قوعام • 15 شىلدە، 2021

دەموكراتيانىڭ داڭعىل جولى

159 رەت كورسەتىلدى

بيىل ەلىمىزدى ۇلكەن ساياسي سىناق كۇتىپ تۇر. بۇل – اۋىل اكىمدەرىن سايلاۋ. بۇ­عان باسىمدىق بەرۋىمىزدىڭ، ساياسي سى­ناق رەتىن­دە ەرەكشە اتاپ كورسەتۋىمىزدىڭ بىر­نەشە سە­بە­بى بار.

«بۇل ءان بۇرىنعى اننەن وزگەرەك» دەمەك­شى، بيىلعى اۋىل اكىمدەرىن سايلاۋدىڭ بۇرىنعى ساياسي دودالاردان ايىرماشىلىعى ۇلكەن. العاش رەت اكىمدەردى اۋىل تۇرعىندارى تىكەلەي داۋىس بەرۋ ارقىلى سايلاماق. بۇل باس­تامانى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ بىلتىر حالىققا جولداۋىندا كوتەرگەن بولاتىن.

«قوعامدىق پىكىر ساۋالدامالارى اۋىل اكىمدەرىنىڭ سايلاۋ ارقىلى قىزمەتكە كەلۋىنە قاتىستى سۇرانىستىڭ ارتقانىن كورسەتىپ وتىر. بۇل ماڭىزدى قادامدى جان-جاقتى ويلاستىرىپ، دايەكتى تۇردە جۇزەگە اسىرعان ءجون. مۇنداي جۇيەنىڭ قالاي جۇمىس ىستەيتىنىن ناقتى ءبىلۋىمىز كەرەك. الايدا بۇل ماسەلەنىڭ شەشىمىن كەيىنگە قالدىرۋعا بولمايدى.

كەلەسى جىلى بىرقاتار اۋىلدىق وكرۋگ اكىمدەرىنىڭ وكىلەتتىك مەرزىمى اياقتالادى. اۋىل اكىمدەرىنىڭ تىكەلەي سايلاۋىن وتكىزۋگە بولادى دەپ ويلايمىن. جەرگىلىكتى بيلىك وكىلدەرىنىڭ سايلانبالى بولۋىمەن قاتار، مەملەكەتتىك باسقارۋ دەڭگەيلەرى اراسىنداعى قۇزىرەتتەردى ءبولۋ جانە جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋ ءىسىن ايقىنداپ الۋىمىز قاجەت»، دەگەن ەدى پرەزيدەنت.

اۋىل اكىمدەرىن سايلاۋ – دەموكراتياعا باستايتىن ۇلكەن قادام ەكەنى انىق. ويتكەنى بۇعان دەيىن ەلدى مەكەندەردى اۋدان باسشىسىنا قولايلى اكىمدەر باسقارىپ كەلدى. ونداي جاعدايدا تۇرعىنداردىڭ مۇڭ-مۇقتاجى ەكىنشى ورىنعا ىسىرىلىپ، اۋىل اكىمدەرىنىڭ جوعارى جاقتىڭ كوڭىلىن تابۋعا تىرىساتىنىنا تالاي مارتە كۋا بولدىق.

ەندىگى جەردە تىزگىندى تەك حالىقتىڭ قامىن ويلايتىن، ەل ءۇشىن ەڭبەك ەتەتىن ازاماتتار ۇستاماق. ارينە بۇل بۇعان دەيىن اكىم بولعانداردىڭ اراسىندا تۇرعىنداردىڭ مۇڭ-مۇقتاجىنا نازار اۋدارعان ازاماتتار مۇلدەم جوق دەگەن ءسوز ەمەس. بيىلعى سايلاۋدا ولاردىڭ كەيبىرى قايتا سايلانۋى بەك مۇمكىن. باستىسى – اۋىل اكىمى ەندى  اۋدانداعىلارعا ەمەس، ءوزىن سايلاعان تۇرعىندارعا ەسەپ بەرەدى. مۇنىڭ ءوزى پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ ۇسىنعان «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» تۇجىرىمداماسىنا ساي كەلەدى. بۇل – بىرىنشىدەن.

ەكىنشىدەن، اۋىل تۇرعىندارى اكىمدى تىكەلەي سايلاۋ ارقىلى ەلدەگى ساياسي ومىرگە بەلسەنە ارالاسا باستايدى. بۇعان الەمنىڭ باسقا ەلدەرىندە وتەتىن ايماقتىق سايلاۋلار دالەل. مىسالى، اقش-تا ءبىر جىلدا ءىرىلى-ۇساقتى مىڭداعان ساياسي دودا وتەدى ەكەن.

اقۇي باسشىسىنان باستاپ، شتات گۋبەرناتورىن، قالا مەرىن، كەنت اكىمىن، اۋىل باسشىسىن، ءتىپتى كەيدە شاعىن اۋدان جەتەكشىسىن دە حالىق تاڭدايدى. ءتىپتى مۇحيتتىڭ ارعى بەتىندە جەرگىلىكتى ءۇندىس تايپالارىنىڭ كوسەمدەرى دە سايلاۋ ارقىلى انىقتالادى.

وسىلايشا، مۇحيتتىڭ ارعى بەتىنىڭ تۇرعىندارى 500 مىڭ كانديداتتى قۇتتى قىزمەتىنە وتىرعىزادى. بۇدان بولەك، جاڭا زەلانديادا دا ايماقتىق، اۋىلدىق اكىمدەردى تۇرعىندار سايلايدى. ايتا بەرسەڭىز، مۇنداي مىسالدار جەتىپ-ارتىلادى. ەندەشە، مەملەكەت باسشىسى ايتقان باستامانى شەتەلدىك تاجىريبەگە سۇيەنە وتىرىپ جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك مول.

ءبىر جىلدا وتەتىن سايلاۋدىڭ مۇنشالىقتى كوپتىگى حالىقتىڭ ساياسي بەلسەندىلىگىن ارتتىرىپ، قوعام ومىرىنە ارالاسۋىنا سەپ بولادى. ويتكەنى تۇرعىندار ءوزى سايلاعان ۇمىتكەرمەن تىكەلەي بايلانىس ورناتا الادى. ءوز كەزەگىندە حالىق سايلاعان اكىمدەر دە سەنىم ۇدەسىنەن شىعۋعا تىرىساتىنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى.

اۋىل اكىمىن سايلاۋ دەموكراتيالىق وزگەرىسكە جول اشادى. سونداي-اق حالىق ءوزى جاقسى تانيتىن، ەتەنە ارالاساتىن ادامعا بيلىك تىزگىنىن ۇستاتادى. ياعني كەرەك ساتىندە قولداپ، كەز كەلگەن ۋاقىتتا ارىز-شاعىمىن ايتا الادى.

ۇشىنشىدەن، اۋىل اكىمدەرىن سايلاۋ تاجى­ريبە ىسپەتتى. وسى باستاما ءساتتى وتسە، كەلەشەكتە بۇل ءۇردىستى كەڭ اۋقىمدا جالعاستىرۋعا مۇمكىندىك بار. بۇل تۋرالى قاسىم-جومارت توقاەۆ ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسىنىڭ V وتىرىسىندا: ء«بىز مۇنىمەن شەكتەلىپ قالمايمىز. كەلەسى ماڭىزدى قادام – اۋدان اكىمدەرىنىڭ تىكەلەي سايلاۋى. مەن بۇل سايلاۋ­دى 2024 جىلى وتكىزۋ كەرەك دەپ سانايمىن. وسى باستاما ەلىمىزدى دەموكراتيالاندىرۋعا جانە جەرگىلىكتى باسقارۋ ينستيتۋتىن نىعايتۋعا ەلەۋلى ۇلەس قوسادى دەپ سەنەمىن.

تۇپتەپ كەلگەندە، اۋدانداردا سايلاۋ وتكىزۋ حالىق بيلىگىن ورناتۋدىڭ ايقىن كورىنىسى بولماق. سوندىقتان قۇزىرلى مەملەكەتتىك ورگاندارعا قاجەتتى دايىندىق جۇمىستارىن جۇرگىزۋدى تاپسىرامىن»، دەگەن.

قورىتا ايتقاندا، بيىلعى جىل – ەل دامۋىنداعى وتە ماڭىزدى كەزەڭگە اينالماق. بۇل بەلەستەن سۇرىنبەي وتسەك، دەموكراتياعا سالىنعان داڭعىل جولدا دىتتەگەن جەرىمىزگە جاڭىلماي جەتەرىمىز انىق.

سوڭعى جاڭالىقتار

پاريجگە سىيماعان پول

ونەر • بۇگىن، 21:16

قارتتار ۇيىندەگى ۆالس

قوعام • بۇگىن، 21:05

دوللار قايتا كوتەرىلدى

قارجى • بۇگىن، 16:35

ۇقساس جاڭالىقتار