ۇلتتىق بانك توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ءاليا مولدابەكوۆانىڭ ايتۋىنشا, «دەلتا» شتامىنىڭ جوعارى قارقىنمەن تارالۋى الەمدىك ەكونوميكانىڭ دامۋ باعىتىن قايتا قاراۋعا ءماجبۇر ەتتى. جاڭا شتامم, اسىرەسە, وڭتۇستىك-شىعىس ازياداعى ىسكەرلىك احۋالدى السىرەتىپ جىبەرگەن. اسىرەسە, يندونەزيا, تايلاند, فيلليپين, وڭتۇستىك كورەيادا وندىرىستىك سالا كورسەتكىشتەرى تومەندەپ كەتكەن. ەپيدەميالىق احۋالدىڭ ناشارلاۋى ينۆەستورلاردىڭ تاۋەكەلگە دايىندىعىن تومەندەتىپ, بۇل دامۋشى نارىقتار اكتيۆتەرىنىڭ سەرپىنىنە تەرىس اسەر ەتىپتى: شىلدەدە اقش دوللارى باعامىنىڭ دامۋشى ەلدەردىڭ ۆاليۋتالارىنا قاتىستى قالىپتى جاھاندىق نىعايۋى بايقالعان.
– مۇناي نارىعىنداعى احۋال الەمدىك ۆاليۋتا نارىعىنداعى احۋال سياقتى شىلدەدە ەكىۇشتى جانە قۇبىلمالى بولدى. وپەك+ ەلدەرىنىڭ ۋاعدالاستىقتارى تۋرالى جانە كوروناۆيرۋستىڭ «دەلتا» شتامىنىڭ تارالۋ سەرپىنى تۋرالى جاڭالىقتار اياسىندا مۇناي باعاسى بىرەسە كوتەرىلىپ, بىرەسە تومەندەپ وتىردى. ايدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا مۇناي ءبىر باررەل ءۇشىن 76,33 اقش دوللارىنا دەيىن, 1,6 پايىزعا ءوستى. وپەك+ قاتىسۋشى ەلدەرىنىڭ شىلدەنىڭ باسىندا جوسپارلانعان كەزدەسۋى ناتيجەسىز اياقتالدى. اليانس مۇشەلەرى 18 شىلدەدە كەلىسىمگە كەلىپ, 2021 جىلعى تامىزدان باستاپ اي سايىن ءوندىرۋ كولەمىن تاۋلىگىنە 0,4 ملن باررەلگە ۇلعايتۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى. ايدىڭ اياعىندا ينۆەستورلار اقش-تاعى اپتا سايىنعى مۇناي قورىنىڭ تومەندەۋى تۋرالى دەرەكتەرگە بايلانىستى وتىنعا سۇرانىستى ەداۋىر قالپىنا كەلتىرۋ مۇمكىندىگىنە نازار اۋداردى, ناتيجەسىندە باعالار ءبىر باررەل ءۇشىن 76 اقش دوللارىنان استام دەڭگەيىنە دەيىن ءوستى. COVID-19 «دەلتا» شتامىنىڭ تارالۋ قارقىنىنىڭ كۇشەيۋى بيىل تامىزدىڭ باسىنان باستاپ مۇناي باعاسىن بەلگىلەۋگە ايتارلىقتاي تەرىس اسەر ەتتى: باعالار 8,4 پايىزعا تومەندەپ, ءبىر باررەل ءۇشىن 69,9 اقش دوللارى دەڭگەيىنە جەتتى, – دەيدى ءا.مولدابەكوۆا.
ۇلتتىق بانكتىڭ اقشا-نەسيە ساياساتىن قاتاڭداتىپ, بازالىق مولشەرلەمەنى 9,25 پايىزعا كوتەرۋىنىڭ ارقاسىندا تەڭگە 424,45 دوللارعا دەيىن, 0,7 پايىزعا قالىپتى تۇردە نىعايعان. «مولشەرلەمەنىڭ كوتەرىلۋى ىشكى ۆاليۋتا نارىعىندا تەڭگەرىمدى ۇستاپ تۇرۋعا جانە سىرتقى ينۆەستورلار ءۇشىن تەڭگەلىك اكتيۆتەردىڭ تارتىمدىلىعىن ساقتاۋعا ىقپال ەتەتىن قوسىمشا فاكتور بولادى», دەيدى ول.
ۇلتتىق بانك ۆاليۋتالىق ينتەرۆەنتسيالاردى جۇزەگە اسىرماعان. بيۋدجەتكە ترانسفەرتتەردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ۇلتتىق قور قاراجاتىن كونۆەرتاتسيالاۋ كولەمى 1,1 ملرد دوللاردى, ال كۆازيمەملەكەتتىك سەكتور تاراپىنان ۆاليۋتانى ساتۋ 479 ملن دوللاردى قۇراپتى. تامىزدىڭ باسىنان باستاپ «دەلتا» شتامىنىڭ تارالۋى مەن مۇناي باعاسىنىڭ تومەندەۋى اياسىندا تەڭگە ءبىر دوللار ءۇشىن 425,53 تەڭگە دەڭگەيىنە دەيىن 0,3 پايىزعا السىرەگەن. الدىن الا دەرەكتەر بويىنشا, التىن-ۆاليۋتا رەزەرۆتەرى ءبىر ايدا 76 ملن دوللارعا شامالى ازايىپ, بيىل 30 شىلدەدە 35,0 ملرد دوللاردى قۇراپتى. رەزەرۆتەردىڭ تومەندەۋى ەركىن ايىرباستالاتىن ۆاليۋتاداعى اكتيۆتەردىڭ قىسقارۋى ەسەبىنەن ورىن الدى دەيدى.
– رەزەرۆ قىسقارۋىنىڭ نەگىزگى سەبەپتەرى رەتىندە – كليەنتتەردىڭ كەتە باستاۋىن جانە 126 ملن دوللار مەملەكەتتىك قارىزدى تولەۋگە بايلانىستى ۇلتتىق بانكتەگى ەدب قاراجاتىنىڭ 655 ملن دوللارعا ازايۋىن ايتا الامىز. ەكىنشى جاعىنان, التىن پورتفەلىنىڭ ءوسۋى ەاۆ-داعى اكتيۆتەردىڭ تومەندەۋىن تولىقتاي تەڭەستىرۋگە مۇمكىندىك بەردى. الەمدەگى كوروناۆيرۋسپەن كۇرەستەگى كۇردەلى جاعداي جانە الەمدىك ەكونوميكانىڭ بەلگىسىز دامۋ پەرسپەكتيۆالارى اياسىندا التىننىڭ باعاسى شىلدەدە ءبىر ۋنتسيا ءۇشىن 1 828 دوللارعا دەيىن 4 پايىزعا ءوستى, ال ۇلتتىق بانكتىڭ التىن-ۆاليۋتا اكتيۆتەرىنىڭ قۇرامىنداعى التىن پورتفەلى 959 ملن دوللارعا ءوستى, – دەگەن دەرەك ايتادى ۇب وكىلى.
جىل باسىنان بەرى ۇلتتىق قوردىڭ ينۆەستيتسيالىق كىرىسى شامامەن 2 ملرد دوللارعا جەتىپتى. اكتسيالار نارىعىنىڭ ءوسۋى وڭ ينۆەستيتسيالىق كىرىستىڭ نەگىزگى قوزعاۋشى كۇشىنە اينالىپ, ۇب ۇلتتىق قوردى باسقارۋ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ جانە ەڭ كوپ كىرىسى بار اكتيۆتەر سىنىپتارىنىڭ ۇلەسىن ارتتىرۋ ستراتەگياسى شەڭبەرىندە اكتسيالاردىڭ ۇلەسىن ۇلعايتقان. اكتسيالارمەن قاتار دامۋشى نارىقتارداعى كورپوراتيۆتىك وبليگاتسيالار مەن ەۋرووبليگاتسيالاردىڭ ۇلەسى دە كوبەيگەن.
ءا.مولدابەكوۆا الداعى ۋاقىتتا ۇلتتىق ۆاليۋتاعا اسەر ەتەتىن فاكتورلارعا قاتىستى مىناداي بولجام ايتادى:
– كوروناۆيرۋستىڭ «دەلتا» شتامىنىڭ تارالۋى – نەگىزگى تاۋەكەل فاكتورى جانە ەكونوميكالىق ءوسۋ قارقىنى بويىنشا بولجامداردى قايتا باعالاۋعا اكەلۋى مۇمكىن. قازىردىڭ وزىندە ءبىز كوروناۆيرۋستىڭ «دەلتا» تولقىنى اياسىندا قارجى نارىقتارىنىڭ تۇزەتىلۋىن بايقاپ وتىرمىز. ءبىرىنشى كەزەكتە, بۇل دامۋشى نارىقتارعا قاتىستى. بيىل 27 شىلدەدە حالىقارالىق ۆاليۋتا قورى الەمدىك ءىجو بولجامىن قايتا قاراپ, ونى 2021 جىلى 6 پايىز دەڭگەيىندە ساقتاپ قالدى. بىراق وسى قايتا قاراۋ شەڭبەرىندە دامىعان ەلدەردە ءوسۋ 5,6 پايىزعا دەيىن ارتىپ, دامۋشى ەلدەر بويىنشا بولجام 6,3 پايىزعا دەيىن تومەندەدى. ۇلتتىق بانكتىڭ جۋىرداعى بازالىق مولشەرلەمەنى ارتتىرۋ تۋرالى شەشىمى حالىقارالىق ينۆەستورلار ءۇشىن تەڭگەدەگى اكتيۆتەردىڭ تارتىمدىلىعىن قولدايدى, ولاردىڭ اكەلىنۋى جىل باسىنان بەرى 392 ملرد تەڭگەنى قۇرادى.
ول سونداي-اق 11 تامىزدا Moody's حالىقارالىق رەيتينگتىك اگەنتتىگىنىڭ قازاقستاننىڭ تاۋەلسىز كرەديتتىك رەيتينگىن «ۆاا3» دەڭگەيىنەن تۇراقتى بولجاممەن «ۆاا2» دەڭگەيىنە دەيىن ارتتىرۋى ىشكى ۆاليۋتا نارىعى ءۇشىن ماڭىزدى وڭ وقيعا ەكەنىن دە اتاپ ءوتتى.
