وتكەنگە وي جۇگىرتسەك, وسىدان 30 جىل بۇرىن ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العان كەزدە دە قازاق راديوسى بۇرىنعىشا ءوز اتاۋىمەن, بىردەن-ءبىر مەملەكەتتىك حابار تاراتۋشى ارنا بولىپ قالدى. سودان بەرگى جىلداردا دا ول ءوز جۇمىسىن تۇشىمدى دا مازمۇندى باعدارلامالارىمەن جالعاستىرىپ كەلەدى. «قازاق راديولارى» جشس باس ديرەكتورى ەرنۇر بۋراحان مىرزانىڭ باسشىلىعىنداعى راديو سوڭعى كەزدەرى حالىققا تاعى ءبىر جارقىن دا جاقسى قىرىنان تانىلا باستادى.
راديونىڭ تاڭعى شىمىلدىعىن اقپاراتتى-تانىمدىق «قايىرلى تاڭ, قازاق ەلى» باعدارلاماسى ەرتەڭگىلىك ساعات 7.00-دەن باستاپ, «ۇيقىاشار», «ۇشەۋدىڭ سالەمى» ايدارلارىمەن قىسقا دا نۇسقا كوڭىلاشار حابارلارىمەن تىڭداۋشىلارمەن تىكەلەي بايلانىستا بولىپ, ەفيردى سان قىرلى جاعىنان تانىتادى. ال ءار ساعات سايىن قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە ەلدىڭ تىنىس-تىرشىلىگىنەن تىكەلەي رەپورتاجدار مەن جاڭالىقتار دايىندايتىن راديوجۋرناليستەردىڭ اقپاراتتارى تىڭداۋشى قاۋىم ءۇشىن دە وتە ماڭىزدى. بۇگىنگى تاڭدا راديو جەدەل دە شىنايى اقپارات تاراتىپ, ونىڭ قوعامدىق-الەۋمەتتىك, رۋحاني-ادەبي مۋزىكالىق تاقىرىپتارى دا جان-جاقتى تولىعا ءتۇستى. سالاماتتى ءومىر سالتىن ورنىقتىرىپ, جاستاردى پاتريوتتىق رۋحتا تاربيەلەۋدە «قازاقستان ساربازى», «قانداستار», «جان الەمى», «راديومەديتسينا», ء«بىرىنشى بايلىق», «بارمىسىڭ, باۋىرىم؟» باعدارلامالارى دا جۇيەلى تۇردە اۋە تولقىنىنا شىعادى. سونداي-اق «پارلامەنت ساعاتى», «راديو شەجىرە», «باستى تاقىرىپ», «حالىق ءۇنى», «داريعا داۋرەن», «تەرريتوريا پراۆا», «تەما دنيا», «كوركەمسوز شەبەرى», «اگرارلى قازاقستان», ء«بىلىم ايناسى», «تۇركى الەمى», «كوكجيەك», «جىرلايدى جۇرەك» باعدارلامالارى دا سان الۋان تاقىرىپتارىمەن كۇن وتكەن سايىن ءوز تىڭدارماندارىنىڭ قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرىپ وتىر. «تاۋەلسىزدىك تاريحى» مەن كۇن سايىن اۋە تولقىنىنان وتەتىن «ماڭگىلىك ەل مۇراتى» باعدارلامالارى – ەگەمەن ەلىمىزدىڭ قالىپتاسۋىنا ۇلەس قوسقان, ونىڭ تاۋەلسىزدىگى ءۇشىن ءوز كۇش-جىگەرىن اياماعان ازاماتتاردىڭ بەينەلەرىن بۇگىنگى ۇرپاققا تانىستىراتىن سالماقتى دا قوماقتى باعدارلامالاردىڭ كوشباسشىسىنا اينالدى.
قازاق راديوسىنىڭ «دوستىق» رەداكتسياسىنان شىعاتىن ورىس, تاتار, نەمىس, وزبەك, ۇيعىر, ۋكراين جانە تۇرىك تىلدەرىندەگى حابارلار دا ەلىمىزدە تۇراتىن ۇلت پەن ۇلىستاردى ءبىر-بىرىنە جاقىنداستىرىپ, مەملەكەتتىڭ بىرتۇتاستىعىن ساقتاۋ جولىندا ماڭىزدى دا زور ءرول اتقارادى. كۇن سايىن راديوتىڭداۋشىلاردىڭ حاتتارى بويىنشا ۇلكەن سۇرانىسپەن جۇرەتىن «اق تىلەك» مۋزىكالى-سازدى باعدارلاماسى دا – تىڭدارماندار اسىعا كۇتەتىن, ولاردىڭ شەكسىز العىسىنا بولەنگەن باعدارلامالاردىڭ ءبىرى.
