بۇدان بىرنەشە جىل بۇرىن ەلباسىنىڭ تىكەلەي تاپسىرماسىمەن «بالاپان» باعدارلاماسى قولعا الىنعان بولاتىن. ءوز اتاۋىنان كورىنىپ تۇرعانىنداي, اتالعان باعدارلاما مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمدار قىزمەتىن حالىقارالىق ستاندارتتارعا ساي قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان. وسى ورايدا ورال وڭىرىندە بالالار باقشالارى مەن مەكتەپ-بالاباقشا كەشەندەرى جانە شاعىن ورتالىقتار جۇيەلى, ىركىلىسسىز ءارى ساتىلى تۇردە قىزمەت اتقارىپ كەلەدى. ونىڭ سانى جىل وتكەن سايىن تولىعا تۇسۋدە. مۇندا ءبۇلدىرشىندەرگە تاربيە بەرۋ مەن وقىتۋدىڭ العاشقى نەگىزدەرى جاڭا تەحنولوگيالارعا ارقا سۇيەيدى.
بۇدان بىرنەشە جىل بۇرىن ەلباسىنىڭ تىكەلەي تاپسىرماسىمەن «بالاپان» باعدارلاماسى قولعا الىنعان بولاتىن. ءوز اتاۋىنان كورىنىپ تۇرعانىنداي, اتالعان باعدارلاما مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمدار قىزمەتىن حالىقارالىق ستاندارتتارعا ساي قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان. وسى ورايدا ورال وڭىرىندە بالالار باقشالارى مەن مەكتەپ-بالاباقشا كەشەندەرى جانە شاعىن ورتالىقتار جۇيەلى, ىركىلىسسىز ءارى ساتىلى تۇردە قىزمەت اتقارىپ كەلەدى. ونىڭ سانى جىل وتكەن سايىن تولىعا تۇسۋدە. مۇندا ءبۇلدىرشىندەرگە تاربيە بەرۋ مەن وقىتۋدىڭ العاشقى نەگىزدەرى جاڭا تەحنولوگيالارعا ارقا سۇيەيدى.
وكىنىشكە قاراي, جوعارىدا اتالعان مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمدارعا بارۋ مۇمكىندىگى جوق بالدىرعاندار دا بارشىلىق. ال مۇنداي جارىق دۇنيەگە كەمتار كۇيىندە كەلگەن «بالاپاندار» شەتقاقپاي قالۋعا ءتيىستى ەمەس. ەگەر بۇلاي بولاتىن بولسا مۇنداي كورىنىس ءبىزدىڭ قازاقستاندىق قوعامنىڭ ىزگىلىگى مەن پاراساتتىلىعىنا ەداۋىر كولەڭكەسىن تۇسىرەر ەدى.
سوندىقتان دا ەلىمىزدە ءمۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالالار ءۇشىن وڭالتۋ ورتالىقتارى, پسيحولوگيالىق-پەداگوگيكالىق تۇزەتۋ جانە ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋ كابينەتتەرى اشىلعان. بۇعان اقجايىق ايماعىنان دا جارقىن مىسالدار كەلتىرە كەتۋگە بولادى. اتالعان توپقا كىرەتىن ءۇش جۇزگە جۋىق بالانىڭ ارقايسىنا ايرىقشا نازار اۋدارىلىپ, مۇنداعى مەكتەپكە دەيىنگى تاربيە ءىسى ناتيجەلى بولۋى ءۇشىن شەتەلدىك تاجىريبەگە دە دەن قويىلعان.
– «بالاپاننىڭ» ىشكى استارى مەن يىرىمدەرى مەيلىنشە تەرەڭ. ءار بالا وزىنشە ءبىر ۋنيكۋم, وزىنشە ءبىر قۇبىلىس. مەكتەپكە دەيىنگى تاربيە ۇيىمدارىندا قىزمەت اتقاراتىندار, مىنە, ءدال وسىنداي ءار بالانىڭ دارالىعىن دامىتۋعا كوڭىل اۋدارماسا كوپ نارسەدەن ۇتىلادى. بۇل ءۇشىن ولارعا مونتەسسوري تەحنولوگياسى كومەككە كەلە الادى. سوندىقتان دا ءبىز ءوڭىردىڭ بىرقاتار مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمدارىندا وسى تەحنولوگيانى ەنگىزدىك, – دەپ مالىمدەدى گازەت تىلشىسىنە باتىس قازاقستان وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسىنىڭ باسشىسى ايگۇل مىڭباەۆا.
