ارينە, ولاردىڭ ءبارىن بىردەي اقتاۋدان اۋلاقپىز. بىراق ءتۇرلى سەبەپپەن زاڭ قۇرىعىنا ىلىككەن شەنەۋنىكتەردىڭ اراسىندا سوت ۇكىمىمەن كەلىسپەيتىنىن ايتىپ, ادىلدىك ىزدەپ شىرقىراپ جۇرگەن ازاماتتار دا كەزدەسەدى. سولاردىڭ ءبىرى – بيىل ءساۋىر ايىندا سوت ۇكىمىمەن بەس جارىم جىلعا باس بوستاندىعىنان ايىرىلعان قوستاناي اۋدانى اكىمىنىڭ بۇرىنعى ورىنباسارى رۋستام سادىقوۆ. بۇگىندە تەمىر توردىڭ ارعى جاعىندا وتىرعان شەنەۋنىك وزىنە تاعىلعان ايىپتى مويىنداعان جوق.
ءسىبىر جاراسىنان باستالعان سارساڭ
ماسەلەنىڭ ءمانىسى مىناداي. قوستانايدىڭ ىرگەسىندەگى زارەچنىي اۋىلىنىڭ شەتىندە ءسىبىر جاراسى كومىلگەن ورىن بار. ونىڭ اينالاسى سانيتارلىق اۋماق رەتىندە بەلگىلەنىپ, جەر قازۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە زاڭمەن تىيىم سالىنعان. وسىنىڭ كەسىرىنەن قازىر اۋىل شەتىندەگى 28 ءۇي بيىلعى جازعا دەيىن گاز قۇبىرىن تارتا الماي وتىردى. الايدا ءبىر كاسىپكەر ءدال وسى جەردەن قۇم قازباق بولعان.
بىلتىر جازدا اۋىل شەتىندە پايدا بولعان ۆاگونشا مەن قۇم تيەگىش تراكتوردى بايقاعان تۇرعىندار پوليتسيا شاقىرتىپ, قاۋىپتى اۋماقتاعى قازۋ جۇمىستارىن توقتاتۋدى تالاپ ەتەدى. بىراق كاسىپكەر ليتسەنزيام بار دەگەندى ايتىپ, جۇمىستى توقتاتاتىن سىڭاي تانىتا قويمايدى. ارتىنشا بۇل داۋعا اۋىل اكىمى نۇرعيسا يسماعامبەتوۆ پەن اۋدان اكىمىنىڭ ورىنباسارى رۋستام سادىقوۆ كەلىپ ارالاسادى.
«28 وتباسى اكىمدىكتەن زاڭدى تۇردە العان جەرىنە ءۇي سالىپ, ەندى سوعان نە گاز, نە سۋ, نە جارىق تارتا الماي وتىر. ءسىبىر جاراسى كومىلگەن جەردى قازۋعا بولمايدى دەپ اكىمدىك رۇقسات بەرمەيدى. ال وسى قاۋىپتى اۋماقتا جاتقان قۇمدى قازۋعا كىم رۇقسات بەردى؟ ءبىز بۇعان جول بەرمەيمىز! ادىلدىك ءۇشىن پرەزيدەنتكە دەيىن بارۋعا دايىنبىز», دەگەن تۇرعىندارعا اۋدان اكىمىنىڭ ورىنباسارى: «اۋەلى اۋدان اكىمىنىڭ اتىنا شاعىم جازىڭىزدار. بۇل ماسەلەنى شەشەمىز», دەپ باسۋ ايتادى. مۇنىڭ ارتىنان «قىزمەتىن اسىرا پايدالانىپ, بيزنەسكە كەدەرگى جاسادى» دەگەن اۋىر ايىپ ارقالاپ, تەمىر توردىڭ ارعى جاعىنان ءبىر-اق شىعاتىنىن شەنەۋنىك ءدال سول كەزدە قايدان ءبىلسىن؟! جۇمىسى – وسى: ءبىر جاعىنان مەملەكەت تاپسىرماسىن مۇلتىكسىز ورىنداۋ كەرەك, ەكىنشى جاعىنان حالىقتىڭ ورىندى-ورىنسىز تالابىنا قۇلاق ءتۇرىپ وتىرۋ قاجەت, ۇنەمى ەكى وتتىڭ ورتاسىندا جۇرەدى. ءسال جازا باسساڭ, ەكەۋى دە ايامايدى.
كاسىپكەر راشيد سارسەكەنوۆ اۋداندىق جەر كوميسسياسىنا ءتورت رەت ارىز بەرگەن. بىرىنشىسىندە كوميسسيادان داۋلى اۋماقتى 48 جىلعا جالعا بەرۋدى سۇراپتى, بىراق ليتسەنزياسىنىڭ مەرزىمى ءۇش جىل بولعاندىقتان, رۇقسات الا الماعان. ەكىنشىسىندە تاعى رۇقسات بەرىلمەيدى. بۇل جولى ليتسەنزيادا كورسەتىلگەن جەردىڭ سانيتارلىق اۋماقتا جاتقانى انىقتالادى. جەر كوميسسياسىنىڭ ءۇشىنشى وتىرىسى كاسىپكەرگە بەلگىلى ءبىر شارت-تالاپتار قويىپ, سولار ورىندالعاننان كەيىن جەردى پايدالانۋعا بولادى دەگەن شەشىم قابىلدايدى. كوميسسيا كاسىپكەردەن ءوزى جالعا الاتىن جەردىڭ اينالاسىن قورشاپ, قۇم قازۋ جۇمىستارىن باستاماس بۇرىن جەرگىلىكتى حالىقتىڭ رۇقساتىن الۋ تۋرالى تالاپ قويادى. الايدا بۇل تالاپتاردىڭ ەشقايسىسى ورىندالمايدى. اقىرى 2020 جىلدىڭ شىلدە ايىندا جەر كوميسسياسى ءتورتىنشى رەت باس قوسىپ, كاسىپكەرگە جەر تەلىمىن جالعا بەرۋ جونىندە ءوزى شىعارعان شەشىمنىڭ كۇشىن جويۋ تۋرالى قاۋلى قابىلدايدى.
ۇزاققا سوزىلعان ءارى جۇيكەنى توزدىرعان اۋرە-سارساڭنىڭ سوڭى ساتسىزدىككە ۇشىراعاننان كەيىن اشۋعا بۋلىققان كاسىپكەر سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى قىزمەتكە ارىز جازادى. ودان كەيىن جاسىرىن داۋىس جازاتىن قۇرىلعى قىستىرىپ, رۋستام سادىقوۆتىڭ كابينەتىنە كەلەدى. سوتقا جۇگىنۋ تۋرالى كەڭەس بەرگەن شەنەۋنىك كاسىپكەر: «سىزدەر رۇقسات بەرۋ ءۇشىن نە ىستەۋىم كەرەك؟» دەپ وتىرىپ العان سوڭ: «ەگەر سىزگە ءبىز بۇل تەلىمدى بەرسەك, سىبايلاس جەمقورلىقپەن ايىپتالامىز. ماعان ەشتەڭە كەرەك ەمەس, جەرگىلىكتى تۇرعىندارمەن كەلىسىڭىز. حالىق قازىر گازسىز وتىر...», دەيدى.
وسىلايشا, كاسىپكەر اۋىل اكىمىمەن بىرگە زارەچنىي تۇرعىندارىمەن كەزدەسىپ, گاز قۇبىرىن تارتۋعا دەمەۋشىلىك جاسايمىن دەگەن ۋادە بەرەدى. حالىق ءوز كەزەگىندە گاز تارتاتىن مەكەمەگە قارجى تۇسكەن كۇنى قۇمدى قازۋعا رۇقساتىمىزدى بەرەمىز دەگەن ءۋاج ايتادى. بىلتىر 20 تامىزدا تۇرعىندار اراسىنان قۇرىلعان باستاماشى توپ گاز قۇبىرىن وتكىزەتىن مەكەمەنىڭ كاسساسىنا 10 ملن 800 مىڭ تەڭگە كولەمىندەگى اقشانى اۋدارۋ ۇدەرىسىنە كۋا رەتىندە قاتىسۋى كەرەك ەدى. بىراق ۋادەلى كۇن قارساڭىندا كەشكىلىك اۋدان اكىمىنىڭ ورىنباسارى مەن اۋىل اكىمى ۇستالىپتى دەگەن سۋىت حابار جەتەدى.
تۇرعىنداردىڭ ايتۋىنشا, راشيد سارسەكەنوۆ اۋىلعا گاز قۇبىرىن تارتاتىن GAS QURV VYS جشس فيليالىنىڭ باسشىسىنا قوڭىراۋ شالىپ, ۋادەلى اقشانى ەرتەرەك اكەپ بەرگىسى كەلەتىنىن ايتقان. بىراق كاسىپكەر اكەلگەن اقشا الدىن الا تاڭبالانىپ قويىلعان ەدى, جاساندى ميلليونداردى قابىلداپ جاتقانىن گاز وتكىزۋشى دە سەزبەي قالادى. ويتكەنى ىشكە سىرتقى ەسىكتى سىندىرىپ جىبەرەردەي سوققان قىزمەتكەرلەر ەنگەن ەدى.
ۇكىم
سويتسەك, الماتىلىق كاسىپكەر راشيد سارسەكەنوۆ اۋداندىق جەر قاتىناستارى ءبولىمىنىڭ باسشىسى وزىنەن 3 مىڭ دوللار پارا تالاپ ەتتى دەپ وبلىستىق سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل قىزمەتىنە شاعىم تۇسىرگەن ەكەن. شاعىمدا زارەچنىي اۋىلىنىڭ اكىمى مەن اۋدان اكىمىنىڭ ورىنباسارى رۋستام سادىقوۆتىڭ دا اتى-ءجونى اتالادى. بىراق شەنەۋنىكتەردىڭ پارا بوپسالاعانى دالەلسىز بولىپ شىعىپ, تەرگەۋ «بيلىكتى نەمەسە قىزمەتتىك وكىلەتتىكتى اسىرا پايدالانۋ» بابى بويىنشا ءارى قاراي جالعاسادى. بۇل جولى, ەڭ باستىسى, كۇدىكتىلەردىڭ ورىندارى وزگەرەدى. ەندى «پارا تالاپ ەتكەن» ءبولىم باسشىسى ەمەس, اۋدان اكىمىنىڭ ورىنباسارى رۋستام سادىقوۆ نەگىزگى كۇدىكتى رەتىندە تەرگەۋگە الىنادى. تەرگەۋشىلەر «ر.سادىقوۆ زارەچنىي اۋىلىنىڭ اكىمىمەن جانە اۋداندىق جەر قاتىناستارى ءبولىمىنىڭ باسشىسىمەن استىرتىن كەلىسىپ, ءوزىنىڭ قىزمەتتىك وكىلەتتىگىن اسىرا پايدالانا وتىرىپ, زارەچنىي اۋىلىنىڭ شەتىنەن قۇم وندىرگىسى كەلگەن «رەمدورتەحنيك» جشس ديرەكتورىن وسى اۋىلعا گاز قۇبىرىن تارتۋ ءۇشىن GAS QURV VYS جشس فيليالىنىڭ باسشىسى سيدورەنكوعا 10 ملن 820 مىڭ تەڭگە بەرۋگە ماجبۇرلەگەنىن» انىقتايدى. وسىلايشا, اۋدان اكىمىنىڭ ورىنباسارى رۋستام سادىقوۆ «بيلىكتى نەمەسە قىزمەتتىك وكىلەتتىكتى اسىرا پايدالانۋ» بابى بويىنشا ايىپتى بولىپ شىققان. سوتتا ءسوز العان پروكۋروردىڭ ايتۋىنشا, سوتتالۋشىنىڭ كاسىپكەردىڭ ارىزىن قارايتىن وكىلەتتىگى بولماعان, بۇل – وبلىستىق اكىمدىكتىڭ قۇزىرىنداعى شارۋا. مۇنىڭ سىرتىندا, كاسىپكەر راشيد سارسەكەنوۆتىڭ ليتسەنزياسى بار بولعاندىقتان, وعان داۋلى جەر تەلىمى تەزىرەك بەرىلۋى كەرەك ەكەن. ال ۇجىمدىق شاعىم كاسىپكەردەن جەر تەلىمىن قايتارىپ الۋعا نەگىز بولا المايدى.
سوت ايىپتالۋشىنى بەس جارىم جىلعا باس بوستاندىعىنان ايىرۋ تۋرالى ۇكىم شىعاردى. سوت ۇكىمى شىقپاستان بىرنەشە كۇن بۇرىن زارەچنىيعا قوستاناي اۋدانىنىڭ جاڭا اكىمى باستاعان جەرگىلىكتى بيلىك وكىلدەرى كەلىپ, تۇرعىندارمەن كەزدەستى. كەزدەسۋ بارىسىندا ەندى اۋىل شەتىندەگى قاۋىپتى اۋماقتان ەشكىمنىڭ قۇم قازبايتىنى بەلگىلى بولدى. «رەمدورتەحنيك» سەرىكتەستىگى مۇندا قۇم كارەرىن اشۋدان ءوز ەركىمەن باس تارتقان.
وسىدان كەيىن كوپ كەشىكپەي زارەچنىي اۋىلىنداعى وتىز شاقتى ۇيگە گاز قۇبىرى تارتىلدى. تۇرعىندار تۇرمىسىمىز جاقسى, تەك ءبىزدىڭ مۇددەمىزدى قورعايمىن دەپ ءجۇرىپ ناقاق جازاعا كەسىلگەن رۋستام سادىقوۆقا وبال بولدى دەيدى.
شىنىندا دا سولاي ما؟ سوتتالۋشىنىڭ قورعاۋشىسى ليمارا سەرعازينا قازىر رۋستام سادىقوۆتىڭ ءىسى بويىنشا جوعارعى سوتقا كاسساتسيالىق شاعىم دايىنداپ جاتقانىن ايتتى. دەمەك, بۇل ىسكە سوڭعى نۇكتە استانادا قويىلۋعا ءتيىستى.
