الەم • 29 ماۋسىم، 2021

«قازاقستاننىڭ جەتىستىكتەرى ادامعا رۋح بەرەدى» – نورۆەگيالىق ساياساتكەر

221 رەت كورسەتىلدى

نۇرسۇلتان نازارباەۆ قورى، قازاقستاننىڭ نورۆەگياداعى ەلشىلىگى جانە نورۆەگيالىق سەرىكتەستەر بىرلەسىپ، قازاقستان رەسپۋبليكاسى تاۋەلسىزدىگىنىڭ 30 جىلدىعىنا ارنالعان ونلاين-سەمينار وتكىزدى. قازاقستان مەن نورۆەگيا استانالارىن بايلانىستىرعان تەلەكوپىر بارىسىندا ەكى ايماق – ورتالىق ازيا مەن ەۋروپا اراسىنداعى ديالوگتى تەرەڭدەتۋگە شاقىرۋ تۋرالى ايتىلدى.

ءىس-شاراعا نورۆەگيانىڭ بۇرىنعى پرەمەر-ءمينيسترى كەلل ماگنە بون­دەۆيك، بەلگىلى جۋرناليست ءارى تاريحشى حانس-ۆيلحەلم شتەينفەلد، سونداي-اق قازاقستان تاراپىنان نۇرسۇلتان نازارباەۆ قورى حالىقارالىق باعدار­لامالار ورتالىعىنىڭ باسشىسى قايرات ابۋسەيىتوۆ، قازاقستاننىڭ نورۆەگياداعى ەلشىسى ەركىن اقىنجانوۆ، سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى ينۆەستيتسيالار جونىندەگى كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ەرلان زەينەشەۆ قاتىستى.

ءىس-شارانىڭ مودەراتورى نورۆەگ ءجۋرناليسى، «TV2» تەلەارناسى جاڭالىقتار ءبولىمىنىڭ باسشىسى توماس حەنشەن بولدى.

سەمينار ولە يوحان بەرنويدىڭ بەينەۇندەۋىمەن جانە قازاقستاندى قۇتتىقتاۋىمەن اشىلدى. ول ءبىزدىڭ ەلدە 2017-2020 جىلدارى ەلشى بولىپ ىستەگەن.

«تاۋەلسىزدىكتىڭ قىسقا عانا تاريحي كەزەڭىندە قازاقستاننىڭ ەكونومي­كاداعى، ساياساتتاعى دامۋ بارىسى، ەلدىڭ جەتىستىكتەرى ادامعا رۋح بەرەدى»، دەدى نور­ۆەگيالىق ديپلومات. ول قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىك جولىندا ەڭسەرگەن قيىن­دىقتارى مەن جالعاستىرىپ جاتقان ساياساتىنا ەرەكشە نازار اۋداردى. بۇل رەتتە كورشىلەس مەملەكەتتەر – رەسەي جانە قى­تايمەن ءوزارا ءتيىمدى قارىم-قاتىناس ورناتىلعانى، سونداي-اق گەوساياسات پەن حالىقارالىق قاۋىپسىزدىك تۇرعىسىنان وتە ماڭىزدى ايماق – ورتالىق ازياداعى قازاقستاننىڭ ءرولى ايقىندالعانى اتاپ ءوتىلدى. ۋ.ي.بەرنويدىڭ ويىنشا، بۇل قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇر­سۇلتان نازارباەۆتىڭ «امبيتسيالى كوپ­ۆەك­تورلى سىرتقى ساياساتىن ويداعىداي جۇزەگە اسىرۋدىڭ» ارقاسىندا مۇمكىن بولدى.

وسى ورايدا سەميناردىڭ قازاقستاننىڭ «الدىمەن ەكونوميكا، سوسىن ساياسات» دامۋ فورمۋلاسىنا سايكەس تۇزىلگەندىگىن ايتا كەتكەن ءجون. ءسىم ينۆەستيتسيالار جونىندەگى كومي­تەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ە.زەينەشەۆ ماكروەكونوميكالىق كورسەتكىشتەرى 30 جىل بويى توقتاۋسىز ءوسىپ كەلە جاتقان جاس مەم­لەكەتىمىزدىڭ ەكو­نو­ميكالىق جۇيەسىن­دەگى اۋقىمدى وزگەرىستەر تۋرالى ەگجەي-تەگجەيلى ايتىپ بەردى.

سونداي-اق ول قازاقستاننىڭ دامۋى ءۇشىن تىكەلەي شەتەلدىك ينۆەستيتسيالاردى تارتۋدىڭ ماڭىزدى رولىنە توقتالدى. ە.زەينەشەۆ ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العان ال­عاش­قى كۇندەردەن باستاپ-اق قولايلى ين­ۆەس­­تي­تسيالىق احۋالدى جەتىلدىرۋدىڭ نەگىزگى مىندەتتەرى ايقىندالعاندىعىن اتاپ ءوتتى.

ءسىم وكىلى قازاقستاننىڭ ەۋرازيا كون­تينەنتىنىڭ شىعىسى مەن باتىسىن بايلانىستىراتىن كولىك-لوگيستيكالىق حاب جانە «كوپىر» رەتىندەگى گەوساياسي الەۋەتىن جۇزەگە اسىرا بىلگەنىن جەتكىزدى. بۇل «جاڭا جىبەك جولى» جانە ء«بىر بەلدەۋ، ءبىر جول» باستامالارى اياسىندا ىسكە اسىرىلدى.

