ادەمى قارتايا ءبىلۋ دە ونەر
ال قازىرگى قاريالارىمىز قانداي؟ جاسى ۇلعايعانداردىڭ ءبارى بىردەي سىي-قۇرمەتكە لايىق پا؟ جۇزىنەن مەيىرىمى, جۇرەگىنەن ادىلدىگى توگىلىپ تۇراتىن قازىنا كەۋدە قاريالار نەگە ازايىپ بارادى؟ داستارقان باسىندا باتا بەرمەك تۇگىل, ءباتۋالى ءسوز ايتا الماي وتىرعان جاسى ۇلكەندەردى كورگەندە وسى تەكتەس سۇراقتار قاۋمالايدى. توي-جيىندا كەيبىر قارتتاردىڭ جاستارمەن جاعالاسىپ, توپتىڭ الدىنا ءتۇسىپ الىپ, سەلتەڭدەپ جۇرگەنىن كورگەندە, نەمەرەسىنىڭ قىلىعىنا ەمەس, شەتەل سەريالىنىڭ قىزىعىنا باتىپ كەتكەن اجە مەن ۇلىنا عانا ەمەس, ۇلتىنا اقىل ايتار اقساقالداردىڭ ايقايشىل شالعا اينالىپ بارا جاتقانىن بايقاعاندا قىنجىلاسىڭ.
راس, قازىنالى اقساقالدار مەن اق جاۋلىقتى اسىل انالار, اللاعا شۇكىر, ەلىمىزدىڭ ءار وڭىرىنەن تابىلادى. ۇلاعاتتى ۇرپاق ءوسىرىپ, ونەگەلى ۇل-قىز تاربيەلەپ وتىرعان دانا قاريالار دا از ەمەس. ءبىز تەك كۇن وتكەن سايىن ەلى ماقتاعان, جۇرتى قادىر تۇتقان اياۋلى اجە مەن قادىرلى قارتتىڭ قاتارى سيرەپ بارا ما دەپ الاڭدايمىز. بۇگىندە الەۋمەتتىك جەلىدە جۇلقىنىپ, جان-جاعىنا ءزار شاشىپ وتىرعان اعا بۋىن ەرتەڭ قانداي قاريا بولادى ەكەن دەپ كۇدىكتەنەمىز. ءا دەسە, ءما دەپ, ءبىر ءسوز ايتقانعا ون ءسوز قايتارىپ, بەتپاقتانىپ وتىرعان ايەلدەن قانداي اجە شىعار ەكەن دەيمىز. كەشەگى ابىز اقساقالدار مەن اسىل انالاردىڭ ىزگى جولىن جالعاي الامىز با, تۇعىرىن قۇلاتپاي ۇستاپ تۇرا الامىز با دەگەن وي مازا بەرمەيدى.
توقساننىڭ تورىنە شىققان اقساقال, اكادەميك تورەگەلدى شارمانوۆ قارتتىققا قاتىستى ءتالىم الارلىق مىنانداي ءبىر وي قالدىرىپتى: «ادەمى قارتايۋ دەگەن – رۋحاني كورىنىس. ادام اينالاعا جىلۋ, مەيىرىم شاشىپ ءجۇرۋى كەرەك. ادامعا دەگەن جاقسىلىق سەزىمى بولۋعا ءتيىس. بىرەۋ تۋرالى كەرىتارتپا وي, كورە الماۋشىلىق سەزىمى پايدا بولسا, ول ادامنىڭ ءومىرى جاقسى ەمەس. دەمەك, جاقسى قارتايعان جوق. ءوزىڭدى فيزيكالىق جاعىنان قانشا كۇتسەڭ, شىنىقساڭ, ادامعا دەگەن جاقسى, جىلى ويىڭ دا سونشالىقتى كۇتىمدى قاجەت ەتەتىنىن ۇمىتپاعان ءجون. بۇل ادامنىڭ بەت-بەينەسىنە بىردەن اسەر ەتەدى. نەگە قارتايعان شاقتا دا كەيبىرەۋلەردىڭ جۇزىنەن نۇرى توگىلىپ تۇرادى؟ بۇل ونىڭ جۇرەگىنىڭ تازالىعىنان. جۇرەگىن كىرلەتپەگەندىگىنەن. جاقسى قارتايۋ دەگەنىمىز – قانشا جاسقا كەلسەڭ دە, جۇرەگىڭنىڭ تازا قالپىندا ساقتالا ءبىلۋى دەر ەدىم», دەيدى قازاق تاعامتانۋ اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى.