بۇل قانداي تەحنولوگيا؟ ياعني ءبىلىم بەرۋ ۆەدومستۆوسى باسشىسىنىڭ سوزىنەن ۇققانىمىز, ءارتۇرلى مولشەردەگى ستاكان-قۇتىلاردى, مۋزىكالىق ويىنشىقتاردى, ءتۇرلى-ءتۇستى كىتاپشالار مەن ۇستاپ كورۋگە بولاتىن ءار الۋان ماتەريالداردى قولدانۋ ارقىلى «بالاپانداردىڭ» بويىندا سەنسورلىق سەزىمتالدىقتى دامىتۋعا بولادى ەكەن.
سوڭعى كەزدەرى وبلىستا ءتىلدەر تۋرالى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭىنا سايكەس مەملەكەتتىك تىلدە, ال ۇلتتىق توپتاردىڭ ىقشام ورنالاسقان نۇكتەلەرىندە ولاردىڭ ءوز ءتىلىندە جۇمىس ىستەيتىن مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمدار قۇرىلۋدا. ءبىر ءسۇيسىنەرلىك ماسەلە, جىل ءوتكەن سايىن مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسىنىڭ ارتىپ, ءوسىپ كەلە جاتقانى قازاق تىلىندە تاربيە بەرەتىن بالاباقشالار مەن ورتالىقتاردا وزگە ۇلت وكىلدەرى بالالارى سانىنىڭ وسۋىنە ىقپال ەتكەنى ايقىن بايقالادى. ءارى ولاردىڭ سانى ونداپ ەمەس, جۇزدەپ سانالادى. ناقتىراق ايتساق, قازىرگى تاڭدا 1049 ورىس جانە 331 باسقا ۇلتتاردىڭ بالالارى ورال وڭىرىندە قازاق تىلىندە ءتاربيە بەرەتىن مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمداردا تاربيە الۋدا.
سونداي-اق, وبلىستاعى اتالعان ۇيىمداردا كوپتىلدىلىكتى ۇيرەتۋ جۇمىستارى دا جان-جاقتى ويلاستىرىلعان. بۇل ءىس اتا-انالاردىڭ قالاۋىمەن ءارى كەلىسىمىمەن ىسكە اسىپ كەلەدى. اتاپ ايتقاندا, بۇگىندە ايماقتاعى مەكتەپكە دەيىنگى 157 ۇيىمدا 11 مىڭنان استام ءبۇلدىرشىن اعىلشىن ءتىلىن ۇيرەنۋدە. ارينە, وسىنىڭ ءبارى جاڭا تەحنولوگيالاردىڭ كومەگىمەن ىسكە اسىپ وتىر. ءوز كەزەگىندە بۇل جاڭا ءۇلگىدەگى سەنسورلىق ينتەراكتيۆتى تاقتالار, كومپيۋتەر, پروەكتور, ەكراندارمەن جابدىقتالعان مۋلتيمەديالىق كابينەتتەر دەگەن ءسوز. سونىمەن بىرگە, ءتاجىريبەدە بالانى جان-جاقتى دامىتۋدىڭ ءبىر ءتاسىلى رەتىندە كومپيۋتەرلىك ويىندار دا كەڭىنەن قولدانىلۋدا.
بالا تاربيەسى مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمدار مەن اتا-انالار بىرلەسىپ قىزمەت جاساعاندا عانا ويداعىداي ناتيجە بەرمەك. بۇل ءۇشىن وبلىستاعى بالاباقشالار مەن شاعىن ورتالىقتار جانىندا اتا-انالارعا ارنالعان كەڭەس بەرۋ قوسىندارى اشىلعان. مۇنداي كورىنىس وتباسىلىق قۇندىلىقتاردىڭ ارتۋىنا العىشارت قالاماق.
ء يا, بۇگىندە «بالاپاننىڭ» قاناتى قاتايىپ كەلەدى.
تەمىر قۇسايىن,
«ەگەمەن قازاقستان».
باتىس قازاقستان وبلىسى.
سۋرەتتە: مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمنان كورىنىس.
