قوعام • 24 ماۋسىم، 2021

نۇرداۋلەت ءالمۇحانوۆ: ءدىني كىتاپتار ساتساڭىز، ايىپپۇل تولەۋىڭىز مۇمكىن

276 رەت كورسەتىلدى

ءدىني احۋال ماسەلەسى قوعام نازارىندا تۇرعان وزەكتى تاقىرىپتاردىڭ ءبىرى. وعان سەبەپ، الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە ورىن الىپ جاتقان تەرروريستتىك، ەكسترەميستتىك باعىتتاعى ءىس-قيمىلدار تولقىنىنىڭ ءبىزدىڭ ەلگە دەيىن جەتۋى. بۇنداي جاعدايلاردىڭ الدىن الۋ ءۇشىن ەل استاناسى نۇر-سۇلتاندا جۇرگىزىلىپ جاتقان ءدىن سالاسىنداعى قىزمەت پەن ءدىني احۋال قالاي؟ سۇراقتارىمىزعا نۇر-سۇلتان قالاسى ءدىن ىستەرى باسقارما باسشىسى نۇرداۋلەت ءالمۇحانوۆ جاۋاپ بەردى.

-نۇرداۋلەت يمانالي ۇلى، اڭگىمەمىزدى باستاماستان بۇرىن جۇمىس بارىسىنا شولۋ جاساپ وتسەڭىز. سوڭعى جارتى جىلدا ەلورداداعى ءدىني احۋال قالاي؟ قانداي جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتىر؟

-ءدىن – قوعامدىق سانا نەگىزدەرىنىڭ ءبىرى، ادامزات بالاسىنىڭ اجىراماس بولىگى. سول سەبەپتى دە، دىنگە دەگەن ىقىلاس، وسى سالاداعى قىزمەتكە دەگەن قىزىعۋشىلىق ارقاشان جوعارى. ءبىزدىڭ قازىرگى مىندەتتەرىمىزدىڭ ءبىرى وسى سالاداعى زاڭ نورمالارىنىڭ بۇزىلماۋىن، ءداستۇرلى ەمەس ءدىني اعىمدارعا ادامداردىڭ كىرىپ كەتپەۋىن قاداعالاپ، مونيتورينگ جۇرگىزۋ. ەلوردامىزدا ءدىن ىستەرى جونىندەگى باسقارماعا قاراستى دىندەردى زەرتتەۋ ورتالىعى جۇمىس جاسايدى. ورتالىقتىڭ قىزمەتى ەلورداداعى ءدىن ماسەلەلەرىن، ءدىني بىرلەستىكتەر قىزمەتىنە، ءدىني ءبىلىم الۋ ماسەلەلەرىن، ءدىني احۋالدى زەردەلەۋگە باعىتتالعان. سونىمەن قاتار، ورتالىق تاراپىنان جوسپارلى وقىتۋ سەمينارلارى، جاستار مەن ايەلدەر اۋديتورياسىنا قاتىستى ماقساتتى جۇمىستار، ينتەرنەتتەگى ءدىني احۋال مونيتورينگى، ەلوردالىق تۇرعىنداردىڭ ءارتۇرلى ساناتىمەن اقپاراتتىق-ءتۇسىندىرۋ كەزدەسۋلەر وتكىزىلەدى.

جاقىندا عانا قالا تۇرعىندارىنا رەسپۋبليكالىق اقپاراتتىق ءتۇسىندىرۋ توبى مۇشەلەرىمەن بىرلەسكەن كەزدەسۋلەر ۇيىمداستىرىلدى. جىل باسىنان بەرى 20 مىڭنان استام ادامعا اقپاراتتىق-ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. ءارتۇرلى اۋديتوريامەن جۇمىس جۇرگىزۋدىڭ وزىندىك ەرەكشەلىكتەرى مەن قيىندىقتارى بولادى. اپتا سايىن ءارتۇرلى تاقىرىپتارعا تىكەلەي ەفيرلەر جاسايمىز، ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزدى دارىپتەپ، جاستاردىڭ رۋحاني دامۋىنا ۇلەسىمىزدى قوسۋ ءبىزدىڭ باستى ماقساتىمىز. جۇمىس بارىسىن جەتىلدىرۋ ءۇشىن جىل باسىندا ۇزدىك دەگەن ماماندار قايتا ىرىكتەلىپ، اقپاراتتىق ءتۇسىندىرۋ توبىن جاڭارتتىق. بۇل دا قوعامنىڭ ءدىني ساۋاتتىلىعىن ارتتىرۋ ءۇشىن جاسالۋدا.

-جوعارىدا ءدىني زاڭنامالىق نورمالار تۋرالى ءسوز ەتتىڭىز. سول تۋرالى تولىعىراق ايتا كەتسەڭىز.

-قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا ءدىني قىزمەت جانە ءدىني بىرلەستىكەر تۋرالى زاڭناما بار. كەيبىر ادامدار اتالعان زاڭنامانى بۇزىپ جۇرگەندەرىن بىلمەۋلەرى دە مۇمكىن. جىل باسىنان بەرى OLX قوسىمشاسى ارقىلى 7 ادام ءدىني كىتاپ ساتقانى ءۇشىن، 100  اەك كولەمىندە ايىپپۇل تولەدى. ەلدەگى ەپيدەميولوگيالىق جاعدايعا بايلانىستى الەۋمەتتىك جەلى ارقىلى ءدىني ادەبيەتتەردى ساتاتىندار سانى اسقان. وسى تۇستا تۇرعىندارعا ايتارىم،  ءدىني كىتاپتاردى تاراتپاۋلارىڭىزعا جانە ساتپاۋلارىڭىزعا كەڭەس بەرەمىن. ينتەرنەتتى قانداي ءدىني كىتاپتار ساتىلادى، الەۋمەتتىك جەلىلەردە قانداي ءدىني اككاۋنتتار بار، سول اككاۋنتارعا كىم جازىلعان، سونىڭ بارىنە ءبىز تۇراقتى تۇردە مونيتورينگ جاساپ تۇرامىز. بۇل جۇمىستىڭ ءبىر جاعى عانا. قازىرگى تاڭدا الەۋمەتتىك جەلىلەر ارقىلى حالىقتى الداپ-اربايتىندار سانى كۇرت ارتىپ كەتتى. بۇعان پاندەميا دا ءوز سەبەبىن تيگىزۋدە. قازىر ينتەرنەتكە بايلانعان ومىردە اركىم ءوز بىلگەنىن جاساپ، الەۋمەمەتتىك جەلى باقىلاۋسىز قالسا، وندا ءبىزدىڭ قوعامدا حاوس بولادى. سوندىقتان دا، ادامدار ينتەرنەتتى دۇرىس پايدالانعاندارى ابزال. مىسالى، جىل باسىنان بەرى ءدىني 65-كە جۋىق اككاۋنتتى بۇعاتتادىق. سەبەبى، ولار قازاقستاندىقتاردى جيھاد جاساۋعا ۇگىتتەپ، ەكسترەميستىك ۇيىمدارعا پروپاگاندا جاساعان. 4 مىڭنان استام ادامعا ەسكەرتۋ جاسادىق. اعىمداعى جىلى دەسترۋكتيۆتى ءدىني توپتارعا تىركەلگەن 2204 ادامعا توپتان باس تارتۋ بويىنشا ەسكەرتۋ حاتى جولداندى. جۇرگىزىلگەن ءتۇسىندىرۋ جۇمىستار ناتيجەسىندە 326 استام ازامات راديكالدى ءدىني پاراقشالارىن ءوشىرىپ تاستادى. جىل باسىنان بەرى باسقارما ينتەرنەت-رەسۋرستار مەن الەۋمەتتىك جەلىلەرگە دەسترۋكتيۆتى يدەيالاردى ناسيحاتتايتىن ماتەريالدارعا مونيتورينگ جۇرگىزۋ بارىسىندا 12 مىڭعا جۋىق راديكالدى ماتەريالداردى انىقتاپ، ارى قاراي بۇعاتتاۋعا جىبەردى.

ەسكە سالا كەتەيىن، كۇماندى ءدىني قاۋىمداستىقتارعا جازىلۋ، دەسترۋكتيۆتى ماتەريالداردى تاراتۋ، باسقا پلاتفورمالارعا جىبەرۋ، رەپوستتار قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكسىنىڭ 453 جانە 490-باپتارىنىڭ بۇزىلۋىنا اكەلەتىنىن اتاپ وتكىم كەلەدى. 

-ءوزىڭىز ايتىپ وتكەن دەسترۋكتيۆتى ءدىني اعىمدارعا كوپ جاعدايدا قانداي ادامدار ءتۇسىپ كەتەدى؟

-جاستار اراسىندا جات اعىمعا ەرىپ كەتۋ قاۋپى جوعارى. ءداستۇرلى ەمەس ءدىني اعىمدارعا ءتۇسىپ كەتەتىندەردىڭ باسىم كوپشىلىگى 16-29 جاس ارالىعىندا. سول سەبەپتى دە، باسقارما جاستار ۇيىمدارىمەن تىعىز قارىم-قاتىناس جاساپ، جاستارمەن تۇراقتى تۇردە كەزدەسۋلەر ۇيىمداستىرىپ تۇرادى. ونداعى ماقساتىمىز - جاستار اراسىندا ءدىني ساۋاتتىلىقتى ارتتىرىپ، دۇرىس باعىت-باعدار بەرۋ.

