جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جالعان فاكتىلەرى, جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارىنىڭ ەسەبىندەگى ايلا-شارعىلار, بيۋدجەتتىك نەسيەلەردى ماقساتسىز پايدالانۋ جانە «ەڭبەك» ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋدى جانە جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ ورىندالۋ ماسەلەلەرى Nur Otan-نىڭ پارتيالىق باقىلاۋ كوميتەتىنىڭ كەزەكتى وتىرىسىندا تالقىلاندى.
كوميتەت مۇشەسى, ءماجىلىس دەپۋتاتى ءاليا ابسەمەتوۆانىڭ ايتۋىنشا, «ەڭبەك» باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن كەيىنگى 4 جىلدا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 600 ملرد. تەڭگەگە جۋىق قارجى بولىنگەن. الايدا باعدارلامانىڭ نىسانالى ينديكاتورلارى ءبىر-بىرىنە ۇقساپ قانا قويماي, كوبىنەسە ءبىرىن-ءبىرى قايتالايتىن بولىپ شىقتى. بۇل – قازىنا قارجىسى بوسقا شاشىلىپ جاتىر دەگەن ءسوز.
سونىمەن قاتار پارتيالىق باقىلاۋ كوميتەتىنىڭ مۇشەلەرى ازاماتتاردى جۇمىسقا تەك قاعاز جۇزىندە قابىلداۋ فاكتىلەرىن انىقتادى. 2019 جىلى 118,8 مىڭ ازاماتتىڭ جۇمىسپەن جالعان قامتىلعانى اشكەرەلەنگەن. ياعني مۇنداي كوزبوياۋشىلىق تۇراقتى جۇمىسقا ورنالاسقانداردىڭ جالپى سانىنىڭ 31پايىزىنا دەيىن جەتكەندىگى دابىل قاعارلىقتاي.
«ماسەلەن, جۇمىس بەرۋشىلەر ءوز قىزمەتكەرلەرىن جۇمىستان شىعارىپ, ولاردى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارى ارقىلى الەۋمەتتىك جۇمىس ورىندارىنا قايتا جۇمىسقا الادى. ناتيجەسىندە, ادامدار بۇرىنعىشا جۇمىس ىستەي بەرەدى, بىراق مەملەكەت ولاردىڭ تابىسىنىڭ 35 پايىزىن سۋبسيديالايدى. وسىلايشا, جۇمىس بەرۋشىلەر ءوز شىعىندارىن مەملەكەت ەسەبىنەن جاۋىپ وتىر», دەدى ءاليا ابسەمەتوۆا.
جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋدا دا جاعداي وڭىپ تۇرعان جوق. پارتيالىق باقىلاۋ كوميتەتىنىڭ اقپاراتى بويىنشا, پروكۋراتۋرا ورگاندارى 1,3 ملرد تەڭگەنىڭ نەسيەسى نەگىزسىز بەرىلگەن 341 فاكتىنى, جالپى سوماسى 555,3 ملن. تەڭگەنى قۇرايتىن بيۋدجەتتىك نەسيە ماقساتسىز پايدالانىلعان 180 فاكتىنى انىقتاعان.
«كاسىپكەرلىكپەن اينالىسامىن دەگەندەردىڭ باسىم بولىگى بيۋدجەتتىك نەسيە العاننان كەيىن بىردەن ءوز قىزمەتىن توقتاتادى. ءسويتىپ, ءتيىستى باقىلاۋدىڭ بولماۋى سالدارىنان ادامدار بيۋدجەتتىك نەسيە ەسەبىنەن باسقا بانكتەردەگى قارىزدارىن جاۋىپ, ءۇي مەن كولىك ساتىپ الادى», دەدى ءاليا ابسەمەتوۆا.
