ەكولوگيا • 14 ماۋسىم، 2021

كومىرتەگى ءىزى: پلانەتا رەسۋرسىن سارقىپ الماۋ تۋرالى پايىم

59 رەت كورسەتىلدى

الماتى قالاسىندا كومىرتەگى ءىزىن ازايتۋ جونىندەگى ارىپتەستىك جوبا باستاۋ الىپ، مامىلەگە كەل­گەن تاراپتار بۇل ءىستى اعاش وتىر­عىزۋدان باستادى. وسىلايشا Eurasian Environmental Fund (EEF) كوممەرتسيالىق ەمەس ۇيى­مى، Mastercard، ەۋرازيالىق بانك جانە قالانىڭ جاسىل ەكونو­ميكا باسقارماسى تۇراقتى دامۋ قاعيداتتارىنا سايكەس كومىر­تەگى ءىزىن ازايتۋ ماقساتىندا ەكو­لوگيالىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋ جونىندەگى ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋمعا قول قوي­دى.

العاشقى قادام رەتىندە ماۋ­سىمنىڭ باسىندا ەسەنتاي وزەنىنىڭ رەكرەاتسيالىق ايماعىندا اللەيا وتىرعىزىلدى. بىراق كارانتين شارالارى ەسكەرىلە وتىرىپ، جۇمىستى مامانداندىرىلعان كومپانيا جۇرگىزدى. ەۋرازيالىق بانك جاقسى جەرسىنۋى ءۇشىن 75 اعاشتى ءوز توپىراعىمەن وتىر­عىزۋدى قارجىلاندىرىپ ءارى بۇدان بىلاي ەكى جىل بويى اللەيا­نى كۇتىپ-باپتاۋ شىعىندارىن ءوز موينىنا الدى.

«بىلتىر قالا بويىنشا رە­كورد­قا قول جەتكىزىپ، 282 مىڭ اعاش وتىرعىزدىق. بۇرىن قالادا جىلىنا 30-40 مىڭداي اعاش وتىرعىزىلاتىن. كوگالداندىرۋ جۇمىستارى نەگىزىنەن الاتاۋ جانە ناۋرىزباي اۋداندارىنىڭ بىرىكتىرىلگەن اۋماقتارىندا جۇر­گىزىلدى. كوكتەمدە 64 مىڭ اعاش كوشەتى بوي تۇزەدى. جالپى جىل سوڭىنا دەيىن 300 مىڭ شىبىق وتىرعىزۋ جوسپارلانىپ وتىر. سوندىقتان قالا اكىمىنىڭ 1 ملن اعاش وتىرعىزۋ جونىندەگى باس­تاماسىن قولداۋدا بيزنەس پەن قوعامنىڭ كەز كەلگەن كومەگىن قۋانا قابىلدايمىز»، دەدى جاسىل ەكونوميكا باسقارماسىنىڭ باسشىسى ناتاليا ليۆينسكايا.

ء«بىز قالا مەن ونىڭ توڭىرەگىن­دەگى ەكولوگيالىق احۋالدى جاق­سارتۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك ور­گان­­­دارمەن، بيزنەسپەن، قو­عام­­دىق ۇيىمدارمەن جانە ەكو­كوشباسشىلارمەن بىرلەسكەن ءتۇر­لى تابيعات قورعاۋ شارالارىن ىسكە اسىرعالى وتىرمىز. ماق­ساتىمىز – جاھاندىق ەكولوگيالىق سىن-قاتەرلەرگە نا­زار اۋدارۋ جانە ونى شەشۋ ءۇشىن ناقتى قا­دامداردى جۇ­زەگە اسىرۋ. وسى ماقساتتا 2021 جىلدىڭ 13 مامىرىندا «اس­تانا» حالىقارالىق قارجى ور­تا­­لىعىنىڭ وكىلەت­تىگىمەن احقو جاسىل قارجى ور­تا­لى­­عىنىڭ قولداۋىمەن Eura­sian Environmental Fund كوم­مەرتسيالىق ەمەس ۇيىمى تىركەلدى»، دەدى Eurasian Environmental Fund كەۇ باس ديرەكتورى روزا نۇرتازينا.

«ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ 2060 جىلعا قاراي قازاقستاندى كومىرتەگى تاۋەل­دىلىگىنەن ارىلتۋ مىندەتىن قويدى. ونى ىسكە اسىرۋدىڭ ءبىر ءتاسىلى – قالالاردى كوگالداندىرۋدى قارقىنداتۋ جانە جاسىل تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ. احقو قا­زاقستاننىڭ ەكولوگيالىق باعدار­لا­ماسىنا بەلسەنە قاتىسادى جانە بيزنەس پەن قوعامداستىقتى ىنتالاندىرۋ ءۇشىن قاجەتتى ين­فراقۇرىلىمدى قۇرادى»، دەدى احقو جاسىل قارجى ورتا­لى­عىنىڭ باس ديرەكتورى ايدار قازىباەۆ.

وسىناۋ كوكەيكەستى شارۋادا ەۋرازيالىق بانك جاسىل قار­جى تەحنولوگيالارىن پايدالانا وتىرىپ، ءوزىنىڭ دامۋىنىڭ جا­ڭا كەزەڭىن باستايدى جانە ەكو­لو­گيالىق مازمۇنداعى ارنايى بانك ءونىمىن ازىرلەيدى. ونىڭ ۇس­تىنە بانك كەز كەلگەن قازاق­ستان­دىق بانكتىڭ تولەم كارتاسىنا ءبىر جاناسۋ ارقىلى اعاش وتىرعىزۋعا قاراجات اۋدارۋعا مۇمكىندىك بە­رەتىن قازاقستانداعى العاشقى NFC-پوستەرلەردى ورناتادى.