جۇمىس بارىسىندا ءارتۇرلى جاعدايلاردى كورەسىڭ. مىسالى، جاقىندا مەكتەپ وقۋشىسى ينتەرنەت ارقىلى شەت ەل ازاماتىمەن تانىسىپ، شەكارا اسىپ كەتپەك بولعاندا ۇستالدى. ابىروي بولعاندا، 14 جاسار قىز اتا-اناسىنا قايتارىلدى. جاڭاعى جىگىت دەسترۋكتيۆتى اعىمدى ناسيحاتتاپ، ءبىزدىڭ ءبىر ەمەس، بىرنەشە وتانداسىمىزدى الداعان. تەك قانا جاستار ەمەس، ءومىر تاۋقىمەتىن كورگەن ورتا نەمەسە ەگدە جاستاعى ازاماتتارىمىز دا جات اعىمعا ەرىپ كەتەتىن جاعدايلاردى كەزدەستىرەسىڭ. وسىنداي جاعدايلاردىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا ءدىنتانۋشىلار HUB-ىن اشتىق. ول جەردە قمدب-دان يمامدار، زيالى قاۋىم وكىلدەرى، تەولوگتار مەن ءدىنتانۋشىلاردان قۇرالعان ۇزدىك ماماندار ەلوردانىڭ ءدىني ماسەلەلەرىن باقىلاۋدا ۇستاپ، ۇسىنىستار مەن پروبلەمالاردى تالقىلايدى. بۇل دا جۇمىستىڭ ساپاسىن ارتتىرۋعا ارنالعان باعىتتارىمىزدىڭ ءبىرى.

-الەمدى جايلاعان پاندەميا سالدارى جۇمىستارىڭىزعا كەرى اسەر ەتكەن جوق پا؟

-پروبلەما بولعان جەردە، ونىڭ شەشىمى دە بولادى. پاندەميا سالدارىنان جۇمىسىمىز تەجەلىپ، ساپاسىنا كەرى اسەر ەتتى دەپ ايتا المايمىن. الايدا، حالىقپەن ەتەنە ارالاسۋعا مۇمكىندىك بولماعاندىقتان، جوسپارلانعان ءىس-شارالار مەن ادامدار اراسىندا جۇرگىزەتىن ءتۇسىندىرۋ جۇمىستاردىڭ فورماتىن وزگەرۋىمىزگە تۋرا كەلدى. زاماننىڭ اعىمىنا ساي، بارلىق الەۋمەتتىك جەلى پلاتفورمالارىن پايدالانىپ، ءىس-شارالارىمىز بەن كەزدەسۋلەرىمىزدى ونلاين وتكىزدىك.

-الداعى جوسپارلارىڭىزبەن بولىسسەڭىز.

- قازىرگى ۋاقىتتا جوسپارلارىمىز وتە كوپ. جىل باستالعالى بەرى اقپاراتتىق-ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى، ءتۇرلى سەمينارلار، ءدىني كونفەسسيالاردىڭ باسىن قوسقان ءىس-شارالار وتكىزىلۋدە. وزدەرىڭىزگە بەلگىلى باسقارماعا قارايتىن دىندەردى زەرتتەۋ ورتالىعىمىز بار، ەندىگى جوسپاردا تاعى ەكىنشى ورتالىق اشۋ. جالپى قورتىندىلاي كەلە، نۇر-سۇلتان قالاسى بويىنشا ءدىني احۋال تۇراقتى، الايدا، قارقىندى تۇردە جۇمىس جاساپ، جۇمىس ساپاسىن ودان ءارى جاقسارتۋىمىز كەرەك.

ءسوز سوڭىندا ايتا كەتسەم، قانداي دا ءبىر ءدىني  اقپارات العىلارىڭىز كەلسە، سۇراقتارىڭىز بەن ۇسىنىستارىڭىز بولسا، iKomek – 109 ءنومىرى ارقىلى حابارلاسا الاسىزدار.

 

 

 

 



 

 

سوڭعى جاڭالىقتار

شىعىس «قىزىل» ايماقتا

ايماقتار • كەشە

تسيفرلى تەڭگە جوباسى تالقىلاندى

ەكونوميكا • 23 شىلدە، 2021

اقپاراتتىق حابارلاما

ەگەمەن قازاقستان • 23 شىلدە، 2021

ۇقساس جاڭالىقتار