ەكولوگيا • 09 تامىز، 2021

الماتىنىڭ كولدەرىن ارالادى

48 رەت كورسەتىلدى

قالا قاۋىپسىزدىگى ءۇشىن ىلە الاتاۋىنىڭ قۇزار بيىكتىكتەرىندەگى مۇزدان پايدا بولعان كولدەردى ارا-تۇرا تەكسەرىپ تۇ­رۋعا تۋرا كەلەدى. سەل قاۋىپ­سىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماق­ساتىنداعى مۇنداي تىر­لىك­تەرگە قۇزىرلى مەكەمەلەردەن بولەك، قالا بيلىگى دە مۇددەلى.

سونىمەن تاياۋدا الماتى قالاسىنىڭ اكىمى باقىتجان ساعىنتاەۆ تىكۇشاقپەن قاسىنا «قازسەلدەنقورعاۋ» مم-ءنىڭ تور­اعاسى ك.كوكىرەكباەۆ پەن قالانىڭ توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتىنىڭ باسشىلىعى مەن ماماندارىن الىپ، قۇ­زار بيىكتىكتەردە جاتقان كول­­دەردىڭ جاعدايىن بارىپ كوردى. مورەندى كولدەردىڭ، سون­داي-اق اقساي، قارعالى جانە ۇلكەن الماتى وزەندەرى باس­سەيندەرىنىڭ جاع­دايىنا باعا بەرىلدى. جالپى، الماتى ماڭىندا 45 مۇزدى كول بار، ونىڭ جەتەۋىندە بيىل پرە­ۆەن­تيۆتى جۇمىستار ءجۇرىپ جاتىر.

سەبەبى، اۋا رايىنىڭ وزگە­رۋىنە بايلانىستى مۇزدىقتار ەرىپ جاتىر. قاۋىپتى جەتى كولدەگى سۋدىڭ جالپى كولەمى 1 ميلليون تەكشە مەتردى قۇرايدى، ياعني قاۋىپسىز دەڭگەيگە سايكەس. سەل قاۋپى كەزەڭى باستالعالى بەرى 1،6 ملن تەكشە مەتر اعىزىلدى.

مورەندى كولدەردىڭ جاعدايى 9 تۇراقتى قونىستانعان جانە 10 ماۋسىمدىق گيدروبەكەتتەردەن باقىلانادى. الماتى اكىمدىگىنىڭ قولداۋىمەن ولار تۇرعىن مودۋلدەرمەن، تىرشى­لىك­كە قاجەت جابدىقتارمەن جانە بايلانىس قۇرالدارىمەن قام­تاماسىز ەتىلگەن.

تىكۇشاقپەن تەكسەرۋ نا­تي­جەسىندە كولدەردەگى سۋ­دىڭ قاۋىپتى دەڭگەيگە جەت­پەي­تىنى انىقتالدى. مورەندى كول­دەر مەن تاۋلى وزەندەردەگى جاع­داي تۇراقتى. قالانىڭ جاۋاپ­تى مەكەمەلەرى شاھار تۇر­عىن­دارىنىڭ سەل قاۋىپسىزدىگىن قام­تاماسىز ەتۋ ماقساتىنداعى جۇ­مىستارىن جالعاستىرا بەرەدى.

وسى ارادا قالانىڭ سەل قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسى جۇيەلى تۇردە شە­شىلىپ جاتقانىن دا ايتا كەتۋ كەرەك. ماسەلەن، اقساي مەن ۇل­كەن الماتى وزەندەرىنىڭ باس­سەين­دەرىندە ەكى سەل بوگە­تىنىڭ قۇ­رىلىسى باستالدى. بۇل گيدرو­تەح­نيكالىق قۇرى­لىستار 3 مىڭعا جۋىق نىسان­دى جانە 40 مىڭ­نان استام قالا تۇر­عىندارىن قورعاۋدى قام­تاماسىز ەتەدى.

سونىمەن قاتار قالالىق تجد سەل قاۋپىن باقىلاۋدىڭ اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەسىن ەنگىزۋ جوباسىن جۇزەگە اسىرىپ جاتىر. ءبىرىنشى كەزەڭدە ۇلكەن جانە كىشى الماتى وزەندەرىنە 10 ستانسا ورناتىلدى. تاعى 21 ستانسا ەكىنشى كەزەڭدە قو­يىلادى. جۇيە تاۋلى وزەن­دەردەگى جاعدايعا 10 پارامەترگە دەيىن اۆتوماتتى تۇردە مونيتورينگ جۇرگىزەدى، ونىڭ ىشىندە سۋ دەڭگەيى، اۋا مەن سۋ تەمپەراتۋراسى، توپىراقتىڭ ىلعال­دىلىعى، جاۋىن-شاشىن­نىڭ قارقىندىلىعى جانە سەلدى انىقتاۋ دا تەكسەرىلەدى.

تاۋلاردىڭ توبەسىنە تىك­ۇشاق­پەن جەتكەن الماتىنىڭ اكىمى تاۋدىڭ قاۋىپسىزدىگىن، تاۋ لا­شىق­تارىن، باقىلاۋ-قۇت­قارۋ پۋنكت­تەرىن، تۇيىق-سۋ ال­پينيس­تىك لاگەرىندە تىكۇشاق الا­ڭىن جاساۋ جوبالارىن تەكسەرىپ شىقتى.

 

الماتى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

الماتى ماڭىندا جەر سىلكىندى

ايماقتار • بۇگىن، 09:35

كوروناۆيرۋستان 9 ادام قايتىس بولدى

قازاقستان • بۇگىن، 09:28

الماتى وبلىسى «قىزىل» ايماققا ءوتتى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 09:15

سپورت جاڭالىقتارىنا شولۋ

سپورت • بۇگىن، 09:07

ساراننىڭ ۇزىن ساكىسى

قازاقستان • بۇگىن، 09:05

كوبەلەكتەر كورمەسى

ونەر • بۇگىن، 09:04

قارسىلاستار انىقتالدى

سپورت • بۇگىن، 08:59

ءجاۋدىر انا

تانىم • بۇگىن، 08:56

فيزيكالىق ۋران قورىنا قاتىسادى

ەكونوميكا • بۇگىن، 08:46

543 ملرد تەڭگەنىڭ ءونىمى ءوندىرىلدى

ەكونوميكا • بۇگىن، 08:44

باسقا باسىلىمدارعا شولۋ

الەم • بۇگىن، 08:41

ءۇش جىلدىق بيۋدجەت ماقۇلداندى

ساياسات • بۇگىن، 08:25

ۇلكەن قالادا اداسۋ

رۋحانيات • بۇگىن، 01:10

«قاراگوز» جاسىرعان شىندىق

ونەر • بۇگىن، 00:49

اقىل الىبى

رۋحانيات • كەشە

شىعىستانۋدىڭ بيىك شىنارى

ايەل الەمى • كەشە

بەيقامدىق بەلەڭ الىپ تۇر

كوروناۆيرۋس • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار