قوعام • 27 شىلدە، 2021

قورقۋدان قالدىڭ با، قازاعىم؟..

812 رەت كورسەتىلدى

بىلتىر كوروناۆيرۋس پاندەمياسى ۇدەپ تۇرعان كەزدە وسى ىندەت وشاعى بولعان قىتاي ەلىندە اسا قاتەرلى دەرتپەن كۇرەس قالاي جۇرگىزىلىپ جاتقاندىعى كورسەتىلگەن بەينەجازبا كوزىمە تۇسكەن ەدى. وندا پوليتسەيلەر مەن سانيتارلىق-ەپيدەميالىق قىزمەت ماماندارى كوشەدە بىرلەسە ءىس-قيمىل جاساپ، كولىك جۇرگىزۋشىلەرىن توقتاتىپ، دەنەلەرىنىڭ تەمپەراتۋراسىن ولشەپ جۇرگەندىگى بەينەلەنگەن.

ولار ىستىعى كوتەرىلىپ كەتكەن جۇرگىزۋ­شىلەردى ءاي-شايعا قاراماستان، بىردەن كولىك­تەن ءتۇسىرىپ، قولدارىنان جەتەلەپ، جەدەل جاردەم ماشيناسىنا اپارىپ توعىتىپ جاتتى. ال كوشەدە يەسىز قالعان كولىكتەردىڭ رۋلىنە پوليتسەيلەر وتىرىپ، ولاردى ارناۋ­لى تۇراققا ايداپ اكەتتى. وسىلايشا ىندەت جۇق­تىردى دەگەن كۇدىككە ىلىنگەندەردىڭ ەشقايسىسى پوليتسەيلەر مەن مەديكتەرگە داۋ ايتىپ، قارسىلاسىپ، الىسىپ-ج ۇلىسىپ جاتقانى بايقالمادى.

قىتايدا كورونا­ۆيرۋسقا قارسى ەكپە سالۋ دا قارقىندى جۇرگىزىلىپ، بيىلعى شىلدە ايىنا دەيىن حالىق­تىڭ 40 پايىزدان استامى ۆاكتسينالانعان. كورشى الىپ مەملەكەت جىل سوڭىنا دەيىن 1 ميلليارد 440 ميل­ليون تۇرعىنىنىڭ 80 پايىزىنا ەكپە سالىپ، ۇجىمدىق يممۋنيتەت قالىپتاستىرماقشى. ساراپشىلار قىتاي پاندەميانى قازىردىڭ وزىندە جەڭدى دەپ باعالاپ وتىر. مۇندا ينفەكتسيانىڭ تارالۋى تىيىلىپ، تەك شەتەلدەن ىندەت جۇقتىرىپ كەلگەندەر عانا انىقتالۋ ۇستىندە.

دۇنيەجۇزىندەگى حالقى ەڭ كوپ ەلدىڭ قاتەر­لى ىندەتتى جەڭۋىنىڭ ءبىر سەبەبى – قىتاي­لىقتاردىڭ زاڭعا مويىنسۇناتىن تارتىپتىلىگى ەكەندىگى  كۇمانسىز. ال ءبىزدىڭ ەلدە شە؟ ەلدى مەكەندەرى ءبىر-بىرىنەن ايتارلىقتاي الىس ورنا­لاسقان كەڭ-بايتاق دالادا ءومىر ءسۇرىپ جات­قان، سانى 19 ميلليوننان ەندى اسقان حال­قىمىز سانيتارلىق-ەپيدەميالىق تالاپتاردى قاتاڭ ساقتاسا، پاندەميانى جەڭۋدىڭ قازىرگى بىردەن-ءبىر جولى – ۆاكتسينالاۋعا جەتە ءمان بەرسە، جامان ىندەتتى بۇگىنگىدەي تىم ورشىتپەي، الدەقاشان اۋىزدىقتاۋعا بولار ەدى. وكىنىشكە قاراي، جاعداي ولاي بولماي تۇر.