ونەگەلى اقساقالدىڭ وسى ايتقانىنان تۇيگەنىمىز – ادەمى قارتايا ءبىلۋ دە ونەر. ارينە, جاس ۇلعايعاندا وزىڭنەن كىشىلەرگە قادىرىڭدى كەتىرمەي, بەدەلىڭدى تۇسىرمەي ءساندى قارتايۋ – ءار ادامنىڭ ارمانى. الايدا ول ءۇشىن دە تورەگەلدى اعامىزشا ءماندى, ماعىنالى اڭگىمە قوزعايتىن قاريالارىمىزدىڭ قاتارى قالىڭ بولعانى ءجون-اۋ.
«بۇگىنگى قارتتاردىڭ قارتايعىسى كەلمەيدى»
قازاقى قايماعى بۇزىلماعان تۇركىستان وبلىسىنىڭ تۇلكىباس اۋدانىنىڭ قادىرلى اقساقالى, اۋداندىق پوليتسيا باسقارماسى ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى ساۋرانبەك تاڭاتباەۆ: «بۇگىندە قاريالار كوپ بولعانىمەن, وزدەرىنىڭ قارت ەكەنىن مويىنداعىسى كەلمەيتىندەر دە از ەمەس. الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق, تۇرمىس-تىرشىلىگىمىزدىڭ, جاعدايىمىزدىڭ جاقسارعانى بولار, قازىرگى 60-70 جاستاعىلار وزدەرىن ءالى جاسپىز دەپ ويلايدى. بۇرىندارى 40 جاسقا تولعانداردى قارا ساقالدىلار, ال 60-تان اسقانداردان اقىل سۇرا دەپ وتىرۋشى ەدى», دەيدى. «اقىل ايتار اقساقالدارىمىز نەگە ازايىپ بارادى؟» دەگەن سۇراعىمىزعا ساۋرانبەك جانقاش ۇلى: «حالقىمىزدىڭ «تاربيەلى ءسوزىڭ بولماسا, قاريالىعىڭ دالباسا» دەگەن اۋىر ءسوزى بار. بۇرىنعى قاريالار جاستارعا ءسوز باستاعاندا «اينالايىندار», «قاراقتارىم», «شىراقتارىم» دەپ, سوزدەرىن اياقتاعاندا «وركەندەرىڭ ءوسسىن», «جاستارىڭ ۇزاق بولسىن», «باقىتتى بولىڭدار» دەپ باتاسىن بەرىپ, جۇرەككە جىلى ءسوزدى ۇيالاتىپ, مەيىرىمدىلىك شاپاعاتىن توگىپ وتىراتىن. بۇگىندە وسىنداي مەيىرىم مەن جىلىلىققا تولى سوزدەردى ايتاتىن ۇلكەندەر ازايىپ بارادى. ادام جاسىنا قاراي ءجۇرىپ-تۇرىپ, ءىس-امال جاساۋى كەرەك. جاس شاعىڭدا وقى, ءبىلىم ال, جالىنداپ جۇمىس ىستە, وتانىمىزدىڭ پاتريوتى بول. ال پايعامبار جاسىنان استىڭ با, يماندىلىققا بەت بۇر. قۇران وقى, باتا بەرۋدى ۇيرەن. ماقسات مولدا, يمام بولۋدا ەمەس, ءوزىڭنىڭ جۇرەگىڭدى يماني-رۋحاني تازارتۋدا جاتىر. ءار ادامنىڭ جۇرەگىندە يمان بولۋى كەرەك. ال يماننىڭ ىشىنە بارلىق تاربيە كىرەدى. نەسىن جاسىرامىز, كوپ جەردە داستارقان باسىندا قۇراندى جاس بالالار وقيتىن كۇيگە تۇستىك. ويتكەنى اس قايىرعاندا باتا بەر دەسەڭ, جاسى كەلگەن كىسىلەر ساسقالاقتاپ, سوزدەرىنەن جاڭىلىسىپ, ءبىر نارسەنى شاتىپ-پۇتىپ ايتا سالادى», دەدى ماسەلەنىڭ ءتۇپ سەبەبىنە ءۇڭىلىپ.
ال رەسپۋبليكالىق ارداگەرلەر ۇيىمى ورتالىق كەڭەسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى كوپبولسىن بەكماعانبەت بۇل ماسەلەنىڭ بەس سەبەبىن اتاپ ءوتتى. ولار: ەلىمىزدىڭ ساياسي, الەۋمەتتىك قوعام رەتىندە ۇلكەن وزگەرىسكە ۇشىراۋى; كاپيتاليستىك قوعام مەن باتىس مادەنيەتىنىڭ تەرىس اسەرلەرى; ۇلتتىق, ءداستۇرلى تاربيە ينستيتۋتتارىنىڭ السىرەۋى; ءتورتىنشىسى – ۋربانيزاتسيانىڭ ىقپالى. «اتاپ ايتقاندا, اۋىلدى جەرلەردە ءجون بىلەتىن قاريالار بالالارىنىڭ سوڭىنان ۇلكەن قالالارعا كوشىپ كەتىپ, كوپتىڭ ىشىنەن كورىنبەي قالدى» دەيدى ول. جانە سوڭعى سەبەبى – اكىم-قارالاردىڭ قازىنا كەۋدە قاريالاردى اسا قاجەت قىلمايتىن نەمقۇرايلىعى.
كوپبولسىن اعا اتاپ ايتقان سوڭعى سەبەپتى ەستىگەندە: «ارداگەرلەردى مەرەيتويلارى كەزىندە عانا ىزدەپ, ومىردەن وزعاندا عانا ەسكە الىپ جاتاتىنىمىز اششى دا بولسا اقيقات قوي», دەگەن وي قىلاڭ بەردى.
اۋىل مەدياتورلارى – اقساقالدار
تۇگەل تۇلكىباس ءوڭىرىنىڭ تىنىس-تىرشىلىگىنەن حاباردار ساۋرانبەك اقساقالمەن اڭگىمە بارىسىندا اۋىل-ايماقتىڭ تەنتەگى مەن تەلىسىن تارتىپكە شاقىرىپ, ءتۇزۋ جولعا سالىپ وتىراتىن اۋىل بيلەرىنىڭ بۇگىنگى بەت-بەينەسى مەن بەدەلى جايىندا دا جاقسى ويلار ايتىلدى. ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى ءبىر سوزىندە بيلەر القاسى اۋىلدىق وكرۋگ اكىمدەرىنىڭ جانىنان قۇرىلۋى كەرەك ەكەنىن دە ايتىپ قالدى.
«اۋىل حالقىنىڭ اۋىزبىرشىلىگىن ارتتىرىپ, ىنتىماعىن ساقتاپ وتىرعان بيلەر القاسىن اۋىلدىق وكرۋگ اكىمدەرى جانىنان قۇرۋدىڭ بىرنەشە سەبەبى بار. ونىڭ ءبىرى – اۋىل اكىمى قانشا دەگەنمەن جەرگىلىكتى جەردەگى بيلىكتىڭ وكىلى. ال بيلەر القاسى قۇرامىنا بۇرىندارى زاڭ سالاسىندا قىزمەت اتقارعان, قۇقىقتىق ساۋاتى جوعارى, ابىروي-بەدەلى بار زەينەتكەرلەر بولعانى ابزال. اۋىل بيلەرى ءوز وتىرىستارىنا پوليتسيانىڭ ۋچاسكەلىك ينسپەكتورلارىن, اۋىلداعى ارداگەرلەر مەن قوعامدىق كەڭەستەردىڭ توراعالارىن, جەرگىلىكتى مەكتەپ ديرەكتورلارىن, اۋىل يمامدارىن تۇراقتى تۇردە قاتىستىرىپ, كۇن تارتىبىندە تۇرعان ماسەلەنى كوپ بولىپ تالقىلاسا, اۋىلدىڭ كەز كەلگەن بۇزىعى مەن ۇرى-قارىسىن ءتۇزۋ جولعا تۇسىرەر ەدى. ال مۇنداي ىستەردىڭ بارىنە اۋىل اكىمدەرى ۇيىتقى بولۋ كەرەك», دەيدى اقساقال.
ەڭبەكتەن قول ۇزگەنىمەن, ۇرپاقتار ساباقتاستىعىن نىعايتۋعا ولشەۋسىز ۇلەس قوسىپ كەلە جاتقان ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ قوعامدىق قاۋىپسىزدىكتى ساقتاۋدا دا, جاستارعا تاربيە بەرۋدە دە الار ورنى ەرەكشە. سول سەبەپتى دە بولار, اعا بۋىن وكىلى: «اۋىلىمىزدا اقساقالدار كوپ, شەشىمىن تاپپاعان وزەكتى ماسەلەلەر دە جەتكىلىكتى. ال اۋىل اكىمى حالىق اراسىنداعى تىنىس-تىرشىلىكتىڭ بارىنەن حاباردار دەي المايمىن. ونىڭ ءبارىنىڭ باسى-قاسىنان تابىلۋعا قولى دا تيە بەرمەيدى. وسىنداي ماسەلەلەردى شەشۋ, بارلىق قوعامدىق ۇيىمداردىڭ جۇمىستارىن ۇيلەستىرۋ ءۇشىن ءار اۋىلدا اۋىل كەڭەسىن قۇرعان ءجون. ەگەر بۇل كەڭەستىڭ ءوز توراعاسى بولسا, مۇشەلىگىنە اۋىل بيلەرى, ارداگەرلەر كەڭەسى, اۋىل يمامى, شاعىن جانە ورتا بيزنەس وكىلدەرى ەنسە, ءتىپتى جاقسى بولار ەدى», دەي كەلىپ, جەرگىلىكتى جەردە شەشىمىن تاپپاي كەلە جاتقان ءتۇيىندى ماسەلەلەرگە دە توقتالدى.
«اۋىلداردا مەدياتسيا قىزمەتى ءوز دەڭگەيىندە ەمەس. شىنى كەرەك, اۋىل تۇرعىندارىنىڭ باسىم بولىگى, اقساقالدارى مەدياتسيا, بىتىمگەرشىلىك سوزدەرىنىڭ ۇعىمدارىن ءالى دە جەتكىلىكتى ءتۇسىنىپ, بىلە بەرمەيدى. سول سەبەپتى اكىمشىلىك, قىلمىستىق ءىس جۇرگىزۋ, ازاماتتىق كودەكستەردىڭ كەي باپتارىنا وزگەرىس ەنگىزۋ قاجەت دەپ سانايمىن. ۇساق قۇقىق بۇزۋشىلىق, اۋىر ەمەس قىلمىستار, وتباسىلىق ايقاي-شۋلار, ەرلى-زايىپتىلاردىڭ اجىراسۋ ماسەلەلەرى مەدياتسيا ارقىلى اۋىل كەڭەسىندە قارالىپ, بىتىمگەرشىلىك بولىپ جاتسا, نۇر ۇستىنە نۇر بولار ەدى», دەيدى ساۋرانبەك اعا.
ال كوپبولسىن بەكماعانبەت بۇل جونىندە: «اۋىل-ايماق ىشىندە بولىپ جاتاتىن ۇساق-تۇيەك قىلمىس, ۇرلىق-قارلىق, ۇرىس-توبەلەس پەن اجىراسۋ, ايقايلاسۋ سياقتى ىستەردى شەشۋگە ءسوزى ءوتىمدى قاريالار بۇرىن دا ارالاسىپ, ءوز ۇلەسىن قوسىپ كەلگەن», دەگەن ويىن ءبىلدىردى. «ەلىمىزدە قابىلدانعان «مەدياتسيا تۋرالى» زاڭ بۇل يگى ىسكە جاڭا مۇمكىندىكتەر بەردى. ەلباسى «مەدياتسيا تۋرالى» زاڭنىڭ اداسقاندارعا قاتەسىن تۇزەتۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن ارتىقشىلىعى تۋرالى ۇنەمى ايتىپ ءجۇر. وسى زاڭنىڭ ناتيجەلى بولۋىنا ۇلەس قوسۋ ماقساتىندا رەسپۋبليكالىق ارداگەرلەر ۇيىمى ورتالىق كەڭەسى 2019 جىلى «دانەكەر» قاناتقاقتى جوباسىن قولعا العان بولاتىن. بۇگىندە بۇل جوبانىڭ العاشقى ناتيجەلەرىن دە بايقاپ ءجۇرمىز», دەگەن رەسپۋبليكالىق ارداگەرلەر ۇيىمى ورتالىق كەڭەسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى «دانەكەردىڭ» باستى ماقسات-مىندەتىن دە ءتۇسىندىرىپ ءوتتى. سويتسەك, بۇل جوبانىڭ باستى كوزدەگەنى – ارداگەرلەر مەن وتستاۆكاداعى سۋديالاردان قۇرالعان ارنايى توپتىڭ ەل اراسىنا بارىپ, وتباسىلىق, ازاماتتىق, ەڭبەك جانە وزگە دە تۋىندايتىن داۋ-دامايلاردى شەشۋگە قاتىستىرۋ ەكەن. كوپبولسىن اعانىڭ ايتۋىنشا, وسى جوبانىڭ ارقاسىندا سوتتىڭ قاراۋىنا تۇسكەن كەيبىر داۋلى ىستەردى وڭ شەشۋگە ىقپال ەتكەن دەرەكتەر جەتەرلىك.
«قازىرگى تاڭدا قاناتقاقتى جوباعا 2316 ارداگەر اتسالىسىپ ءجۇر. ولاردىڭ كومەگىمەن 2019 جىلى 261 داۋلى ماسەلە وڭ شەشىمىن تاپسا, ونىڭ 38-ءى سوتتا تاتۋلاسۋمەن توقتاتىلعان. ال 2020 جىلى 2183 داۋلى ماسەلە وڭ شەشىم تاۋىپ, ونىڭ 108-ءى سوتتا بىتىمگەرشىلىكپەن شەشىلگەن. كورسەتكىش وتكەن جىلعىعا قاراعاندا بىرنەشە ەسە ءوستى», دەيدى ول.
ارداگەرلەر ۇيىمى ورتالىق كەڭەسى مەن جوعارعى سوتتىڭ ۇيىتقى بولۋىمەن ىسكە قوسىلعان بۇل بىرلەسكەن جوبا بۇگىندە ەلىمىزدىڭ ءار ايماعىندا قولعا الىنعان. سوڭعى ۋاقىتتا شىعىس قازاقستان, پاۆلودار, ماڭعىستاۋ وبلىستارىنىڭ تۇرعىندارى وتباسىلىق, تۋىستىق داۋ-دامايدى شەشۋگە ارداگەرلەرگە كوبىرەك جۇگىنە باستاعان.
«اسىرەسە, جامبىل وبلىسىندا «دانەكەر» جوباسى جاقسى جولعا قويىلعان», دەگەن كوپبولسىن بەكماعانبەت بۇل وڭىردە 2019 جىلى 120 داۋ وڭ شەشىلىپ, ونىڭ 9-ى سوتتان قايتارىلعانىن ماقتانىشپەن اتاپ ءوتتى. ال 2020 جىلى 293 كيكىلجىڭنىڭ 99-ى سوتقا جەتپەي, اۋىل بيلەرىنىڭ اقىل-كەڭەسىمەن وڭ شەشىمىن تاپقان. بۇگىندە جامبىل وبلىسىنىڭ بۇل تاجىريبەسى ەلىمىزدىڭ وزگە وڭىرلەرىنە تاراتىلۋ ۇستىندە.
بەلسەندى قارتتار – قوعام تىرەگى
كوپبولسىن اعامەن سويلەسكەندە ونىڭ جازۋشى شەرحان مۇرتازانىڭ: ء«دۇيىم جۇرت ءسوزىن تىڭداپ, پىكىرىنە قۇلاق اسقاندى ابىز دەيدى. اۋىل-ايماققا ءامىرى جۇرمەيتىندى اقساقال اتايدى. ال ەلدىك سانانى قالىپتاستىرا الماي, اۋىل-ايماق كۇيبەڭىنىڭ شىرعالاڭىندا جۇرگەندى شال دەيدى» دەگەن سوزىنە وراي: «قازىر ءبىزدىڭ قوعامدا اقساقالدار كوپ پە, شالدار كوپ پە؟» دەگەن سۇراعىمىزدى دا اشىق قويعان ەدىك. «نەبىر داناگوي, ءبىلىمدى, كونەنىڭ كوزى بولعان, اۋىلىنىڭ جەتىمىن جىلاتپاي, جەسىرىن قاڭعىرتپاي, اۋىزبىرشىلىكتە ۇستاعان اقساقالدارىمىز بۇرىن دا بولعان, قازىر دە كەزدەسەدى. تىرىلەرىن اتاماي-اق قويايىن, كۇنى كەشە دۇنيەدەن وتكەن ءابىش كەكىلباي, گەرولد بەلگەر, قابدەش ءجۇمادىل سەكىلدى قالامگەرلەردى ابىز دەپ ايتساق, ارتىق ايتقاندىق ەمەس. بىراق ولاردىڭ اقىلى مەن ءجون سىلتەۋىن بيلىك پەن قوعام قابىلداي بەردى مە؟!» دەپ سۇراققا سۇراقپەن جاۋاپ قاتقان اقساقال وزگە ءبىر اۋقىمدى ماسەلەنىڭ استارىنا ءۇڭىلدى.
«قازاق قوعامىندا وردالى وي ايتىپ, ۇتقىر بايلام جاساعان تەك قالامگەر, ونەر قايراتكەرلەرى ەمەس. ارداگەرلەر قوزعالىسىنا زور ۇلەس قوسىپ, ەرەكشە قۇرمەتكە يە بولعانداردىڭ اراسىندا سان سالانىڭ ارداگەر وكىلدەرى دە جەتىپ ارتىلادى. اتاپ ايتار بولساق, مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى, قىزىلوردالىق قاريا سەيىلبەك شاۋحامانوۆ, سوعىس جانە ەڭبەك ارداگەرى, شىعىس قازاقستان ءوڭىرىنىڭ تۋماسى بوشان كىتاپباەۆ, سوعىس جانە ەڭبەك ارداگەرى, الماتىلىق ابىز زەكەن ادىلبەكوۆ, الماتى وبلىسىندا تۇرعان سوعىس جانە ەڭبەك ارداگەرى, ەلباسىنىڭ ۇستازى سەيىتحان يساەۆ جانە باسقالار. ابىرويلى, ايتارى بار, ەلىنىڭ قۇرمەتى مەن قوشامەتىنە بولەنگەن وسىنداي قارتتاردى قازاقتىڭ كەز كەلگەن وڭىرىنەن كەزىكتىرۋگە بولادى. ولاردىڭ ءىزباسارلارى دا بارشىلىق. كوپ پە, از با, ءدوپ باسىپ ايتۋ قيىن. سولاردىڭ سانى مەن ساپاسىن ارتتىرۋ – رەسپۋبليكالىق ارداگەرلەر ۇيىمى ورتالىق كەڭەسىنىڭ ءبىر مىندەتى», دەدى ويىن قىزمەتىنە قاراي ويىستىرا تۇجىرىمداعان كوپبولسىن اعا.
«قازىرگى كەزدە ەلىمىزدە «قوعامدىق كەڭەس» ينستيتۋتى بەلسەندى جۇمىس ىستەپ كەلەدى. حالىقتىڭ ءۇنىن بيلىككە تىكەلەي جەتكىزەتىن مىنبەرگە اينالعان مۇنداي ۇيىمداردىڭ سانى بۇگىندە ەلىمىز بويىنشا 230-دان اسادى. ال قوعامدىق كەڭەستەر مۇشەلىگىندە جالپى سانى 3570 ادام بولسا, ونىڭ 1661-ءى – ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ وكىلى. 17 قوعامدىق كەڭەستىڭ 9-نا وڭىرلىك ارداگەرلەر كەڭەستەرىنىڭ توراعالارى كىرگەن. ماسەلەن, نۇر-سۇلتان قالاسىنداعى قوعامدىق كەڭەستى قالالىق ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى سانسىزباي ەسىلوۆ قوسا باسقارادى», دەگەن ول 32 جىلدىق تاريحى بار رەسپۋبليكالىق ارداگەرلەر ۇيىمىنىڭ ارقالاعان مىندەتىن دە ايشىقتاپ ءوتتى.
