىپكەر.
اماندىقتىڭ گلەمپينگى جولدىڭ بويىنان قاشىقتاۋ جەرگە ورنالاسقان.
– ويتكەنى بىزگە جولدان وقشاۋلاۋ, ينتەرنەتى بولمايتىن, ادام وتباسىمەن كەلىپ تابيعات اياسىندا دەمالاتىنداي بولۋ كەرەك. دەمالۋشىلارعا ءبىز مىناداي قىزمەت تۇرلەرىن ۇسىنامىز. قازىر 4 كيىز ءۇي قويدىق. قوناقۇيلەر كۇن باتارەيالارى ارقىلى جارىقتاندىرىلادى. ءبىرىنشىسى اسحانا, شارۋاشىلىققا, تاماق دايىنداۋعا ارنالعان. ەكىنشىسى ەرلەرگە, ءۇشىنشىسى ايەل ادامدارعا, ءتورتىنشىسى جەكە وتباسىلارعا ارنالعان. ولارعا اتقا ءمىنۋ, ساداق اتۋ, بالىق اۋلاۋ, كورەمىن دەسە كيىكتەردى كورسەتۋ, قاجەت بولسا, جانىمىزداعى «التىن دالا» رەزەرۆاتىنىڭ قورعاۋىنداعى جانۋارلار مەن قۇستار الەمىن كورسەتۋ, سول وڭىردەگى تاريحي ورىندارمەن تانىستىرۋ سياقتى قىزمەت تۇرلەرى كورسەتىلەدى. تاپسىرىس بويىنشا قوي سوي دەسە, قوي سويىپ بەرەمىز, قۇرت, ىرىمشىك, قايماق, سارى ماي, قىمىز, قىمىران اكەل دەسە, ونى اكەپ بەرەمىز. بيىلعى ماقسات – بۇل جوباعا قىزىعۋشىلىق بولا ما, سونى بايقاۋ. ەندى مەنىڭ ويىمشا, وسى وڭىردەن كەتكەن ازاماتتاردىڭ كوبى تۋعان جەردى ساعىنىپ كەلەدى دەپ ويلايمىن, مۇنىڭ سىرتىندا قازىر پاندەميادان زارەزاپ بولعان وتباسىلار ءبىر وڭاشا, وقشاۋ جەرگە بارىپ, تامىلجىعان تۇمسا تابيعاتتىڭ اياسىندا ءبىراز ۋاقىت سەرگىپ, دەمالىپ قايتقىسى كەلەدى. ەڭ باستىسى, وسى قىزمەتتى جوعارى دەڭگەيدە جاساپ, ولارعا ۇسىنۋ كەرەك. تورعايدى كورگىسى كەلەتىن تۋريستەر تابىلادى دەپ ويلايمىن, – دەدى اماندىق.
«جارتوعاي گلەمپينگى» تورعاي وزەنىنىڭ بويىنا ورنالاسقان. مۇندا قازىردىڭ وزىندە بىرنەشە وتباسى دەمالىپ جاتىر.
قوستاناي وبلىسى