بىرىنشىدەن، بىلتىر تالاي ادام توي-توما­لاقتا ينفەكتسيا جۇقتىرىپ قازا بولعان­دىعىنان ساباق العاندار شامالى. كوبىمىزدىڭ ءوز جاقىنىمىزدان ايىرىلمايىنشا، ويلانار، اقىلعا كەلەر ءتۇرىمىز كورىنبەيدى. ۇل-قىزى شاڭىراق كوتەرگەن، مەرەيتوي جا­سىنا جەتكەن اعايىنداردىڭ كوپشىلىگى ءتونىپ تۇرعان قاتەرگە قاراماستان، استا-توك توي جاساماۋدى ۇيات كورسە، تۋىس-تۋعان، دوس-جاران­دارىنىڭ كوبى وعان بارماۋدى ۇيات سانايتىن باياعى ادەتىنەن ارىلار ەمەس. جاقىن­دا ءبىر تۋىسىم تەلەفون سوعىپ، تويعا شاقىرعانىندا: «سەندەر قازىر «قىزىل ايماقتا» تۇرسىڭدار عوي. سانيتارلىق-ەپيدەميالىق قىزمەتتىڭ وكىلدەرى تەكسەرىس جاساعان كەزدە ۇستالىپ، ايىپپۇل تولەۋلەرىڭ مۇمكىن عوي. ال تويلارىڭا كوروناۆيرۋس جۇقتىرىپ العانىن ءوزى دە بىلمەيتىن بىرەۋ كەلىپ، تويشىلارعا ينفەكتسيا تاراتسا، نە بولماق؟»، دەپ ەسكەرتسەم، الگى باۋىرىم: «قويشى، قايداعى جاماندىقتى شاقىرماي. جۇرت­تىڭ ءبارى توي جاساپ جاتىر عوي...»، دەپ قاراپ تۇر.

ءبىر ءىنىم: «ينستيتۋت بىتىرگەنىمىزگە وتىز جىل بولدى. سوعان وراي، كۋرستاستارىمىز  كەزدەسۋ ۇيىمداستىرىپ جاتىر. مەن ولار­عا: «بارا المايمىن»، دەپ ەدىم، پالەگە قالدىم. كۋرستاستار چاتىندا «كەزدەسۋگە كەلمەي­تىندەر – ءبىزدى مەنسىنبەيتىن كەرەمەتتەر عوي...»، دەپ اعاش اتقا تەرىس مىنگىزىپ جاتىر»، دەپ قىنجىلدى. بۇل – وزگە ەمەس، جوعارى ءبىلىمدى ازاماتتاردىڭ تىرلىگى ەكەندىگىن ەس­كەرسەڭ، باسىڭدى شايقاپ قانا قويماي، بارماعىڭدى تىستەپ، جىلاعىڭ كەلەدى...

ەكىنشىدەن، كوروناۆيرۋسقا قارسى ۆاكتسينا سالدىرۋدان قاشقاقتاپ قانا قويماي، ەكپە سالۋشى مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىمەن «كەلىسىپ»، جالعان قۇجات جاساتۋعا دەيىن بارىپ جاتقانىمىز – ناعىز ماسقاراشىلىق ەمەس پە؟ بۇل كەلەڭسىزدىكتى توقتاتۋ ءۇشىن مەملەكەت باسشىسى ءتيىستى پارمەن بەرۋگە ءماجبۇر بولعانى ءمالىم. وسى رەتتە گيپپوكرات انتىن قابىلداعان دارىگەرلەرىمىزگە نە ايتار­سىڭ؟ انت قايدا، ار-ۇيات قايدا؟

ۇشىنشىدەن، جەرگىلىكتى جەرلەردەگى كو­رو­ناۆيرۋستىڭ تارالۋىنا جول بەرمەۋ ماق­ساتىندا قۇرىلعان كوميسسيالاردىڭ شەكتەۋ شارالارىن قاتاڭ قاداعالاپ جۇرگەنى شامالى سياقتى. ايتپەسە، ەل ىشىندە رۇقساتسىز توي-تومالاق، اس وتكىزۋ  تىيىلماس پا ەدى؟ وسى ماقساتپەن، ماسەلەن، بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىمەن بىرلەسكەن رەيدتەر نەگە وتكىزىلمەيدى؟  

«تارتىپكە باعىنعان ەل قۇل بولمايدى»، دەگەن ەكەن داڭقتى قولباسشى باۋىر­جان مومىش ۇلى. مىنا قالپىمىزبەن كورو­ناۆيرۋستىڭ ق ۇلىنا اينالىپ قانا قويماي، قۇرباندىعىنا شالىنىپ، ۇلت رەتىندە قۇردىمعا كەتپەسەك جارار ەدى...

 

سوڭعى جاڭالىقتار

ەڭبەكپەن ەسەيگەن ەر

قازاقستان • كەشە

بەيتانىس ساعىنىش

الەم • كەشە

جالعىزدىق ارالى

كينو • كەشە

ەلوردادا قار جاۋادى

قازاقستان • كەشە

بۇگىن ماشينا جاساۋ كۇنى

قازاقستان • كەشە

سقو-دا جۇك كولىگى جىلۋ قۇبىرىنا سوعىلدى

ايماقتار • 25 قىركۇيەك، 2021

ۇقساس جاڭالىقتار