ەكونوميكا • 15 تامىز، 2021

«دەلتا» شتامىنىڭ ەكونوميكاعا ىقپالى

29 رەت كورسەتىلدى

دۇنيەنى ءدۇر سىلكىنتكەن «دەلتا» شتامى جاھاندىق ەكونوميكانى ەركىن بيلەپ-توستەۋگە اينالدى. ۇلتتىق بانك وكىلىنىڭ ايتۋىنشا، قازىرگى احۋال تىم شيەلەنىسىپ كەتە قويعان جوق، تيىسىنشە مامىراجاي دا ەمەس. قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ وتكەلدە تۇرعانىنا قانشا ۋاقىت بولدى دەسەڭىزشى.

ۇلتتىق بانك توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ءاليا مولدابەكوۆانىڭ ايتۋىنشا، «دەلتا» شتامىنىڭ جوعارى قارقىنمەن تارالۋى الەمدىك ەكونوميكانىڭ دامۋ باعىتىن قايتا قاراۋعا ءماجبۇر ەتتى. جاڭا شتامم، اسىرەسە، وڭتۇستىك-شىعىس ازياداعى ىسكەرلىك احۋالدى السىرەتىپ جىبەرگەن. اسىرەسە، يندونەزيا، تايلاند، فيلليپين، وڭتۇستىك كورەيادا وندىرىستىك سالا كورسەتكىشتەرى تومەندەپ كەتكەن. ەپيدەميالىق احۋالدىڭ ناشارلاۋى ينۆەستورلاردىڭ تاۋەكەلگە دايىندىعىن تومەندەتىپ، بۇل دامۋشى نارىقتار اكتيۆتەرىنىڭ سەرپىنىنە تەرىس اسەر ەتىپتى: شىلدەدە اقش دوللارى باعامىنىڭ دامۋشى ەلدەردىڭ ۆاليۋتالارىنا قاتىستى قالىپتى جاھاندىق نىعايۋى بايقالعان.

– مۇناي نارىعىنداعى احۋال الەمدىك ۆاليۋتا نارىعىنداعى احۋال سياقتى شىلدەدە ەكىۇشتى جانە قۇبىلمالى بولدى. وپەك+ ەلدەرىنىڭ ۋاعدالاستىقتارى تۋرالى جانە كوروناۆيرۋستىڭ «دەلتا» شتامىنىڭ تارالۋ سەرپىنى تۋرالى جاڭالىقتار اياسىندا مۇناي باعاسى بىرەسە كوتەرىلىپ، بىرەسە تومەندەپ وتىردى. ايدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا مۇناي ءبىر باررەل ءۇشىن 76،33 اقش دوللارىنا دەيىن، 1،6 پايىزعا ءوستى. وپەك+ قاتىسۋشى ەلدەرىنىڭ شىلدەنىڭ باسىندا جوسپارلانعان كەزدەسۋى ناتيجەسىز اياقتالدى. اليانس مۇشەلەرى 18 شىلدەدە كەلىسىمگە كەلىپ، 2021 جىلعى تامىزدان باستاپ اي سايىن ءوندىرۋ كولەمىن تاۋلىگىنە 0،4 ملن باررەلگە ۇلعايتۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى. ايدىڭ اياعىندا ينۆەستورلار اقش-تاعى اپتا سايىنعى مۇناي قورىنىڭ تومەندەۋى تۋرالى دەرەكتەرگە بايلانىستى وتىنعا سۇرانىستى ەداۋىر قالپىنا كەلتىرۋ مۇمكىندىگىنە نازار اۋداردى، ناتيجەسىندە باعالار ءبىر باررەل ءۇشىن 76 اقش دوللارىنان استام دەڭگەيىنە دەيىن ءوستى. COVID-19 «دەلتا» شتامىنىڭ تارالۋ قارقىنىنىڭ كۇشەيۋى بيىل تامىزدىڭ باسىنان باستاپ مۇناي باعاسىن بەلگىلەۋگە ايتارلىقتاي تەرىس اسەر ەتتى: باعالار 8،4 پايىزعا تومەندەپ، ءبىر باررەل ءۇشىن 69،9 اقش دوللارى دەڭگەيىنە جەتتى، – دەيدى ءا.مولدابەكوۆا.

