ءىس-شاراعا نورۆەگيانىڭ بۇرىنعى پرەمەر-ءمينيسترى كەلل ماگنە بوندەۆيك, بەلگىلى جۋرناليست ءارى تاريحشى حانس-ۆيلحەلم شتەينفەلد, سونداي-اق قازاقستان تاراپىنان نۇرسۇلتان نازارباەۆ قورى حالىقارالىق باعدارلامالار ورتالىعىنىڭ باسشىسى قايرات ابۋسەيىتوۆ, قازاقستاننىڭ نورۆەگياداعى ەلشىسى ەركىن اقىنجانوۆ, سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى ينۆەستيتسيالار جونىندەگى كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ەرلان زەينەشەۆ قاتىستى.
ءىس-شارانىڭ مودەراتورى نورۆەگ ءجۋرناليسى, «TV2» تەلەارناسى جاڭالىقتار ءبولىمىنىڭ باسشىسى توماس حەنشەن بولدى.
سەمينار ولە يوحان بەرنويدىڭ بەينەۇندەۋىمەن جانە قازاقستاندى قۇتتىقتاۋىمەن اشىلدى. ول ءبىزدىڭ ەلدە 2017-2020 جىلدارى ەلشى بولىپ ىستەگەن.
«تاۋەلسىزدىكتىڭ قىسقا عانا تاريحي كەزەڭىندە قازاقستاننىڭ ەكونوميكاداعى, ساياساتتاعى دامۋ بارىسى, ەلدىڭ جەتىستىكتەرى ادامعا رۋح بەرەدى», دەدى نورۆەگيالىق ديپلومات. ول قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىك جولىندا ەڭسەرگەن قيىندىقتارى مەن جالعاستىرىپ جاتقان ساياساتىنا ەرەكشە نازار اۋداردى. بۇل رەتتە كورشىلەس مەملەكەتتەر – رەسەي جانە قىتايمەن ءوزارا ءتيىمدى قارىم-قاتىناس ورناتىلعانى, سونداي-اق گەوساياسات پەن حالىقارالىق قاۋىپسىزدىك تۇرعىسىنان وتە ماڭىزدى ايماق – ورتالىق ازياداعى قازاقستاننىڭ ءرولى ايقىندالعانى اتاپ ءوتىلدى. ۋ.ي.بەرنويدىڭ ويىنشا, بۇل قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «امبيتسيالى كوپۆەكتورلى سىرتقى ساياساتىن ويداعىداي جۇزەگە اسىرۋدىڭ» ارقاسىندا مۇمكىن بولدى.
وسى ورايدا سەميناردىڭ قازاقستاننىڭ «الدىمەن ەكونوميكا, سوسىن ساياسات» دامۋ فورمۋلاسىنا سايكەس تۇزىلگەندىگىن ايتا كەتكەن ءجون. ءسىم ينۆەستيتسيالار جونىندەگى كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ە.زەينەشەۆ ماكروەكونوميكالىق كورسەتكىشتەرى 30 جىل بويى توقتاۋسىز ءوسىپ كەلە جاتقان جاس مەملەكەتىمىزدىڭ ەكونوميكالىق جۇيەسىندەگى اۋقىمدى وزگەرىستەر تۋرالى ەگجەي-تەگجەيلى ايتىپ بەردى.
سونداي-اق ول قازاقستاننىڭ دامۋى ءۇشىن تىكەلەي شەتەلدىك ينۆەستيتسيالاردى تارتۋدىڭ ماڭىزدى رولىنە توقتالدى. ە.زەينەشەۆ ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العان العاشقى كۇندەردەن باستاپ-اق قولايلى ينۆەستيتسيالىق احۋالدى جەتىلدىرۋدىڭ نەگىزگى مىندەتتەرى ايقىندالعاندىعىن اتاپ ءوتتى.
ءسىم وكىلى قازاقستاننىڭ ەۋرازيا كونتينەنتىنىڭ شىعىسى مەن باتىسىن بايلانىستىراتىن كولىك-لوگيستيكالىق حاب جانە «كوپىر» رەتىندەگى گەوساياسي الەۋەتىن جۇزەگە اسىرا بىلگەنىن جەتكىزدى. بۇل «جاڭا جىبەك جولى» جانە ء«بىر بەلدەۋ, ءبىر جول» باستامالارى اياسىندا ىسكە اسىرىلدى.
قازاقستان, ورتالىق ازيا جانە ەۋروپا ەلدەرىنىڭ قارىم-قاتىناسى تاقىرىبىن نورۆەگيا ۇكىمەتىنىڭ ەكس-باسشىسى ك.م.بوندەۆيك جالعاستىرىپ, ەكى ايماق اراسىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىلدى ارتتىرۋدىڭ ماڭىزدى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ء«بىز ورتاق نارسەلەرى كوپ كورشىلەرمىز. ولاردىڭ ىشىندە حالىقارالىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋدە ورتاق مۇددەلەرىمىز بار», دەدى ول.
تاۋەلسىز قازاقستان تاريحىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنت – ەلباسى تۇلعاسىمەن تىعىز بايلانىستى ەكەنى ءسوزسىز. نورۆەگيالىق ساياساتكەر 20 جىلداي بۇرىن داۆوستا وتكەن دۇنيەجۇزىلىك ەكونوميكالىق فورۋم اياسىندا نۇرسۇلتان نازارباەۆپەن العاش كەزدەسكەنى تۋرالى ەستەلىك ايتىپ بەردى. «مەن ۇلكەن تاجىريبەسى مەن ءوز ەلىنىڭ بولاشاعىنا قاتىستى امبيتسياسى بار كوشباسشىنى تانىدىم. سونداي-اق قازاقستاننىڭ الەمدىك ارەنادا سەنىمدى سەرىكتەس جانە ويىنشى بولۋعا دەگەن ۇمتىلىسىن كوردىم», دەدى ول.
قازاقستاننىڭ نورۆەگياداعى ەلشىسى ە.اقىنجانوۆ ەلدىڭ ەكونوميكانى ارتاراپتاندىرۋعا جانە ساياسي جاڭعىرتۋعا كۇش سالىپ كەلە جاتقانى تۋرالى ايتتى. تۇڭعىش پرەزيدەنت – ەلباسىنىڭ باسشىلىعىمەن قازاقستاننىڭ ورتالىق ازياداعى ەڭ ءىرى ەكونوميكاعا جانە الەمدەگى بەدەلدى مەملەكەتكە اينالعانى باسا ايتىلدى. قازاقستان ەلشىسى سونىمەن قاتار پرەزيدەنت
قاسىم-جومارت توقاەۆ باستاعان جاڭا جۇيەلىك رەفورمالار, ياعني ساياسي ترانسفورماتسيانى جۇزەگە اسىرۋ جانە «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» تۇجىرىمداماسىن ىسكە اسىرۋ ماسەلەلەرىنە توقتالدى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ قورى حالىقارالىق باعدارلامالار ورتالىعىنىڭ جەتەكشىسى ق.ابۋسەيىتوۆ ءوز ءسوزىن قازاقستاننىڭ الەمدەگى رولىنە ارنادى. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ەلىمىزدىڭ سىرتقى ساياساتىن دامىتىپ, قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋى ءوز بەتىنشە ءبىر عاجاپ تاريح ەكەنىن ايتىپ ءوتتى. «بۇل تاريح ءبارىن نولدەن باستاپ, كەيىن حالىقارالىق ىستەردە ءوزىن جەتەكشى ورنى بار مەملەكەت رەتىندە وتە تەز تانىتقان ەل تۋرالى بايان ەتەدى», دەدى ول. ونىڭ ايتۋىنشا, تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىزدىڭ سەمەي يادرولىق پوليگونىن جابۋ تۋرالى شەشىمى كەيىننەن الەمدىك قوعامداستىققا ەنگەن كەزدە ەلىمىزدىڭ وزىنە ءتان ەرەكشەلىگىنە اينالدى.
سونداي-اق ق.ابۋسەيىتوۆ ك.م.بوندەۆيكتىڭ ورتالىق ازيا مەن ەۋروپا اراسىندا بىرىكتىرۋشى كۇن ءتارتىبىن قۇرۋ قاجەتتىلىگى تۋرالى مالىمدەمەسىمەن كەلىسەتىنىن جەتكىزىپ, ساياسي سەنىم مەن جۇيەلى ەكونوميكالىق ديالوگتى قالپىنا كەلتىرۋ ماسەلەسى ەلباسىنىڭ جاڭا گەوساياسي «ۇلكەن ەۋرازيا» قۇرىلىمىن قۇرۋ يدەياسىنىڭ نەگىزى بولىپ سانالاتىنىن ايتتى. «نۇرسۇلتان نازارباەۆ بولاشاقتى بولجاي الاتىن عالامدىق دەڭگەيدەگى ساياساتكەر جانە ديپلومات رەتىندە «ۇلكەن ەۋرازيا» يدەياسىنىڭ توڭىرەگىندە توپتاسۋعا جانە وسى «سۋپەركونتينەنتتىڭ» الەۋەتىن ىسكە اسىرۋعا شاقىردى», دەدى ول.
سەمينار سوڭىندا نورۆەگيالىق سپيكەرلەر قازاقستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ 30 جىلدىعىمەن قۇتتىقتاپ, ەلدىڭ ودان ءارى دامۋىنا جانە وركەندەۋىنە تىلەكتەستىك ءبىلدىردى.