«ارداگەرلەر ۇيىمى العاشىندا ۇلى وتان سوعىسىنا قاتىسۋشىلار مەن مۇگەدەكتەرىنىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىن جاقسارتۋ ماقساتىندا قۇرىلعان بولاتىن. ۋاقىت وتە كەلە ماقسات-مۇددەلەر كوبەيدى. اتاپ ايتقاندا, جاستارعا پاتريوتتىق تاربيە بەرۋ, ەڭبەك دەمالىسىنا شىققان زەينەتكەرلەردىڭ ءتورت قابىرعادا قامالىپ وتىرىپ قالماۋىنا, قارىم-قابىلەتى, ءبىلىمى, تاجىريبەسىنە قاراي ولاردى قوعامدىق جۇمىسقا كەڭىنەن تارتۋ ماسەلەسىنە ەرەكشە ءمان بەرە باستادىق. ەل ساياساتىن قولداپ, جۇرتشىلىققا جەتكىزىپ, ناسيحاتتاۋ ماسەلەسىندە دە قاريالارىمىزعا قىرۋار جۇمىس پەن جاۋاپكەرشىلىك ارتىلعان. بۇگىندە سوعىسقا قاتىسقان بار-جوعى 500-دەي ارداگەر قالدى. ال 120 مىڭنان استام تىل ەڭبەككەرى قامقورلىققا, الەۋمەتتىك جاردەم مەن جاي عانا ادامي قولداۋعا ءزارۋ. قىزمەت بارىسىندا جاراقات الىپ, مۇگەدەك اتانعان, توسەككە تاڭىلعان ۇلكەندەرىمىز دە بار. قادىر-قاسيەتى حالىقتىق دەڭگەيدە كورىنبەسە دە, ۇرپاعىنىڭ الدىندا ءتورى تومەندەمەگەن وسىنداي ۇلكەندەرىمىزدى ۇمىتپاعانىمىز ءجون», دەگەن كوپبولسىن اعا ءسوزىن «قارتىن قۇرمەتتەمەۋ – مىنە, قوعامنىڭ ەڭ ۇلكەن دەرتى وسىدان باستالادى», دەپ تۇيىندەدى.
ءتۇيىن. بالا كەزىمىزدە اۋىلدىڭ ۇلكەندەرىنەن: «شالدىڭ ءبۇتىن شال, كۇتىم شال جانە ءتۇتىن شال دەگەن ءۇش ءتۇرى بولادى» دەگەندى ەستىگەنمەن, استارىنا ۇڭىلە بەرمەيتىن ەدىك. ەسەيە كەلە ءبۇتىن شال – اۋلەتىنىڭ عانا ەمەس, بۇكىل ءبىر اۋىل-ايماقتى اۋزىنا قاراتقان اقساقال, كۇتىم شال – ەل-جۇرتقا پايداسى تيمەسە دە زيانى جوق مومىن قارت, ءتۇتىن شال – جاسى كەلسە دە جاعىمسىز قىلىعىن تاستاي الماي, جۇرگەن جەرىن ايقاي-شۋ ەتىپ جۇرەتىن قياڭقى شال ەكەنىن تۇسىندىك. ال ابىرويلى اقساقال اسپاننان جاۋمايدى. تۇنىق باستاۋىندا ۋىزىنا جارىپ, داستۇرىنە قانىپ وسكەن قىزدان اق جاۋلىقتى اجە, جاس شاعىندا جىگەرى مەن نامىسىن جەرگە تاپتاتپاعان جىگىتتەن تۇيگەنى مول, تانىمى تەرەڭ قاريا شىعارى انىق. تەك تەكتى تاربيەنىڭ تىگىسى سوگىلە باستاعان بۇگىنگىدەي ۋاقىتتا قاي شالدىڭ قاتارى كوبەيىپ كەتەر ەكەن دەگەن كۇدىك باسىم كوڭىلدە...