قازاقستان، ورتالىق ازيا جانە ەۋروپا ەلدەرىنىڭ قارىم-قاتىناسى تاقىرىبىن نورۆەگيا ۇكىمەتىنىڭ ەكس-باسشىسى ك.م.بوندەۆيك جالعاستىرىپ، ەكى ايماق ارا­سىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىلدى ارتتىرۋ­دىڭ ماڭىزدى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ء«بىز ورتاق نارسەلەرى كوپ كورشىلەرمىز. ولاردىڭ ىشىندە حالىقارالىق قاۋىپسىزدىكتى قام­تا­ماسىز ەتۋدە ورتاق مۇددەلەرىمىز بار»، دەدى ول.

تاۋەلسىز قازاقستان تاريحىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنت – ەلباسى تۇلعاسىمەن تىعىز بايلانىستى ەكەنى ءسوزسىز. نورۆەگيالىق ساياساتكەر 20 جىلداي بۇرىن داۆوستا وتكەن دۇنيەجۇزىلىك ەكونوميكالىق فورۋم اياسىندا نۇرسۇلتان نازارباەۆپەن العاش كەزدەسكەنى تۋرالى ەستەلىك ايتىپ بەردى. «مەن ۇلكەن تاجىريبەسى مەن ءوز ەلىنىڭ بولاشاعىنا قاتىستى امبيتسياسى بار كوشباسشىنى تانىدىم. سونداي-اق قازاقستاننىڭ الەمدىك ارەنادا سەنىمدى سەرىكتەس جانە ويىنشى بولۋعا دەگەن ۇمتىلىسىن كوردىم»، دەدى ول.

قازاقستاننىڭ نورۆەگياداعى ەلشىسى ە.اقىنجانوۆ ەلدىڭ ەكونوميكانى ارتاراپ­تاندىرۋعا جانە ساياسي جاڭعىرتۋعا كۇش سالىپ كەلە جاتقانى تۋرالى ايتتى. تۇڭعىش پرەزيدەنت – ەلباسىنىڭ باسشىلىعىمەن قازاقستاننىڭ ورتالىق ازياداعى ەڭ ءىرى ەكونوميكاعا جانە الەمدەگى بەدەلدى مەملەكەتكە اينالعانى باسا ايتىلدى. قازاقستان ەلشىسى سونىمەن قاتار پرەزيدەنت

قاسىم-جومارت توقاەۆ باستاعان جاڭا جۇيە­لىك رەفورمالار، ياعني ساياسي ترانسفورماتسيانى جۇزەگە اسىرۋ جانە «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» تۇجىرىمداماسىن ىسكە اسىرۋ ماسەلەلەرىنە توقتالدى.

نۇرسۇلتان نازارباەۆ قورى حالىق­ارالىق باعدارلامالار ورتالىعىنىڭ جەتەكشىسى ق.ابۋسەيىتوۆ ءوز ءسوزىن قازاق­ستاننىڭ الەمدەگى رولىنە ارنادى. ەلباسى نۇر­سۇلتان نازارباەۆتىڭ ەلىمىزدىڭ سىرت­قى ساياساتىن دامىتىپ، قاۋىپسىزدىگىن قام­تاماسىز ەتۋى ءوز بەتىنشە ءبىر عاجاپ تاريح ەكەنىن ايتىپ ءوتتى. «بۇل تاريح ءبارىن نولدەن باستاپ، كەيىن حالىقارالىق ىستەردە ءوزىن جەتەكشى ورنى بار مەملەكەت رەتىندە وتە تەز تانىتقان ەل تۋرالى بايان ەتەدى»، دەدى ول. ونىڭ ايتۋىنشا، تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىزدىڭ سەمەي يادرولىق پوليگونىن جابۋ تۋرالى شەشىمى كەيىننەن الەمدىك قوعامداستىققا ەنگەن كەزدە ەلىمىزدىڭ وزىنە ءتان ەرەكشەلىگىنە اينالدى.

سونداي-اق ق.ابۋسەيىتوۆ ك.م.بون­دەۆيكتىڭ ورتالىق ازيا مەن ەۋروپا اراسىندا بىرىكتىرۋشى كۇن ءتارتىبىن قۇرۋ قاجەتتىلىگى تۋرالى مالىمدەمەسىمەن كەلى­­سەتىنىن جەتكىزىپ، ساياسي سەنىم مەن جۇيە­لى ەكونوميكالىق ديالوگتى قالپىنا كەلتىرۋ ماسەلەسى ەلباسىنىڭ جاڭا گەوسايا­سي «ۇلكەن ەۋرازيا» قۇرىلىمىن قۇرۋ يدەياسىنىڭ نەگىزى بولىپ سانالاتىنىن ايتتى. «نۇرسۇلتان نازارباەۆ بولاشاقتى بولجاي الاتىن عالامدىق دەڭگەيدەگى ساياساتكەر جانە ديپلومات رەتىندە «ۇلكەن ەۋرازيا» يدەياسىنىڭ توڭىرەگىندە توپتاسۋعا جانە وسى «سۋپەركونتينەنتتىڭ» الەۋەتىن ىسكە اسىرۋعا شاقىردى»، دەدى ول.

سەمينار سوڭىندا نورۆەگيالىق سپيكەرلەر قازاقستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ 30 جىل­دىعىمەن قۇتتىقتاپ، ەلدىڭ ودان ءارى دامۋىنا جانە وركەندەۋىنە تىلەكتەستىك ءبىلدىردى.

سوڭعى جاڭالىقتار

جەتى وڭىردە 2 گرادۋس ۇسىك جۇرەدى

اۋا رايى • بۇگىن، 18:48

دوللار ارزاندادى

ەكونوميكا • بۇگىن، 15:50

ۆاكتسينا سالدىرعاندار سانى ارتتى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 09:17

ۇقساس جاڭالىقتار