كاسپي تەڭىزىندەگى مۇناي قورىنىڭ جەكەلەگەن مەملەكەتتەردى قىزىقتىرىپ وتىرعانى راس. ال جاقىندا بۇقارالىق اقپارات قۇرالى وكىلىنە بەرگەن سۇحباتىندا يران يسلام رەسپۋبليكاسى اسكەري تەڭىز كۇشتەرىنىڭ قولباسشىسى حابيبۋللا ساياري كاسپي تەڭىزىنىڭ 20 پايىزداي اۋماعىن ءوز ەلىنىڭ يەلەنۋگە قۇقىعى بار ەكەنىن ايتىپ قالدى. بۇل تۋرالى Kapital.kz حابارلادى.
تاقىرىپقا تۇزدىق بولعان ماسەلەنىڭ باسىن اشىپ الۋ ءۇشىن مىناعان توقتالىپ وتكەن ءجون بولار. جالپى, ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىن كاسپي تەڭىزى جاعالاۋىنداعى باسقا ەلدەرمەن وسى تەڭىز اۋماعىنىڭ ءبولىنىسى جونىندە ءسوز قوزعالدى. تەڭىز اۋماعى بۇرىن ەكى مەملەكەتتىڭ, ياعني, كەڭەس وداعى مەن يراننىڭ مەملەكەتتىك شەكاراسى بولسا, كسرو-نىڭ ىدىراۋىنان سوڭ تەڭىز جاعالاۋىندا بىردەن بەس مەملەكەتتىڭ مۇددەلەرى ءتۇيىستى.
تەڭىزدەگى مۇناي قورىنىڭ مولدىعى مەن كسرو سياقتى الپاۋىت مەملەكەتتىڭ كۇيرەۋىنەن ايماقتاعى گەوساياسي جاعدايدىڭ وزگەرۋى, باتىس مەملەكەتتەرىنىڭ ايماقتاعى ساياسي-ەكونوميكالىق جاعدايعا بەلسەندى ارالاسا باستاۋى ونسىز دا قيىن ماسەلەنى ودان ءارى كۇردەلەندىرىپ جىبەردى. سونىمەن, 1992 جىلى كاسپي تەڭىزىنىڭ جاڭا قۇقىقتىق مارتەبەسىن انىقتاۋ ءۇشىن كاسپي مەملەكەتتەرى اراسىندا كەلىسسوزدەر باستالدى. وسى ماقساتتا كاسپي تەڭىزىنىڭ قۇقىقتىق مارتەبەسى تۋرالى كونۆەنتسيانى ازىرلەۋ جونىندەگى ارنايى جۇمىس توبى قۇرىلعان بولاتىن.
جاعالاۋداعى مەملەكەتتەر قۇرعان كاسپي تەڭىزىنىڭ قۇقىقتىق مارتەبەسىن رەتتەۋدىڭ نەگىزگى تەتىگى – سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى ورىنباسارلارى دەڭگەيىندەگى ارنايى جۇمىس توبىنىڭ تيىمدىلىگىنىڭ ارقاسىندا سوڭعى كەزدە بۇل ماسەلە بويىنشا پىكىرتالاستى ۋشىقتىرماۋدىڭ جانە كونۆەنتسيا جوباسى ءماتىنىنىڭ كوپتەگەن باپتارى بويىنشا كەلىسۋدىڭ ءساتى تۇسكەن ەدى. دەگەنمەن, وسى اپتا ىشىندە بۇقارالىق اقپارات قۇرالىندا جاريالانعان مالىمەتكە قاراپ, كاسپي تەڭىزى اۋماعى ءبولىنىسى تۋرالى پىكىرلەر قايشىلىعىنىڭ ءالى دە بار ەكەنىن اڭعارامىز. بۇل رەتتە ازىربايجانداعى ساياساتتانۋشى ەلشان مانافوۆتىڭ مالىمدەگەنىندەي, يران يسلام رەسپۋبليكاسى مەن رەسەي ەلى كاسپي ستاتۋسى تۇپكىلىكتى شەشىلمەي تۇرعاندا, تۇرىكمەنستان جانە ءازىربايجان ارالىعىنا گاز قۇبىرىن تارتىپ الۋدى كوزدەۋدە. وسى ارقىلى ءبىراز ماسەلەنىڭ ءتۇيىنىن تارقاتىپ الماق. ال ۋكراينا ەلىندەگى ساياساتتانۋشى الەكسەي ۆورونەنكو ءازىربايجان مەملەكەتى جوعارىدا ايتىلعان جۇمىستى رەتتەۋ ءۇشىن اقش-تىڭ پىكىرىمەن ساناسۋى كەرەكتىگىن العا تارتادى. ولاي بولماعان جاعدايدا, شيەلەنىس تۋىنداۋى مۇمكىن ەكەن...
كاسپي مۇنايىن ءتيىمدى يگەرۋ ماسەلەسى كۇن تارتىبىندە تۇرعان تۇستا, تۇركىمەنستان مەن ءازىربايجان ارالىعىنا گاز قۇبىرىن تارتۋ جايىنا بىرقاتار ەلدەردىڭ نارازىلىق بىلدىرەتىنى جاسىرىن ەمەس.سوندىقتان كاسپي مەملەكەتتەرى الدىندا بىرلەسىپ تالقىلايتىن اۋقىمدى مىندەت تۇر.
ءامىرحان الماعانبەتوۆ.
دەرككوز: Kapital.kz
فوتو: Kapital.kz.
