وسى كۇندەرى وڭىرلىك كوميسسيا قىزۋ جۇمىس جۇرگىزىپ جاتقانى بايانداماشىلاردىڭ اتقارىپ جاتقان جۇمىستارى تۋرالى ايتقاندارىنان ايقىن كورىندى. حالىقتىڭ قارسىلىعىنا قاراماي قاندى قىرعىنمەن وكىمەت بيلىگىن ورناتقان بالشەبەكتەردىڭ جاساعان ىستەرى مىڭداعان جازىقسىز جانداردى عانا ەمەس رۋحاني قۇندىلىقتاردى دا تاس-تالقان ەتكەنى بۇلتارتپاس فاكتىلەرمەن جاريا ەتىلدى. سول جىلدارى جازىقسىز اتىلعان, جاپا شەگىپ, دەنساۋلىقتارىنان ايرىلعان, ۇزاق جىلدار تۇرمە ازابىن شەككەن ادامداردىڭ ءبارىن اقتاۋ – كوممۋنيستىك قىرعىننىڭ وسپادارسىز قىلمىستى قىلىقتارىن اشىپ, وندايدىڭ ەندى قايتالانباۋىن بۇگىنگى ۇرپاققا پاش ەتۋ ەكەنى بەلگىلى.
سولتۇستىك قازاقستان ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پوفەسسورى زارقىن تايشىباي ءوزىنىڭ سوزىندە قۋعىن-سۇرگىندە حالقىمىزدىڭ اتاقتى اقىنى ماعجان جۇماباەۆ قانا ەمەس, ونىڭ اكە-شەشەسى دە, اعا-ىنىلەرى دە قىساستىق كورگەنىن ايتىپ, وسىلاردىڭ بارىنە ارناپ ەسكەرتكىش-بەلگى قويۋدى ۇسىندى. ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ دوتسەنتى, مەملەكەتتىك كوميسسيا جوبالىق كەڭسەسىنىڭ قىزمەتكەرى اجار راحىمبەكوۆا اقتاۋ جۇمىستارىنىڭ مەتودولوگيالىق ءادىس-تاسىلدەرى تۋرالى ايتىپ بەردى. سولتۇستىك قازاقستان مەملەكەتتىك ءارحيۆىنىڭ ديرەكتورى ساۋلە مالىكوۆا وڭىرىمىزدە ساياسي-قۋعىن سۇرگىنگە ۇشىراعان بارلىق جانداردىڭ ەلەكتروندىق بازاسى جاسالعانىن ءمالىم ەتتى. ونىڭ ىشىندە بۇگىنگە دەيىن اقتالماعان 2388 ادامنىڭ ەسىمى بار ەكەندىگى جەتكىزىلدى.
سونىمەن بىرگە ول وبلىس اۋماعىنىڭ تيميريازەۆ اۋدانىنىڭ جارقىن دەگەن اۋىلىنىڭ جانىندا اشىق اسپان استىندا «بايقالا» دەگەن كونتسلاگەردىڭ ۇيىمداستىرىلعانىن ايتتى. وسىندا جاس بالا-شاعاسىمەن قامالعان تالاي بايلاردىڭ وتباسىلارى 3-4 اي بويى ۇستالىپتى. كۇز تۇگىلى جازدىڭ كۇنىندە دالاعا جاتۋ قيىندىق تۋدىراتىن ءسىبىردىڭ شەتىندەگى ىزعارلى اۋا رايىندا جىلى كيىم-كەشەكتەرى تاركىلەنىپ, دالادا جاتقان جانداردىڭ جۇزدەگەن جاس بالالارى دا سۋىقتان كەلەتىن ءتۇرلى سىرقاتتاردان ءشايىت بولعان ەكەن.
«تالاي جازىقسىز ءسابيدىڭ اجالىنا سەبەپ بولعان بۇل جەردى ءبىز بولاشاقتا سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ كيەلى جەرلەرى تىزىمىنە ەنگىزىپ, ەسكەرتكىش-تاقتا ورناتۋعا نيەت ەتىپ وتىرمىز», دەدى ساۋلە زەينوللاقىزى.
سونىمەن قاتار ونىڭ بايانداماسىندا توڭكەرىسكە دەيىن قىزىلجاردا بولعان توعىز مەشىت پەن التى شىركەۋدىڭ تولىق تالقاندالعانى جانە ءدىني قىزمەتكەرلەردىڭ تەگىس قۋدالانعانى تۋرالى ايتىلدى. وسى تاقىرىپتى ءوزىنىڭ بايانداماسىندا وڭىرلىك كوميسسيانىڭ مۇشەسى, تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى زاۋرە كارتوۆا دا جالعاستىردى.
تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, ۋنيۆەرسيتەتتىڭ پرورەكتورى اقمارال ىبىراەۆانىڭ بايانداماسى 1939-1945 جىلدارى فاشيستىك گەرمانيا, فينليانديا جانە باسقا دا ەۋروپا ەلدەرىندە تۇتقىندا بولعان قازاقستاندىق اسكەري تۇتقىنداردى اقتاۋ تاقىرىبىنا ارنالىپ, وسى باعىتتا جاسالىپ جاتقان جۇمىستار تۋرالى ايتتى.
وڭىرلىك كوميسسيانىڭ تاعى ءبىر مۇشەسى ليۋدميلا گريۆەننايا 1917 جىلدان 1930 جىلدىڭ ورتاسىنا دەيىنگى شارۋالار قارسىلىعى قوزعالىسىنا قاتىسۋشىلار تاقىرىبىنا توقتالدى. ال تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى نۇربولات ءابۋوۆ «دەپورتاتسيالانعان حالىقتار مەن ارنايى جەر اۋدارىلعاندار» دەگەن تاقىرىپتا بايانداما جاسادى.
دوڭگەلەك ۇستەلدى قورىتىندىلاعان سوزىندە وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى عاني نىعىمەتوۆ بارلىق ۇسىنىستار مەن پىكىرلەر سارالانىپ, ارناۋلى جيناق بولىپ شىعاتىنىن جەتكىزدى.
قىزىلجار