«ەڭبەك» باعدارلاماسى اياسىنداعى جاستار تاجىريبەسىنىڭ تيىمدىلىگى دە ماردىمسىز. ماماندىق بويىنشا بيۋدجەت ەسەبىنەن وقىتىلعانداردىڭ جالپى سانىنىڭ 25 پايىزى عانا جۇمىسقا ورنالاسادى.
پارتيالىق باقىلاۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى, ءماجىلىس دەپۋتاتى ارتۋر پلاتونوۆتىڭ ايتۋىنشا, جۇمىسپەن قامتۋ سياقتى ماڭىزدى سالادا جاۋاپسىزدىق پەن بيۋروكراتيزم فاكتىلەرىنىڭ سانىنا جەتە المايسىڭ.
«وسى سالاعا جاۋاپتى ورتالىق جانە جەرگىلىكتى بيلىك ورگاندارىنىڭ لاۋازىمدى تۇلعالارى كوبىنە كورسەتكىشتەردىڭ سوڭىنا ءتۇسىپ, ناقتى احۋالدىڭ وزدەرى ادەمىلەپ «بوياعان» ەسەپتەردەن ايىرماشىلىعى كوپ ەكەنىن بايقامايدى», دەدى ارتۋر پلاتونوۆ.
ءوز كەزەگىندە ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى سەرىك شاپكەنوۆ كەيىنگى 4 جىلدا «ەڭبەك» باعدارلاماسى اياسىندا تۇراقتى جۇمىسقا 1,4 ميلليوننان استام ادام ورنالاستىرىلعانىن, بەيرەسمي جۇمىسپەن قامتىلعاندار سانى 400 مىڭ ادامعا قىسقارعانىن, ال جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى 4,9 پايىز دەڭگەيىندە ساقتالعانىن حابارلادى. سونداي-اق ول مەملەكەتتىك باعدارلامانى جەتىلدىرۋ بويىنشا اتقارىلىپ جاتقان شارالار تۋرالى ايتىپ بەردى.
«جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جالعان فاكتىلەرىمەن كۇرەسۋ ءۇشىن وسى جىلدىڭ مامىر ايىنان باستاپ جۇمىسسىز رەتىندە تىركەلۋ, بيۋدجەتتىك نەسيە الۋعا ءوتىنىم بەرۋ جانە وزگە دە قىزمەتتەر ەلەكتروندى ەڭبەك بيرجاسى ارقىلى ونلاين فورماتتا كورسەتىلەدى», دەدى مينيستر.
وتىرىس قورىتىندىسى بويىنشا پارتيالىق باقىلاۋ كوميتەتى ەڭبەك مينيسترلىگى مەن ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىنىڭ «ەڭبەك» باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ اياسىنداعى جۇمىسىن قاناعاتتانارلىقسىز دەپ تانۋعا قاۋلى ەتتى. ەڭبەك ۆيتسە-ءمينيسترى ەرجان ءبىرجانوۆتى «ەسكەرتۋ» تۇرىندەگى پارتيالىق جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋ, ال قاراعاندى جانە تۇركىستان وبلىستارىنىڭ جۇمىسپەن قامتۋدى ۇيلەستىرۋ جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالار باسقارمالارىنىڭ باسشىلارى اسەم جۇنىسپەكوۆا مەن ءاسيا تەمىرباەۆاعا «ەسكەرتپە» تۇرىندەگى پارتيالىق جازا قولدانۋ ۇسىنىلدى.
بۇعان قوسا, پارتيالىق باقىلاۋ كوميتەتى ەڭبەك جانە ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىكتەرىنە جۇمىسپەن قامتۋ باعدارلاماسىن باعالاۋ ادىستەمەسىن ازىرلەپ, ونى ساراپشىلىق جانە عىلىمي ورتادا تالقىلاۋدى, سونداي-اق جىل سايىن باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋ ناتيجەلەرىنىڭ اشىق قولجەتىمدى كوزدەردە جاريالانۋىن قامتاماسىز ەتۋدى ۇسىندى.