راديودا ۇرپاقتار ساباقتاستىعى دا ۇزىلگەن ەمەس. كەيىنگى جاستارعا ەڭبەك جولى مەن ءىس-تاجىريبەسى ۇلگى-ونەگە بولارلىق ارداگەر-جۋرناليستەر ءابدىرالى بولەباي, تەمىرحان مومبەك ۇلى, كەنجەبەك ابدىماۋلەنوۆ, التىن يمانباەۆا, كۇلاش كايلانقىزى, امانجان سەرىكوۆ, قوشان مۇستافا ۇلى, عاليا بالتاباەۆا سىندى اعا-اپالارىمىزدىڭ ءالى دە جاستارعا ۇيرەتەرى كوپ. مىسالى, ءا.بولەباي اعامىزدىڭ ومىردەن وتكەن راديوجۋرناليستەر تۋرالى جاسايتىن «عيزات عۇمىر» حابارى مەن ق.مۇستافا ۇلىنىڭ ۇلتتىق جاۋھارلاردى ناسيحاتتايتىن ء«ىنجۋ-مارجان» حابارلارى راديونىڭ «التىن قورىنان» ويىپ تۇرىپ ورىن الاتىن سۇبەلى دە سۇيەكتى حابارلار.
قايىرىمدىلىق – مۇقتاج جانداردىڭ قاجەتىن وتەۋدەگى ىزگىلىكتىڭ ناقتى كورىنىسى. قايىرىمدىلىق جولىندا تىڭدارماننىڭ جۇرەگىنە جول تاپقان «مىڭ العىس» باعدارلاماسىنىڭ قازاق راديوسىنىڭ اۋە تولقىنىنا شىققانىنا ءتورت جىلدان استام ۋاقىت بولدى. وسى ۋاقىت ارالىعىندا باعدارلاما ارقىلى مۇقتاج جاندارعا 127 ميلليون تەڭگە كولەمىندە كومەك كورسەتىلدى.
قازاق راديوسىنىڭ مەرەيتويىنا وراي تۇركىستان قالاسىنداعى ق.ا.ياساۋي اتىنداعى قازاق-تۇرىك حالىقارالىق ۋنيۆەرسيتەتىندە «قازاق راديوسى» ءدəرىسحاناسى اشىلىپ, شارا بارىسىندا ق.ا.ياساۋي اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەت پەن «قازاق راديولارى» جشس اراسىندا ارنايى مەموراندۋم جاسالدى. 100 جىلدىق تاريحى بار قازاق راديوسىنا كوشە اتاۋىن بەرۋ ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىگىندەگى شىمكەنت پەن قىزىلوردا قالالارىندا ءساندى دە ۇلكەن سالتاناتپەن باستالىپ, ەلوردا تورىندە ءوز جالعاسىن تاپتى. بۇل جونىندە «قازاق راديولارى» جشس باس رەداكتورى – قازاق راديوسىنىڭ ديرەكتورى دۋلات ابيبۋللاەۆ: «وسىدان ەكى جىل بۇرىن قاسيەتتى شاڭىراق – قازاق راديوسىن باسقارۋ تىزگىنى سەنىپ تاپسىرىلعاندا, ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەلگەندەي سەزىمدە بولدىم. سەبەبى مەنىڭ راديوداعى باس رەداكتورلىق ميسسيام 100 جىلدا ءبىر كەلەتىن قازاق راديوسىنىڭ عاسىرلىق مەرەيتويىنا جانە ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ وتىز جىلدىق تويىنا تۇسپا-تۇس كەلگەن ەدى. سوندىقتان العاشقى قادامدى ونشاقتى جىلدان بەرى راديوعا ات ءىزىن سالماي كەتكەن اكىمدەر مەن مينيسترلەردى تىكەلەي ەفيردەگى باعدارلامالارعا شاقىرۋمەن باستادىق. ايماق اكىمدەرى مەن ورتالىق ورگان باسشىلارى كەزەك-كەزەك تىكەلەي ەفيرگە سۇحباتقا شىعىپ, تىڭداۋشىلارمەن وي ءبولىستى.
سودان تاريحى ءبىر ارناعا توعىسقان قالالاردا, ونىڭ ىشىندە ەلوردادا قازاق راديوسىنا كوشە اتىن بەرۋ ءىسىن قولعا الۋدى ويلادىم. ويعا العان ىسكە بىلەك تۇرە كىرىسىپ, ونوماستيكالىق جۇمىستىڭ قىر-سىرى زەرتتەلدى. الدىمەن اكىمدىكتەرگە زيالى قاۋىم, ارداگەرلەر مەن ۇجىم اتىنان جۇيەلەپ جازىلعان ۇسىنىس ازىرلەندى. ونى تىركەپ, حالىقتى گازەت-جۋرنال ارقىلى حاباردار ەتىپ, كوپشىلىك تىڭداۋ وتكەرۋ قاجەت.
كوپشىلىكتىڭ قولداۋىنان كەيىن عانا, قالالىق ءماسليحات قاراپ, ماقۇلداپ, رەسپۋبليكالىق ونوماستيكالىق كوميسسياعا جولدادى. كىل مىقتىلاردان, ەلجاندى ازاماتتاردان قۇرالعان رەسپۋبليكاداعى كوميسسيا ۇسىنىستى قولدادى. ورتالىق ونوماستيكالىق كوميسسيا قاراۋىنان قولداۋ العان ۇسىنىس اكىمدىك ارقىلى قايتا ماسليحاتقا جولدانىپ, اكىم مەن ءماسليحاتتىڭ ورتاق شەشىمى شىقتى. بيلىكتىڭ قوس تارماعىنىڭ بىرىككەن شەشىمى ادىلەت ورگاندارىنا تىركەۋگە جولداندى. بىرىككەن ورتاق شەشىمدە ەلورداداعى كوشەلەردىڭ بىرىنە قازاق راديوسىنىڭ ديكتورى انۋاربەك بايجانباەۆتىڭ ەسىمىن بەرۋ دە ناقتىلاندى. سونداي-اق جىل سوڭىنا دەيىن الماتى قالاسىنان دا قازاق راديوسى اتىنداعى كوشە اشىلماق. ەلوردانىڭ قاق ورتاسىنان كوشە بەرۋ ۇلتتىڭ ءۇنجارياسىنىڭ 100 جىلدىعىنا جاسالعان ۇلكەن سىي بولدى. يگى باستامانى قولداعان نۇر-سۇلتان, شىمكەنت قالالارىنىڭ, قىزىلوردا وبلىسىنىڭ اكىمدىگىنە, ءماسليحاتتار دەپۋتاتتارىنا, نۇرقيسا داۋەشوۆ باستاعان رەسپۋبليكالىق ونوماستيكالىق كوميسسياعا جانە «قازاقستان» رترك باسقارما توراعاسى ءلاززات تانىسباي حانىمعا, زيالى قاۋىم وكىلدەرى مەن ارداگەرلەرگە ايتار العىسىم شەكسىز», دەيدى.
تاعى ءبىر اتاپ ايتۋعا تۇرارلىق جايت, راديونىڭ 100 جىلدىق تويىنا تارتۋ رەتىندە 630 مىڭنان استام تۇرعىنى بار تۇركىستان, جامبىل جانە شىعىس قازاقستان وبلىستارىنىڭ شەكارا ماڭىنداعى 400 ەلدى مەكەنگە قازاق راديوسىنىڭ جەلىلەرىن تارتۋ جۇمىستارى قولعا الىندى. اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ مينيسترلىگىنىڭ شەكارا ماڭىنداعى اۋدانداردا قازاقستاننىڭ اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن راديوستانسالار جەلىسىن كەڭەيتۋ تۋرالى شەشىمى نەگىزىندە راديوحابار تاراتۋدىڭ مەملەكەتتىك جەلىسىن دامىتۋ جونىندەگى جول كارتاسى ازىرلەندى. قازىر قازاق راديوسى رەسپۋبليكانىڭ 89% اۋماعىندا حابار تاراتادى جانە الداعى ۋاقىتتا دا ەلىمىزدىڭ بارلىق شەكارالاس اۋداندارىن قامتۋدى جوسپارلاپ وتىر. وسى جۇمىستى جۇزەگە اسىرۋعا اتسالىسقان «قازاقستان» رترك مەن سەرىكتەستىك قىزمەتكەرلەرىنىڭ ناتيجەلى ەڭبەگىن دە ەرەكشە اتاپ ايتقان ءجون.
عىلىمي-تەحنيكالىق پروگرەستىڭ, زاماناۋي تەحنولوگيانىڭ قارىشتاپ دامىعان كەزىندە راديو دا ۋاقىت كوشىمەن بىرگە كەلەدى. قازاق راديوسىن بۇگىندە عالامتور جۇيەسىنەن دە تىڭداۋعا بولادى. سونىڭ ناتيجەسىندە ونىڭ حابارلارى دۇنيە ءجۇزىنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنە تاراۋدا. سالت-ءداستۇرىمىز بەن رۋحىمىزدىڭ بەلسەندى ءارى قۋاتتى ناسيحاتشىسى, ۇلكەن ءبىر ونەر وشاعىنىڭ وتىن مازداتىپ وتىرعان قازاق راديوسى – كيەلى قاراشاڭىراق. عاسىرلىق بەلەستى باعىندىرىپ وتىرعان ۇلتتىڭ رۋحاني تىرەگى, ۇلتتىڭ ءۇنى – قازاق راديوسى عاسىرلارمەن ۇندەسىپ, بولاشاققا بارار جولدىڭ باستاۋى بولا بەرمەك.
مەيرامگۇل يساتايقىزى,
«اقپارات سالاسىنىڭ ۇزدىگى» توسبەلگىسىنىڭ يەگەرى
