ەكولوگيا • 27 شىلدە, 2021

جاسىل بەلدەۋ جايقالا تۇسەدى

536 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

ەكولوگيا, گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىگىنىڭ وكىل­دەرى اقمولا وبلىسىنىڭ ششۋچينسك قالاسى مەن «بۋراباي» ۇلتتىق تابيعات پاركىنە بارىپ, مەملەكەتتىك ورمان قورىن تولىقتىرۋ ماقساتىندا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستارمەن تانىستى.

جاسىل بەلدەۋ جايقالا تۇسەدى

قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستان حال­قىنا جولداۋىندا بەس جىل ىشىندە ەلىمىزدى اۋقىمدى كوگالداندىرۋ مىندەتىن قويعان بولاتىن. تاپ­سىرما اياسىندا 2 ملرد اعاش ەگۋ جوسپارلانعان. ول ءۇشىن بارلىق وبلىس جانە مينيسترلىكتىڭ ۆە­دومستۆولىق باعىنىستى مەكەمە­لە­رىندە ورماندى كوبەيتۋ مەن ءوسى­رۋدىڭ بەس جىلدىق كەشەندى جوسپارى بەكىتىلدى. مەكەمەلەردىڭ ءىس-قيمىلىن ۇيلەستىرۋ جونىندەگى شتاب قۇرىلدى. كەشەندى جوسپاردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن الداعى بەس جىل ىشىندە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 22 ملرد تەڭگە, جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەردەن 60 ملرد تەڭگە بولىنگەلى وتىر.

تاپسىرما اياسىندا 2 ملرد اعاشتىڭ 1 455,7 ملن ءتۇبىن – اكىم­دىكتەر, 294,3 ميلليونىن – ور­مان پايدالانۋشىلار مەن حالىق­ارالىق دونورلار, 250 ميلليونىن ەكولوگيا, گەولوگيا جانە تا­بيعي رەسۋرستار مينيسترلىگىنىڭ ۆەدومستۆولىق باعىنىستى ۇيىم­دارى وتىرعىزادى. سولاردىڭ ءبىرى – ورمان شارۋاشىلىعى جا­نە جانۋارلار دۇنيەسى كومي­تەتىنىڭ «رەسپۋبليكالىق ورمان سەلەك­تسيالىق تۇقىم ءوسىرۋ ورتالىعى» رمقك «سولتۇستىك ايماق» فيليالى.

فيليال زەرتحاناسىندا التى ەكولوگ جۇمىس ىستەيدى. زەرتحانا ءبولىمىنىڭ باسشىسى ۆا­لەن­تينا الەە­ۆانىڭ ايتۋىنشا, جىل سايىن ون مىڭ كوشەت ورمانعا وتىرعىزۋ ءۇشىن دايىندالادى. بۇل جۇمىس ءتورت كەزەڭنەن تۇرادى.

«ەڭ الدىمەن ءبىر جىلدىق وس­كىندەردى كەسىپ الىپ, 2-3 سانتي­مەترگە بولەمىز. ول ءۇش ءتۇرلى زالالسىزداندىرۋدان وتەدى. كەيىن ءبو­لىپ قورەكتىك ورتاعا وتىرعىزامىز. ونىڭ قۇرامى ءار وسىمدىك ءۇشىن ءارتۇرلى بولادى. لامينار-بوكستا فوتوكەزەڭنەن وتەدى. اي بويى قا­لاي ءوسىپ جاتقانىن باقىلاپ وتى­رامىز. وسە باستاعاندا باسقا ورتاعا كوشىرەمىز. تاعى ءبىر اي بويى باقىلانادى. سودان كەيىن ودان 5-6 وسكىن الا الامىز. كەلەسى كەزەڭ – تامىرى جەتىلە باستاعان وسىمدىكتى شىمتەزەك تابلەتكاسىنا وتىرعىزىپ, جىلىجايعا كوشىرۋ. ەكى اپتادان سوڭ پوليگون جاعدا­يىنا ىڭعايلايمىز. بۇل جەردە كوشەتتەر جەرگىلىكتى اۋا رايىنا بەيىمدەلەدى. دايىن بولعان سوڭ كەلىسىمشارت بويىنشا ەلىمىزدىڭ ءار وڭىرىنە الىپ كەتەدى. جىلى­نا وسىلاي ون مىڭ ءتۇپتى باپتاي­مىز», دەيدى زەرتحانا باسشىسى. وسى­لايشا, ءار تۇقىمنىڭ دايىن كوشەتكە اينالۋ پروتسەسى 8-9 ايعا سوزىلادى.

جالپى, جوبا باستالعالى بەرى 81,5 ملن اعاش وتىرعىزىلعان. كۇز­دە تاعى 48,2 ملن ءتۇپ اعاش وتىر­عىزۋ جوسپارلانىپ وتىر. ونىڭ ىشىندە سەكسەۋىلدىڭ ۇلەسى باسىم.

«قىزىلوردا وبلىسى قازالى اۋدانىنداعى فيليالىمىز جىل سايىن 1 ملن-عا جۋىق سەكسەۋىل كو­شەتىن دايىنداپ, ارال تەڭىزىنىڭ تار­تىلىپ قالعان تابانىنا ەگىپ جا­تىر. سەبەبى سەكسەۋىلدىڭ ەكو­لو­­گيا جۇيەسىندە الار ورنى وتە ۇلكەن. ونىڭ ءبىر عانا ءتۇبى ءتورت توننا تۇزدى ۇستاپ تۇرادى. سوندىقتان سەكسەۋىل وسكەن جەردە باسقا شوپتەر دە شىعا باستاي­دى. بۇل ەلىمىزدەگى جەمشوپ ما­سە­لەسىن شەشۋگە دە وڭ ىقپال ەتەدى», دەيدى «رەسپۋبليكالىق ور­مان سەلەكتسيالىق تۇقىم ءوسىرۋ ورتا­لىعى» رمقك باس ديرەكتورى ءالىبي عازيز.

قازىرگى ۋاقىتتا ەلىمىزدەگى ور­مان قورىنىڭ جالپى الاڭى 12 ملن گەكتار جەردى الىپ جاتىر. بۇل قازاقستان اۋماعىنىڭ 4,8%-ىن قۇرايدى. ولار قى­زىلوردا, جامبىل, شىعىس قا­زاق­ستان جانە الماتى وبلىستا­رىندا شوعىرلانعان. ەندى شامامەن 610 مىڭ ءتۇپ سەكسەۋىل, 555 مىڭنان استام قاراعاي, 193 مىڭ­نان استام ۇيەڭكى, 132 مىڭنان استام شەگىرشىن, 100 مىڭنان استام قايىڭ جانە باسقا دا اعاش تۇر­لەرىن وتىرعىزۋ جوسپاردا بار. مي­­نيسترلىك وكىلىنىڭ حابارلاۋىنشا, اعاش وتىرعىزۋ كولەمى 2021 جىلعى 129,7 ملن-نان 2025 جىلى 642,8 ملن-عا دەيىن ۇلعاياتىن بولادى.

تاپسىرما ورىندالىپ, 2 ملرد اعاش وتىرعىزىلعان كەزدە ەلىمىز­دەگى ورمان كورسەتكىشى 5%-عا جە­تەدى.

سوڭعى جاڭالىقتار