ۇلتتىق بانكتىڭ اقشا-نەسيە ساياساتىن قاتاڭداتىپ، بازالىق مولشەرلەمەنى 9،25 پايىزعا كوتەرۋىنىڭ ارقاسىندا تەڭگە 424،45 دوللارعا دەيىن، 0،7 پايىز­عا قالىپتى تۇردە نىعايعان. «مولشەر­لەمەنىڭ كوتەرىلۋى ىشكى ۆاليۋتا نارىعىندا تەڭگەرىمدى ۇستاپ تۇرۋعا جانە سىرتقى ينۆەستورلار ءۇشىن تەڭگەلىك اكتيۆتەردىڭ تارتىمدىلىعىن ساقتاۋعا ىقپال ەتەتىن قوسىمشا فاكتور بولادى»، دەيدى ول.

ۇلتتىق بانك ۆاليۋتالىق ينتەرۆەنتسيالاردى جۇزەگە اسىرماعان. بيۋدجەتكە ترانسفەرتتەردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ۇلتتىق قور قاراجاتىن كونۆەرتاتسيا­لاۋ كولەمى 1،1 ملرد دوللاردى، ال كۆازي­مەم­لەكەتتىك سەكتور تاراپىنان ۆاليۋ­تانى ساتۋ 479 ملن دوللاردى قۇراپ­تى. تامىزدىڭ باسىنان باستاپ «دەل­تا» شتامىنىڭ تارالۋى مەن مۇناي باعا­سى­نىڭ تومەندەۋى اياسىندا تەڭگە ءبىر دوللار ءۇشىن 425،53 تەڭگە دەڭگەيىنە دەيىن 0،3 پايىزعا السىرەگەن. الدىن الا دەرەكتەر بويىنشا، التىن-ۆاليۋتا رەزەرۆتەرى ءبىر ايدا 76 ملن دوللارعا شامالى ازايىپ، بيىل 30 شىلدەدە 35،0 ملرد دوللاردى قۇ­راپتى. رەزەرۆتەردىڭ تومەندەۋى ەركىن ايىر­باستالاتىن ۆاليۋتاداعى اكتيۆتەر­دىڭ قىسقارۋى ەسەبىنەن ورىن الدى دەيدى.

– رەزەرۆ قىسقارۋىنىڭ نەگىزگى سە­بەپتەرى رەتىندە – كليەنتتەردىڭ كەتە باس­تاۋىن جانە 126 ملن دوللار مەملەكەتتىك قارىزدى تولەۋگە بايلانىستى ۇلتتىق بانكتەگى ەدب قاراجاتىنىڭ 655 ملن دوللارعا ازايۋىن ايتا الامىز. ەكىنشى جاعىنان، التىن پورتفەلىنىڭ ءوسۋى ەاۆ-داعى اكتيۆتەردىڭ تومەندەۋىن تولىقتاي تەڭەستىرۋگە مۇمكىندىك بەردى. الەمدەگى كوروناۆيرۋسپەن كۇرەستەگى كۇردەلى جاعداي جانە الەمدىك ەكونوميكانىڭ بەلگىسىز دامۋ پەرسپەكتيۆالارى اياسىندا التىننىڭ باعاسى شىلدەدە ءبىر ۋنتسيا ءۇشىن 1 828 دوللارعا دەيىن 4 پايىزعا ءوستى، ال ۇلتتىق بانكتىڭ التىن-ۆاليۋتا اكتيۆتەرىنىڭ قۇرامىنداعى التىن پورتفەلى 959 ملن دوللارعا ءوستى، – دەگەن دەرەك ايتادى ۇب وكىلى.

جىل باسىنان بەرى ۇلتتىق قوردىڭ ينۆەستيتسيالىق كىرىسى شامامەن 2 ملرد دوللارعا جەتىپتى. اكتسيالار نارىعىنىڭ ءوسۋى وڭ ينۆەستيتسيالىق كىرىستىڭ نەگىزگى قوزعاۋشى كۇشىنە اينالىپ، ۇب ۇلتتىق قوردى باسقارۋ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ جانە ەڭ كوپ كىرىسى بار اكتيۆتەر سى­نىپ­تارىنىڭ ۇلەسىن ارتتىرۋ ستراتەگيا­سى شەڭبەرىندە اكتسيالاردىڭ ۇلەسىن ۇلعايت­قان. اكتسيالارمەن قاتار دامۋشى نارىقتارداعى كورپوراتيۆتىك وبليگاتسيا­لار مەن ەۋرووبليگاتسيالاردىڭ ۇلەسى دە كوبەيگەن.

ءا.مولدابەكوۆا الداعى ۋاقىتتا ۇلت­تىق ۆاليۋتاعا اسەر ەتەتىن فاكتورلارعا قا­تىستى مىناداي بولجام ايتادى:

– كوروناۆيرۋستىڭ «دەلتا» شتام­ى­نىڭ تارالۋى – نەگىزگى تاۋەكەل فاكتورى جانە ەكونوميكالىق ءوسۋ قارقىنى بو­يىنشا بولجامداردى قايتا باعالاۋعا اكەلۋى مۇمكىن. قازىردىڭ وزىندە ءبىز كورو­ناۆيرۋستىڭ «دەلتا» تولقىنى اياسىندا قارجى نارىقتارىنىڭ تۇزەتىلۋىن باي­قاپ وتىرمىز. ءبىرىنشى كەزەكتە، بۇل دا­مۋشى نارىقتارعا قاتىستى. بيىل 27 شىلدەدە حالىقارالىق ۆاليۋتا قورى الەمدىك ءىجو بولجامىن قايتا قاراپ، ونى 2021 جىلى 6 پايىز دەڭگەيىندە ساق­تاپ قالدى. بىراق وسى قايتا قاراۋ شەڭ­بەرىندە دامىعان ەلدەردە ءوسۋ 5،6 پايىزعا دەيىن ارتىپ، دامۋشى ەلدەر بويىن­شا بولجام 6،3 پايىزعا دەيىن تومەن­دەدى. ۇلتتىق بانكتىڭ جۋىرداعى بازا­لىق مولشەرلەمەنى ارتتىرۋ تۋرالى شە­شىمى حالىقارالىق ينۆەستورلار ءۇشىن تەڭگەدەگى اكتيۆتەردىڭ تارتىمدىلىعىن قولدايدى، ولاردىڭ اكەلىنۋى جىل باسىنان بەرى 392 ملرد تەڭگەنى قۇرادى.

ول سونداي-اق 11 تامىزدا Moody's حالىقارالىق رەيتينگتىك اگەنتتىگىنىڭ قازاق­ستاننىڭ تاۋەلسىز كرەديتتىك رەيتين­گىن «ۆاا3» دەڭگەيىنەن تۇراقتى بولجاممەن «ۆاا2» دەڭگەيىنە دەيىن ارتتىرۋى ىشكى ۆاليۋتا نارىعى ءۇشىن ماڭىزدى وڭ وقيعا ەكەنىن دە اتاپ ءوتتى.

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇلى دالا مۇرالارى

ەلوردا • كەشە

ەكى جۇلدە – «ەگەمەندىكتەردە»

ەگەمەن قازاقستان • كەشە

تبيليسيدە توپ جاردى

سپورت • كەشە

كاردينگ شابۋىلى

قوعام • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار