وسى رەتتە وت اۋىزدى, وراق ءتىلدى جۋرناليست بولعان مالىك مۇقانوۆ مارقۇم سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى بولىپ تاعايىندالعاننان كەيىن العاشقى ءباسپاسوز ءماسليحاتىن وتكىزگەن قاجىمۇرات ناعمانوۆقا: «بۇرىنعى اكىم سىرتتان ءبىر ۆاگون كادر الىپ كەلىپ ەدى. ءسىز نەشە ۆاگون كادر اكەلەسىز؟» دەپ سۇراق قويعانى ەسىمىزدە. ء«بىر ۆاگون جىگىتكە تۇراتىن ءبىر-اق ازاماتتى اكەلەمىن», دەپ جاۋاپ بەرگەن ەدى قاجىمۇرات ىبىراي ۇلى. اقىرى سوزىندە تۇرىپ, الەۋمەتتىك سالاعا باسشىلىق جاسايتىن ورىنباسارى ەتىپ پاۆلودار وبلىسىندا كەڭشار ديرەكتورى بولىپ ىستەپ جۇرگەن كەزىندە اۋىلداعى مادەني مەكەمەلەردىڭ جۇمىسىن جانداندىرعانى ءۇشىن «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن مادەنيەت قىزمەتكەرى» قۇرمەتتى اتاعىن العان قۋات ەسىمحانوۆتى تاعايىنداعان بولاتىن. ول كوممۋنيستىك يدەولوگيانىڭ زاردابىن كوپ تارتقان وڭىردە ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى قالپىنا كەلتىرۋگە ەلەۋلى ەڭبەك ءسىڭىرىپ, جەرگىلىكتى جۇرتتىڭ ءىلتيپاتىنا بولەندى. كەيىن وعان «سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى» اتاعى بەرىلگەندىگى – سونىڭ ايعاعى. قۋات ەسىمحان ۇلى سىندى ۇلتجاندى ازاماتتار قاي وڭىرگە روتاتسيالانىپ بارسا دا, ەل مۇددەسى جولىندا ايانباي ەڭبەكتەنەتىندىگى داۋسىز.
كوماندالىق اۋىسۋدىڭ «كوكەسى» كەشەگى كەڭەس زامانىندا بولعان. مىسالى, كوكشەتاۋ وبلىستىق پارتيا كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى بولعان بەلگىلى ازامات تورعاي وبلىسىن باسقارۋعا جىبەرىلگەنىندە سوڭىنا ناعىز ءبىر ۆاگون – 58 كادر ىلەستىرىپ اپارعانىن تورعايلىقتار سانامالاپ ايتىپ بەرگەنى جادىمىزدا. ءبىر عاجابى, سول مانساپ قۋىپ, قوپارىلا كوشىپ بارعان كوكشەتاۋلىق ازاماتتاردىڭ كوپشىلىگى تورعاي وڭىرىندە ابىرويمەن قىزمەت اتقارىپ, قاسيەتتى توپىراقتىڭ تۋعان بالالارىنداي بولىپ, جەرگىلىكتى تۇرعىندارمەن ءسىڭىسىپ, سىيلاسىپ كەتكەن. «تورعاي» دەسە, ءالى كۇنگە ىشكەن استارىن جەرگە قويادى.
كەڭەس زامانىندا ەلىمىزدىڭ سولتۇستىك وڭىرلەرىنەن شىققان قايراتكەر ازاماتتاردىڭ ءبىرسىپىراسى وڭتۇستىك وڭىرلەردى باسقاردى. ايتالىق, كوكشەتاۋلىق ەركىن اۋەلبەكوۆ ءۇش جىلداي قىزىلوردا وبلىستىق پارتيا كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى بولىپ, سىر بويى جۇرتشىلىعىنىڭ ىقىلاسىنا بولەنگەن. سولتۇستىكقازاقستاندىق حاسان بەكتۇرعانوۆ قىزىلوردا جانە جامبىل وبلىستارىن ۇزاق جىلدار باسقارىپ, تالاي يگى ىسكە ۇيىتقى بولعان. اقمولالىق رىسبەك مىرزاشەۆ شىمكەنت وبلىستىق پارتيا كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى قىزمەتىن ويداعىداي اتقارىپ, سوتسياليستىك ەڭبەك ەرى اتانعان.
وسى جايلاردى ويعا الىپ وتىرعان سەبەبىمىز – مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ بىلتىر ساياسي مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردى روتاتسيالاۋ تۋرالى جارلىق قابىلداعان بولاتىن. بيىلدان باستاپ ساياسي مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر ءاربىر ءتورت جىل سايىن روتاتسيالاۋعا جاتادى.
وسى ورايدا وڭىرلەردىڭ اكىمدەرىن روتاتسيالاۋ كەزىندە كەڭەس زامانىنداعى ەسكى ءادىستى ەسكەرگەن ءجون سياقتى. تەك بۇرىنعىداي سولتۇستىك وڭىرلەردەن شىققان قايراتكەر ازاماتتاردى وڭتۇستىك وڭىرلەرگە اۋىستىرۋمەن شەكتەلمەي, كۇنگەي ولكەنىڭ ۇلتجاندى باسشى كادرلارى سولتۇستىك وبلىستارعا اكىم بولىپ تاعايىندالسا, قۇبا-قۇپ. ويتكەنى بىرنەشە جىلدان بەرى «ەڭبەك» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا جۇمىس كۇشى ارتىق وڭتۇستىك وڭىرلەردىڭ ازاماتتارىن جۇمىس كۇشى تاپشى, دەموگرافيالىق جاعدايى ءماز ەمەس سولتۇستىك وڭىرلەرگە ەرىكتى قونىس اۋدارۋ ءىسى جۇرگىزىلىپ جاتىر. بۇل ۇلتتىق قاۋىپسىزدىكپەن ۇشتاسىپ جاتقان ماڭىزدى ماسەلەگە مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ايرىقشا نازار اۋدارىپ, «تاۋەلسىزدىك بارىنەن قىمبات» باعدارلامالىق ماقالاسىندا: «جەرگىلىكتى بيلىك مۇنداي جۇمىستاردى جوعارىعا كوپىرگەن اقپار بەرۋ ءۇشىن ەمەس, مەملەكەتتىك مۇددە جانە اعايىنعا شىنايى جاناشىرلىق تۇرعىسىنان جاساۋعا ءتيىس», دەگەن بولاتىن. ال جۋىردا پرەزيدەنت تاپسىرماسىمەن قونىس اۋدارۋشىلاردى قابىلداۋدا ورەسكەل كەمشىلىكتەرگە جول بەرگەندىگى اشكەرەلەنگەن سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنداعى ايىرتاۋ جانە ەسىل اۋداندارىنىڭ اكىمدەرى قىزمەتتەرىنەن بوساتىلدى.
مىنە, وسى سولتۇستىك وڭىرلەرگە وڭتۇستىكتىڭ ازاماتتارىن قونىس اۋدارۋ جانە شەتەلدەردەن اتاجۇرتقا ورالاتىن قانداستاردى ورنالاستىرۋ ماسەلەلەرىن ءوز دەڭگەيىندە جۇرگىزۋ ءۇشىن دە اكىمدەردى روتاتسيالاۋدىڭ وڭ ىقپالى تيەر مە ەدى دەپ ويلايمىز