«بۇگىندە بانكتەردىڭ قىزمەتى تەك قارجىلىق كورسەتكىشتەرمەن جانە ساۋاتتى باسقارۋمەن عانا باعالانبايدى. بانك قوعامنىڭ الەۋمەتتىك جانە ەكولوگيالىق دامۋىنا اتسالىسۋى ءتيىس. ءبىزدىڭ بانكتىڭ كۇش-جىگەرى جاسىل ەكونوميكا جوبالارىن قولداۋعا جانە ەكولوگيالىق دوستىق بانك سەرۆيسىن قۇرۋعا باعىتتالادى. بۇل قاشىقتان قىزمەت كورسەتۋ ارنالارى مەن ونلاين-تولەمدەردى دامىتا وتىرىپ، پلاستيك پەن قاعاز پايدالانۋدى بىرتىندەپ ازايتىپ، قايتا جاڭعىرتىلمايتىن رەسۋرستاردى وڭتايلى جۇم­سايتىنىمىزدى بىلدىرەدى. ءبىز كليەنتتەرىمىزبەن بىرگە ارنايى بانك ونىمدەرى ارقىلى اعاش وتىرعىزۋدى جالعاستىراتىن بولامىز»، دەدى ەۋرازيالىق بانكتىڭ باسقارما توراعاسى ۆالەنتين موروزوۆ.

«بۇگىنگى تاڭدا كليماتتىڭ وزگەرۋى ارقايسىمىزعا ءوزىنىڭ تەرىس اسەرىن تيگىزۋدە. اسىرەسە، حا­لىق­تىڭ الەۋمەتتىك-ەكونومي­كالىق وسال توپتارىنا وڭاي سوقپايدى. ءبىز بۇل جاعدايدا بيزنەس ەكو­لوگيالىق جاۋاپكەرشىلىكتى ءوز موينىنا الۋى ءتيىس دەپ سانايمىز. ويتكەنى، پلانەتا رە­سۋرستارىن سارقي وتىرىپ، ەكو­نوميكالىق ورلەۋگە قول جەتكىزۋ مۇمكىن ەمەس. بۇل جوبا جاقسى وزگەرىستەرگە الىپ كەلەتىنىنە سەنىمدىمىن. قور­شاعان ورتانى قورعاۋ – ءبىزدىڭ ورتاق ءىسىمىز»، دەدى Mastercard كوم­پانياسىنىڭ ورتالىق ازياداعى باس ديرەكتورى رافال ترەپكا.

ورايى كەلىپ تۇرعاندا، Mas­tercard شىعارىندىلاردى قىس­قارتۋ جونىندەگى ماقساتتارىن ءوز باستاماسىمەن SBTI (Science Based Targets Initiative) ماقۇل­داعان العاشقى تولەم كومپانياسى ەكەندىگىن ايتۋ كەرەك. جاقىندا كومپانيا 2025 جىلعا قاراي پارنيك گازدارىنىڭ ەنەرگەتيكالىق تىكەلەي جانە جاناما شىعارىن­دىلارىن 38%-عا، ال باسقا جا­ناما شىعارىندىلاردى 2016 جىلمەن سالىستىرعاندا 20%-عا قىسقارتۋعا نيەتتى ەكە­نىن ما­لىمدەدى. Mastercard جاڭعىر­تىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرى مەن ەنەر­گيا تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ باعدار­لامالارىنا باسىمدىق بەرەدى: كۇن پانەلدەرىنە Mas­tercard data-ورتالىقتارى تۇتى­ناتىن ەنەرگيانىڭ 50% ۇلەسى تيەسىلى. كومپانيا جەتكىزىلىم تىزبەگىنە بايلانىستى شىعا­رىندىلار 2020 جىلدىڭ سو­ڭىندا ونىڭ كومىرتەگى ءىزىنىڭ 70%-دان استامىن قۇراعانىن اتاپ ءوتتى. وسىعان بايلانىس­تى Mastercard جەتكىزۋشىلەرگە پار­نيك گاز شىعارىندىلارىن ازايتۋ ماقساتتارىن انىقتاۋعا جانە وعان قول جەتكىزۋگە قولداۋ كورسەتۋدى جوسپارلاپ وتىر. ارىپ­تەستىكتىڭ ناتيجەسىندە Mas­tercard كليەنتتەرى وزدەرى قالدىر­عان كومىرتەگى ءىزىن ەسەپتەپ، تۇتىنۋشىلىق مىنەز-قۇلقىنىڭ اسەرىن باعالاي الادى. سونىمەن قاتار Mastercard قايتا وڭدەلگەن شيكىزاتتان پلاستيك كارتالار شىعارۋ جونىندەگى ارىپتەستىككە دە مۇرىندىق بولدى.

 

الماتى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

ەرتەڭ ۇكىمەت وتىرىسى وتەدى

ۇكىمەت • بۇگىن، 15:00

شاپپا شوت پەن «قۇيرىقتى» پىشاق

ايماقتار • بۇگىن، 08:32

جاڭاوزەندەگى جىلىجاي

ايماقتار • بۇگىن، 08:30

توي تويلاۋ توقتاماي تۇر

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 08:24

ۇقساس جاڭالىقتار