ونەر • 13 شىلدە، 2021

بۇعاۋ ىشىندەگى بۇلقىنىس

119 رەت كورسەتىلدى

تالانتتار الەمنىڭ قاي قيىرىندا تۇرسا دا، ونىڭ تامىرىن بۇلكىلدەتكەن قان ۇلتىن، بولمىسىن سويلەتپەي تۇرمايتىنى ­داۋسىز.ء بىراز جىلدان بەرى بەرليندە تۇرىپ كەلە جاتقان گۇلنۇر مۇقاجانوۆانىڭ دا قولتاڭباسىنا قاراپ، قازاقتىڭ بالاسى ەكەنىن بولجاۋ قيىن ەمەس.

قانداسىمىزدىڭ قازاقستاندا جەكە كورمەسىن وتكىزبەگەنىنە 10 جىلدان ارتىق ۋاقىت ءوتىپتى. ىلگەرىدە بۇل سۋرەتشىنىڭ بىرقاتار تۋىندىلارى وزىنە ءتانتى ەتكەنى ەسىمىزدە. سۋرەتشىنىڭ قازىرگى جۇمىستارىنا قاراپ وتىرىپ، بەلگىلى ءبىر شەڭبەر ىشىندەگى بۇلقىنىستى بايقاۋعا بولادى.

گۇلنۇر دا ورتالىق ازياعا ءتان ءداستۇرلى ماتەريالدارمەن جۇمىس ىستەيدى. ونىڭ فوتو جانە بەينەجوبالارىندا كيىز بەن بارشىن كۇردەلى ينستاللياتسيا، ياكي رەكۆيزيتكە اينالادى.

ماسەلەن، مۇقاجانوۆا شىعارماشىلىعىندا ماتەريالدىڭ وزىنە ەمەس، ونىڭ پەرفورماتيۆ اسپەكتىنە باسا نازار اۋدارىلاتىنىن ايتا كەتۋ كەرەك، ياعني كيىز ازىرلەۋ پروتسەسى ناتيجەدەن كەم تۇسپەيتىن ماڭىزعا يە. سۋرەتشى جىراقتا جۇرسە دە تۋعان جەرى جاھاندانۋ جانە ساياسي بىرەگەيلىك تۇرعىسىنان اۆتوردىڭ ءجيى زەرتتەۋ تاقىرىبىنا اينالعانىن اڭعارۋ قيىن ەمەس.

سونىمەن Aspan Gallery اشقان «تىنىشتىق كەڭىستىگى» كورمەسىندە گۇلنۇر سۋرەت پەن بەينەبايان تۇرىندەگى 14 شىعارماسىن ەل نازارىنا ۇسىنىپ وتىر. ونىڭ ىشىندە «پوستنوماد شىندىعى» اتتى 2016 جىلى باستالعان، كيىزدەن جاسالعان سەريا دا بار. بۇل سەريادا سۋرەتشى ءجۇن مەن جىبەكتەن ازىرلەنگەن، قانىق تۇستەرمەن بويالعان كيىزدىڭ يكەمدىلىگىمەن وزىندىك ونەر تۋىندىلارىن قۇراعان.

فوتو

«پوستنوماد شىندىعىنىڭ» پايدا بولۋىنا قازاقتىڭ ۇلتتىق كىلەمى مەن كەستەسى – تۇسكيىز سەبەپشى بولىپتى. ءتورتبۇرىشتى پ پوشىمدى تۇسكيىز الدەبىر ەسىك نە پورتالدى ەسكە سالادى، ولار ءبىزدىڭ سانا ءۇشىن ادەتتە تارس جابىق. الايدا تۇسىمىزدە سول باسقا الەمگە، وزگە كەڭىستىككە ءوتىپ، ارالاي الامىز. مۇقاجانوۆا جۇمىستارىنداعى پورتالدىڭ شەتى، شەگى ناقتى بەلگىلەنبەگەن، ءتورتبۇرىش شەكاراسى ايقىن ەمەس، اكۆارەل بوياۋىنداي جايىلىپ سالا بەرەدى. بۇل ءبىر ءتۇتىن نە ەلەس اسەرىن سىيلايدى. شىنايى الەم كوز الدىمىزدا بۇزىلىپ جاتقانداي كورىنەدى، بىراق مۇنداي كورىنىسكە كىنالى بوياۋ قاسيەتى نەمەسە اتموسفەرا قۇبىلىستارى ما، الدە ءوزىمىز دۇرىس بايقاي الماي قالدىق پا – مۇنى ناقتى بىلمەيمىز. سۋرەتتەر الاڭ كوڭىل مەن الدەبىر تۇراقسىزدىقتى تاماشا جەتكىزەدى.

كورەرمەننىڭ سەزىمىمەن تىكەلەي بايلانىسۋ ارقىلى «پوست-نوماد شىندىعىندا» گۇلنۇر مۇقاجانوۆا سۋرەتتىڭ ونى قاراپ تۇرعان ادامنىڭ كوزى ارقىلى قابىلداپ، ۇعىنۋىنا ءمان بەرگەن دجەكسون پوللوك، مارك روتكو، ۆيللەم دە كۋنينگ سەكىلدى ابستراكتىلى ەكسپرەسسيونيستەردىڭ ءداستۇرىن جالعاستىرادى. جىلى كيىز ماتەريالدى قولدانۋ ارقىلى گۇلنۇر ونىڭ تۋىندىسىن قولمەن ۇستاپ كورگەندەي اسەر سىيلايدى: سۋرەتتى تاماشالاۋ كەزىندە ءبىز كيىزدىڭ قانداي ەكەنىن ەرىكسىز ەلەستەتەمىز. وسىلايشا ونىڭ ابستراكتىلى جۇمىستارى ادامي، ءتان دەڭگەيىندەگى قاسيەتتەرگە يە بولادى.

كورمەنىڭ باستى شىعارماسى – سۋرەتشىنىڭ كارىم وەلتس فون لوبەنتال ەسىمدى نەمىس رەجيسسەرىمەن بىرلەسىپ تۇسىرگەن «جاھاندىق قاۋىمداستىق» دەگەن قىسقامەتراجدى سىناق ءفيلمى. مۇندا ءبىر كەزدەرى مۇقاجانوۆا فيلمىمەن اتتاس فوتوسەرياسىندا كورسەتكەن ماڭگۇرتتىك جانە ۇلتتىق بىرەگەيلىكتىڭ جوعالۋى ءسوز بولادى. قازاق قالامگەرى ءابىش كەكىلباەۆ پەن قىرعىز جازۋشىسى شىڭعىس ايتماتوۆ ەنگىزگەن «ماڭگۇرت» تەرمينى سانالى نەمەسە بەيسانالى تۇردە ۇلتتىق تامىردان اجىراۋدى، ءداستۇرلى نەگىزدەن تايقىپ، تىلگە دەيىن مادەنيەتتى جوعالتۋدى، ونىڭ ورنىن باسقا مادەنيەتتىڭ باسۋىن بىلدىرەدى. بەرليندە، اۆتوردىڭ جاڭا مەكەنىندە تۇسىرىلگەن بەينەباياندار تۇراتىن ادامداردىڭ بەتپەردەنى كيىپ-شەشكەنىن كورسەتەدى. بەتپەردەنى شەشىپ، كيۋ ۇدەرىسى وتارلاۋ قاراما-قايشىلىعىن بىلدىرەدى، ياعني سيۋجەت ءوز بەتىنشە شەبەردى ىزدەپ تابادى. بۇل جەردە اڭگىمە جاھاندانۋ جايلى بولىپ تۇر – ادام تامىرىن ىزدەۋدەن، تابۋدان قالىپ، وزگەگە ءتان قۇندىلىقتاردى قابىلدايتىنى مەڭزەلەدى.

كورمەنىڭ «تىنىشتىق كەڭىستىگى» اتاۋىنا يە بولۋىن مۇقاجانوۆانىڭ ءتۇرلى تاسىلمەن ازىرلەنگەن شىعارمالارىنا ورتاق تىنىشتىق تاقىرىبىمەن بايلانىستىرساق بولادى. تىنىشتىق، ۇندەمەۋ مادەنيەتى، جۇيەنىڭ، باسقا جانداردىڭ وزگەشە پىكىردەگىلەردىڭ داۋسىن باسۋعا تىرىسۋى تەرەڭ الەۋمەتتىك ماسەلەلەر تۋىنداتادى. الايدا تىنىشتىق ەستەتيكاسى ونەر مەن فيلوسوفيادا رۋحانيلىقتىڭ قاينار كوزىمەن، تىرشىلىكتىڭ از دا بولسا سەزىمتال، ءسال دە بولسا تولىسقان تۇرىمەن بايلانىستى. ءبىزدى قورشاعان تىنىشتىق جاقسى دا، جامان دا بولۋى مۇمكىن...

«سۋرەتتەرىمنىڭ سالىنۋىنا كوشپەندىلەردىڭ كىلەمى شابىت سىيلايدى. الايدا باعزى زاماندا ولار اشىق ءتۇستى، ورنەكتى جانە ءمان-ماعىناعا تولى بولسا، قازىر مەن مۇنداي كىلەمدەردى مونوحرومدى رەڭكتە كورەمىن، وسىلايشا ءبىزدىڭ ۋاقىتتىڭ «قۋىس ەكەنىن»، ونىڭ باردان ايىرىلعانىمىزدى بىلدىرەتىنىن جەتكىزۋگە تىرىسا­مىن. بۇل «قۋىس» سىزدەرگە قازىرگى قۇندىلىقتاردى قايتا قا­راستىرۋ جايلى وي تاستايدى دەپ ۇمىتتەنەمىن. ءدال وسى سەبەپتى ماعان بۇل جۇمىستاردى ءبىرىنشى كەزەكتە قازاقستاندا كورسەتۋ ماڭىزدى بولىپ وتىر»، دەيدى سۋرەتشى.

 الماتى

سوڭعى جاڭالىقتار

الماتىدا ەپيداحۋال كۇردەلەنىپ بارادى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 11:00

«سارى» ايماقتا تۇركىستان وبلىسى تۇر

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 09:10

كوروناۆيرۋس قايتا كۇشەيدى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 08:54

وڭتايلىسى – ونلاين وقۋ

ايماقتار • بۇگىن، 08:53

ساپا ارتپايىنشا، سۋبسيديا جوق

ايماقتار • بۇگىن، 08:45

كوروناۆيرۋس قايتا ءورشىدى

الەم • بۇگىن، 08:42

ۆيرۋس جۇقتىرۋ ازايماي تۇر

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 08:30

اسىعىس شەشىم

قازاقستان • بۇگىن، 08:15

كومەك كورسەتىلەدى

قوعام • بۇگىن، 08:10

قور ستراتەگياسى ازىرلەنەدى

قازاقستان • بۇگىن، 08:00

ۇقساس جاڭالىقتار